BÀI THI MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Đề tài Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 Chương 1 Khái quát quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 2 1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa 2 2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 2 Chương 2 Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dự.
Trang 1BÀI THI MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đề tài: Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
Chương 1: Khái quát quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 2
1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa 2
2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 2 Chương 2: Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay 3
1 Tầm quan trọng của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay 3
2 Thực trạng 4
3 Nguyên nhân 7
4 Giải pháp 8
KẾT LUẬN 8
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 3MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, là người thầy, người cha anh dũng, bất khuất và là người soi đường, chỉ lối cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc ta Những quan điểm, lý luận của Người đã trở thành kim chỉ nam dẫn lối cho cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi
“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam…là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”[1,tr.7] Đặc biệt tư tưởng
Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển của đất nước ta nhất là trong giai đoạn xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” như hiện nay Nền văn hóa mà Hồ Chí Minh chủ trương là sự kết hợp những truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc được phát triển và nâng cao với tinh hoa văn hóa nhân loại, thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc
tế chân chính Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này em đã chọn đề tài: “Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay”, từ đó nhận biết được những thành tựu mà nước ta đã đạt được cũng như những hạn chế còn gặp phải, phân tích tìm hiểu nguyên nhân và đưa
ra giải pháp khắc phục
Kết cấu nội dung bài tiểu luận gồm 2 chương:
- Chương 1: Khái quát quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
- Chương 2: Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay
Trang 4NỘI DUNG Chương 1: Khái quát quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa
Tháng 8 – 1943, khi còn trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch, lần đầu tiên Hồ Chí Minh đưa ra một định nghĩa của mình về văn hoá Đặc biệt là định nghĩa của Hồ Chí Minh có rất nhiều điểm gần với quan niệm hiện đại về văn hoá Người viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.[4,tr.458]
2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị bền vững của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, được hình thành qua quá trình lao động sản xuất, đấu tranh
và giao lưu của con người Việt Nam Nó phản ảnh những nét riêng độc đáo, làm nên sắc thái, bản lĩnh, sức sống của mỗi dân tộc, giúp phân biệt với văn hóa của dân tộc khác
Cách thức biểu hiện bản sắc văn hóa dân tộc:
- Về nội dung: bản sắc văn hóa dân tộc được thể hiện ở tư tưởng, tình cảm, tinh thần, ý chí, khát vọng…Đó là lòng yêu nước, thương nòi, tinh thần độc lập, tự cường, tự tôn dân tộc…
- Về hình thức: cốt cách văn hóa dân tộc được biểu hiện ở ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lễ hội, truyền thống
Bản sắc văn hóa dân tộc chứa đựng giá trị to lớn và có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nó phản ánh những nét độc đáo, đặc tính dân tộc Bản sắc văn hóa dân tộc là cội nguồn sức mạnh tinh
Trang 5thần của dân tộc, là ngọn nguồn đi tới chủ nghĩa Mác – Lênin Do đó, trách nhiệm của con người dân Việt Nam là phải biết trân trọng, khai thác, giũ gìn, phát huy, phát triển các giá trị văn hóa dân tộc, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn lịch sử Phải biết phê phán, lọc bỏ, cải biến các yếu tố lạc hậu, bảo thủ, tiêu cực làm ảnh hưởng đến sự phát triển văn hóa dân tộc “Theo Người, “dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”, “càng thấm nhuần chủ nghĩa Mác – Lênin càng phải coi trọng những truyền thống tốt đẹp của cha ông” “Mỗi dân tộc cần phải chăm lo đặc tính dân tộc mình trong nghệ thuật” Chăm lo cốt cách dân tộc, đồng thời cần triệt để tẩy trừ mọi di hại thuộc địa và ảnh hưởng nô dịch của văn hóa đế quốc, tôn trọng phong tục tập quán, văn hóa của các dân tộc ít người”
[1,tr.114]
Trong giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc cũng cần biết tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu thêm, làm “mới” văn hóa dân tộc Phải lấy văn hóa dân tộc làm gốc, là cơ sở để tiếp thu mọi tinh hoa văn hóa nhân loại Theo
Hồ Chí Minh, “văn hóa Việt Nam ảnh hưởng lẫn nhau của văn hóa Đông phương và Tây phương chung đúc lại…Tây phương hay Đông phương có cái
gì tốt ta học lấy để tạo ra một nền văn hóa Việt Nam Nghĩa là lấy kinh
nghiệm tốt của văn hóa xưa và văn hóa nay, trau dồi cho văn hóa Việt Nam thật có tinh thần thuần túy Việt Nam để hợp với tinh thần dân chủ”.[1,tr.115]
Hồ Chí Minh cũng đánh giá cao vai trò của những người làm công tác văn hóa Người coi văn hóa nghệ thuật là một mặt trận, đội ngũ những nhà văn hóa, những người làm công tác văn hóa là chiến sĩ trên mặt trận ấy
Chương 2: Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm
đà bản sắc dân tộc” hiện nay
1 Tầm quan trọng của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay
Trang 6Trong xu thế toàn cầu hóa của thế giới hiện nay, một quốc gia không thể phát triển nếu tách biệt với thế giới bên ngoài Quá trình hội nhập kinh tế, giao lưu về văn hóa giữa các nước đang diễn ra hết sức sôi động nhưng nếu không có một bản lĩnh vững vàng, một chiến lược phát triển đúng đắn thì việc giao lưu đó sẽ dẫn đến nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc Do đó việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay là hết sức quan trọng
và cấp thiết Bởi điều này góp phần giữ gìn cốt cách, những vẻ đẹp văn hóa của dân tộc ta đã được đúc kết qua hàng nghìn năm lịch sử, để văn hóa dân tộc hội nhập, mở rộng giao lưu mà không đánh mất bản sắc của mình Đồng thời đây cũng là cơ sở để củng cố lòng tự hào, tự tôn dân tộc cho các thế hệ
đi sau, là nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước, nhất là trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” như hiện nay
2 Thực trạng
1.1 Thành tựu
Tiếp thu và phát triển quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa, ngày 16-7-1998, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương (khóa VIII) đã ban hành Nghị quyết về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Nghị quyết này đã khẳng định “Nền vǎn hóa mà chúng ta xây dựng là nền vǎn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ…tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các phương tiện chuyển tải nội dung”[2] Trải qua hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết, với những đổi mới bổ sung qua các kỳ đại hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn:
- Tư tưởng, đạo đức và lối sống của nhiều cán bộ, đảng viên và nhân dân
đã có những thay đổi tích cực Các cán bộ làm công tác văn hóa có ý thức hơn
về vai trò và trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, luôn đi đầu làm gương cho quần chúng nhân dân noi theo Nhờ
đó người dân cũng có ý thức hơn với trách nhiệm của mình, tham gia tích cực vào công cuộc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phê phán, đẩy lùi những hiện
Trang 7tượng tiêu cực Đặc biệt là thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay, bằng sự thông minh, sáng tạo của mình đã có nhiều đóng góp trong việc bào tồn, lan tỏa các giá trị văn hóa không chỉ ở Việt Nam mà còn ra ngoài thế giới Có thể kể đến một vài ví dụ như các bạn trẻ nhóm S-River với dự án “Họa sắc Việt” đã mang những màu sắc và họa tiết dân gian Việt Nam ứng dụng trong thiết kế hiện đại góp phần đưa các tác phẩm truyền thống đến gần hơn với công
chúng Hay như câu lạc bộ Hanoi Kids - dẫn tour miễn phí cho khách nước ngoài, đây là nơi để các bạn trẻ Việt Nam có cơ hội tôn vinh văn hóa Việt, đưa những giá trị truyền thống Việt đến gần hơn với du khách quốc tế Qua việc dẫn khách quốc tế, các bạn trẻ không chỉ được trao đổi, học hỏi vốn ngôn ngữ đa dạng mà còn thể hiện được tinh thần yêu nước, sự phát huy và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
- Công cuộc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá, truyền thống của dân tộc đã đạt được nhiều tiến bộ Nhiều di sản văn hoá vật thể, phi vật thể ở nước
ta được bảo vệ và ngày càng phát huy giá trị của nó Hiện nay, Việt Nam có 8
di sản thế giới, 13 di sản văn hóa phi vật thể thế giới và 3 di sản tư liệu thế giới được UNESCO vinh danh[6] Ngoài ra các bộ môn nghệ thuật truyền thống vẫn tiếp tục được lưu truyền và phát huy như tuồng, chèo, múa rối nước…hay các lễ hội truyền thống như lễ hội Chùa Hương, lễ hội Tịch
Điền…
- Công tác vận động và tuyên truyền về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
đã thu hút được đông đảo các tổ chức và cá nhân tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá, góp phần tích cực gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc, dần dần loại bỏ những yếu tố lỗi thời, lạc hậu Mỗi người dân được giáo dục, nâng cao trình
độ hiểu biết về công tác giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc góp phần thúc đẩy lòng yêu nước, niềm tự hào tự tôn dân tộc trong trái tim mỗi con người Việt Nam
- Những giá trị văn hóa, đạo đức mới ngày càng được nhân rộng trong cộng đồng xã hội Các phương thức truyền bá văn hóa cũng được thay đổi để
Trang 8phù hợp với thực tiễn phát triển thông qua các nền tảng số như mạng xã hội facebook, instagram…, các phương tiện truyền thông…
- Hoạt động giao lưu hợp tác quốc tế được mở rộng, văn hóa Việt Nam được nhiều bạn bè thế giới đón nhận và yêu thích Các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức góp phần đưa văn hóa Việt Nam đến gần với bạn bè quốc
tế Nhiều mô hình trung tâm văn hóa, nhà văn hóa Việt Nam được thành lập tại Pháp, Đức, Thái Lan, Lào… góp phần tích cực vào việc truyền bá văn hóa Việt Nam ra thế giới
- Đảng và Nhà nước cũng đã quan tâm tăng cường và ban hành những chính sách chỉ thị, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa dân tộc, là tiền đề để phát triển mọi mặt của đất nước
- Đặc biệt trong bối cảnh Covid 19 đang diễn biến phức tạp như hiện nay, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa cũng có nhiều đổi mới
để phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn như tổ chức các buổi giới thiệu các tác phẩm văn hóa online hay những buổi diễn âm nhạc truyền thống như tuồng, chèo … được phát trên các nền tảng mạng xã hội góp phần đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với người dân
2.2 Hạn chế
Bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác giữ gìn và xây dụng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc còn nhiều hạn chế như:
- Vẫn còn tồn tại một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa có ý thức, trách nhiệm với công việc được giao, còn làm việc hời hợt chủ quan không quan tâm đến nhiệm vụ của mình Xuất hiện thực trạng suy thoái đạo đức ở một số cán bộ đảng viên, hiện tượng quan liêu, lạm chức quyền… gây mất lòng tin của người dân
- Những điểm tiêu cực, lạc hậu trong văn hóa truyền thống vẫn còn tồn tại và chưa được loại bỏ triệt để như nạn mê tín dị đoan, nạn tảo hôn tại một
số vùng miền núi,…
- Sự sùng bái những giá trị vật chất tinh thần của các nền văn hóa ngoại quốc ở một bộ phận không nhỏ các bạn trẻ, sự quay lưng với các giá trị truyền
Trang 9thống tốt đẹp của dân tộc Những hành động, phát ngôn lệch lạc không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc của một số thanh niên đã làm suy thoái văn hóa đạo đức của người Việt Nam
- Công tác văn hóa văn nghệ còn nhiều bất cập Nhiều tác phẩm được tạo
ra không có ý nghĩa văn hóa mà chỉ mang tính chất thương mại, vô bổ không mang lại lợi ích được lan truyền tràn lan Các tác phẩm không có sự đầu tư về mặt chất xám, được tạo ra một cách hời hợt không có chủ đích làm giảm chất lượng nền văn hóa văn nghệ của Việt Nam Nhiều nghệ sĩ chưa có trách
nhiệm với danh xưng của mình tạo ra các tác phẩm với nội dung nhảm nhí, dung tục hay những phát ngôn gây tranh cãi trên mạng xã hội mà nổi cộm trong thời gian gần đây là những cái tên như Phí Phương Anh, ChiPu, NSƯT Đức Hải…
- Nhiều người còn coi nhẹ công tác giáo dục đạo đức, truyền bá những giá trị văn hóa tốt đẹp, coi đó không phải là việc của mình
3 Nguyên nhân
- Công tác quản lý của Đảng và nhà nước còn nhiều bất cập, hệ thống pháp luật chưa thật sự nghiêm khắc, chưa triển khai triệt để, còn nhẹ nhàng, bao che trong công tác loại bỏ, xử phạt các cán bộ sai phạm
- Dân trí của một bộ phận người dân còn thấp nên dễ bị ảnh hưởng bởi các thế lực thù địch, chống phá nhà nước, gây mất đoàn kết giữa quần chúng nhân dân và Đảng cộng sản Việt Nam Công tác giáo dục chưa được triển khai ở một số nơi hoặc triển khai không triệt để gây hoang mang, nhầm lẫn trong nội bộ nhân dân
- Công tác giữ gìn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống chưa thật
sự được chú trọng và nâng cao Quá trình kiểm duyệt các tác phẩm văn hóa nghệ thuật chưa được coi trọng và triển khai hiệu quả, diễn ra vẫn còn hời hợt
- Sự bùng nổ, lên ngôi của các nền tảng trực tuyến gây khó khăn cho công tác kiểm soát Nhiều văn hóa, nội dung sai lệch được truyền bá thông qua các mạng xã hội ảnh hưởng lớn đến tư tưởng của bộ phận giới trẻ hiện nay - những người thường xuyên sử dụng các dịch vụ này Như trong bối
Trang 10cảnh dịch Covid 19 đang diễn ra như hiện nay, hiện tượng tin giả tràn lan trên mạng xã hội gây hoang mang dư luận Chỉ tính từ năm 2020 đến nay đã có gần 1800 đối tượng đăng những thông tin sai lệch trên mạng xã hội bị các cơ quan chức năng phát hiện.[3]
4 Giải pháp
- Đẩy mạnh công tác giáo dục tuyên truyền trước hết là trong nội bộ các cán bộ, đảng viên phải tích cực tham gia vào hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc từ đó làm gương cho quần chúng nhân dân, khích lệ nhân dân học tập và tham gia Các cán bộ làm công tác văn hóa có nghĩa vụ phải hướng dẫn chỉ đạo để nhân dân hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình trong công cuộc này
- Học tập và noi theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, lấy tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng cho công tác xây dựng và chỉ đạo của Đảng
- Tiếp tục giữ vững và phát huy bản sắc dân tộc trong quá trình giao lưu văn hóa với các nước thế giới, tiếp thu chọn lọc các yếu tố tích cực và bài trừ các yếu tố tiêu cực, góp phần làm cho nền văn hóa dân tộc ngay càng phát triển giàu đẹp hơn
- Bản thân mỗi người cần chủ động phấn đấu, rèn luyện bản thân, tích cực học tập và tham gia vào công cuộc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm
đà bản sắc dân tộc Đồng thời cần giữ vững tư tưởng, tinh thần tỉnh táo để biết chọn lọc những cái tốt và bài trừ những cái xấu, tránh để những hiện tượng xấu ảnh hưởng đến bản thân và xã hội
KẾT LUẬN
Tư tưởng Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là nền tảng vững chắc trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, là kim chỉ nam soi đường cho các hoạt động chỉ đạo của Đảng, góp phần đưa nền văn hóa Việt Nam ngày càng phát triển Trong quá trình toàn cầu hóa trên toàn thế giới như hiện nay, để bắt kịp với các quốc gia
mà vẫn đảm đảo giữ vững cốt cách dân tộc thì việc bám sát tư tưởng Hồ Chí