Chủ đề 1: Vector Gradient, mặt phẳng tiết diệnVí dụ 1:Tìm đạo hàm của tại điểm theo hướng pháp véctơ của đường tròn... Ví dụ 2: Tính diện tích phần mặt paraboloid bên trong mặt trụ Giải:
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
BÁO CÁO BÀI TẬP LỚN GIẢI TÍCH 2
Trang 2Mục l c ụ
Sinh viên thực hiên: ………
Hoàn thành các chủ đề:……….
I: Bài làm từng thành viên………
II:Nội dung ………
Chủ đề 1:Vector Gradient, mặt phẳng tiếp diện
Chủ đề 2: Vi phân
Chủ đề 5: Tích phân bội ba
Chủ đề 6: Tích phân đường
Chủ đề 7 : Tích phân mặt
Chủ đề 8 : Chuỗi ( chuỗi số,chuỗi lũy thừa)
Danh sách các thành viên trong nhóm 7 (L21) :
+ Lê Hoàng Đức -MSSV: 2012991
+ Nguyễn Hữu Hạnh -MSSV: 2013095
+ Hồ Thanh Hải -MSSV: 2013066
+ Nguyễn Tấn Hào -MSSV: 2013053
+ Phan Anh Hào -MSSV: 2013055
Trang 3Chủ đề 1: Vector Gradient, mặt phẳng tiết diện
Ví dụ 1: Cho f(x,y) = +2x+4xy, M(1;2) , Mo(3;5) Tìm đạo hàm
f tại M theo hướng với là vecto đơn vị của
Trang 5Ví dụ 1: Cho doanh nghiệp sản xuất 2 mặt hang với giá P = 60 ₁
và P =75 Hàm chi phí C= Q ²+ Q ².Q ²+ Q ² Tìm các mức sản ₂ ₁ ₁ ₂ ₂lượng Q , Q doanh nghiệp cần sản xuất để lợi nhuận cực đại₁ ₂ ?
Vì và = -2 < 0 nên M( 15;30) là điểm cực đại
khi đơn vị sản xuất 15 đơn vị hàng hóa thứ nhất và 30 đơn vị hàng hóa thứ hai
Trang 6Chuyển sang hệ tọa độ trụ
V được giới hạn bởi
Trang 8Tìm phần diện tích mặt Parabolic có phương trình z =
Trang 9Chủ đề 1: Vector Gradient, mặt phẳng tiết diện
Ví dụ 1:Tìm đạo hàm của tại điểm theo hướng pháp véctơ của đường tròn
Giải:
=> =>
Véctơ đơn vị
=>
Trang 11Chủ đề 3:Đạo hàm của hàm nhiều biến
Ví dụ 1: Mỗi tuần, công ty A cung cấp cho thị trường Q đơn vị sản phẩm Nếu số lượng nhân công sử dụng bao gồm x công nhân lành nghề và y công nhân chưa lành nghề, số lượng sản phẩm đầu ra mỗi tuần là
Q (x, y) = 1350x + 360y + x y – x – y (đơn vị), 2 3 2
Tính tốc độ cung ứng sản phẩm của công ty theo số công nhân lành nghề tại thời điểm công ty đang sử dụng 40 công nhân lành nghề và 65 công nhân chưa lành nghề Tốc độ này nói lên điều gì?
Trang 12động và 800 triệu đồng cho vốn đầu tư Tốc độ này nói lên điều gì?
Ví dụ 1: Cho Ω là miền giới hạn bởi
Tính thể tích miền Ω (bỏ qua đơn vị tính)
Giải:
Mặt trên là mặt paraboloid:
Mặt dưới là mặt phẳng:
Hình chiếu của Ω lên Oxy là miền D:
Biến đổi trong tọa độ cực ta có:
Trang 13Ví dụ 2: Tính diện tích phần mặt paraboloid bên trong mặt trụ
Giải:
Có: ;
Hình chiếu giao tuyến xuống Oxy: D:
Chuyển sang tọa độ trụ:
Trang 14, trong đó V là vật thể giới hạn bởi:
Trang 15, trong đó C là cung từ O(0,0) đến A(1,1) theo chiều kim đồng hồ.
Trang 16Vì hợp với chiều dương của Oz một góc tù nên
Chủ đề 8:Chuỗi
Ví dụ 1: Khảo sát sự hội tụ của chuỗi số
Giải:
Xét
Vậy chuỗi phân kỳ
Ví dụ 2: Tìm miền hội tụ của chuỗi
Trang 17Xét X = -5:
Vậy miền hội tụ là (-1; 4)
STT:03Tên: Hồ Thanh Hải
MSSV : 2013066
Chủ đề 1: Vector Gradient,mặt phẳng tiết diện
Ví dụ 1:Nhiệt độ T tại 1 điểm trong quả cầu kim loại tỉ lệ nghịchvới khoảng cách từ tâm cầu đến điểm đó, lấy tâm cầu là gốc tọa
độ Cho biết nhiệt độ tại điểm M(1,2,2) là 120 C Tìm tốc độ 0biến thiên của T tại M theo hướng đến điểm N(2,1,3) ?
Giải:
Ta có :T(x,y,z)=
Tại M(1,2,2) có nhiệt độ 120 C thì: T0
M(1,2,2)=120 C0 Suy ra =120 => c=360
Vậy T=
+=(1,-1,1); =(1,2,2)
Tốc độ biến thiên của T tại M theo hướng N là:
T’MN(M)==
Trang 18Ví dụ 2: Nếu f(x,y)=x.,tìm tốc độ biến thiên của f tại điểm P(2,0) theo hướng từ P đến Q(,2) có tốc độ biến thiên cực đại theo hướng nào ?
Trang 19Chủ đề 3:Đạo hàm của hàm nhiều biến
Ví dụ 1:Mỗi tuần, công ty A cung cấp cho thị trường Q đơn vị sản phẩm Nếu số lượng nhân công sử dụng bao gồm x công nhân lành nghề và y công nhân chưa lành nghề, số lượng sản phẩm đầu ra mỗi tuần là
Q (x, y) = 1350x + 360y + x y – x – y (đơn vị), 2 3 2
Tính tốc độ cung ứng sản phẩm của công ty theo số công nhân lành nghề tại thời điểm công ty đang sử dụng 40 công nhân lành nghề và 65 công nhân chưa lành nghề Tốc độ này nói lên điều gì?
Trang 21=
Ví dụ 2: Tính thể tích vật thể giới hạn bởi z= ;z= ?
Giải:
-Khi mặt phẳng giới hạn bởi 2 mặt thì ta tìm hình chiếu D của
nó xuống mặt phẳng z=0 bằng cách khử z của 2 phương trình 2 mặt:
Trang 23Ví dụ 2: Tính tích phân bội ba I= với E là vật thể giới hạn
Trang 25Ta có: phương trình đoạn thẳng nối hai điểm O(0,0) và A(1,1) là y=x Tại x =0; xO A=1
Trang 26Ta được tích phân sau:
I=.dt
=+2
Chủ đề 7:Tích phân mặt
Ví dụ 1:(Tích phân mặt loại 1) Tính diện tích S của phần mặt
Trang 27Gọi S1, S2 là các nửa mặt cầu ứng với z ≥ 0 và z ≤ 0.
Trang 28Vậy chuỗi đã cho là chuỗi phân kỳ
Ví dụ 2:(Chuỗi lũy thừa) Tìm tổng chuỗi hàm: ?
Trang 29Chủ đề 1: Vector Gradient,mặt phẳng tiết diện
Ví dụ 1:Nhiệt độ tại điểm được cho bởi
trong đó T được tính bằng và được tính bằng mét
điểm
c) Tìm tốc độ tăng tối đa tại
Giải
Ta có:
Trang 30a) Vector đơn vị:
Tốc độ biến thiên của nhiệt độ tại điểm theo hướng tới điểm là:
c) Tốc độ tăng tối đa tại P:
Ví dụ 2:Cho hàm số có đồ thị là mặt cong S Tìm điểm A trên mặt S sao cho mặt phẳng tiếp diện tại A vuông góc với đường thẳng d: , ,
Giải
Đường thẳng d có vector chỉ phương là
Trang 31Vector pháp tuyến của mặt phẳng tiếp diện tại điểm là Mặt phẳng tiếp diện tại A vuông góc với đường thẳng d cùng phương
Trang 32Chủ đề 3: đạo hàm của hàm nhiều biến
Ví dụ 1:Giả sử hàm số có đạo hàm tại điểm (1, 0, 2) với , và Nếu , , , tìm tại
Giải
Ví dụ 2:Nhiệt độ của một đĩa kim loại mỏng đặt trên mặt phẳng Oxy tại mỗi điểm có tọa độ (x, y) cho bởi Tính và cho biết sự thay đổi của nhiệt độ của đĩa kim loại này từ điểm (0, 1) theo
Trang 34Ví dụ 2:Tính thể tích của vật thể như hình bên dưới:
Giải
Đặt ; ;
Trang 37Ví dụ 4:Tính công sinh bởi lực dọc theo cung AB:
Ta có công sinh ra:
Trang 38Ví dụ 2:Tính tích phân , trong đó S là phần mặt trụ , bị chắn bởi các mặt , , lấy phía trên theo hướng
Trang 39Vậy chuỗi phân kì theo tiêu chuẩn D’Alambert
Ví dụ 2:Tìm miền hội tụ D của chuỗi lũy thừa
Giải
Trang 40Khoảng hội tụ:
* Tại :
Chuỗi phân kì (do không xác định)
* Tại :
Chuỗi phân kì (do không xác định)
Vậy miền hội tụ
STT: 05Tên:Trần Công Hiển
MSSV: 2013188
Chủ đề 1: Vector Gradient,mặt phẳng tiết diện
Giải tích vectơ: Hiểu Gradient
Trang 41Gradient là một từ ưa thích để chỉ đạo hàm, hoặc tốc độ thay
đổi của một hàm Đó là một vectơ (hướng di chuyển)
Các điểm theo hướng tăng nhiều nhất của một hàm (trực giác về
Ví dụ: Giả sử chúng ta có một cái lò thần kỳ, với tọa độ được ghitrên đó và một màn hình hiển thị đặc biệt
Trang 42Chúng ta có thể nhập 3 tọa độ bất kỳ (như “3,5,2 ″) và màn hình hiển thị cho chúng ta gradient của nhiệt độ tại điểm đó.
Gradient tại bất kỳ vị trí nào đều hướng theo hướng tăng lớn nhất của một hàm Hãy nhớ rằng gradient không cung cấp cho chúng ta tọa độ của nơi cần đến; nó cho chúng ta hướng di chuyển để tăng nhiệt độ của chúng ta
Trang 43song song với trục Oz = k(0, 0, 1) x = −1, y = 0 Vậy M(-1,0,-1).
Chủ đề 2: Vi phân
Khái niệm: Trong toán học, vi phân là một nhánh con của vi tíchphân liên quan đến nghiên cứu về tốc độ thay đổi của hàm số khibiến số thay đổi Đây là một trong hai nhánh truyền thống của vi tích phân, cái còn lại là tích phân, nghiên cứu về diện tích nằm bên dưới một đường cong
Ứng dụng : Vi phân có các ứng dụng cho gần như tất cả các ngành định lượng Ví dụ, trong vật lý, đạo hàm của sự dịch chuyển của vật chuyển động theo thời gian là vận tốc của vật thể
và đạo hàm của vận tốc đối với thời gian là gia tốc Đạo hàm của động lượng của một cơ thể đối với thời gian bằng với lực tácdụng lên cơ thể; sắp xếp lại tuyên bố phái sinh này dẫn đến phương trình nổi tiếng F = a liên quan đến định luật chuyển m
động thứ hai của Newton Tốc độ phản ứng của một phản ứng hóa học là một đạo hàm Trong nghiên cứu hoạt động, các công
cụ phái sinh xác định các cách hiệu quả nhất để vận chuyển vật liệu và thiết kế nhà máy
Trang 44Ví dụ về bài toán thực tế: Tốc độ gia tăng dân số của một thị trấn tỉ lệ thuận với số người dân ở đó tại thời điểm Dân số ban t.
đầu là 500, tăng 15% sau 10 năm Hỏi dân số sau 30 năm sẽ là bao nhiêu? Tốc độ gia tăng dân số tại =30 là bao nhiêu?t
Trang 45Vậy tốc độ gia tăng dân số tại t = 30:
Q(x, y) = 1200+ 500+ − − (đơn vị)
Trang 46Tính tốc độ cung ứng sản phẩm của công ty theo số công nhân lành nghề tại thời điểm công ty đang sử dụng 30 công nhân lành nghề và 60 công nhân chưa lành nghề Tốc độ này nói lên điều gì?
Giải
Tốc độ cung ứng sản phẩm theo số công nhân lành nghề là (30, 30)
(30, 60) = 2100 (đơn vị/người) nói lên:
Tại thời điểm này, khi tăng thêm 1 công nhân lành nghề, số sản phẩm tăng thêm 2100 đơn vị
Chủ đề 4:Ứng dụng hình học của tp kép
VD(Câu2, Ca 2, HK192):
Cho Ω là miền giới hạn bởi 3 mặt cong: + = 9,z=và
z = 9 + Tính thể tích miền Ω (bỏ qua đơn vị tính).
Giải
với D:
Chủ đề 5: Tích phân bội ba
Trang 47Hệ tọa độ Descartes ba chiều với trục có chiều chạy về phía x
người quan sát:
Ví dụ 1: Tính tích phân:
Trong đó E là vật thể được giới hạn bởi z= , z= ,
Giải
Trang 48Mặt phẳng phía trên: z = 2+Mặt phía dưới z =
Hình chiếu của E xuống Oxy: D: , Cận của D:
Trang 490 ≤ ρ ≤ 1
Có thể sử dụng tích phân kép để tính thể tích vật thể Tuy nhiên trong một số trường hợp sử dụng tích phân bội ba tính nhanh hơn, vì tích phân bội ba có cách đổi sang tọa độ trụ hoặc tọa độ cầu
Ví dụ 3: Tính thể tích vật thể E được giới hạn bởi y=, y + z =1, z
= 0
Giải
Trang 500 ≤ t ≤
Vậy:
Ta có:
Trang 51í D ụ 2 ( loại 2): Tính tích phân đường loại 2
với A(0,0), B(1,1) Cung AB là đường:
a) Với AB: y = x, 0 ≤ x ≤ 1
Trang 52 2 1
Với mặt nón S1:
ds= =
Trang 53Với mặt đáy S2: z= 1, ds= dxdy nên:
Trang 54Do đó miền hội tụ của chuỗi là X = [−1,1).
STT: 06Tên :Phan Anh Hào
MSSV:2013055
Chủ đề 1: Vector Gradient, mặt phẳng tiếp diện.
Câu 1: (Vector Gradient) Cho hàm zf x y( , )có các đạo hàm riêng liên tục vàcác điểm A(1,1), B(4,1), C(1,0), D(4,5) Cho biết tại điểm A, đạo hàm của hàm
Trang 55f theo hướng vecto AB là 4 và theo hướng vecto AClà 7 Tính đạo hàm tại A củahàm f theo hướng vecto AD.
x y z
x y z
Trang 56sự thay đổi của chiều rộng x.
A Tăng 0.1 mét B Giảm 0.1 mét C Giảm 0.3667 mét D.Tăng 0.3667 mét
Trang 57<=> x 0.1 0
Vậy chiều rộng x giảm 0.1 mét => Chọn B
Trang 58Chủ đề 3: Đạo hàm của hàm nhiều biến:
Câu 1: Các giàn khoan dầu được đặt tại 3 địa điểm tương ứng với các tọa độA(-3;0), B(-1;2), C(0;0), đơn vị tính theo trăm mét Tìm vị trí đặt trạm bảodưỡng M(x,y) sao cho tổng bình phương khoảng cách từ trạm đến các giànkhoan là bé nhất
3
M
8;13
Trang 59Câu 1: Tìm khối lượng m của bản phẳng D được giới hạn bở
2 , 4 , , 0,
y x x y x y x x biết hàm mật độ tại mọi điểm trên D là
1 ( , ) 2
x y
Bỏqua đơn vị tính của khối lượng, chọn đáp án đúng:
Trang 64y t z
Trang 66Câu 2: (Loại 1) Tính tích phân S
Câu 4: (Loại 2) Tính tích phân S3 3
Ixdydz ydzdx zdxdy
, trong đó S là mặt phíangoài của phần mặt paraboloid z 9 x2 y2 lấy phần z 0
Trang 68Ví dụ 2: Chuỗi lũy thừa
Bài: Tìm chuỗi Taylor trong lân cận x=2
Trang 69STT: 07 Tên:Đỗ Hữu Trung Hiếu
MSSV:2013138
Chủ đề 1:Vector Gradient, mặt phẳng tiếp diện
1.1 Cho hàm f x y z , , y z2 2 x2 3xz 2y z 5. Chứng minh rằng hướng tăng nhanh nhất của hàm f khi đi qua M 1,2,2
trùng với u 4,7,9 Tìm tốc độ biến thiên của hàm f theo hướng này
1.2 Cho mặt cong có phương trình S z x y 2 25x3 2xy23y1 Tìm pháp vector của tại S M1, 1, 10 và viết phương trình tiếpdiện của tại S M
Trang 70 Phương trình tiếp diện của S tại M
Bài Làm
Trang 71Chủ đề 3: Đạo hàm của hàm nhiều biến
Ví dụ 1:Mô ›t thí nghiê ›m đo sự đô ›c hại của khí Formaldehyd được ghi lại trong bảng bên dưới Với Pf t c( , )là phần trăm số chuô ›t còn sống sau khi bị ảnh hưởng bởi khí Formaldehyd nồng đô › c (parts per million, ppm) sau t tháng
Trang 73x=rcos , y=rsin , dxdy=rdrd
Trang 746.1. Giao tuyến của của mặt cầu và mặt trụ
1 4
Trang 75P x y
x y x
3 3
5
3 3
2
3 3
0 1 1
4sin 2cos 2cos 1
phần mặt nón z x2y2ứng với 0.5 z 4.Tính khối lượng phễu, biết mật dộ tại điểm x y z, , trên mặt nón là:
Trang 767.1. Phễu có dạng hình nón z x y được giới hạn bởi mặt phẳng dưới z 0.5 và mặt phẳng trên z 4
Trang 77Lấy cả mặt phẳng S1 khi đó S S 1 tạo thành một mặt kín của
Trang 78Chủ đề 1:Vectơ Gradient,mặt phẳng tiếp diện
Ví dụ 1 : Đặt một đĩa phẳng kim loại trong một hệ trục tọa độ Oxy Nhiệt độ tại mỗi điểm trên đĩa được cho bởi công thức T(x, y) = x2 xy2 Trên đĩa có 1 hạt tìm nhiệt được thiết kế để luôn di chuyển theo hướng nhiệt tăng nhanh nhất Khi đặt hạt tại điểm M(1, 2), nó sẽ di chuyển theo hướng nào?
Giải:
Trang 79Vậy phương trình mặt phẳng tiếp diện của mặt trụ paraboloid
Trang 803 ''
Chủ đề 3:Đạo hàm của hàm nhiều biến( BT thực tế)
Ví dụ 1: Một cái hộp có chiều dài (m), chiều rộng (m) và x y
chiều cao (m) Tại một thời điểm xác định, = 3(m) và = = z x y z
2 (m), và tăng với tốc độ 2 (m/s) trong khi giảm với tốc độ y z x
1 (m/s) Tại thời điểm
đó, tốc độ biến thiên của thể tích là
Giải:
Gọi là V là thể tích của hộp Vxyz
Trang 81Ví dụ 2: Chỉ số cảm nhiệt (C ) được mô hình hóa bởi hàm số W(T,v) 13,12 0,6215T 11,37 v 0,16 0,3965Tv0,16
trong đó T là nhiệt độ môi trường (0C ) và v là tốc độ gió (km/h) Khi T = 300C và v = 30 (km/h), chỉ
Vậy khối lượng của bản phẳng D là 11,25
Ví dụ 2:Tính diện tích phần hình tròn x2 y2 2x giới hạn bởi 2 đường x y x
Giải:
Trang 82
Chủ đề 5:Tích phân bội ba
Ví dụ 1:Câu 2-Ca 2-Đề thi CHK 192
Cho Ω là miền giới hạn bởi 3 mặt cong :x2 y2 9,z x2020 y2022 1
và z 9 x2020 y2022 1 Tính thể tích miền Ω (bỏ qua đơn vị tính)
Trang 83( sin cos ) ( sin sin ) ( cos ) 4 cos
3 2
4
4 3 sin
Ví dụ 1:Câu 4-Ca 3-Đề thi CHK192
Trong 1 lần thử nghiệm máy bay mô hình,do lỗi thiết bị điều khiển,máy bay bay được 10s thì chạm vào tường và rơi
Trang 84xuống.Chuyển động của máy bay được mô tả bởi phương trình tham số
x(t) = 0 , y(t) = t - 3sint , z(t) = 4 - 3cost
Trong đó x(t),y(t),z(t) tính theo mét (m) ,và t tính theo giây (s) Tính độ dài đường bay của máy bay trong lần thử nghiệm này
Trang 85Vậy độ dài đường bay của máy bay trong lần thử nghiệm này là 31,34 mét
Ví dụ 2:Câu 3-Ca 1- Đề thi CHK 182
Cho miền phẳng D: x2 y2 4,x 1 và C là biên định hướng dương
( 1)
C
x dy ydx I
(1 1).1 0 01
t t
Trang 86Một cái phễu bằng kim loại mỏng có hình dạng là một phần mặt nón z x2 y2 ứng với 0,5 z 4 Tính khối lượng phễu,biết mật độtại điểm ( , , )x y z ứng với ( , , ) 14x y z x 2z bỏ qua các đơn vị tính.
Ví dụ 2:Câu 6-Ca 2-Đề thi CHK 192
Cho ( )S là mặt cầu x2 y2 z2 9 ,biết ( )S được định hướng ra phía ngoài.Tính tích phân mặt
Trang 87x y z 9 ( sin cos ) ( sin sin ) ( cos ) 9 0 3
Chiếu Ω lên Oxy ta được hình tròn x 2 y2 9 0 2
Ví dụ 1:Câu 8-Ca 3-Đề thi CHK 192
Khảo sát sự hội tụ của chuỗi
1 2 1
2 ( 1)
4 1
n n
n n
Trang 882 ( 1)
4 1
n n
n n
hội tụ theo tiêu chuyển Leinitz
Ví dụ 2:Xét sự phân kì ,hôi tụ của chuỗi
2
n n
n e n