Di sản hóa tín ngưỡng thờ cúng hùng vương ở phú thọ nhìn từ lý thuyết các bên liên quan TT

Bởi những lý do nêu trên, NCS lựa chọn vấn đề Di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ nhìn từ lý thuyết các bên liên quan làm đề tài luận án của mình với mong muốn đóng góp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

Nguyễn Thị Huyền

DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG Ở PHÚ THỌ NHÌN TỪ LÝ THUYẾT

CÁC BÊN LIÊN QUAN

Ngành: Quản lý văn hóa

Mã số: 9229042

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA

Hà Nội - 2022

Công trình được hoàn thành tại:

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Hoài Thu PGS.TS Trần Thúy Anh

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp Viện

Họp tại: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Số 32, phố Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, Hà Nội

Vào hồi giờ, ngày tháng năm

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Vấn đề quản lý di sản “có danh hiệu” hiện nay đang ngày càng thu hút sự quan tâm trong giới học thuật, chủ yếu tập trung vào các vấn đề nhận diện giá trị, đánh giá hiện trạng và đưa ra những đề xuất cho giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của di sản sau “ghi danh” “công bố” Trong những năm gần đây, giới nhân học Âu - Mỹ có xu hướng sử dụng thuật ngữ “di sản hóa” thay cho “di sản” Tuy nhiên, các nghiên cứu về

di sản hóa chủ yếu theo xu hướng đánh giá những mặt trái, những nguy

cơ và cảnh báo các mối đe dọa phương hại đến di sản do quá trình này mang lại

Ở Việt Nam, quá trình di sản hóa đang diễn ra như một xu thế quan trọng trong lĩnh vực di sản những năm gần đây và là một vấn đề nổi cộm trong công tác quản lý di sản Đảng và Nhà nước ta đã xác định quan điểm: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội” và xây dựng

“nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” [94] Ở phương diện khác, di sản văn hóa hiện nay đã trở thành một nguồn lực phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một trong các DSVHPVT được UNESCO ghi vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Tuy nhiên, đây là một di sản có tính đặc biệt: (1) Di sản

có nhiều hợp phần đa dạng với lịch sử hình thành lâu đời và sự tích hợp cao nhiều giá trị trong đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc Việt Nam; (2) Chủ thể “cộng đồng” của di sản có sự khác biệt so với các DSVHPVT khác, đó là “cộng đồng quốc gia - dân tộc” với sự đa dạng

về thành phần và phạm vi lan tỏa rộng; (3) Quá trình di sản hóa diễn ra sớm với vai trò của nhiều BLQ (cộng đồng, nhà nước, tầng lớp trí thức, doanh nghiệp, tổ chức ) và có sự thay đổi về thành phần, đặc điểm, lợi ích và trách nhiệm của các BLQ qua quá trình di sản hóa

Hiện nay, công tác quản lý di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng

Vương đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề ở nhiều góc độ, trong đó, phần nhiều có nguyên do từ mối quan hệ giữa các đối tượng liên quan đến Di sản

Bởi những lý do nêu trên, NCS lựa chọn vấn đề Di sản hóa Tín

ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ nhìn từ lý thuyết các bên liên quan làm đề tài luận án của mình với mong muốn đóng góp một nghiên

cứu mang tính ứng dụng cho công tác quản lý DSVHPVT, đặc biệt là các DSVHPVT được UNESCO ghi danh

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ về mặt lý luận và thực tiễn vấn đề di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ và vai trò của các bên liên quan trong quá trình di sản hóa; trên cơ sở đó đưa ra giải pháp phù hợp trong công tác bảo vệ, phát huy di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở giai đoạn hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

(1) Tổng quan lý thuyết, các công trình nghiên cứu về tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, về vấn đề di sản hóa và các bên liên quan; xây dựng cơ sở lý luận cho luận án; (2) Phân tích, luận giải quá trình di sản hoá Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ trong lịch sử với sự vận động về giá trị của Di sản và mục đích di sản hóa; (3) Nhìn nhận vai trò của các bên liên quan trong quá trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ và những vấn đề về bảo vệ, phát huy Di sản sau khi được UNESCO ghi danh thông qua các khảo sát một số trường hợp cụ thể; (4) Đưa ra những giải pháp nhằm bảo vệ, phát huy di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ từ góc nhìn các bên liên quan, đặc biệt là giải pháp xây dựng mô hình quản lý tham gia và đánh giá một số thử nghiệm mô hình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận án nghiên cứu vấn đề di sản hoá tín ngưỡng thờ cúng Hùng

Vương ở Phú Thọ từ góc nhìn các bên liên quan

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Luận án nghiên cứu quá trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ theo các phân đoạn thời gian dưới quan điểm di sản hóa và lý thuyết các bên liên quan

Về không gian: Luận án tiến hành khảo sát, nghiên cứu thực tiễn các hợp phần di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trên cơ sở lựa chọn một số đối tượng tiêu biểu

Về thời gian: Luận án tổng hợp, kế thừa các kết quả nghiên cứu đi trước có liên quan tới đề tài cho tới năm 2021 và sử dụng các kết quả nghiên cứu thực địa từ năm 2015 đến năm 2022

4 Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu 1: Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có quá trình di sản hoá như thế nào? - Giả thuyết: Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có quá trình di sản hoá lâu đời từ nhiều thế kỉ gắn với hệ thống các giá trị đặc thù đối với cộng đồng quốc gia - dân tộc

Câu hỏi nghiên cứu 2: Vai trò của các bên liên quan trong quá trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương? - Giả thuyết: Vai trò của các bên liên quan đối với di sản có sự vận động theo giá trị, lợi ích từ di sản và nhu cầu, trách nhiệm của mỗi bên đối với di sản

Câu hỏi nghiên cứu 3: Giải pháp phù hợp trong việc bảo vệ, phát huy di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ giai đoạn hiện nay? - Giả thuyết: Các giải pháp hướng tới sự hài hòa mối quan hệ và vai trò các bên liên quan là một lựa chọn phù hợp đối với công tác bảo

vệ, phát huy di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận án tiếp cận liên ngành văn hóa học, xã hội học, dân tộc học

và quản lý văn hóa với hai nhóm phương pháp chính: (1) Các phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội định tính: tổng hợp, phân tích tài liệu, điền dã dân tộc học, quan sát tham dự và phỏng vấn sâu; (2) Các

phương pháp nghiên cứu của khoa học quản lý: phương pháp logic - lịch sử, phương pháp hệ thống, phương pháp so sánh và phương pháp

6.2 Về mặt thực tiễn

(1) Luận án đưa ra các giải pháp quản lý di sản nói chung và loại hình di sản văn hoá phi vật thể vẫn còn thực hành trong cộng đồng nói riêng; (2) Đề xuất xây dựng một mô hình quản lý phù hợp - mô hình quản lý tham gia (3) Đánh giá một số các giải pháp đã triển khai thử nghiệm nhằm minh họa cho mô hình đề xuất

7 Cấu trúc luận án

Luận án gồm 245 trang được chia làm phần chính văn và phần phụ lục Phần chính văn gồm 171 trang với Mở đầu (10 trang), Kết luận (6 trang), Tài liệu tham khảo (18 trang) và Nội dung luận án (137 trang) với 4 chương: Chương 1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu và cơ sở lý luận (34 trang); Chương 2 Quá trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ (31 trang); Chương 3 Vai trò của các bên liên quan trong quá trình di sản hóa (43 trang);Chương 4 Giải pháp bảo vệ và phát huy di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nhìn từ các bên liên quan (31 trang)

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Nhóm các công trình nghiên cứu về Tín ngưỡng thờ cúng

Hùng Vương

Tổng quan tình hình nghiên cứu về Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương cho phép nhận diện giá trị và vai trò đặc biệt của Di sản trong hệ thống di sản văn hoá của người Việt Số lượng các công trình nghiên cứu khá lớn và ngày càng gia tăng Một số nghiên cứu chuyên sâu bàn

về các hợp phần lễ hội Đền Hùng, Khu di tích lịch sử Đền Hùng trong lịch sử và bảo tồn, phát huy giá trị DSVHPVT đại diện của nhân loại Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Khoảng trống ở tất cả các nghiên cứu nêu trên là sự vận động của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong quá trình di sản hóa; hành trình trở thành di sản của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở góc nhìn các bên liên quan Đó là cơ hội để NCS tìm hiểu và hy vọng có những đóng góp về lý luận và thực tiễn cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị

di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong bối cảnh hiện nay

1.1.2 Nhóm các công trình nghiên cứu về di sản hóa và các bên liên quan

Qua tổng quan nhóm các công trình nghiên cứu này, tác giả luận

án nhận thấy rằng, vấn đề di sản hóa DSVHPVT nhìn từ các bên liên quan còn khá mới: (1) Vấn đề di sản hóa trong mối quan hệ các bên liên quan ở các nghiên cứu ngoài nước chủ yếu được bàn luận ở các trường hợp di sản vật thể và di sản mang tính không gian vật lý Các nghiên cứu trong nước chủ yếu bàn luận về tác động nhiều chiều của việc ghi danh, xếp hạng, tôn vinh di sản ở những cấp độ khác nhau đối với diện mạo và giá trị của các di sản văn hóa; (2) Các nghiên cứu liên quan đến

di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương chủ yếu bàn luận về những hệ lụy, những cảnh báo về tác động của di sản hóa đến quyền cộng đồng và giá trị đích thực của di sản Trong đó, nhà nước được coi như một chủ thể quản lý có vai trò áp đặt mục tiêu chính trị, ý chí và quyền lực trong vấn đề di sản hóa

Như vậy, khoảng trống cần nghiên cứu bổ sung là: vấn đề di sản hóa DSVHPVT Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nhìn ở vai trò của

các BLQ trong quá trình di sản hóa (từ việc nhìn nhận giá trị, kỳ vọng cho tới quyền lợi, trách nhiệm và khả năng tham gia vào việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện nay)

1.2 Cơ sở lý luận

1.2.1 Các khái niệm cơ bản

1.2.1.1 Di sản hóa

Xem xét các định nghĩa, khái niệm di sản hóa đã được đưa ra và

phân tích, luận án sử dụng khái niệm “di sản hoá” sau: Di sản hóa là

quá trình lựa chọn, định danh, định vị và định dạng một/một số thành tố văn hóa nào đó với tư cách là một di sản Hoạt động này mang tính chủ động, sáng tạo với vai trò tham gia, phối hợp của nhiều BLQ và tạo ra nhiều giá trị, chức năng di sản cho các bên

1.2.1.1 Các bên liên quan

Có nhiều định nghĩa về “BLQ” song chủ yếu có hai cách tiếp cận, một là ở góc độ kinh tế (chủ thể là doanh nghiệp), hai là góc độ xã hội nói chung (chủ thể là một tổ chức bất kỳ) Khái niệm BLQ được sử

dụng trong luận án là: những nhóm người hay cá nhân bất kỳ có thể tác

động hoặc chịu tác động bởi quá trình và kết quả hoạt động liên quan đến di sản

Trên cơ sở đó, các thành phần BLQ được xác định trong luận án bao gồm: (1) Nhà nước; (2) Cộng đồng; (3) Chuyên gia, nhà nghiên cứu/Cơ sở nghiên cứu, đào tạo; (4) UNESCO; (5) Tổ chức; (6) Doanh nghiệp; (7) Truyền thông;

Trong đó: Cộng đồng bao gồm hai thành phần: Cộng đồng tại chỗ (cư dân địa phương); Cộng đồng mở rộng (người Việt trong và ngoài nước)

1.2.1.3 Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được hiểu là loại hình tín ngưỡng dân gian truyền thống lâu đời, quan trọng và phổ biến ở Việt Nam Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương thuộc loại hình DSVHPVT có hình thức thể hiện là “tập quán xã hội, tín ngưỡng và các lễ hội” được ghi vào danh mục DSVHPVT quốc gia và

danh mục DSVHPVT đại diện của nhân loại và có sự tích hợp, gắn kết bởi nhiều hợp phần/thành tố vật thể và phi vật thể

1.2.1.4 Quản lý di sản văn hóa và quản lý nhà nước về DSVHPVT Quản lý di sản văn hóa

“Quản lý di sản văn hóa là quá trình theo dõi, định hướng và điều tiết quá trình tồn tại và phát triển của các di sản văn hóa trên một địa bàn cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy tốt nhất giá trị của chúng; đem lại lợi ích to lớn, nhiều mặt, lâu dài cho cộng đồng dân cư chủ nhân của các

di sản văn hóa đó”

Quản lý nhà nước về di sản văn hóa phi vật thể

Quản lý nhà nước về di sản văn hóa là một nội dung, chức năng được quy định trong Chương V, Luật Di sản văn hóa (2001) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa (2009), bao gồm các công tác chỉ đạo, phối hợp và hỗ trợ cộng đồng thực hiện công tác bảo

vệ di sản văn hóa phi vật thể

1.2.2 Khung lý thuyết nghiên cứu

1.2.1.1 Quan điểm di sản hóa

Luận án tiếp cận quan điểm di sản của nà nghiên cứu Oscar Salemink qua nhiều nghiên cứu về di sản và di sản hóa ở Việt Nam, đặc biệt với trường hợp Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương Tác giả nhấn mạnh vấn đề tính chính trị và sự can thiệp của nhà nước làm biến đổi chủ thể sở hữu di sản từ cộng đồng sang nhà nước, biến cộng đồng thành người đứng ngoài di sản, kèm theo đó là những tác động tiêu cực khác được tác giả phân tích, luận giải và đưa ra những cảnh báo đối với vấn đề di sản hóa Đặt trong trường hợp nghiên cứu là một di sản đặc biệt của người Việt, tác giả luận án hy vọng đưa ra những ý kiến mang tính bàn luận và trao đổi lại về quan điểm của nhà nghiên cứu này

1.2.1.2 Lý thuyết các bên liên quan

Edward Freeman được coi là “cha đẻ” của lý thuyết các bên liên quan với lập luận rằng doanh nghiệp/tổ chức phải có trách nhiệm và nghĩa vụ đối xử công bằng giữa các bên liên quan, trong trường hợp các

bên liên quan có xung đột lợi ích, doanh nghiệp phải có nghĩa vụ đạt được sự cân bằng tối ưu giữa các bên [175] Các vận dụng lý thuyết ngày càng phổ biến trong lĩnh vực gần với vấn đề nghiên cứu của luận

án như quản lí lễ hội, sự kiện, di sản Việc vận dụng lý thuyết nhằm mục đích nhìn nhận sự quan tâm, đồng hành sáng tạo cho tới lợi ích, kỳ vọng của từng bên liên quan, từ đó luận giải những nhận thức, ứng xử, khả năng tham gia vào các hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy di sản

1.2.2.3 Các quan điểm quản lý di sản

Quan điểm của UNESCO

Quan điểm của UNESCO đối với DSVHPVT không chỉ thể hiện

sự đề cao vai trò cộng đồng đối với các vấn đề về di sản mà còn cho thấy rõ yêu cầu cân nhắc về các đối tượng liên quan trong công tác quản

lý, vận hành di sản

Quan điểm quản lý nhà nước về di sản văn hóa

Nhà nước thể hiện quan điểm quản lý di sản văn hóa thông qua hệ thống Luật và văn bản pháp quy về di sản văn hóa Trong đó, Luật Di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung các điều của Luật Di sản văn hóa đã quy định trách nhiệm của từng thành phần liên quan (liệt kê rõ từ nhà nước đến cộng đồng, từ các cơ quan đến các đơn vị, tổ chức, nhóm và cá nhân)

1.2.3 Khung phân tích luận án

Trên cơ sở vận dụng quan điểm di sản hóa và lý thuyết các bên liên quan , NCS xây dựng khung phân tích chung của luận án bao gồm

3 bước chính như sau:

Bước 1: Phân tích diễn trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương để nhìn nhận sự vận động của di sản qua các giai đoạn (Di sản

có giá trị, vai trò với cộng đồng quốc gia, dân tộc ra sao?)

Bước 2: Xác định thành phần và vai trò của các BLQ trong quá trình di sản hóa (Các BLQ đã ứng xử với di sản như thế nào?)

Bước 3: Phân vai, phân quyền, tối ưu hóa sự tham gia của các BLQ trên

cơ sở quyền lợi, năng lực và nguồn lực của mỗi bên (Cần làm gì để xử lý hài hòa mối quan hệ các BLQ trong bảo vệ và phát huy di sản)

Sơ đồ 1.4 Vận dụng lý thuyết trong nghiên cứu (Nguồn: NCS)

Tiểu kết

Chương 1 của luận án trình bày tổng quan nghiên cứu vấn đề di sản hóa và các bên liên quan trong quản lý DSVHPVT nói chung và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói riêng để từ đó xác định được khoảng trống nghiên cứu và xây dựng cơ sở lí luận cho luận án, đó là vấn đề di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương dưới góc nhìn các BLQ, từ

đó xác định khung phân tích cho luận án

Chương 2 QUÁ TRÌNH DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG

Nội dung chương 2 đề cập đến những cơ sở hình thành Tín ngưỡng

và tập trung phân tích diễn trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương với 3 giai đoạn di sản hóa cùng với các sự kiện tiêu biểu

2.1 Cơ sở hình thành tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

2.1.1 Cơ sở tín ngưỡng

Nội dung này trình bày hai yếu tố nền tảng cơ sở hình thành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là quan niệm vạn vật hữu linh và tín ngưỡng sùng bái con người

2.1.2 Cơ sở xã hội

Hai yếu tố mang tính cơ sở xã hội được nhìn nhận là Mô hình xã hội nông nghiệp: nhà - làng - nước Ý thức về tổ tiên - quốc tổ

2.2 Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

2.2.1 Giai đoạn 1472 đến 1945

Nội dung chính của giai đoạn này bàn về quá trình di sản hóa các hợp phần quan trọng của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là: (1) Hệ thống tư liệu di sản (thần phả (ngọc phả), Sắc phong, thần sắc, thần tích, văn bia, hoành phi, câu đối…); (2) Đền Hùng với tư cách trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đặc biệt; (3) Giỗ Tổ Hùng Vương và Lễ hội Đền Hùng - điểm sáng của đời sống văn hóa tín ngưỡng của người Việt

2.2.2 Giai đoạn 1945 đến 2012

Nội dung giai đoạn này bàn về: (1) Sự khẳng định giá trị của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở giai đoạn lịch sử mới của đất nước; (2) Những bước tiếp nối quá trình di sản hóa ở những hợp phần Khu di tích lịch sử Đền Hùng và Giỗ Tổ Hùng Vương

2.2.3 Giai đoạn 2012 đến nay

Với những giá trị đặc biệt phù hợp với tâm thức dân tộc cũng như những điều kiện của quốc gia, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã có một hành trình vận động khác biệt so với nhiều DSVHPVT khác Con đường di sản hóa của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong lịch sử có thể được khái quát qua sơ đồ:

Sơ đồ 2.2 Khái quát quá trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ

Qua sơ đồ, có thể nhận thấy những điểm mấu chốt và kết quả chính trong hành trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là: (1) Những giá trị cốt lõi và mục đích của quá trình di sản hóa mang những đặc thù riêng gắn với lịch sử và vận mệnh của dân tộc (2) Sự vận động và được “lên khuôn” của di sản ở cấp quốc gia diễn ra liên tục trong cả quá trình lịch sử nhiều thế kỷ nay

(3) Quá trình “biểu tượng hóa” di sản trở thành biểu tượng tổ tiên của người Việt là một điểm độc đáo trong hành trình di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Qua đó, có thể nhận thấy những phân tích và quan điểm của Oscar đối với trường hợp Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương về quy mô, tính chất và giá trị biểu tượng của lễ hội Đền Hùng có thể nói là chưa chính xác

Tiểu kết

Nội dung Chương 2 đã tập trung phân tích diễn trình di sản hóa của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương để nhìn nhận sự vận động về giá trị và vai trò của di sản đối với cộng đồng quốc gia - dân tộc thông qua các giai đoạn và sự kiện di sản hóa, cụ thể là: (1) Giai đoạn 1472 - 1945; (2) Giai đoạn 1945-2012; (3) Giai đoạn 2012 - nay Qua mỗi phân đoạn di sản hóa, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được “định hình”

rõ nét hơn về diện mạo cũng như đặc điểm

Chương 3 VAI TRÒ CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN

TRONG QUÁ TRÌNH DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG

HÙNG VƯƠNG Ở PHÚ THỌ

Chương 3 tập trung phân tích và so sánh những thay đổi về vai trò của các bên liên quan đối với di sản ở hai phân đoạn: trước và sau sự kiện UNESCO ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là DSVHPVT đại diện của nhân loại Nội dung phân tích men theo từng đối tượng các BLQ đã được xác định ở chương 1

3.1 Vai trò của nhà nước

3.1.1 Trước khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được