BAN THƯỜNG TRỰC UỶ BAN TRUNG ƯƠNG MTTQVN BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Số 46 /HD MTTW TNMT CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc Hà Nội, ngày 04 tháng 04 năm 2016 HƯỚNG DẪN[.]
Trang 1BAN THƯỜNG TRỰC
UỶ BAN TRUNG ƯƠNG MTTQVN
-BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
Số: 46 /HD-MTTW-TNMT
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 04 tháng 04 năm 2016
HƯỚNG DẪN Xây dựng Chương trình/Kế hoạch phối hợp giữa Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Sở Tài nguyên và
Môi trường tỉnh, thành phố với tổ chức tôn giáo thực hiện bảo vệ môi trường
và ứng phó với biến đổi khí hậu
Trên cơ sở tổng hợp các ý kiến thảo luận, thống nhất tại phiên họp chuyên đề của Hội nghị toàn quốc "Phát huy vai trò của các tôn giáo tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu" tổ chức từ ngày 01/12 đến 03/12/2015 tại
Thành phố Huế; để cụ thể hoá Chương trình Phối hợp giữa Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường với các tôn giáo về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu (Giai đoạn
2015-2020) được ký kết tại Hội nghị; Ban Thường trực Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thống nhất với Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc xây dựng Chương trình/Kế hoạch phối hợp giữa Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh, thành phố với các tổ chức tôn giáo thực hiện bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu như sau:
I Mục đích, yêu cầu
1 Nâng cao vai trò, trách nhiệm, sự đóng góp tích cực của chức sắc và tín đồ
các tôn giáo đối với nhiệm vụ bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu ở mỗi địa bàn dân cư và trong cả nước
Hiện thực hoá những cam kết của các tôn giáo đối với nhiệm vụ bảo vệ môi
trường và ứng phó với biến đổi khí hậu và Chương trình Phối hợp giữa Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các tôn giáo về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu bằng các hoạt động cụ
thể, phù hợp với đặc điểm của từng tôn giáo, địa bàn dân cư
Thông qua việc phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu để tăng cường xây dựng sự đoàn kết giữa các tôn giáo, đoàn kết lương - giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc
2 Việc xây dựng và triển khai thực hiện Chương trình/Kế hoạch phối hợp bảo
đảm tính thiết thực, hiệu quả; có sự phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ giữa các cơ quan liên quan ở Trung ương và địa phương đối với tổ chức tôn giáo; sự đồng lòng, thống nhất của các tôn giáo trên tinh thần trách nhiệm chung; bảo đảm các quy định của pháp luật
II Nội dung phối hợp
1 Phối hợp biên soạn, cung cấp cho cộng đồng tôn giáo và dân cư kiến thức về
môi trường, biến đổi khí hậu và thực trạng về ô nhiễm môi trường, tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu trên thế giới, trong nước, của địa phương và trên địa bàn dân
Trang 22 Phối hợp cung cấp cho cộng đồng tôn giáo và dân cư các chủ trương, chính
sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; những quy định trong giáo luật, giáo lý của tôn giáo cùng kế hoạch hành động của tổ chức tôn giáo về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu (Tùy theo đặc điểm của từng tổ chức tôn giáo để tổ chức các hình thức thực hiện cụ thể, phù hợp)
3 Phối hợp hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ cộng đồng tôn giáo và dân cư kỹ năng
tự ứng cứu và giúp nhau xử lý tại chỗ những rủi ro bất thường do bão, lụt, lũ quét, hạn hán, sóng thần, nước biển dâng xảy ra trước khi các cơ quan của Nhà nước, các tổ chức can thiệp, giải quyết; cộng đồng tôn giáo và dân cư chia sẻ, giúp đỡ những người nghèo, trường hợp khó khăn, bị rủi ro do thiên tai, dịch bệnh
4 Phối hợp nghiên cứu, xây dựng và nhân rộng các mô hình, các điển hình xuất
sắc về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu tại các cơ sở tôn giáo; các
mô hình cộng đồng tôn giáo bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ cộng đồng tôn giáo và dân cư thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường và thân thiện với môi trường trong các quy trình sản xuất, tổ chức cuộc sống:
Tổ chức cuộc sống và sản xuất hằng ngày thân thiện với môi trường: Sử dụng năng lượng tái tạo; ăn uống hợp vệ sinh; xây dựng các công trình như: nhà vệ sinh, nhà tắm, nước sạch; trồng và bảo vệ cây xanh nơi ở và nơi công cộng, cơ sở tôn giáo
Không sử dụng những vật tư, phương tiện tạo ra những sản phẩm độc hại, hay thực hiện quy trình sản xuất gây ô nhiễm môi trường, tăng cường độ của biến đổi khí hậu (Phá rừng, khai thác cát sạn xây dựng bừa bãi; sử dụng chất cấm, chất kích thích và chất bảo vệ thực vật không đúng quy định trong chăn nuôi, sản xuất, chế biến, dịch vụ gây hại cho con người và môi trường )
5 Phối hợp giám sát các cơ quan Nhà nước, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân
thực hiện quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong sản xuất, kinh doanh và hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội
III Phân công trách nhiệm trong việc phối hợp
1 Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố:
- Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết các hoạt động hằng năm cho giai đoạn 2015-2020 làm cơ sở để hai bên chủ động trong
kế hoạch và bố trí nguồn lực phù hợp triển khai các hoạt động được hiệu quả
- Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường hỗ trợ các tôn giáo trong việc tổ chức các hoạt động thông tin, biên soạn, cung cấp kiến thức; xây dựng các mô hình cộng đồng tôn giáo bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; chủ trì phối hợp với tổ chức tôn giáo, Sở Tài nguyên và Môi trường giám sát việc thực hiện các chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu của các cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và hộ gia đình ở địa phương
Trang 3- Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố xây dựng và triển khai kế hoạch hỗ trợ kinh phí từ nguồn vận động, kêu gọi sự ủng hộ, đóng góp các nguồn lực vật chất và tinh thần của các tổ chức, cá nhân trong nước, các doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ… (triển khai từ Ban Thường trực Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) để hỗ trợ tổ chức tôn giáo triển khai kế hoạch hành động bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu của tôn giáo theo sự thoả thuận chung giữa Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố, Sở Tài nguyên và Môi trường và tổ chức tôn giáo
- Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố hướng dẫn các tổ chức thành viên phối hợp với tổ chức tôn giáo vận động đồng bào có đạo
và không có đạo đoàn kết, thi đua thực hiện bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu ở các cộng đồng dân cư theo 5 nội dung ở phần trên; chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường và tổ chức tôn giáo tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá việc thực hiện Chương trình/Kế hoạch phối hợp theo định kỳ; biểu dương, tôn vinh, khen thưởng những tổ chức, cá nhân tích cực thực hiện tốt Chương trình/Kế hoạch phối hợp và nhân rộng những mô hình/hoạt động tốt
2 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh, thành phố
- Phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam của tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết các hoạt động hằng năm cho giai đoạn 2015-2020 làm cơ sở để hai bên chủ động trong kế hoạch và bố trí nguồn lực phù hợp triển khai các hoạt động được hiệu quả
- Xây dựng kế hoạch hỗ trợ kinh phí từ nguồn ngân sách của Nhà nước, các nguồn tài trợ quốc tế (được triển khai từ Bộ Tài nguyên và Môi trường) để hỗ trợ các tổ chức tôn giáo thực hiện kế hoạch hành động bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu của mỗi tôn giáo với 5 nội dung ở phần trên, theo sự thoả thuận chung giữa Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố,
Sở Tài nguyên và Môi trường và tổ chức tôn giáo
- Chủ trì phối hợp với Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố hỗ trợ, cung cấp tài liệu liên quan đến bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu để các tổ chức, cá nhân tôn giáo triển khai việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức của chức sắc, nhà tu hành và tín đồ trong sinh hoạt tôn giáo phù hợp đối với mỗi tôn giáo
- Chủ trì phối hợp với Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố và các tổ chức thành viên phối hợp, hỗ trợ tổ chức tôn giáo xây dựng năng lực tự ứng phó của các cộng đồng tôn giáo và người dân khi có rủi ro thiên tai xảy ra bằng việc xây dựng và nhân rộng các mô hình điểm bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu ở các địa bàn dân cư phù hợp với đặc điểm, điều kiện của mỗi tôn giáo và mỗi vùng miền
3 Các tổ chức tôn giáo cấp tỉnh
- Xây dựng Chương trình/Kế hoạch hành động hằng năm, định kỳ của tôn giáo mình về tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu được nêu
trong Chương trình Phối hợp giữa Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận
Trang 4Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các tôn giáo về tham gia bảo
vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu (Giai đoạn 2015-2020), trong đó tập
trung các nhiệm vụ: Hướng dẫn, vận động chức sắc, nhà tu hành và tín đồ nắm bắt, cập nhật thường xuyên những kiến thức về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong sinh hoạt tôn giáo Xây dựng, giữ gìn các cơ sở tôn giáo bảo đảm môi trường xanh, sạch, đẹp Xây dựng các mô hình điểm cộng đồng tôn giáo và dân
cư bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu với nội dung: Khắc phục những phong tục, tập quán sinh hoạt không bảo đảm vệ sinh, môi trường; tổ chức cuộc sống, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh thân thiện với môi trường, không gây ra
những tác nhân làm gia tăng biến đổi khí hậu (Phá rừng, khai thác cát sạn xây dựng bừa bãi; sử dụng chất cấm, chất kích thích và chất bảo vệ thực vật không đúng quy định trong chăn nuôi, sản xuất, chế biến, dịch vụ gây hại cho con người và môi trường ); xây dựng kỹ năng tự ứng phó, giúp nhau giải quyết những rủi ro thiên tai
phù hợp với địa bàn dân cư và tôn giáo mình
- Đề xuất, kiến nghị và phối hợp với Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố và Sở Tài nguyên và Môi trường giám sát các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện Luật Bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất, kinh doanh và triển khai các hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội
- Hướng dẫn, tổ chức các hoạt động từ thiện, nhân đạo, bác ái, giữ gìn và thân thiện với môi trường của chức sắc, nhà tu hành, tín đồ và người dân; kịp thời giúp
đỡ, hỗ trợ, chia sẻ với những người nghèo khó, người gặp khó khăn tại cộng đồng dân cư khi gặp phải thiên tai, bão, lũ…; chia sẻ sự chăm sóc bằng hỗ trợ vật chất hay tinh thần đối với các cá nhân, cộng đồng bị tổn thương ở bất cứ nơi nào và bất
cứ lúc nào mà tổ chức tôn giáo có thể thực hiện được
IV Phương thức triển khai xây dựng mô hình điểm cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
1 Khảo sát, nắm tình hình đời sống nhân dân, vấn đề môi trường và năng lực
ứng phó với biến đổi khí hậu ở địa bàn dân cư (làm điểm xuất phát để xây dựng mục tiêu đạt được của mô hình)
2 Thống nhất chủ trương, giải pháp phối hợp với cấp ủy, chính quyền, đoàn thể
ở địa phương
3 Thống nhất nội dung, tiêu chí của từng công việc phối hợp sẽ triển khai.
- Cộng đồng tôn giáo và dân cư hiểu rõ về Chương trình Phối hợp giữa Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường với các tôn giáo về tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; hiểu và cập nhật các chủ trương, chính sách, pháp luật, chiến lược bảo vệ
môi trường và nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu của quốc gia, địa phương và địa bàn dân cư
- Thực hiện bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu của bản thân chức sắc, tín đồ và cộng đồng tôn giáo phù hợp với giáo lý, giáo luật của tôn giáo và nhiệm vụ chung của địa phương, cụ thể: Trong tổ chức cuộc sống hằng ngày: vận động xóa bỏ những tập quán, thói quen gây ô nhiễm, suy thoái môi trường và làm
Trang 5tăng biến đổi khí hậu Xây dựng cơ sở tôn giáo xanh, sạch, đẹp Tổ chức sản xuất, canh tác, chăn nuôi, kinh doanh không gây ô nhiễm với môi trường và thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu
- Tổ chức việc giám sát thực hiện bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu ở địa bàn dân cư
- Tổ chức giúp nhau tự ứng phó với những rủi ro thiên tai bất thường xảy ra; giúp đỡ những người nghèo, khó khăn bị rủi ro thiên tai
4 Xây dựng cam kết của cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó
với biến đổi khí hậu:
- Xây dựng dự thảo bảng cam kết: Lựa chọn các nội dung cụ thể, phù hợp với tình hình của địa bàn dân cư đã khảo sát và của tôn giáo
- Tổ chức lấy ý kiến thảo luận, thống nhất của từng hộ gia đình
- Tổ chức ký cam kết (có chứng kiến, xác nhận của Mặt trận, ngành Tài nguyên
và Môi trường và tổ chức tôn giáo) và gửi đến từng hộ gia đình theo dõi, thực hiện
5 Xây dựng các tổ tự quản thực hiện cam kết.
6 Tổ chức sinh hoạt đánh giá việc thực hiện: Theo thời gian hằng tuần, tháng.
Sơ kết việc thực hiện hằng năm (Vào những dịp lễ trọng của tôn giáo, hoặc Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở Khu dân cư (18/11 hàng năm)
Biểu dương, tôn vinh, khen thưởng những tập thể, cá nhân thực hiện xuất sắc việc thực hiện cam kết
Xây dựng kế hoạch cụ thể trong thời gian tiếp theo
7 Nhân rộng mô hình điểm đã đạt được mục tiêu đề ra.
V Tiến độ thực hiện.
- Từ 31/03/2016 đến 30/04/2016: Xây dựng dự thảo Chương trình/Kế hoạch phối hợp
- Từ 01/05/2016 đến 30/6/2016: Triển khai các nội dung trong Chương trình/Kế hoạch phối hợp và xây dựng kế hoạch xây dựng mô hình điểm
- Trong Quý III/2016: Xây dựng mô hình điểm Cộng đồng tôn giáo và dân cư thực hiện bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
- Quý IV/2016: Sơ kết việc thực hiện các nội dung phối hợp và rà soát việc xây dựng mô hình điểm Bổ sung, điều chỉnh các chỉ tiêu, mục tiêu cho sát với thực tiễn
ở địa bàn dân cư và điều kiện của tổ chức tôn giáo
- Từ năm 2017 đến 2020: Cứ 6 tháng 1 lần tổ chức rà soát, sơ kết việc thực hiện Hằng năm tổng kết việc thực hiện trong năm vào dịp những ngày lễ trọng của tôn giáo hoặc Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư (18/11) Tổ chức nhân rộng mô hình đã được công nhận đạt mục tiêu đề ra
- Năm 2020: Tổ chức tổng kết từ địa phương đến Trung ương
Trên đây là hướng dẫn Khung Chương trình/Kế hoạch phối hợp việc cụ thể hóa
Chương trình Phối hợp giữa Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường với các tôn giáo về tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu Trên cơ sở Hướng dẫn này, đề nghị
Trang 6Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố phối hợp với tổ chức tôn giáo ở địa phương xây dựng Chương trình/Kế hoạch phối hợp cụ thể và triển khai thực hiện
Trong quá trình thực hiện, thường xuyên báo cáo, phản ánh kết quả, những khó khăn, vướng mắc về Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (qua Ban Tôn giáo, số 46 Tràng Thi, Hà Nội) và Bộ Tài nguyên và Môi trường (qua Tổng cục Môi trường, số 10 Tôn Thất Thuyết, Hà Nội) để kịp thời phối hợp giải quyết
KT BỘ TRƯỞNG TM BAN THƯỜNG TRỰC
BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG ỦY BAN TRUNG ƯƠNG THỨ TRƯỞNG MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
PHÓ CHỦ TỊCH
Trần Hồng Hà Lê Bá Trình
* Nơi nhận:
- Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân (để báo cáo);
- Ban TT UBTƯMTTQVN (để báo cáo);
- Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (để báo cáo);
- Các thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường;
- Các văn phòng: TƯ Đảng, Chủ tịch nước, Chính phủ, Quốc hội;
- Ban Dân vận TƯ, Ban Tuyên giáo TƯ, Ban Tổ chức TƯ;
- Các ban chỉ đạo: Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam bộ;
- Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Công an,
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch;
- Ủy ban VH, GD, TTN và NĐ; Ủy ban các VĐXH của Quốc hội;
- 40 tổ chức tôn giáo ở Việt Nam;
- BTS GHPGVN các tỉnh, thành phố; các giáo phận Công giáo;
- UBMTTQVN các tỉnh, thành phố;
- Sở TN và MT các tỉnh, thành phố;
- VP, các ban, đơn vị trực thuộc UBTƯMTTQVN;
- Một số đơn vị liên quan trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường;
- Lưu: VT, Tổng cục MT (Bộ TN và MT); Ban Tôn giáo (MTTW).