TƯ TƯỞNG hồ CHÍ MINH về dân tộc và CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG dân tộc đề tài CÁCH MẠNG dân tộc MUỐN DÀNH THẮNG lợi PHẢI đi THEO CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG vô sản

Nhưng đó chỉ là một trong những nguyên nhân khiến ta thất bại, phải có thêm những nguyên nhân khác như: thiếu đường lối lãnh đạo đúng đắn, không biết kết hợp sức mạnh của toàn dân để chố

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA: LỊCH SỬ

-o0o -BÀI THUYẾT TRÌNH

MÔN HỌC:

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN TỘC VÀ CÁCH MẠNG

GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

ĐỀ TÀI:

CÁCH MẠNG DÂN TỘC MUỐN DÀNH THẮNG LỢI PHẢI ĐI THEO

CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG VÔ SẢN

Giảng viên hướng dẫn: Thạc sĩ Đặng Thị Minh Phượng

Họ và tên nhóm thực hiện

1 Võ Nguyễn Vũ Lam (mssv: 1156040032)

2 Hồ Thị Kiều Nương (mssv: 1156040058)

3 Nguyễn thị bích tram (mssv: 1156040092)

Chương 1: khái quát tình hình Việt Nam trong những năm cuối thế kỷ XIX đến nữa đầu thế kỷ XX vàcác xu hướng cách mạng giải phóng dân tộc lúc bấy giờ

1.1 Khái quát tình hìnhViệt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Sau khi thực dân pháp xâm lược Việt Nam, chúng đã từng bước biến nước ta trở thành một nước thuộc địa nữa phong kiến, làm cho kinh tế - xã hội Việt Nam

có nhiều thay đổi mạnh mẽ

- Kinh tế đất nước lệ thuộc vào kinh tế thực dân Pháp

- Nhiều ngành sản xuất mới ra đời như: khai mỏ, dệt, … bên cạnh đó là các điền cao su, cà phê phát triển nhanh,… nhưng đều nằm trong tay thực dân Pháp

- Chúng chia đất nước ta ra làm ba kỳ để dể dàn cai trị

- Đời sống của đại bộ phận nhân dân vô cùng cơ cực, và bị thực dân, phong kiến bóc lột đến tận xương tủy đặc biệt là giai cấp nông dân

- Xã hội Việt Nam phân hóa sâu sắc với sự ra đời của nhiều giai cấp mới như: công nhân, tiểu tư sản, tư sản

Từ các vấn đề trên của xã hội Việt Nam trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, đã đặt ra cho cho các tầng lớp, giai cấp ở nước ta lúc bấy giờ nhiều vấn đề quan trọng nhưng trong đó quan trọng nhất là đưa đất nước thoát khỏi áp thực dân, phong kiến

1.2 Các khuynh hướng cách mạnggiải phóng dân tộc

1.2.1 Khuynh hướng phong kiến

Trước sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, Việt Nam cũng không thoát khỏi

số phận một nước bị xâm lược Năm 1858 thực dân Pháp xâm lược nước ta, lúc này Việt Nam là một nước theo chế độ phong kiến, kinh tế còn lạc hậu với nền

nông nghiệp lúa nước là chính có tính chất kép kín, kinh tế công thương thì trị trệ, kém phát triển Mặc dù, triều đình nhà Nguyễn đã cố đưa ra một số biện pháp nhằm khuyến khích phát triển kinh tế song vẫn không khả thi và càng đẩy nền kinh

tế nước ta rơi vào trình trạng tuột dốc Thêm vào đó là thực dân Pháp đã dùng chính sách khai thác thuộc địa nhằm khai thác nguồn tài nguyên của nước ta để phục vụ cho chính quốc và đầu tư mạnh vào lĩnh vực giao thông vận tải Điều này dẫn đến nền kinh tế nước ta phụ thuộc vào nền kinh tế Pháp và có nhiều chuyển biến hơn trước

Đến giai đoạn này thì Việt Nam là một nước thuộc địa nửa phong kiến Một mặt chịu sự áp bức bóc lột của thực dân, mặt khác chế độ phong kiến vẫn còn tồn tại và cùng với thực dân ra sức đàn áp dân ta

Trong xã hội lúc bấy giờ đã xuất hiện những giai cấp mới (tư sản, tiểu tư sản, công nhân) tồn tại song song cùng với địa chủ phong kiến và nông dân, với những mâu gay gắt giữa thực dân Pháp và nhân dân Việt nam; địa chủ với nông dân; tư sản với công nhân Từ những mâu thuẩn đó đã dẫn đến các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta nhằm chống lại ách thống trị của Pháp và bọn địa chủ

Tóm lại, tình hình Việt Nam lúc bấy giờ hết sức căng thẳng và có nhiều phong trào đấu tranh diễn ra hết sức sôi nổi

Với truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc ta quyết tâm không để mất nước, thì từ khi Pháp đặt chân đến lãnh thổ nước ta đã vấp phải nhiều cuộc nổi dậy của người dân nhằm giam chân Pháp dưới sự lãnh đạo của các anh hùng, họ vốn là những văn thân sĩ phu yêu nước như: Trương Định, Nguyễn Trung Trực, Phan Tôn, Phan Liêm, Đốc Binh Kiều, … đã đứng lên chống thực dân Pháp cứu nước nhà Tuy thất bại nhưng đã nhóm lên lòng tin cho nhân dân và phần nào ngăn cản bước đi, kế hoạch của Pháp nhằm bình định nước ta Không dừng lại ở đó, một

phong trào yêu nước dưới ngọn cờ phong kiến do vua Hàm Nghi lãnh đạo đã nổ ra

và được khắp các tầng lớp tham gia hưởng ứng đó là phong trào Cần Vương Một loạt những cuộc khởi nghĩa đã làm cho thực dân Pháp phải điêu đứng đó là: Bãi Sậy dưới dự lãnh đạo của Nguyễn Thiện Thuật, Hương Khê gắn với tên tuổi của anh hùng Phan Đình Phùng, Phạm Bàng và Đinh Công Tráng lãnh đạo khởi nghĩa

Ba Đình,…

Thế nhưng đáng tiếc là các phong trào này đều phải chịu thất bại do khách quan là tương quan lực lượng giữa ta và thực dân Pháp cũng như sự chênh lệch về

vũ khí phương tiện tham chiến trong khi bên ta là những vũ khí thô sơ thì Pháp có rất nhiều vũ khí hiện đại Nhưng đó chỉ là một trong những nguyên nhân khiến ta thất bại, phải có thêm những nguyên nhân khác như: thiếu đường lối lãnh đạo đúng đắn, không biết kết hợp sức mạnh của toàn dân để chống lại kẻ thù, mục đích cứu nước chỉ là cứu giai cấp phong kiến, không mang lại lợi ích cho nông dân, phương pháp lãnh đạo thiếu tính linh hoạt,… Chính những điều đó đã đẩy con đường cứu nước giương theo ngọn cờ phong kiến thất bại là tất yếu

1.2.2 Khuynh hướng dân chủ tư sản

Từ sự thất bại của các phong trào cứu nước theo khuynh hướng phong kiến thì ở giai đoạn này cũng đã xuất hiện các phong trào cứu nước mang khuynh hướng mới là khuynh hướng tư sản Điển hình có các phong trào cứu nước của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh Tuy đi theo con đường mới nhưng do chưa có đường lối đúng đắn và chỉ giới hạn trong giai cấp tư sản mà không quan tâm đến lợi ích của giai cấp vô sản là công nhân, nông dân Hai phong trào yêu nước mang khuynh hướng tư sản của hai vị lãnh tụ xuất sắc này đã đưa phong trào dân tộc của nước ta bước sang một giai đoạn mới Mặc dù thất bại nhưng nó cũng nói lên tinh thần yêu nước của dân tộc ta, đưa những tư tưởng mới vào quần chúng nhân dân,

giúp cho quần chúng nhân dân định hướng được một con đường giải phóng dân tộc mới đúng đắn hơn

Ngoài ra, còn có những phong trào đấu tranh mang xu hướng đấu tranh tự phát, điển hình như phong trào nhân dân Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo Những cuộc đấu tranh vũ trang của đồng bào các dân tộc tiểu số cũng ngày càng sôi nổi như: người Mường ở Hòa Bình nổi dậy đấu tranh do Nguyễn Văn Kiệm lãnh đạo, người Mèo ở Hòa Bình, người Hoa ở Quảng Bình, người Thượng ở Đông Nam Bộ cũng xây dựng lực lượng và nổi dậy đấu tranh

Tiểu kết:

Nhìn chung, các khuynh hướng cứu nước trên đều thất bại do nhiều nguyên nhân khác nhau song nó cũng chứng tỏ được tinh thần yêu nước bền bĩ của dân tộc

ta Trước những thất bại đó các mạng Việt Nam rơi vào con đường khủng hoảng và lúc này cần có một xu hướng mới, một giai cấp lãnh đạo mới, đường lối đấu tranh mới nhầm thực hiện mục tiêu hàng đầu là giải phóng dân tộc và đem lại lợi ích cho nhân dân

1.2.3 Khuynh hướng vô sản

Chứng kiến sự thất bại các phong trào giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng phong kiến và vô sản trong nước, Người nhận thấy không thể giữ lá cờ cứu nước theo con đường phong kiến và tư sản Từ đấy, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm một con đường cứu nước mới cho dân tộc Sau nhiều năm bôn ba nước ngoài, cuối cùng Người đã tìm ra được con đường thích hợp cho dân tộc Việt Nam đó là con đường cách mạng vô sản, tức là phải đi theo đường lối của chủ nghĩa Mác – Lênin

Người đã khẳng định trong thời đại ngày nay chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới là con đường giải phóng các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên

thế giới khỏi ách nô lệ Con đường phát triển của các nước thuộc địa trong thời đại ngày nay phải là con đường giải phóng dân tộc gắn với cách mạng vô sản, đi theo con đường của cách mạng vô sản, vì nền độc lập dân tộc giành được trong cách mạng tư sản chỉ mở đường cho giai cấp tư sản xác lập vững chắc quyền lực thống trị chứ không giải phóng con người ra khỏi sự bóc lột, áp bức của giai cấp tư sản

Từ đó, Người đã truyền bá sâu rộng chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam và lấy

nó làm nền tảng tư tưởng cho cách mạng nước ta và tiến tới thành lập một chính Đảng của giai cấp vô sản

Chương 2: Tính triệt để của con đường cách mạng vô sản

Một câu hỏi đặt ra là tại sao cách mạng vô sản lại triệt để còn cách mạng theo các khuynh hướng dân chủ tư sản không triệt để?Nhưng ta đã biếtHồ Chí

Minh đã nói “Cách mạng là tiêu diệt những cái gì xấu, xây dựng những cái gì tốt.

Chúng ta làm cách mạng để tiêu diệt chế độ thực dân, phong kiến, để xây dựng chế

độ dân chủ mới”1 Ở đây trong quan điểm của Người ta thấy có cụm từ “xây dựng chế độ dân chủ mới” “Dân chủ mới” là nói lên tính triệt để của cách mạng vô sản

so với các cuộc cách mạng khác mà Hồ Chí Minh xác định để áp dụng vào cách mạng Việt Nam, từ đó nhân dân Việt Nam mới có thể hoàn toàn được giải phóng Dưới đây là các bước trải qua của cách mạng vô sản so với cách mạng dân chủ tư sản

2.1 Giành độc lập cho dân tộc và đem lại ruộng đất cho người dân

- Giành độc lập cho dân tộc, đó là đánh đuổi đế quốc

Bất kỳ cuộc cách mạng theo khuynh hướng nào ở các nước thuộc địa đều giải phóng dân tộc mình khỏi áp bức của chủ nghĩa thực dân từ khuynh hướng phong kiến, đến tư sản hay vô sản Đây là điều kiện tiên quyết nhất của mọi dân

Chính trị quốc gia, trang 207.

tộc thuộc địa trong thời đại “giải thực dân”, hay các nước ở châu Âu là làm cách mạng tư sản để đánh đổ phong kiến xây dựng chế độ chủ nghĩa tư bản, thì bước đầu nhân dân ở các nước này được “giải thoát” khỏi chế độ phong kiến hà khắc, triệt tiêu mọi động lực phát triển của xã hội

Còn ở Việt Nam chúng ta, từ sau khi thực dân Pháp xâm lược và đặc áp nô dịch lên toàn dân tộc thì có rất nhiều khuynh hướng cách mạng nổ lên để giải phóng dân tộc như: phong trào Cần vương, khởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám theo khuynh hướng phong kiến; hoạt động của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh theo khuynh hướng dân chủ tư sản đều có một tiêu đầu tiên và quan trọng nhất đó là đánh đổ ách áp bức của chủ nghĩa thực dân giải phóng dân tộc Còn cách mạng vô sản thì nhiệm vụ tiên quyết nhất của nó cũng là đánh đổ ách thống trị của thực dân Pháp giành lại độc lập cho dân tộc

Đến đây ta thấy được mọi dù theo các khuynh hướng khác nhau nhưng mục tiêu đầu tiên và tiên quyết nhất của mọi cuộc cách mạng ở các nước thuộc địa đều

là đánh đuổi chủ nghĩa đế quốc giành lại độc lập cho dân tộc mình

- Đem lại ruộng đất cho người nông dân, đó là đánh đuổi phong kiến

Trong chánh cương vắn tắt của Đảng, sách lược vắn tắt của Đảng và lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng đầu năm 1930, Nguyễn Ái Quốc đã nêu rõ ràng là trước làm “tư sản dân quyền cách mạng” sau là “thổ địa cách mạng…”2

Trong cương lĩnh đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc

đã xác định đối tượng của cách mạng Việt Nam là đế quốc và phong kiến Đến đây

ta có thể thấy được sự khác nhau của cách mạng vô sản và các phong trào cách mạng theo các khuynh hướng khác như: phong trào Cần Vương hay khởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám nếu thành công thì sau khi đánh đuổi được thực dân Pháp xâm

Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, trang 55.

lược giành lại độc lập cho dân tộc đã hoàn thành nhiệm vụ của mình rồi, ta thấy sau đó dù đất nước có được độc lập nhưng, nhưng ruộng đất vẫn là “đất của vua”, chính quyền “vẫn là chính quyền của giai cấp phong kiến”, nhân dân vẫn không được tự do, vẫn bị sự áp bức bóc lột của giai cấp phong kiến

Còn phong trào cách mạng theo khuynh hướng dân chủ tư sản có thể nói đã tiến bộ hơn một bước so với phong kiến, có như vậy nó mới đánh đổ được chế độ phong kiến thiết lập chế độ tư bản chủ nghĩa tiến bộ hơn phong kiến đó là ở phương Tây, còn ở phương Đông đa số các nước đều là thuộc địa của chủ nghĩa thực dân phương Tây (trừ Nhật Bản và Thái Lan) thì cách mạng tư sản sau khi đánh đổ được chủ nghĩa thực dân xâm lược giải phóng cho dân tộc mình thì có thể tiếp tục làm cách mạng dẹp luôn những tàn tích cuối cùng của chế độ phong kiến xây dựng nhà nước cộng hòa tư sản, hoặc có thể cuộc cách mạng này không lật đổ phong kiến mà cộng tác với nó thành lập chế độ quân chủ lập hiến và cuộc cách mạng này do giai cấp tư sản lãnh đạo Dù là công hòa hay quân chủ lập hiến thì đến đây tài sản của xã hội (mà các nước phương Động tài sản quan trọng nhất là ruộng đất), đa số đã bị giai cấp tư sản chiếm giữ, còn nhân dân vẫn được chia một

số ít, đây là một trong những yếu tố không triệt để của cách mạng tư sản

Còn cách mạng vô sản theo Nguyễn Ái Quốc trong cương lĩnh đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam thì “chủ trương là tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng…” là gắn liền với nhau không tách rời nhau Qua đây cho ta thấy được đối tượng đầu tiên và tiên quyết nhất của cách mạng vô sản ở Việt Nam là đánh đổ đế quốc và phong kiến “đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến và làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập”3, “hoàn toàn độc lập” trong cách mạng vô sản đó là độc lập về dân tộc và ruộng đất cho nhân dân, đến tai mọi

Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, trang 57.

người dân, đó là giành ruộng đất từ tay giai cấp phong kiến và chi cho “dân cày nghèo” Đây là yếu tố quan trọng làm nên tính triệt để của cách mạng vô sản

2.2 Xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân

Giai đoạn thứ hai của cuộc cách mạng vô sản, đó là thiết lập chính quyền dân chủ nhân dân, cụ thể là xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân", và nhà nước này phải đáp ứng những yêu cầu sau:

- Nhà nước do nhân dân lập ra thông qua cơ chế phổ thông đầu phiếu và kín

- Mọi cơ quan quyền lực Nhà nước đều do nhân dân ủy quyền

- Mọi hoạt động của Nhà nước vì lợi ích của nhân dân

- Mọi hoạt động của Nhà nước phải được đặt dưới sự kiểm tra, giám sát của nhân dân

- Nhân dân có quyền bày tỏ sự tín nhiệm với các cơ quan Nhà nước.

Trong các bài giảng ở các lớp huấn luyện ở quảng châu giữa những năm 20, người đã chỉ ra cho các học viên thấy sự không triệt để của cách mạng dân chủ tư sản dân ở Mỹ, ở Pháp “Vì các cuộc cách mạng ấy là “cách mệnh tư bản, cách mạng không đến nơi” Tuy mang danh là cộng hòa và dân chủ, nhưng ở trong nước thì áp bức công nông, bên ngoài thì áp bức thuộc địa, nên giai cấp công nhân và nhân dân lao động vẫn phải “… mưu cách mạng lần nữa…””4

Sau khi giành độc lập cho dân tộc, ruộng đất cho nhân dân, đó là hoàn thành

“cách mạng dân chủ tư sản dân quyền”5 và “thổ địa cách mạng” Thì cách mạng vô sản là tiếp tục xây dựng chính quyền của nhân dân lao động, đó là chính quyền dân chủ nhân dân “chính quyền trong tay nhân dân”6 Đây là quan điểm của hồ chí

Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, trang 55.

cuộc cách mạng do giai cấp tư sản lãnh đạo.

Chính trị quốc gia, trang 176.

Minh, chỉ rõ bản chất của chế độ dân chủ nhân dân, là khác biệt về chất của xã hội mới so với tất cả các chế độ xã hội trước đó

Nhân dân đã trở thành chủ thể của quyền lực, đây là đều mà chế độ dân chủ

tư sản không có được, không giải phóng hoàn toàn con người khỏi áp bức bất công Địa vị chủ thể quyền lực của nhân dân gắn liền với sức mạnh vô địch của nhân dân, chính quyền dân chủ nhân dân là nhân dân có địa vị cao nhất chính vì nhân dân có sức mạnh lớn nhất Đây là một điểm nhấn quan trọng quyết định sự khác biệt, tính triệt để của cách mạng vô sản so với các cuộc cách mạng theo các khuynh hướng khác

Tiểu kết:

Đến đây ta thấy trên “con đường” đem đến độc lập - tự do - dân chủ cho mọi người dân Việt Nam thì cách mạng vô sản đã vượt qua tất cả, phong kiến chỉ đến đoạn đường “độc lập”, dân chủ tư sản chỉ vượt qua đoạn đường “độc lập” và một phần “tự do”, còn cách mạng vô sản là đi đến cuối con đường “độc lập tự do -dân chủ”

Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc cho rằng: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”7

Chương 3: Những thành công của cách mạng Việt Nam khi đi theo con đường cách mạng vô sản

3.1 Giải phóng dân tộcbằng sự phát triển từng bước qua các cao trào cách, mà đỉnh cao là cách mạng tháng tám

Từ năm 1930 – 1935 là chặng đường cách mạng vô sản đầu tiên ở Việt Nam

do Đảng Cộng Sản lãnh đạo Mở đầu cho giai đoạn này là sự bùng nổ cao trào chống đế quốc phong kiến những năm 1930 – 1931, đỉnh cao là sự xuất hiện của

7 Hồ chí minh toàn tập, nhà xuất bản chính trị quốc gia, tập 9, trang 314.