Thị trường trái phiếu quốc tế và cổ phiếu quốc tế (tài chính quốc tế)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH  BÀI TIỂU LUẬN Môn Tài chính quốc tế Chủ đề Thị trường trái phiếu quốc tế và cổ phiếu quốc tế Nhóm Lớp INE307 2121 D01 TP HỒ CHÍ MINH 2022 MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 PHẦN NỘI DUNG 2 1 THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU QUỐC TẾ 2 1 1 Tổng quan thị trường trái phiếu quốc tế 2 1 1 1 Khái niệm 2 1 1 2 Lịch sử hình thành của thị trường trái phiếu quốc tế 2 1 1 3 Vai trò của thị trường trái phiếu quốc tế 3 1 2 Cấu trúc thị trường trái phiếu quốc tế 3 1 2.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

- -

BÀI TIỂU LUẬN

Môn : Tài chính quốc tế

Chủ đề: Thị trường trái phiếu quốc tế và cổ phiếu quốc tế

Nhóm:

Lớp : INE307_2121_D01

TP HỒ CHÍ MINH - 2022

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại hội nhập ngày càng sâu rộng như hiện nay, thị trường trái phiếu

và cổ phiếu quốc tế không còn xa lạ với các nhà đầu tư trên toàn Thế Giới Chúng takhông thể phủ nhận rằng, thị trường trái phiếu và cổ phiếu quốc tế ngày càng pháttriển mạnh mẽ, đặc biệt là trong vài thập kỷ qua Đây là chiếc cầu nối giữa người bán(cần vốn) và người mua (nhà đầu tư) ở các quốc gia khác nhau Bên cạnh đó, cùng với

sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ thông tin, các nhà đầu tư càng dễ dàng tiếp cận vànắm bắt thông tin về thị trường một cách nhanh chóng nhằm đưa ra những quyết địnhđầu tư thích hợp, thu về lợi nhuận cao Tại Việt Nam, thị trường trái phiếu và cổ phiếuquốc tế cũng đã thu hút nhiều sự chú ý của các nhà đầu tư và sẽ có triển vọng pháttriển mạnh mẽ hơn trong tương lai

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tiểu luận được tiến hành nhằm làm rõ về thị trường trái phiếu và cổ phiếu quốc

tế, giúp sinh viên nắm được khái niệm, vai trò, tầm quan trọng,… của thị trường tráiphiếu và cổ phiếu quốc tế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Thị trường trái phiếu và cổ phiếu quốc tế

Phạm vi nghiên cứu:

-Không gian nghiên cứu: tại Việt Nam và trên Thế Giới

-Thời gian nghiên cứu: 1/3/2022 – 24/3/2022

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết và phương pháp nghiên cứu thực tiễn

4

1 THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU QUỐC TẾ

1.1 Tổng quan thị trường trái phiếu quốc tế

1.1.1 Khái niệm

Như chúng ta đều biết, thị trường là nơi mà người mua và người bán có thể gặp

gỡ (trực tiếp hoặc gián tiếp) để trao đổi giao dịch, trao đổi mua bán hàng hóa, dịchvụ…Vậy khi kết hợp với “trái phiếu” và “quốc tế”, ta có được “thị trường trái phiếuquốc tế”, được hiểu là nơi người mua và người bán trao đổi, mua bán với nhau, mà ởđây mặt hàng cụ thể là trái phiếu và đồng thời, các chủ thể mua và bán có nơi cư khúkhông nằm trong cùng một quốc gia

Thị trường trái phiếu quốc tế ngày càng phát triển mạnh mẽ và đa dạng về đồngtiền phát hành, tuy nhiên, đồng Euro, đô la Mỹ, bảng Anh và yên Nhật là bốn loại tiền được sử dụng chủ yếu trong việc huy động vốn trên thị trường trái phiếu quốc tế với tỉ

lệ tương ứng lần lượt là 45%, 34%, 10% và 3%

5

1.1.2 Lịch sử hình thành của thị trường trái phiếu quốc tế

Thị trường trái phiếu quốc tế được hình thành nhằm mục đích tìm kiếm nguồn tài trợcho các hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức, chính phủ, Thị trường trái phiếu quốc

tế ngày càng phát triển mạnh mẽ trong vài thập kỷ qua, nhưng thực chất, nó đã đượchình thành từ dưới thời phong kiến, khi các vị hoàng đế vay nợ nước ngoài để phục vụcho chiến tranh

Từ những năm 1820, các tổ chức phát hành trái phiếu quốc tế đã bắt đầu xuất hiện ởthị trường tài chính Châu Âu, tập trung giao dịch ở thị trường tài chính Luân Đôn vàParis Tuy nhiên, sau chiến tranh thế giới thứ nhất, chính quyền Anh đã giới hạn việcphát hành trái phiếu nước ngoài bằng bảng Anh tại Luân Đôn và đưa ra nhiều biệnpháp kiểm soát ngoại hối

Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, New York trở thành một thị trường trái phiếu quốc

tế hùng mạnh Có khoảng 14 tỷ đô la Mỹ trái phiếu nước ngoài ghi bằng đô la Mỹđược huy động trong giai đoạn 1946 - 1963

Từ năm 1980 trở về sau, trái phiếu quốc tế ngày càng đa dạng hơn về đồng tiền pháthành như: yên Nhật, Franc,

1.1.3 Vai trò của thị trường trái phiếu quốc tế

Đi cùng với sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu, thị trường trái phiếu quốc tếcũng đang ngày càng phát triển mạnh mẽ và đóng những vai trò nhất định trong nềnkinh tế chung, trong đó có thể kể đến 3 vai trò nổi bật sau:

Thứ nhất, giúp thị trường vốn đa dạng và linh hoạt hơn Các doanh nghiệp thay

vì chỉ phát hành trái phiếu kêu gọi vốn trong nước thì có thể mở rộng ra thị trườngngoài nước trong trường hợp nguồn vốn trong nước không đủ đáp ứng cho doanhnghiệp hoặc khi doanh nghiệp cần huy động vốn một cách nhanh chóng…

6

Thứ hai, đi cùng với việc phát hành trái phiếu quốc tế để có thêm nguồn vốn từnước ngoài, các nhà đầu tư cũng có thể mở rộng danh mục đầu tư của mình bằng cáchmua trái phiếu quốc tế.

Thứ ba, góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế của đất nước cũng như giúpđẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển thị trường tài chính quốc tế

1.2 Cấu trúc thị trường trái phiếu quốc tế

1.2.1 Thị trường sơ cấp

Thị trường sơ cấp là thị trường mua - bán trái phiếu quốc tế được phát hành lầnđầu, đây là nơi tạo vốn cho các chủ thể phát hành Do đó có thể nói rằng, thị trường sơcấp là thị trường phát hành trái phiếu mới

Thị trường sơ cấp có vai trò huy động vốn cho nền kinh tế Những nhà pháthành trái phiếu quốc tế là người đi huy động vốn, còn người mua trái phiếu đóng vaitrò là nhà đầu tư

Hoạt động của thị trường sơ cấp có thể tóm tắt qua sơ đồ sau:

(1): Người phát hành chứng khoán cho người đầu tư

(2): Người đầu tư mua chứng khoán và thực hiện việc trả tiền cho người phát hành

7

1.2.2 Thị trường thứ cấp

Thị trường thứ cấp là thị trường giao dịch những trái phiếu quốc tế đã đượcphát hành trên thị trường chứng khoán sơ cấp, đảm bảo tính thanh khoản cho tráiphiếu đã phát hành

Thị trường thứ cấp là nơi diễn ra hoạt động mua – bán trái phiếu giữa các nhàđầu tư với nhau Các nhà đầu tư đã mua trái phiếu trên thị trường sơ cấp có thể bán lạitrái phiếu trên thị trường thứ cấp, trước khi trái phiếu đến ngày đáo hạn Như vậy, thịtrường thứ cấp làm thay đổi quyền sở hữu trái phiếu đã phát hành mà không tăng thêmlượng vốn cho nền kinh tế

Như vậy, ta có thể thấy được sự khác nhau cơ bản giữa thị trường sơ cấp và thịtrường thứ cấp Thị trường sơ cấp là nơi phát hành chứng khoán mới, tạo ra nguồn vốncho chủ thể phát hành Thị trường thứ cấp là nơi giao dịch chứng khoán đã được pháthành ở thị trường sơ cấp, là nơi giao dịch giữa các nhà đầu tư, không tạo vốn cho chủthể phát hành Tuy nhiên, thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp có mối quan chặt chẽvới nhau Nếu không có thị trường sơ cấp thì sẽ không có chứng khoán để lưu thôngtrên thị trường thứ cấp và ngược lại; nếu không có thị trường thứ cấp thì thị trường sơcấp khó hoạt động thuận lợi và trôi chảy

1.3 Phân loại trái phiếu quốc tế

Trái phiếu quốc tế là chứng chỉ vay nợ do nhà phát hành trên thị trường vốnquốc tế nhằm huy động vốn của các nhà đầu tư trên thế giới Để phát hành trái phiếu

ra thị trường vốn quốc tế, nhà phát hành có thể sử dụng nhiều loại trái phiếu quốc tếkhác nhau dựa trên cơ sở một số tiêu thức nhất định Trong đó, các chủ thể phát hànhtrái phiếu quốc tế là chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế (như Ngân hàng thế giới,Quỹ tiền tệ quốc tế, Ngân hàng châu Âu…), và các doanh nghiệp lớn, Các chủ thểđầu tư có thể là các cá nhân, doanh nghiệp…bên cạnh đó, chính phủ các nước và cácngân hàng cũng thả chủ thể tham gia đầu tư vào loại trái phiếu này

8

Về cơ bản, có thể chia trái phiếu quốc tế thành 2 loại chính, đó là trái phiếunước ngoài (foreign bonds) và Eurobound.

1.3.1 Trái phiếu nước ngoài (foreign bonds)

Trái phiếu nước ngoài là loại trái phiếu do các chủ thể không cư trú phát hànhtại một quốc gia khác bằng chính đồng tiền của quốc gia đó và được tuân theo hệthống pháp lý của nước được phát hành trái phiếu Chẳng hạn như, một công ty của

Mỹ phát hành trái phiếu bằng VNĐ tại Việt Nam hay một công ty của Anh phát hànhtrái phiếu bằng yên Nhật tại Nhật,… được gọi là trái phiếu nước ngoài

Khi phát hành trái phiếu nước ngoài, chủ thể phát hành (người đi vay) sẽ đốimặt với những rủi ro về tỷ giá vì đồng tiền thu được từ việc phát hành là ngoại tệ đốivới bên đi vay Trong khi đó, nhà đầu tư sẽ không gặp rủi ro về tỷ giá vì trái phiếuđược ghi bằng nội tệ đối với nhà đầu tư

Trái phiếu nước ngoài khi ban hành tại một quốc gia thường có tên riêng của

nó Trái phiếu nước ngoài được phát hành tại Anh được gọi là Bulldog bond; trái phiếunước ngoài được phát hành tại Nhật được gọi là Samurai bond; trái phiếu nước ngoàiđược phát hành tại Mỹ được gọi là Yankee bond,…

Trái phiếu nước ngoài chịu sự ảnh hưởng mạnh mẽ bởi chính phủ của nước nơi

mà trái phiếu được phát hành Trái phiếu nước ngoài phải tuân theo hệ thống pháp lýcủa nước sở tại Chẳng hạn như, các Yankee Bond phát hành tại Mỹ phải được đăng

ký với Ủy Ban Chứng Khoán Mỹ và tuân theo các yêu cầu công bố thông tin cũng nhưnguyên tắc kế toán giống trái phiếu nội địa Mỹ

1.3.2 Eurobound

Eurobond là trái phiếu được phát hành bằng đồng tiền khác với đồng tiền củanước mà tại đó nó được phát hành Eurobond giúp các chủ thể huy động vốn một cáchlinh hoạt bằng đồng tiền tệ khác Ví dụ, một công ty Mỹ phát hành trái phiếu bằng đô

la Mỹ tại Pháp; Công ty của Anh phát hành trái phiếu bằng yên Nhật tại Singapore,…

9

Như vậy, đồng tiền ghi trên trái phiếu Eurobond là ngoại tệ của quốc gia mà tại đó nótrái phiếu được phát hành Chủ thể phát hành có thể là người trong nước hoặc ngườinước ngoài.

Eurobond được phát hành bằng nhiều đồng tiền khác nhau và thường được gọitên theo tiền tệ được ghi trên trái phiếu Như ở ví dụ trên, ví dụ đầu tiên được gọi làU.S dollar Eurobond hay Eurodollar bond, ví dụ thứ hai được gọi là yen Eurobond hayEuroyen bond

Như vậy, chúng ta có thể dễ dàng thấy được sự khác nhau cơ bản của trái phiếunước ngoài và Eurobond Đối với trái phiếu nước ngoài, đồng tiền ghi trên trái phiếuchính là đồng tiền tại quốc gia được phát hành Ngược lại, với Eurobond, đồng tiềnghi trên trái phiếu thường không phải là đồng tiền tại nước được phát hành

Thị trường Eurobond

Thị trường Eurobond là một trong những thị trường trái phiếu quốc tế lớn nhấttrên thế giới Eurobond được phát hành đầu tiên vào khoảng năm 1963 khi nhữngngười công dân Mỹ nắm trái phiếu USD phát hành tại Mỹ bị chính phủ đánh thuế thunhập Ngoài ra, những công dân nước ngoài mua trái phiếu nội địa Mỹ cũng bị đánhthuế thu nhập lãi suất Tuy nhiên, nó đã được bãi bỏ vào năm 1974 và 1984

Eurobond được mua bán trên thị trường thứ cấp Các trái phiếu này thườngđược niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán London, Zurich, Luxembourg,Frankfurt và Amsterdam Thị trường Eurobond là một thị trường ngoại biên, không bịràng buộc bởi các quy định của chính phủ, yêu cầu ít nghiêm ngặt, tiết kiệm chi phí vàđược hưởng ưu đãi về thuế

Việc giao dịch các Eurobond được thực hiện trên thị trường phi tập trung OTCgiữa các nhà kinh doanh và nhà môi giới

Nhà kinh doanh

+ Ngân hàng đầu tư và ngân hàng thương mại;

10

+ Mua hoặc bán cho các tài khoản của riêng mình;

+ Giao dịch thông qua người môi giới hoặc trực tiếp với người bán lẻ;

+ Là thành viên của Association of International Bond Dealers (Zurich)

Người môi giới

Người môi giới là thương nhân trung gian, có vai trò nhận lệnh mua hoặc bántrái phiếu từ người kinh doanh, không trực tiếp tham gia vào việc thực hiện hợp đồng(trừ trường hợp được ủy quyền) Như vậy, người môi giới căn bản đóng vai trò là cầunối ban đầu giúp người mua và người bán trái phiếu tìm thấy nhau

Người môi giới thực hiện giao dịch trực tiếp với các khách hàng lẻ và có nguồnthu nhập chủ yếu từ hoa hồng cho mỗi giao dịch

1.4 Các công cụ giao dịch trên thị trường trái phiếu quốc tế

Hiện nay, có rất nhiều công cụ giao dịch khác nhau trên thị trường trái phiếuquốc tế, một trong số đó có thể kể đến như:

- Trái phiếu lãi suất cố định thông thường (straight fixed-rate bond): là loại tráiphiếu thông thường, người sở hữu trái phiếu này được cam kết trả lãi với mức lãisuất định kỳ cố định và thanh toán gốc khi đáo hạn Đây là trái phiếu chiếm tỷ trọnglớn nhất trong tổng số trái phiếu được phát hành trên thị trường trái phiếu quốc tế

- Trái phiếu có lãi suất thả nổi (floating rate notes): là trái phiếu có lãi suất thayđổi theo định kỳ, không cố định

- Trái phiếu chuyển đổi (convertible bonds): người nắm giữ trái phiếu này có thểchuyển đổi thành một lượng cổ phiếu phổ thông cụ thể của chủ thể phát hành hoặctài sản khác có giá trị tương đương

- Trái phiếu với quyền mua cổ phiếu (bonds with equity warrants): người nắmgiữ trái phiếu này được mua một số lượng cổ phiếu nhất định của công ty phát hành

11

- Trái phiếu không phiếu lãi (zero-coupon bonds): người nắm giữ trái phiếu nàykhông nhận được lãi nhưng được mua với giá thấp hơn so với mệnh giá và đượchoàn trả bằng đúng mệnh giá khi đến ngày đáo hạn.

- Trái phiếu lưỡng tệ (Dual currency bonds): là trái phiếu được ghi bằng một loạitiền tệ nhưng lại được thanh toán lãi bằng một loại tiền tệ khác theo tỷ giá hối đoái

- Trái phiếu toàn cầu (global bonds): là trái phiếu được các chủ thể phát hànhtrên thị trường vốn quốc tế, nhằm huy động nguồn vốn từ các nhà đầu tư trên thếgiới

Loại trái phiếu Tần suất thanh

toán

Loạicoupon

Thanh toán vào ngày đáo hạn

Trái phiếu cố định lãi

suất thông thường

Đồng tiền phát hành

Trái phiếu chuyển đổi Hàng năm Cố định

Đồng tiền phát hành hoặcchuyển sang cổ phần vốn

Trái phiếu với quyền

mua cổ phiếu Hàng năm Cố định chuyển sang cổ phần vốnĐồng tiền phát hành hoặc

12

Trái phiếu lưỡng tệ Hàng năm Cố định Lưỡng tệ

1.5 Xếp hạng tín nhiệm trái phiếu quốc tế

Xếp hạng tín nhiệm chính là đánh giá khả năng trả nợ của người đi vay đối vớingười cho vay về các khoản nợ hay các nghĩa vụ tài chính nào đó, mà ở đây cụ thể làtrái phiếu quốc tế Nếu rủi ro càng lớn thì lãi suất trái phiếu càng cao và ngược lại.Theo quy định, để phát hành một loại trái phiếu bất kì lên thị trường thì cần phải xácđịnh hệ số tín nhiệm Tuy nhiên, trong một số trường hợp sẽ không cần thiết Ba tổchức thực hiện phân tích và xếp hạng tín nhiệm trái phiếu lớn nhất là: Fitch Ratings,Moody’s, Standard & Poor’s Mỗi tổ chức có cách đánh giá, trình bày thang điểm vàmức tín nhiệm khác nhau

Bảng tóm tắt hệ số tín nhiệm của Fitch, Moody’s và S&P:

13

Moody’s đưa ra 9 thứ hạng đánh giá, từ Aaa, Aa, A, Baa, Ba, đến C Từ hạngAaa - Baa được gọi là “ hạng đầu tư”: các trái phiếu này được thanh toán lãi và gốcđầy đủ và đúng hạn là khá an toàn.

S&P và Fitch sử dụng các ký hiệu tương tự nhau S&P đưa ra 10 thứ hạng từAAA đến D Từ AAA - BBB được gọi là “hạng đầu tư” Bên cạnh đó, S&P còn sửdụng dấu + và - để chỉ sự khác biệt tương đối trong cùng một thứ hạng

Xếp hạng tín nhiệm trái phiếu quốc tế chỉ dựa trên rủi ro vỡ nợ mà không dựatrên rủi ro tỷ giá Ngoài ra, trái phiếu do chính phủ phát hành còn dựa trên rủi ro chínhtrị và rủi ro kinh tế

Thứ hạng tín nhiệm phụ thuộc vào các yếu tố ảnh hưởng đến đợt phát hành,danh tiếng công ty/ chính phủ phát hành; danh tiếng nhóm các ngân hàng bảo lãnhphát hành

1.6 Liên hệ thực tiễn Việt Nam

Với sự phát triển không ngừng của thị trường tài chính và quá trình hội nhậpquốc tế ngày càng sâu rộng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đã phát hành tráiphiếu quốc tế nhằm mục đích huy động vốn:

-Năm 2010: công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) đã thông qua kế hoạch phát hànhtrái phiếu quốc tế trị giá 200 triệu USD và được niêm yết tại Sở giao dịch chứngkhoán Singapore

-Năm 2012, Viettinbank phát hành trái phiếu quốc tế trị giá 250 triệu USD và đượcniêm yết tại Sở giao dịch chứng khoáng Singapore với lãi suất 8%/ năm, trái phiếu

dự kiến được xếp hạng B1 (Moody’s) và B+ (S&P)

-Trong tình hình dịch covid diễn biến phức tạp, một số ngân hàng Việt Nam nhưHDBank và ACB đã và đang có kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế để hỗ trợ kinh

tế vì dịch covid 19

14