- Böị trñ TN: lùưp ăùơt giaâ quang hoơc; ăùơt caâch tûê bùìng thûúâc thùỉng lïn ăïị quang hoơc, chiïịu chuđm laser vađo caâch tûê thûúâc thùỉng, böị trñ mađn chùưn phña sau ăïí thu ặúơc
Trang 1Taơp chñ Giaâo duơc söị 379
Trong chûúng trònh Víơt lñ (VL) úê trung hoơc phöí
thöng, kiïịn thûâc vïì soâng aânh saâng coâ nhiïìu
ûâng duơng vađo thûơc tiïîn. Vò víơy, viïơc chïị taơo thiïịt
bõ thñ nghiïơm (TBTN) VL múâi ăaâp ûâng muơc tiïu daơy
hoơc theo hûúâng tòm tođi, nghiïn cûâu lađ möơt ýu cíìu cíịp
thiïịt. Ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu nađy, chuâng töi ăaô xíy dûơng
böơ thñ nghiïơm (TN) giao thoa, nhiïîu xaơ aânh saâng göìm
nhiïìu böơ phíơn riïng biïơt ặúơc thiïịt kïị ăöìng böơ. Caâc
böơ phíơn dïî dađng ặúơc lùưp gheâp ăöìng böơ vúâi nhau ăïí
thûơc hiïơn caâc TN hoađn chónh theo nhiïìu hûúâng nghiïn
cûâu khaâc nhau
1 Giúâi thiïơu cíịu taơo cuêa TBTN ặúơc chïị taơo
(xem hònh 1)
Hònh 1 Caâc böơ phíơn cuêa TBTN
TBTN ặúơc chïị taơo ăïí nghiïn cûâu tñnh chíịt soâng
cuêa aânh saâng göìm 7 böơ phíơn: {1}: Ăïị quang hoơc; {2}:
Ăeđn laser (nhiïìu bûúâc soâng); {3}: Giaâ quang hoơc; {4}:
Khe heơp; {5}: Súơi díy ăöìng; {6}: Mađn hònh ăiïơn thoaơi;
{7}: Caâch tûê bùìng thûúâc thùỉng
2 Möơt söị TN coâ thïí tiïịn hađnh vúâi TBTN ặúơc
chïị taơo
Vúâi böơ TN ặúơc chïị taơo coâ thïí thûơc hiïơn nhiïìu TN
khaâc nhau tuđy theo sûơ saâng taơo cuêa HS. Dûúâi ăíy,
chuâng töi ặa ra 4 TN cú baên, phöí thöng nhíịt:
2.1 TN xaâc ắnh bûúâc soâng cuêa tia laser bùìng
caâch tûê nhiïîu xaơ (xem hònh 2)
Hònh 2 TN xaâc ắnh bûúâc soâng cuêa tia laser
bùìng caâch tûê nhiïîu xaơ
- Trïn thûúâc thùỉng coâ sùĩn caâc vaơch caâch ăïìu nhau 1mm. Do ăoâ, khi chiïịu tia laser vađo caâc vaơch cuêa thûúâc thùỉng seô thađnh möơt caâch tûê nhiïîu xaơ ăaô biïịt chu
kò caâch tûê
Khi chiïịu möơt chuđm tia saâng ăún sùưc túâi mùơt caâch tûê, hiïơn tûúơng xaêy ra giöịng nhû nhiïîu xaơ qua nhiïìu khe heơp. Hiïơu quang trònh: dsin k, trong ăoâ
D
Nhû víơy, nïịu biïịt d, x, k, D, ta coâ thïí xaâc ắnh ặúơc bûúâc soâng cuêa tia laser
- Böị trñ TN: lùưp ăùơt giaâ quang hoơc; ăùơt caâch tûê bùìng thûúâc thùỉng lïn ăïị quang hoơc, chiïịu chuđm laser vađo caâch tûê thûúâc thùỉng, böị trñ mađn chùưn phña sau ăïí thu ặúơc hònh aênh vín saâng
Hònh 3 Sûơ phín böị cûúđng ăöơ saâng trïn mađn chùưn
SOÂNG AÂNH SAÂNG THEO HÛÚÂNG TÒM TOĐI, NGHIÏN CÛÂU
HOAĐNG MINH TUÍỊN*
* Trûúđng Trung hoơc phöí thöng Chuýn Vônh Phuâc, tónh Vônh Phuâc
Abstract: Light wave knowledge occupies an important position in the teaching - learning
pro-gram in high school, widely applied in everyday life But it is lack of experiences practiced to help
students understand many characteristics of this knowledge As the result, it’s necessary to
imple-ment a study to improve this situation So we conducted a research titled “Forming light wave
knowl-edge for student with creation” for the purpose of developing student’s creation ability positively.
Keywords: Practiced experience.
1
2
3
4
5
7
6
Trang 2Taơp chñ Giaâo duơc söị 379 51
(kò 1 - 4/2016)
- Tiïịn hađnh TN: ăiïìu chónh ăeđn laser vađ giaâ quang
hoơc sao cho tia saâng chiïịu vađo phíìn coâ vaơch sùĩn
cuêa thûúâc thùỉng, khi ăoâ hònh aênh quan saât ặúơc trïn
mađn chùưn lađ roô neât nhíịt (xem hònh 3); ăo khoaêng
caâch D tûđ caâch tûê thûúâc thùỉng ăïịn mađn chùưn, khoaêng
caâch x tûđ vín saâng trung tím ăïịn cûơc ăaơi bíơc k, ghi
laơi söị liïơu vađ tñnh
Caâc giaâ trõ ăo ặúơc trong baêng sau:
Kïịt quaê TN cho giaâ trõ 7
6, 57.10 m
= 3,53.10 -8 m (tûâc 3%)
Trong giúâi haơn cuêa sai söị thò kïịt quaê nađy hoađn toađn
chíịp nhíơn ặúơc
2.2 TN khaêo saât hiïơn tûúơng giao thoa aânh
saâng bùìng hai khe heơp (xem hònh 4)
Hònh 4 TN khaêo saât hiïơn tûúơng giao thoa aânh saâng
bùìng hai khe heơp
- Khi hai soâng aânh saâng ăún sùưc phaât ra tûđ hai nguöìn
kïịt húơp giao nhau, coâ hiïơn tûúơng giao thoa. Trïn cú súê
ăoâ, hai khe heơp ặúơc chïị taơo tûđ nhûông duơng cuơ ăún
giaên. Ngoađi ra, HS coâ thïí khaêo saât sûơ phuơ thuöơc cuêa
khoaêng vín vađo ăöơ röơng khe bùìng caâch lađm nhiïìu khe
heơp coâ kñch thûúâc khaâc nhau. Ăiïìu nađy khùưc phuơc ặúơc
nhûông haơn chïị cuêa khe Y-íng
- Böị trñ TN: lùưp ăùơt giaâ quang hoơc; ăùơt khe heơp lïn ăïị
quang hoơc, chiïịu chuđm laser vađo khe heơp; böị trñ mađn
chùưn phña sau khe heơp ăïí thu ặúơc hònh aênh vín saâng
Hònh 5 Sûơ phín böị cûúđng ăöơ saâng trïn mađn chùưn
khi sûê duơng hai khe heơp
- Tiïịn hađnh TN: ăiïìu chónh ăeđn laser, giaâ quang hoơc sao cho tia saâng chiïịu vađo giûôa hai khe heơp vađ hònh aênh quan saât ặúơc trïn mađn chùưn lađ roô neât nhíịt
(xem hònh 5). Ăo khoaêng caâch D tûđ míîu ăïịn mađn
chùưn, khoaêng caâch x tûđ vín saâng trung tím ăïịn cûơc tiïíu bíơc k vađ ghi laơi söị liïơu ăïí tñnh. Ăïí nghiïn cûâu sûơ phuơ thuöơc cuêa khoaêng vín vađo ăöơ röơng cuêa khe, cíìn thay khe heơp bùìng caâc böơ phíơn tûúng tûơ nhûng coâ ăöơ röơng khe khaâc nhau
Vúâi khe ặúơc chïị taơo, ta coâ thïí tñnh theo cöng thûâc: a D
i
Caâc giaâ trõ ăo ặúơc trong baêng sau:
Kïịt quaê TN cho giaâ trõ.a 6,24.10 4m
Sai söị: a = 4,72.10 -5m (tûâc 9%)
Trong giúâi haơn cuêa sai söị, kïịt quaê nađy coâ thïí chíịp nhíơn ặúơc
2.3 TN 3: Khaêo saât hiïơn tûúơng nhiïîu xaơ bùìng súơi díy ăöìng maênh (xem hònh 6)
Hònh 6 TN khaêo saât hiïơn tûúơng nhiïîu xaơ bùìng súơi díy ăöìng maênh
- Khi chiïịu aânh saâng qua víơt caên seô xaêy ra hiïơn tûúơng nhiïîu xaơ
- Böị trñ TN: lùưp ăùơt giaâ quang hoơc; ăùơt súơi díy ăöìng lïn ăïị quang hoơc, chiïịu chuđm laser vađo súơi díy ăöìng; böị trñ mađn chùưn phña sau súơi díy ăöìng ăïí thu ặúơc hònh aênh vín saâng
- Tiïịn hađnh TN: ăiïìu chónh ăeđn laser vađ giaâ quang hoơc sao cho tia saâng chiïịu vađo giûôa súơi díy ăöìng
Hònh 7 Sûơ phín böị cûúđng ăöơ saâng trïn mađn chùưn khi nhiïîu xaơ qua súơi díy ăöìng maênh
Trang 3Taơp chñ Giaâo duơc söị 379
maênh vađ hònh aênh quan saât ặúơc trïn mađn chùưn lađ roô
neât nhíịt (xem hònh 7). Ăo khoaêng caâch D tûđ míîu ăïịn
mađn chùưn vađ khoaêng caâch x tûđ vín saâng trung tím
ăïịn cûơc tiïíu bíơc k. Ghi laơi söị liïơu vađ tñnh.a
Ăûúđng kñnh cuêa súơi díy ăöìng ặúơc tñnh theo cöng
thûâc: a k D
x
Caâc giaâ trõ ăo ặúơc trong baêng sau:
Kïịt quaê TN cho giaâ trõ 4
2, 28.10
Sai söị: a = 1,373.10 -5m
Kïịt quaê nađy coâ thïí chíịp nhíơn ặúơc trong giúâi haơn
sai söị
2.4 TN xaâc ắnh míơt ăöơ ăiïím aênh sûê duơng
caâch tûê truýìn qua (xem hònh 8)
Hònh 8 TN xaâc ắnh míơt ăöơ ăiïím aênh sûê duơng
caâch tûê truýìn qua
- Böị trñ TN: lùưp ăùơt giaâ quang hoơc; ăùơt mađn hònh
ăiïơn thoaơi lïn ăïị quang hoơc, chiïịu chuđm laser vađo
míîu. Böị trñ mađn chùưn phña sau mađn hònh ăiïơn thoaơi
ăïí thu ặúơc hònh aênh vín saâng
- Tiïịn hađnh TN: ăiïìu chónh ăeđn laser vađ giaâ quang
hoơc sao cho hònh aênh quan saât ặúơc trïn mađn chùưn lađ
roô neât nhíịt (xem hònh 9). Ăo khoaêng caâch D tûđ míîu
ăïịn mađn chùưn vađ khoaêng caâch x tûđ vín saâng trung
tím ăïịn cûơc tiïíu bíơc k. Ghi laơi söị liïơu vađ lùơp laơi TN 3 líìn
ăïí tñnh a. Dõch chuýín võ trñ cuêa ăeđn laser chiïịu vađo
mađn hònh ăiïơn thoaơi ăïí kiïím tra míơt ăöơ ăiïím aênh taơi
caâc võ trñ khaâc nhau
Hònh 9 Sûơ phín böị cûúđng ăöơ saâng trïn mađn chùưn
khi sûê duơng mađn hònh ăiïơn thoaơi
Qua caâc TN úê cho thíịy, chó cíìn thay ăöíi möơt vađi chi tiïịt, HS seô coâ thïm möơt TN múâi theo hûúâng tòm tođi nghiïn cûâu khaâc nhûng cuđng hûúâng ăïịn kiïịn thûâc giao thoa, nhiïîu xaơ noâi riïng vađ tñnh chíịt soâng aânh saâng noâi chung
* * * TBTN nhû trònh bađy úê trïn ăaâp ûâng ặúơc nhûông ýu cíìu ăùơt ra nhû: giaâ thađnh reê, dïî chïị taơo, TN coâ tñnh chñnh xaâc cao, dïî thay ăöíi ăïí tiïịn hađnh caâc TN khaâc; tûđ ăoâ, giuâp HS hònh thađnh kiïịn thûâc vïì giao thoa, nhiïîu xaơ möơt caâch chuê ăöơng, saâng taơo theo hûúâng tòm tođi nghiïn cûâu khoa hoơc.
Tađi liïơu tham khaêo
1. Nguýîn Ăûâc Thím - Nguýîn Ngoơc Hûng - Phaơm
Xuín Qúị. Phûúng phaâp daơy hoơc Víơt lñ úê trûúđng phöí
thöng NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm, H. 2002
2. Lûúng Duýn Bònh (töíng chuê biïn). Víơt lñ 12. NXB
Giaâo duơc, H. 2008
3. Nguýîn Hûôu Tođng - Nguýîn Ăûâc Thím - Phaơm
Xuín Qúị. Tađi liïơu böìi dûúông thûúđng xuýn giaâo
viïn trung hoơc phöí thöng mön Víơt lñ. NXB Ăaơi hoơc
Sû phaơm, H. 2005.
1 650 nm 190 cm 0,82 cm
ăùơc caâch ăöịi vúâi nhûông ûâng viïn ăaơt chuíín trònh ăöơ tiïịn
sô ăïí kõp thúđi böí sung cho ĂNGV trong ăún võ
* * * Toâm laơi, muöịn tuýín duơng ĂNGV ĂH phuđ húơp vúâi võ trñ viïơc lađm thò caâc nhađ quaên lñ phaêi xaâc ắnh ặúơc khung nùng lûơc cuêa GV phuđ húơp vúâi chûâc danh nghïì nghiïơp, tûđ ăoâ coâ quy trònh tuýín duơng húơp lñ, phuđ húơp vúâi möi trûúđng lađm viïơc, trònh ăöơ hoơc víịn vađ lao ăöơng ăùơc thuđ cuêa GV lađ coâ tñnh tûơ chuê vađ hoơc thuíơt cao, seô goâp phíìn hoađn thiïơn cú cíịu chûâc danh nghïì nghiïơp cuêa Nhađ trûúđng, níng cao chíịt lûúơng ĂNGV, qua ăoâ ăaêm baêo chíịt lûúơng ăađo taơo vađ nghiïn cûâu cuêa Nhađ trûúđng.
Tađi liïơu tham khaêo
1. Quöịc höơi Nûúâc Cöơng hođa Xaô höơi chuê nghôa Viïơt
Nam. Luíơt Viïn chûâc nùm 2010.
8/5/2012 quy ắnh vïì võ trñ viïơc lađm trong caâc ăún võ sûơ nghiïơp cöng líơp
12/04/2012 vïì tuýín duơng, sûê duơng vađ quaên lñ viïn chûâc.
4. Nguýîn Thõ Myô Löơc (chuê biïn) vađ caâc cöơng sûơ
Quaên lñ giaâo duơc, möơt söị víịn ăïì lñ luíơn vađ thûơc tiïîn.
ăaơi hoơc trong caâc ngađnh thöng tin, kô thuíơt ăiïơn, ăiïơn tûê, viïîn thöng vađ víơt lñ. Baâo caâo cuêa Ăoađn Khaêo saât thûơc ắa
Tuýín duơng giaêng viïn ăaơi hoơc
(Tiïịp theo trang bòa 3)