Đề Bài: Hãy phân tích nguyên tắc đối xử quốc gia và nguyên tắc đối xử tối huệ quốc trong thương mại quốc tế I. NGUYÊN TẮC ĐỐI XỬ QUỐC GIA (National Treatment) Nguyên tắc này được hiểu là dựa trên cam kết thương mại, một nước sẽ dành cho sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp của nước khác những ưu đãi không kém hơn so với ưu đãi mà nước đó đang và sẽ dành cho sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp của nước mình. Điều này có nghĩa là nước nhập khẩu không được đối xử phân biệt giữa sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp trong nước với sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp nước ngoài về thuế và các khoản lệ phí trong nước cũng như về điều kiện cạnh tranh . Thông qua các cam kết nhượng bộ về cắt giảm thuế quan, và dựa trên nguyên tắc đối xử tối huệ quốc, sản phẩm nhập khẩu từ các nước thành viên được đối xử bình đẳng với nhau trên thị trường của nước nhập khẩu. Tuy nhiên, nếu như nước nhập khẩu tùy tiện áp dụng thuế nội địa thông qua các cam kết nhượng bộ về cắt giảm thuế quan, và dựa trên nguyên tắc đối xử tối huệ quốc, sản phẩm nhập khẩu từ các nước thành viên được đối xử bình đẳng với nhau trên thị trường của nước nhập khẩu, và các quy định mang tính phân biệt đối xử giữa hàng nhập khẩu với sản phẩm trong nước nhằm mục đích bảo hộ ngành sản xuất trong nước thì hiệu quả của việc tự do hoá thương mại kể trên sẽ không còn ý nghĩa. Chính vì thế hai nguyên tắc này được áp dụng kết hợp nhằm bảo đảm điều kiện cạnh tranh bình đẳng không chỉ giữa sản phẩm nhập khẩu từ các nước thành viên mà còn giữa sản phẩm nhập khẩu với sản phẩm nội địa của nước nhập khẩu. Cũng với lí do đó mà hai nguyên tắc này được coi là hòn đá tảng của GATTWTO nhằm thực hiện mục tiêu không phân biệt đối xử và tự do hoá thương mại giữa các nước thành viên. Dưới đây là các quy định cụ thể của GATTWTO về đối tượng áp dụng nguyên tắc này. GATT 1994: theo khoản 1 Điều 3 đối tượng áp dụng nguyên tắc đối xử quốc gia gồm có: Thuế và lệ phí trong nước; quy chế mua bán; quy chế số lượng. II. NGUYÊN TẮC ĐỐI XỬ TỐI HUỆ QUỐC (Most Favoured Nation Treatment) Nguyên tắc này còn được gọi là nguyên tắc đãi ngộ tối huệ quốc. Trong đó: đãi ngộ là đối xử ưu đãi, “Tối huệ” là ân huệ cao nhất, “Quốc” là quốc gia của một nước. Đây là chế độ đãi ngộ mà nước này dành cho công dân và pháp nhân của nước kia cho hoạt động thương mại quốc tế của công dân và pháp nhân đó không kém thuận lợi hơn và sự đối xử thuận lợi (cao nhất) mà luật pháp nước này dành cho công dân và pháp nhân của bất kỳ nước nào . Nguyên tắc này được hiểu là dựa trên cam kết thương mại, một nước dành cho nước đối tác ưu đãi có lợi nhất mà nước đó đang và sẽ dành cho nước thứ ba khác trong tương lai. Nguyên tắc này có lịch sử phát triển khá lâu đời. Bắt đầu từ thế kỉ XVII, nó được sử dụng như là biện pháp để mở rộng thương mại và sau đó được quy định trong các hiệp định thương mại hàng hải song phương. Thông thường trong các hiệp định như vậy, nguyên tắc này không chỉ áp dụng đối với sản phẩm nhập khẩu mà còn đối với cả thương nhân nước ngoài khi nhập cảnh, cư trú, kinh doanh… trên lãnh thổ nước đó. Nguyên tắc này có thể được áp dụng kèm điều kiện hoặc vô điều kiện tùy thuộc vào chính sách của từng nước và sự thỏa thuận giữa các bên .
Trang 1Đề Bài: Hãy phân tích nguyên tắc đối xử quốc gia và nguyên tắc đối
xử tối huệ quốc trong thương mại quốc tế
I NGUYÊN TẮC ĐỐI XỬ QUỐC GIA (National Treatment)
Nguyên tắc này được hiểu là dựa trên cam kết thương mại, một nước sẽ dành cho sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp của nước khác những ưu đãi không kém hơn so với ưu đãi mà nước đó đang và sẽ dành cho sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp của nước mình Điều này có nghĩa là nước nhập khẩu không được đối
xử phân biệt giữa sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp trong nước với sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp nước ngoài về thuế và các khoản lệ phí trong nước cũng như về điều kiện cạnh tranh1
Thông qua các cam kết nhượng bộ về cắt giảm thuế quan, và dựa trên nguyên tắc đối xử tối huệ quốc, sản phẩm nhập khẩu từ các nước thành viên được đối xử bình đẳng với nhau trên thị trường của nước nhập khẩu Tuy nhiên, nếu như nước nhập khẩu tùy tiện áp dụng thuế nội địa thông qua các cam kết nhượng
bộ về cắt giảm thuế quan, và dựa trên nguyên tắc đối xử tối huệ quốc, sản phẩm nhập khẩu từ các nước thành viên được đối xử bình đẳng với nhau trên thị trường của nước nhập khẩu, và các quy định mang tính phân biệt đối xử giữa hàng nhập khẩu với sản phẩm trong nước nhằm mục đích bảo hộ ngành sản xuất trong nước thì hiệu quả của việc tự do hoá thương mại kể trên sẽ không còn ý nghĩa Chính
vì thế hai nguyên tắc này được áp dụng kết hợp nhằm bảo đảm điều kiện cạnh tranh bình đẳng không chỉ giữa sản phẩm nhập khẩu từ các nước thành viên mà còn giữa sản phẩm nhập khẩu với sản phẩm nội địa của nước nhập khẩu Cũng với lí do đó mà hai nguyên tắc này được coi là hòn đá tảng của GATT/WTO nhằm thực hiện mục tiêu không phân biệt đối xử và tự do hoá thương mại giữa các nước thành viên
Dưới đây là các quy định cụ thể của GATT/WTO về đối tượng áp dụng nguyên tắc này GATT 1994: theo khoản 1 Điều 3 đối tượng áp dụng nguyên tắc đối xử quốc gia gồm có: Thuế và lệ phí trong nước; quy chế mua bán; quy chế số lượng
1 Trường Đại học Luật Hà Nội (2017), Giáo trình Luật thương mại quốc tế, Nxb Công an nhân
dân, tr.47.
Trang 2II NGUYÊN TẮC ĐỐI XỬ TỐI HUỆ QUỐC (Most Favoured Nation Treatment)
Nguyên tắc này còn được gọi là nguyên tắc đãi ngộ tối huệ quốc Trong đó: đãi ngộ là đối xử ưu đãi, “Tối huệ” là ân huệ cao nhất, “Quốc” là quốc gia của một nước Đây là chế độ đãi ngộ mà nước này dành cho công dân và pháp nhân của nước kia cho hoạt động thương mại quốc tế của công dân và pháp nhân
đó không kém thuận lợi hơn và sự đối xử thuận lợi (cao nhất) mà luật pháp nước này dành cho công dân và pháp nhân của bất kỳ nước nào2
Nguyên tắc này được hiểu là dựa trên cam kết thương mại, một nước dành cho nước đối tác ưu đãi có lợi nhất mà nước đó đang và sẽ dành cho nước thứ ba khác trong tương lai Nguyên tắc này có lịch sử phát triển khá lâu đời Bắt đầu từ thế kỉ XVII, nó được sử dụng như là biện pháp để mở rộng thương mại và sau đó được quy định trong các hiệp định thương mại hàng hải song phương Thông thường trong các hiệp định như vậy, nguyên tắc này không chỉ áp dụng đối với sản phẩm nhập khẩu mà còn đối với cả thương nhân nước ngoài khi nhập cảnh,
cư trú, kinh doanh… trên lãnh thổ nước đó Nguyên tắc này có thể được áp dụng kèm điều kiện hoặc vô điều kiện tùy thuộc vào chính sách của từng nước và sự thỏa thuận giữa các bên3
Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (General Agreement on Tariffs and Trade - GATT) ra đời năm 1947 là hiệp định thương mại đa phương đầu tiên sử dụng một cách rộng rãi nguyên tắc này Đây được coi là một trong những nguyên tắc cơ bản để thực hiện mục tiêu tự do hóa thương mại của WTO Theo nguyên tắc này thì bất kì ưu đãi, ưu tiên, đặc quyền hoặc miễn trừ nào mà nước thành viên dành cho sản phẩm của nước thành viên khác sẽ phải được dành cho sản phẩm cùng loại của các nước thành viên còn lại Mục đích của nguyên tắc này là nhằm đảm bảo rằng sản phẩm nhập khẩu cùng loại sẽ được đối xử bình đẳng và không phân biệt tại nước nhập khẩu Do đó, nguyên tắc này còn được gọi là nguyên tắc đối xử không phân biệt
Nguyên tắc đối xử không phân biệt được quy định cụ thể trong các hiệp định sau của WTO GATT 1994 (Điều 1); GATS (Hiệp định về thương mại dịch
vụ - General Agreement on Trade in crvices) (Điều 2); TRIPs (Hiệp định về một
2 Trung tâm Đào tạo E – learinh (2021), Luật thương mại quốc tế - Bài 1, tr.9.
3Trường Đại học Luật Hà Nội (2017), Giáo trình Luật thương mại quốc tế, Nxb Công an nhân dân
tr.45.
Trang 3số khía cạnh của quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại - Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights-TRIPs)" (Điều 4) Mặc dù đây là nguyên tắc quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu mở rộng tự do hoá thương mại nhưng GATTWTO vẫn công nhận một số các ngoại lệ sau đây: Hội nhập kinh tế khu vực; Chế độ ưu đãi đặc biệt; các biện pháp đặc biệt đối với các nước đang phát triển
CHÚC SỨC KHỎE THẦY CÔ VÀ TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO !