Với sự nhạy bén chính trị và tầm nhìn vượt thời gian, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hoàn thành sứ mệnh “tìm đường” khi nhận ra ánh sáng rọi chiếu từ Cách mạng Tháng Mười Nga và chủ nghĩa MácLênin đối với con đường giải phóng các dân tộc thuộc địa. Người đã tìm ra chân lý thời đại và đi đến một sự lựa chọn lịch sử cho dân tộc Việt Nam: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”. Phần nội dung sau đây sẽ đi sâu vào phân tích và làm sáng tỏ luận điểm này.
Trang 11
BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KẾT THÚC HỌC PHẦN
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
“Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”
Anh (chị) hãy làm rõ nhận định này
Hà Nội, 2021
Trang 22
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 3
MỞ ĐẦU 4 NỘI DUNG 4
1 Hoàn cảnh ra đời của tư tưởng cứu nước, giải phóng dân tộc bằng con đường Cách mạng vô sản 4
2 Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường Cách mạng vô sản 5
2.1 Không thể giành lại độc lập dân tộc bằng hệ tư tưởng phong kiến và hệ tư tưởng tư sản 5 2.2 Không thể chờ chế độ thực dân tự tan rã 5 2.3 Cách mạng vô sản là con đường duy nhất dẫn đến độc lập tự do thực sự của một dân tộc 6
3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc trong giai đoạn hiện nay của Đảng ta 7 KẾT LUẬN 8 TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 33
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CMVS: Cách mạng vô sản
CNXH: Chủ nghĩa xã hội
Trang 44
MỞ ĐẦU
Với sự nhạy bén chính trị và tầm nhìn vượt thời gian, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hoàn thành sứ mệnh “tìm đường” khi nhận ra ánh sáng rọi chiếu từ Cách mạng Tháng Mười Nga
và chủ nghĩa Mác-Lênin đối với con đường giải phóng các dân tộc thuộc địa Người đã tìm
ra chân lý thời đại và đi đến một sự lựa chọn lịch sử cho dân tộc Việt Nam: “Muốn cứu
nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”
Phần nội dung sau đây sẽ đi sâu vào phân tích và làm sáng tỏ luận điểm này
NỘI DUNG
1 Hoàn cảnh ra đời của tư tưởng cứu nước, giải phóng dân tộc bằng con đường CMVS
Từ giữa thế kỷ XIX, nước ta bị thực dân Pháp xâm chiếm và biến thành thuộc địa, dẫn đến trong lòng xã hội Việt Nam có hai mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và giữa nông dân với địa chủ phong kiến Giải quyết các mâu thuẫn
đó là yêu cầu bức thiết của xã hội Việt Nam
Trong bối cảnh lịch sử đó, cũng như nhiều người Việt Nam yêu nước đương thời, anh thanh niên Nguyễn Tất Thành đã rất trăn trở về vận nước, tìm mọi cách để giải phóng dân tộc Từ tháng 6-1911 bắt đầu ra nước ngoài, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã qua nhiều nước, làm nhiều nghề vừa kiếm sống, vừa tìm cách “giúp đồng bào” khỏi ách áp bức bóc lột của thực dân, phong kiến Nửa cuối tháng 7-1917, Người từ Anh trở về Pari hoạt động trong những người yêu nước Việt Nam tại Pháp, tham gia các hoạt động chính trị - xã hội, văn hóa Tháng Mười năm 1917, CMVS Nga thành công đã thu hút sự chú ý của Người Năm 1918, Người gia nhập Đảng xã hội Pháp; đầu năm 1919, với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người gửi đến Hội nghị quốc tế Vécxây Yêu sách của nhân dân An Nam gồm 8 điểm vạch trần tội ác của thực dân Pháp, nói lên tiếng nói chính nghĩa của dân tộc Việt Nam.1
Vào một ngày tháng 7 năm 1920, Một đồng chí đã đưa cho Nguyễn Ái Quốc bài vừa đăng trên báo L’Humanité (Nhân đạo), số ra ngày 16 và 17/7/1920 với nhan đề “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của V.I.Lênin Lần đầu tiên sau
9 năm rời tổ quốc, những khúc mắc bấy lâu trong lòng của Người được giải đáp thỏa đáng Ngồi một mình trong buồng nhưng người nói to lên như nói trước quần chúng đông đảo
“Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!” 2
Cột mốc này là bước ngoặt đánh dấu sự thay đổi trong tư tưởng Hồ Chí Minh: Từ lập trường của một người yêu nước, Người chuyển sang lập trường của một
người cộng sản Người đưa ra kết luận: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có
con đường nào khác là con đường CMVS”, chỉ có CNXH, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ"
1
http://lyluanchinhtri.vn/
2 Hồ Chí Minh toàn tâp, Tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr.562
Trang 55
2 Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường
CMVS
2.1 Không thể giành lại độc lập dân tộc bằng hệ tư tưởng phong kiến và hệ tư tưởng tư sản
Các phong trào yêu nước chống Pháp trước đây của chúng ta đã cho thấy sự bất cập của
tư tưởng yêu nước trong khuôn khổ ý thức hệ phong kiến: “trung quân, ái quốc”, chống Pháp giúp vua (Cần Vương), những sai lầm khi chọn con đường cứu nước theo hệ ý thức tư sản của các bậc tiền bối đi trước như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh… Mặc dù đều có lòng yêu nước nhiệt thành, nhưng các phong trào trên đều thất bại Điều đó nói lên một sự thật lịch sử rằng: không thể cứu nước trên lập trường phong kiến hay lập trường của giai cấp
tư sản, tiểu tư sản Các đường lối và phương pháp này đều không đáp ứng được yêu cầu giải phóng dân tộc trong điều kiện chủ nghĩa đế quốc đã trở thành hệ thống trên thế giới Chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam đang đòi hỏi được đổi mới, đó là một nhu cầu cấp thiết của dân tộc lúc bấy giờ
Cách mạng Mỹ (1776), cách mạng Pháp (1789)… là các cuộc cách mạng tư sản thành công tiêu biểu trên thế giới Hồ Chí Minh đánh giá cao tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái và quyền con người của các cuộc cách mạng này, nhưng cũng nhận thức rõ rằng những cuộc cách mạng này chẳng qua chỉ là chuyển từ hình thức bóc lột này sang hình thức bóc lột khác
tinh vi hơn Người phân tích và đi đến kết luận “Không thể đi theo con đường cách mạng tư
sản vì con đường đó không giải phóng dân tộc thuộc địa, không giải phóng nhân dân lao động bị áp bức, bóc lột; những cuộc cách mạng kiểu đó, sớm muộn thì nhân dân phải làm cách mạng một lần nữa mới xong.”
2.2 Không thể chờ chế độ thực dân tự tan rã
Sau Đại chiến thế giới lần II, phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ dẫn đến
sự tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc và làm xuất hiện các quốc gia dân tộc độc lập Từ đó, Hồ Chí Minh đã nêu lên quan điểm về độc lập thực sự và chưa thực sự Nền độc lập mà có được bởi nhờ sự tan rã của hệ thống thuộc địa là chưa thực sự Ở những quốc gia ấy, có tiếng là độc lập nhưng chưa được quyền tự quyết định mọi vấn đề của dân tộc, nhất là phải chấp nhận sự bảo trợ của nước ngoài bằng quân đội trên lãnh thổ nước mình.3
Với Hồ Chí Minh, nền độc lập được giành lại bằng sức mạnh dân tộc mới là nền độc lập thật sự, độc lập hoàn toàn Nó khác xa với thứ độc lập giả hiệu, độc lập nửa vời, độc lập hình thức Người luôn quan niệm: Độc lập dân tộc phải gắn liền với thống nhất, chủ quyền
và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, độc lập dân tộc bao giờ cũng gắn với tự do, dân chủ, ấm
3
Tư tưởng Hồ Chí Minh - Nhận thức và vận dụng : sách tham khảo / Nguyễn Mạnh Tường chủ biên ; Nguyễn Thị Liên, Trịnh Thị Phương Oanh, Vũ Ngọc Am
Trang 66
no hạnh phúc của nhân dân lao động
2.3 Cách mạng vô sản là con đường duy nhất dẫn đến độc lập tự do thực sự của một dân tộc
CMVS là một cuộc cách mạng xã hội trong đó giai cấp công nhân cố gắng lật đổ giai cấp
tư sản Cách mạng tháng Mười Nga là minh chứng đầu tiên thể hiện sự đúng đắn của con đường CMVS, càng làm cho Hồ Chí Minh quyết tâm theo con đường đã chọn Thực tiễn thành công của cách mạng Tháng Mười Nga đã cho thấy tính ưu việt của của nó: xóa bỏ tận gốc ách bóc lột người lao động, thực hiện quyền bình đẳng nam nữ, thực hiện giáo dục, chữa bệnh không phải trả tiền, người già cô đơn được chăm sóc, nuôi dưỡng Hồ Chí Minh nhận rõ: chỉ có Cách mạng tháng Mười Nga mới thành công đến nơi, mang lại tự do bình đẳng thật cho tất cả nhân dân lao động và giúp đỡ giải phóng các dân tộc thuộc địa Hồ Chí Minh đi đến kết luận: Cách mạng Việt Nam phải đi theo con đường Cách mạng Tháng Mười Nga - con đường CMVS
Lý luận về CMVS đã được Hồ Chí Minh tiếp thu và vận dụng một cách sáng tạo vào Việt Nam Người gạt bỏ tính đấu tranh giai cấp một chiều cứng nhắc, nâng tầm lên trở thành cuộc cách mạng giải phóng các dân tộc thuộc địa: Giai cấp công nhân lãnh đạo cuộc cách mạng, loại bỏ sự xâm lược và ách thống trị của nước ngoài, giành lại độc lập, tự do và quyền tự quyết cho dân tộc, thành lập nhà nước độc lập và lựa chọn con đường phát triển của nước mình Người phủ nhận tính phụ thuộc của cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa vào CMVS ở chính quốc; và khẳng định cách mạng ở Việt Nam cần tiến hành chủ động, sáng tạo, phải tự dựa vào sức mình, chứ không được thụ động, ỷ lại vào nước khác
Đi theo con đường CMVS, nghĩa là cách mạng giải phóng dân tộc phải được dẫn dắt bằng hệ tư tưởng vô sản hay hệ tư tưởng Mác-Lênin; phải do Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong, Bộ tham mưu của giai cấp công nhân lãnh đạo; lực lượng cách mạng phải là toàn dân đoàn kết trên cơ sở liên minh công nông do giai cấp công nhân lãnh đạo Tuy nhiên, kể cả có trong tay 3 điều kiện then chốt trên, vẫn chưa đủ chắc chắn 100% để đưa chúng ta tới chiến thắng Theo Hồ Chí Minh, một khi đã tin vào chủ nghĩa Mác – Lênin, thì phải nhất mực đi theo con đường ấy, chỉ cần chệch hướng về tư tưởng thì sẽ dẫn đến những nguy cơ không thể lường trước được Tin nhưng không được vận dụng một cách cứng ngắc, phải uyển chuyển, mềm dẻo, phù hợp với tình hình thực tiễn của đất nước Đảng đã có,
nhưng Người chỉ rõ “Đảng có vững cách mạng mới thành công, cũng như người cầm lái có
vững thuyền mới chạy” Quan trọng hơn, Người khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam phải
lãnh đạo thực hiện hai giai đoạn là “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng
để đi tới xã hội cộng sản”, tức là trước hết cần phải giành lại độc lập dân tộc, sau đó phải
xây dựng CNXH để đảm bảo nền độc lập ấy, đảm bảo cho nhân dân được có cuộc sống ấm
no, tự do, hạnh phúc Toàn dân, bất kể trai gái giàu nghèo, giai cấp địa vị nào cũng đều có
Trang 77
thể tham gia vào lực lượng cách mạng, nhưng phải trên cơ sở “Công, nông là người chủ
cách mệnh…Công nông là gốc cách mệnh” Chủ trương đoàn kết, tập hợp lực lượng, nhưng
Hồ Chí Minh không bao giờ chỉ chú trọng đến vấn đề dân tộc mà bỏ quên đi mất cốt lõi là lợi ích giai cấp đấu tranh Người nhấn mạnh: CMVS ở Việt Nam phải vừa giải quyết được mâu thuẫn giữa dân tộc với thực dân, vừa giải quyết được mâu thuẫn nội bộ giữa giai cấp vô sản với tư sản, giữa nông dân với địa chủ phong kiến
3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc trong giai đoạn hiện nay của Đảng ta
Muốn cứu nước, giải phóng dân tộc thì phải đi theo con đường CMVS Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh, CMVS trước hết là phải trao cho nhân dân sự tự do độc lập, sau đó là phải hết sức bảo vệ sự tự do độc lập ấy bằng cách đi lên con đường xã hội chủ nghĩa Nếu như chỉ dừng lại ở giai đoạn một, tức là cách mạng chưa triệt để, chưa hoàn toàn, là cách mạng nửa vời, trái với ý tưởng, lập trường của Người
Sự sụp của đổ CNXH ở Liên Xô và các nước Đông Âu là vũ khí chính mà các thành phần chống phá dùng để minh chứng cho “sự cáo chung của chủ nghĩa Mác - Lênin”, là “sự sụp
đổ của lý tưởng Cách mạng Tháng Mười Nga” vĩ đại Chúng cho rằng độc lập dân tộc không nhất thiết phải gắn liền với CNXH, rằng CNXH thực chất là thứ bịp bợm, không tưởng…Chúng ra sức bài xích, xuyên tạc, phủ nhận mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn từ những năm đầu thế kỷ XX
Trước những sự đả kích ấy, Đảng và Nhà nước vẫn luôn kiên định với con đường mà Bác
đã vạch ra, vẫn ra sức đấu tranh và bảo vệ cho lý tưởng vĩ đại của Người Ở Đại hội VII
(năm 1991), Đảng đã đúc kết: Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH là bài học
xuyên suốt của cách mạng nước ta và khẳng định, đối với nước ta, không còn con đường nào khác ngoài con đường duy nhất đúng đắn là đi lên CNXH để có độc lập dân tộc thực sự
và tự do, hạnh phúc cho nhân dân Đồng thời, lần đầu tiên, Đảng ta đưa ra Cương lĩnh xây
dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH Sáu đặc trưng về xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng được nêu trong Cương lĩnh đã phản ánh tinh thần cốt lõi là độc lập dân tộc và CNXH theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tiếp đó, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) đã đưa ra tám đặc trưng bản chất của CNXH ở Việt Nam, trong đó đặc trưng bao trùm và cũng là mục tiêu của CNXH là: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định bài học: Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng sáng tạo và phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH; kiên định đường lối đổi mới.4
4 https://www.tapchicongsan.org.vn/
Trang 88
Đảng ta đã hiện thực hóa lý luận về độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, với những nhận thức và tư duy mới đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam Ðảng Cộng sản Việt Nam xứng đáng tiêu biểu cho bản lĩnh Việt Nam trong việc giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, đã tỏ rõ tính độc lập tự chủ trong mọi đường lối, chính sách đối nội và đối ngoại, đưa nước ta từ một xứ thuộc địa, nửa phong kiến trở thành một quốc gia độc lập, tự do, phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người chủ đất nước, làm chủ xã hội; đất nước ra khỏi tình trạng đói nghèo, kém phát triển, và đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế; có quan hệ quốc tế ngày càng rộng mở, có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế Tất nhiên trong suốt hành trình cách mạng sáng tạo nhưng cũng gặp phải rất nhiều trở ngại, gian nan, không phải chúng ta không
có một số hạn chế, yếu kém khi thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể của việc xây dựng nền độc lập dân tộc và hướng tới CNXH; song chúng ta đã sớm nhận ra để điều chỉnh và khắc phục, từ đó tự hoàn thiện để vững vàng đi tiếp trên con đường cách mạng.5 Với những thành quả rõ rệt sau 35 năm đổi mới, Đảng đã cho chúng ta thấy được sự vận dụng đúng đắn tư tưởng Hồ Chí Minh về CMVS ở Việt Nam, đưa Việt Nam tới gần hơn với CNXH, tới gần hơn tới độc lập tự do thật sự mà chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân luôn hướng tới!
Chủ nghĩa tư bản mặc dù vẫn có thể tồn tại trong thời đại ngày nay, nhưng bản chất vẫn
là bóc lột các nước thuộc thế giới thứ ba Còn chủ nghĩa tư bản là còn nguy cơ bị xâm lược; độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, sự thống nhất đất nước còn bị đe dọa Thêm vào đó, chính bản thân các nước tư bản cũng đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết và mâu thuẫn nội tại không thể giải quyết Bởi vậy, chúng ta càng chắc chắn hơn, càng quyết tâm hơn trên con đường Hồ Chí Minh đã chọn Chỉ có đi theo con đường CMVS, gắn độc lập dân tộc với CNXH thì độc lập dân tộc mới được giữ vững, nhân dân lao động mới được giải phóng thực
sự
KẾT LUẬN
Tư tưởng cứu nước, giải phóng dân tộc bằng cách mạng vô sản của Hồ Chí Minh đã, đang,
và sẽ luôn là chân lý sáng ngời rọi đường cho nhân dân Việt Nam nói riêng và cả nhân loại nói chung Đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, định hướng con đường đúng đắn của cách mạng Việt Nam, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử; thấm sâu vào trái tim, khối óc quần chúng nhân dân; trở thành ngọn cờ dẫn dắt cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Trong thời đại ngày nay, kể cả khi chiến tranh đã lùi xa, thì tư tưởng ấy vẫn đang tiếp tục soi đường cho Đảng, nhân dân ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vững bước hội nhập trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0
5 https://nhandan.vn/
Trang 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 GS TS Mạnh Quang Thắng chủ biên (2021), Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh - dành cho bậc đại học hệ không chuyên Lý luận chính trị, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật
2 Nguyễn Mạnh Tường chủ biên (2018), Tư tưởng Hồ Chí Minh - Nhận thức và vận dụng , NXB Tư pháp
3 Nguyễn Mạnh Tường chủ biên (2009), Tư tưởng Hồ Chí Minh - một số nhận thức
cơ bản, NXB Chính trị quốc gia
4 Hồ Chí Minh toàn tâp, Tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011
4 http://lyluanchinhtri.vn/
5 https://www.tapchicongsan.org.vn/
6 https://nhandan.vn/