SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP THANH HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH LỚP 3 Người thực hiện Chức vụ Đơn vị công tác SKKN thuộc lĩnh vực THANH HÓA, NĂM 2022 MỤC LỤC Trang I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 1 Đặt vấn đề 1 2 Mục đích đề tài 3 3 Lịch sử đề tài 3 4 Phạm vi đề tài, đối tượng áp dụng 3 II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM 4 1 Thực trạng đề tài 4 2 Nội dung cần giải quyết 7 3 Biện pháp cần giải quyết 8 4 Kết quả chuy.
Trang 3I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
1 Đặt vấn đề 1
2 Mục đích đề tài 3
3 Lịch sử đề tài 3
4 Phạm vi đề tài, đối tượng áp dụng 3
II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM 4
1 Thực trạng đề tài 4
2 Nội dung cần giải quyết 7
3 Biện pháp cần giải quyết 8
4 Kết quả chuyển biến của đối tượng 17
5 Kết quả đạt được 17
III KẾT LUẬN 18
1 Tóm lược giải pháp 18
2 Phạm vi áp dụng đề tài 20
TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Mục lục 22
Trang 41 Đặt vấn đề
1.1 Cơ sở lí luận
Giáo dục đạo đức là một bộ phận rất quan trọng của quátrình sư phạm, đặc biệt là ở tiểu học Nó nhằm hình thànhnhững cơ sở ban đầu về mặt đạo đức cho học sinh tiểu học,giúp các em ứng xử đúng đắn qua các mối quan hệ đạo đứchàng ngày Có thể nói, nhân cách của học sinh tiểu học thể hiệntrước hết qua bộ mặt đạo đức Điều này thể hiện qua thái độ cư
xử đối với ông bà, cha mẹ, anh chị em ruột trong gia đình, vớithầy cô giáo, bạn bè qua thái độ với học tập, rèn luyện hàngngày Đó là cơ sở quan trọng của việc hình thành nhữngnguyên tắc, chuẩn mực đạo đức cao hơn ở các lớp trên
Trong những năm gần đây, phẩm chất đạo đức học sinh đang là một vấn đềđược dư luận xã hội quan tâm và đánh giá khác nhau: Khen ngợi, đồng tình ủng
hộ và phê phán gay gắt, Tình trạng bạo lực học đường, nói tục, chửi thề, tệnạn xã hội, học sinh chưa biết giao tiếp và lễ phép với người lớn, học sinh bỏhọc đã và đang xảy ra ở từng cấp học và đang là nỗi đau cho toàn xã hội Vì vậy,mỗi chúng ta hãy cùng nhau “Chung tay góp sức” để loại bỏ những điều khônghay, không tốt xa rời các em
Phẩm chất đạo đức học sinh ngày càng đi xuống bởi nhiều lí do, nguyênnhân chủ yếu là do thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia đình đối với con cái (còntình trạng khoán trắng giáo dục con cái cho nhà trường); phẩm chất, lối sốngchưa chuẩn mực của một số phụ huynh tác động rất lớn đến con cái, bởi vì từkhi mới sinh ra đến tuổi đi học, trẻ chịu sự chi phối sâu sắc của cha mẹ; mọihành vi, cử chỉ, thái độ, tình cảm của cha mẹ đều tác động mạnh mẽ, sâu sắc đến
sự hình thành nhân cách của trẻ Công tác phối hợp giữa ba môi trường, nhàtrường, gia đình và xã hội trong quản lý, giáo dục đạo đức, kĩ năng sống chưa
Trang 5học sinh trong việc phát hiện, phối hợp với nhà trường trong giáo dục các học
Trang 6sinh cá biệt, có biểu hiện khác thường, cần được hỗ trợ và can thiệp sớm.Chương trình, nội dung giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, giáo dục kĩ năngsống trong nhà trường còn nhiều bất cập như chưa phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi
và nhận thức của học sinh, chậm đổi mới về nội dung và phương pháp giáo dục,nhất là chưa quan tâm đúng mức giáo dục kĩ năng sống
Là một giáo viên tôi nhận thấy rằng: Bồi dưỡng về phẩm chất đạo đức chohọc sinh là điều hết sức quan trọng Việc giáo dục đạo đức cho học sinh đượcnhà trường, gia đình và xã hội quan tâm Trong cuộc sống hiện nay, tình hìnhhọc sinh suy thoái về đạo đức quá nhiều Chính vì thế, qua những năm giảng dạytôi luôn mong muốn học sinh mình lớn lên sẽ thành đạt về tri thức, đặc biệt phải
là những con người có “Phẩm chất đạo đức tốt” Xây dựng cho các em thànhnhững con người mới, con người toàn diện phù hợp với sự phát triển của xã hội
1.2 Cơ sở thực tiễn
Ở lứa tuổi tiểu học, phần lớn các em ở độ tuổi 6 - 11 tuổi, các em bắt đầu
có ý thức tự hình thành các hành vi đạo đức cũng như là hình thành nhân cáchcho mình Đặc biệt là ở giai đoạn này, các em đang có xu hướng bộc lộ một cách
rõ rệt “cái tôi” của mình Ngoài ra, các em còn phải chịu nhiều tác động từ phíagia đình và xã hội Như chúng ta đã biết, trẻ em sinh ra không phải có ngay hành
vi đạo đức, cùng với sự trưởng thành và phát triển của các em mà do nhiều yếu
tố chi phối Đặc biệt, gia đình là cái nôi văn hoá góp phần vào việc hoàn thiệnhành vi đạo đức của các em Tuy nhiên, trong thực tế ở nhiều gia đình chưa thực
sự là tấm gương để các em noi theo mà họ còn có những hành vi đạo đức khônghay, những lời nói không tốt ngay trước mắt các em Mà ở lứa tuổi này các em
dễ nhạy cảm với những điều không tốt từ người lớn nên các em nhanh chónghọc theo, không biết những điều mình bắt chước như thế là không hay
Khi đến lớp, các em chưa được giáo viên giải thích rõ ràng về những hành
vi đúng, sai của chuẩn mực đạo đức Vì thế, các em còn gặp nhiều khó khăntrong việc thực hiện tốt các hành vi đạo đức đúng Ngoài ra, mỗi khi các em mắc
Trang 7phải các hành vi đạo đức chưa đúng, giáo viên thường ít tìm hiểu nguyên nhân
mà cứ cho rằng em đó làm như vậy là không đúng mà không có biện pháp giáodục phù hợp để nhắc nhở các em, chỉ ra cho các em biết được việc làm đó là sai
và tác hại của nó như thế nào nếu thực hiện Ngược lại, giáo viên chỉ áp đặt cáisai phạm mà học sinh đã gây ra Làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục từviệc phối hợp đồng bộ các môi trường này Từ những trăn trở trên đã thôi thúctôi tập trung nghiên cứu tài liệu và học hỏi ở các anh chị đồng nghiệp cùng vớikinh nghiệm của bản thân trong quá trình giảng dạy nên tôi đã mạnh dạn chọn
và thực hiện đề tài: “Một số giải pháp giáo dục phẩm chất đạo đức cho học
sinh lớp 3”.
2 Mục đích đề tài
Đề tài nhằm đề ra một số giải pháp giáo dục phẩm chất đạo đức cho họcsinh lớp 3 để giúp học sinh hình thành và phát triển nhân cách toàn diện, cóphẩm chất đạo đức chuẩn mực, để trở thành một người công dân tốt, có ích chogia đình và xã hội
3 Lịch sử đề tài
Tôi nghiên cứu đề tài này thông qua sách báo, tài liệu và từ mạng internetcùng với việc học hỏi từ đồng nghiệp, những kinh nghiệm tích luỹ được của bản
thân Đây cũng là lần đầu tiên tôi nghiên cứu và áp dụng đề tài “Một số giải
pháp giáo dục phẩm chất đạo đức cho học sinh lớp 3”.
4 Phạm vi, đối tượng áp dụng
4.1 Phạm vi đề tài
Đề tài đưa ra những giải pháp nhằm giúp học sinh lớp 3 có được nhữnghành vi đúng đắn, những việc làm tốt, mạnh dạn, tự tin khi trình bày ý kiến cánhân, biết đoàn kết, yêu thương, trung thực và lễ phép với mọi người
4.2 Đối tượng
Trang 8Đề tài này nghiên cứu và đưa ra những giải pháp nhằm áp dụng học sinhlớp 3.
II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
1 Thực trạng đề tài
Thực trạng của xã hội vô cùng phức tạp đã ảnh hưởng không nhỏ tới sựgiáo dục đạo đức của học sinh trong nhà trường, ở gia đình và xã hội, giáo dụcđạo đức cho học sinh cũng rất phức tạp, tỉ lệ học sinh hư ngày càng gia tăng gâyảnh hưởng không nhỏ tới sự giáo dục học sinh trong nhà trường Từ chỗ họcsinh không học bài, không làm bài tập, ý thức kém dẫn đến chán học, bỏ học rồigây gổ đánh nhau, chơi bời,
Xã hội càng phát triển con người càng phải hoàn thiện, một con người hoànthiện về nhân cách là con người không chỉ có tài mà cần phải có cả đức Nhâncách của con người muốn được xây dựng và phát triển cần bắt đầu ngay từ khimới sinh ra và đặc biệt là trong giai đoạn ngồi trên ghế nhà trường Có thể nói,việc hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức, tri thức cho thế hệ trẻ làmột trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết, đây cũng là một trong nhữngnhiệm vụ của nhà trường nói riêng, của ngành giáo dục nói chung cần phải thựchiện Giáo dục đạo đức cho học sinh của lớp là một mặt của hoạt động giáo dụcnhằm xây dựng cho trẻ những tính cách nhất định và bồi dưỡng cho các emnhững quy tắc hành vi thể hiện trong thái độ với bạn bè, học tập, gia đình và mọingười xung quanh là nền móng giúp các em đứng vững trong cuộc sống
Để học sinh có được tính trung thực, ngoan hiền, tự tin, lễ phép, có khảnăng thực hiện được nhiệm vụ học tập thì đòi hỏi giáo viên phải có sự nghiêncứu, không ngừng học hỏi ở đồng nghiệp không chỉ từ những kinh nghiệm đúckết trong nhiều năm học mà còn từ những phương pháp tổ chức trên lớp, phảimang lại sự hứng thú, tích cực thì sẽ đem lại hiệu quả cao Tuy nhiên, trong nămhọc 2019 - 2020, tôi nhận thấy mức độ đáp ứng yêu cầu giáo dục về phẩm chấtđạo đức của các em chưa như mong đợi, kết quả cụ thể như sau:
Trang 9chăm làm 11 35,42% 20 64,58% 0 0
Tự tin,tráchnhiệm
11 35,42% 20 64,58% 0 0
Trungthực, kỉluật
12 38,64% 19 61,36% 0 0
Đoàn kết,yêu thương 12 38,64% 19 61,36% 0 0Bảng thống kê cho thấy thực trạng việc giáo dục phẩm chất cho học sinhcủa năm trước đạt hiệu quả nhưng chưa cao Chính vì thế, tôi đã đi sâu, tìm hiểu
ở nhiều khía cạnh và được biết:
Về phía học sinh:
Về mặt tâm lí: Khi bước vào lớp 3, các em đã sang một lớp mới Chính vìvậy, các em có cảm giác bỡ ngỡ chưa biết lớp mình sẽ như thế nào, luôn có mộttâm thế khác lạ so với lớp dưới
Về giao tiếp: Khi tôi hỏi thì các em trả lời còn rất ngắn gọn bằng tiếng một
“có” hay “không” Ngay cả những câu giao tiếp thông thường với các bạn cònkhông tự tin, không dám hỏi bạn các khi giao tiếp
Các em chưa biết cách ứng xử hằng ngày như thế nào là đúng chỉ thích thếnào thì làm thế đó, chưa có ý thức tự phục vụ cao, chưa biết đoàn kết, yêuthương lẫn nhau
Các em còn bị ảnh hưởng bởi gia đình về cách giao tiếp, lời nói và xưng hôchưa chuẩn mực
Trang 10Học sinh tập trung chú ý vào học tập chưa cao, các em không thích học Vìvậy, việc lĩnh hội kiến thức của học sinh còn nhiều khó khăn nên khi áp dụngvào thực tế thì chưa thể hiện hết sự chuẩn mực và có những hành vi đạo đứcchưa tốt trong cuộc sống.
Một số học sinh trong lớp chưa biết giúp đỡ lẫn nhau, chưa có tinh thầnđoàn kết, chưa biết yêu trường, lớp, bạn bè và thầy cô
Về phía gia đình:
Qua tìm hiểu tình hình lớp có nhiều em gia đình còn rất khó khăn Một số
ít cha mẹ còn nhờ cô, dì, ông bà, …giữ con dùm để đi làm ruộng ở xa, đi làmcông ty nên không có thời gian quan tâm cho việc học của các em nhiều
Một số gia đình khá giả thì cho các em sử dụng điện thoại một cách tuỳ ý
đã tạo cơ hội các em có thể bắt chước những hành động và việc làm không tốtvào cuộc sống Ngoài ra, việc sử dụng điện thoại thường xuyên khi ở nhà cũnglàm ảnh hưởng không nhỏ đến việc tập trung học tập dẫn đến học sinh lười học.Cũng có một số gia đình có cha thường xuyên nhậu say về bạo lực tất cảcác thành viên trong gia đình, buôn bán gian lận, nói xấu người khác và cónhững lời nói thô tục làm ảnh hưởng đến các em Từ đó, các em bắt chướcnhững lời nói, việc làm không tốt đem vào lớp học để nói với các bạn
Ngoài ra, tôi còn nhận thấy sự thiếu quan tâm của phụ huynh đến kết quảhọc tập của con em mình Cụ thể qua việc đi thăm gia đình học sinh thườngxuyên, tôi nhận được một số câu trả lời: “Tôi bận quá, nhờ cô dạy dỗ dùm, tôikhông có thời gian đến trường được có gì cô liên lạc qua điện thoại với tôidùm”
Cũng có nhiều cha mẹ với tâm lí chỉ chú trọng tới việc học các môn họcchính mà lơ là với việc rèn luyện, hình thành phẩm chất đạo đức cho các em
Về phía giáo viên:
Trang 11Giáo viên chưa chuẩn bị tốt cho các em khi dạy những bài học trên lớp vìcho rằng môn Đạo đức không phải là môn học chính thì nó sẽ không ảnh hưởngđến kết quả học tập của các em vào cuối năm học.
Khi dạy các bài học trên lớp việc chuẩn bị đồ dùng trực quan đôi khi chưađầy đủ, sinh động nên việc tiếp thu của học sinh cũng hạn chế Còn coi trọngdạy kiến thức kĩ năng hơn việc quan tâm uốn nắn giáo dục phẩm chất cho họcsinh
Việc đánh giá bằng những lời nhận xét kết hợp với động viên, khen ngợi sẽtạo hứng thú, lòng tự tin cho học sinh Tuy nhiên, hoạt động này giáo viên ít chú
ý đến bởi lẽ khi các em trả lời câu hỏi xong thì giáo viên chỉ nói đúng hoặc sai,quá khô khan Điều đó sẽ làm cho các em trở nên thụ động, ít tham gia vào bàihọc và nhận xét câu trả lời của bạn
Giáo viên chưa thay đổi kịp khi đánh giá, nhận xét học sinh theo Thông tư
30 và thông tư 22, chưa được quen với cách đánh giá mới nên còn nhiều lúngtúng Trong hồ sơ, có thể dễ nhận thấy những lời nhận xét của giáo viên cònchung chung chưa chỉ ra được những điểm mạnh, điểm yếu của học sinh Trongkhi đó thì nhiệm vụ giáo dục phẩm chất lại là một nhiệm vụ quan trọng trongcông tác chủ nhiệm
2 Nội dung cần giải quyết
Từ những thực trạng trên, để việc giáo dục phẩm chất đạo đức cho các emđạt hiệu quả tốt hơn, giúp các em học sinh có hứng thú trong học tập, có khảnăng tự thể hiện mình, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường,tôi đã chú trọng đến một số nội dung như sau:
2.1 Xây dựng niềm tin cho học sinh khi bước vào lớp 3
2.2 Những bài học giáo dục phẩm chất đạo đức được đúc kết trên lớp quacác tiết học
2.3 Tổ chức các hoạt động trò chơi để giáo dục đạo đức học sinh
Trang 122.4 Phối hợp tốt 3 mơi trường giáo dục: “Gia đình- nhà trường- xã hội”
để giáo dục đạo đức cho học sinh
3 Biện pháp cần giải quyết
Trong thực tế hiện nay, chất lượng giáo dục phẩm chất đạo đức của họcsinh nĩi chung và của học sinh Tiểu học nĩi riêng cĩ phần giảm sút bởi ảnhhưởng của nhiều nguyên nhân: Sự cạnh tranh của cơ chế thị trường cĩ mặt tíchcực thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, nhưng cũng dễ phát triển những thĩi
hư, tật xấu ảnh hưởng đến các em Ngồi học tập ở nhà trường, học sinh Tiểuhọc nĩi chung và học sinh lớp tơi nĩi riêng cịn được sống và vui chơi với nhiềumối quan hệ trong làng xĩm, tiếp xúc nhiều phương tiện thơng tin đại chúng tạonên nhiều yếu tố chi phối và phát triển hành vi đạo đức của các em chưa thực sựđúng Chính vì vậy, để giáo dục phẩm chất đạo đức tốt cho học sinh thì tơi đã ápdụng các giải pháp sau:
3.1 Xây dựng niềm tin cho học sinh khi bước vào lớp 3
Khi bước vào lớp 3, mọi thứ đối với các em đều thấy nĩ phải bắt đầu lại,ngỡ ngàng trước lớp mới Chính vì thế, tơi luơn mềm mỏng, quan sát từng em đểnắm bắt những yêu cầu mong muốn của các em, làm cho các em cảm thấy tintưởng và hứng thú khi vào lớp học Đĩ là tiền đề để hình thành và phát triển sựyêu trường, yêu lớp, yêu cơ giáo, yêu các bạn, các em sẽ nghĩ rằng trường họcnhư là ngơi nhà thứ hai của mình
Ngồi ra, tơi cịn trang bị cho các em thêm những tâm lí chung của các bạnkhi bước vào lớp để các em nắm được và vượt qua nỗi lo sợ một cách dễ hơn Vídụ: Khi dạy bài “Căng thẳng học đường” ở sách thực hành Tâm lý học đườnglớp 3, tơi sẽ nĩi cho các em biết: Đĩ là phần lớn nguyên nhân gây căng thẳnghọc đường là do các em chưa thích nghi với mơi trường học đường, từ cách ứng
xử cho đến việc thực hiện những nội quy, hoạt động học tập… Nhưng để tránh
bị căng thẳng học đường, em nên chia sẻ với thầy cơ và cha mẹ về những điềukhiến em lo lắng hoặc bực bội để được giúp đỡ, tư vấn…
Trang 13Để làm điểm tựa vững chắc cho học sinh, khi đến trường đến lớp thì tôiluôn chuẩn bị cho mình một hành trang (trang phục, đầu tóc, nét mặt, cử chỉ, )như là ngày đầu tiên nhận lớp Có như thế mới tạo được ấn tượng ban đầu vớicác em vì các em thích đẹp, thích sự nhẹ nhàng và thích được cô quan tâm, khenngợi
Tôi sẽ xây dựng mối quan hệ giữa cô và trò bằng cách hỏi các em nhữngđiều gần gũi nhất nhằm tạo sự thân thiện Đồng thời, qua cách trả lời của các
em, tôi có thể xác định được các em có mạnh dạn trong giao tiếp không, các em
có tự hoàn thành được câu hỏi của tôi không, trong câu trả lời đó có thể hiện sự
lễ phép khi giao tiếp với người lớn hay không, … Nếu các em đã làm tốt thì tôi
sẽ khen ngợi, trường hợp trong câu trả lời của các em chưa thể hiện sự lễ phéphay trả lời chưa tròn câu thì tôi sẽ uốn nắn và chỉnh sửa và nhắc nhở thêm
Qua áp dụng giải pháp này thì tôi thấy các em học sinh của lớp tôi đã bắtđầu thích thú khi được đi đến trường học cùng cô giáo và các bạn, tích cực thamgia vào các hoạt động học tập và vui chơi của lớp Các em cũng có những thóiquen tốt khi trả lời câu hỏi của người lớn biết “dạ, thưa” và nói đúng nội dungcần trao đổi, biết cách ứng xử thân thiện với mọi người, biết lắng nghe ngườikhác, biết thể hiện sự lễ phép và tôn trọng người đối diện mình trong khi giaotiếp, biết yêu thương, giúp đỡ bạn bè Điều đó góp phần tạo cho học sinh có mộtniềm tin vững chắc vào người giáo viên: “Cô giáo như mẹ hiền”
3.2 Những bài học giáo dục phẩm chất đạo đức được đúc kết trên lớp qua các tiết học
Trẻ được đến trường là một niềm vui, cũng là bước ngoặt trong cuộc sống
và là sự phát triển tâm lí của các em Bước vào lớp 3, các em vẫn còn rất bỡ ngỡ,chưa dám tự mình quyết định cách ứng xử Chỉ sợ những việc mình làm là sai,
sẽ không được thầy yêu bạn mến Để giúp các em mạnh dạn trong cách nghĩ,cách làm thì môn Đạo đức và các môn học khác sẽ đáp ứng các yêu cầu đó