Phân tích hoạt động kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước đà nẵng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾNGUYỄN THỊ TUYẾT NHUNG PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐÀ NẴNG TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ TUYẾT NHUNG

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐÀ NẴNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN

HÀNG Mã số: 8 34 02 01

Đà Nẵng – Năm 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÂM CHÍ DŨNG

Phản biện 1: PGS.TS Đặng Tùng Lâm

Phản biện 2: GS.TS Nguyễn Văn Tiến

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốtnghiệp thạc sĩ Tài chính – Ngân hàng họp tại Trường Đại học Kinh

tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 30 tháng 10 năm 2021

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin- Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nhiệm vụ KSC NSNN được xác định là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng hàng đầu, góp phần sử dụng hiệu quả, đúng mụcđích NSNN, nâng cao tính công khai, minh bạch, dân chủ trong việc

sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia nói chung và NSNN nói riêng,đáp ứng được nhu cầu trong quá trình đổi mới chính sách của nước tatrong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới

Năm 2021, thành phố Đà Nẵng dự báo sẽ còn nhiều khó khăn,thách thức khi nền kinh tế chưa kịp phục hồi do chịu ảnh hưởng củađại dịch Covid năm 2020; bên cạnh đó là việc triển khai thực hiệnNghị quyết 11/2020/QH14 ngày 19/3/2020 của Quốc hội về mô hìnhchính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triểnthành phố Đà Nẵng với những quyết sách lớn của thành phố trongnăm 2021 cũng phần nào ảnh hưởng đến tình hình thực hiện nhiệm

vụ chuyên môn của KBNN Đà Nẵng Cùng với đó là nhiều cơ chế,chính sách, quy trình nghiệp vụ phục vụ công tác KSC của hệ thốngKBNN sẽ được triển khai Xuất phát từ những vấn đề đã được đề cập

trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Phân tích hoạt động kiểm soát chi

thường xuyên ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng” để nghiên cứu nhằm hệ thống vai trò cơ sở lý luận, phân tích

tình hình hoạt động và qua đó đề xuất các khuyến nghị nhằm giảiquyết một số hạn chế, góp phần xây dựng công tác KSC thườngxuyên qua KBNN một cách hiệu quả và đạt được những kết quả quantrọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội của thành phố

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Luận văn đi sâu nghiên cứu các vấn đề lý luận, phân tích tìnhhình hoạt động và đưa ra những vấn đề còn tồn tại trong công tácKSC thường xuyên NSNN qua Kho bạc Nhà nước Từ đó đưa ra cáckhuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách Nhànước qua KBNN Đà Nẵng

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động KSC thường xuyênNSNN tại KBNN

Phân tích tình hình hoạt động KSC thường xuyên NSNN quaKBNN Đà Nẵng từ năm 2018 đến năm 2020

Đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động KSCthường xuyên qua KBNN Đà Nẵng

2.3 Câu hỏi nghiên cứu

- Nội dung hoạt động KSC thường xuyên NSNN qua KBNN như thế nào?

- Phân tích hoạt động KSC thường xuyên NSNN tại KBNN nhằm mục tiêu gì? Phân tích dựa trên những tiêu chí nào?

- Tình hình hoạt động KSC thường xuyên tại KBNN Đà Nẵngtrong giai đoạn 2018-2020 diễn biến như thế nào? Có những hạn chếgì? Do những nguyên nhân nào?

- Cần đề xuất các khuyến nghị để hoàn thiện hoạt động KSC thường xuyên qua KBNN Đà Nẵng?

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên

cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các hoạt động kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập tài liệu

6 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trong quá trình triển khai thực hiện KSC thường xuyênNSNN, KBNN đã khẳng định vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ củamình trong công tác quản lý quỹ NSNN Chính vì vậy đã có rất nhiềucông trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này, cụ thể có thể kể đếncác luận văn nghiên cứu đã được bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế

Đà Nẵng, các bài báo trên các tạp chí khoa học như Tạp chính Tàichính, Tạp chí Quản lý Ngân quỹ Quốc gia

 Khoảng trống nghiên cứu:

- Những công trình nghiên cứu trên được thực hiện ở nhữngthời điểm mà không gian và thời gian nghiên cứu là khác nhau nên sẽ

có những vấn đề chưa phù hợp khi áp dụng vào thực tế hiện nay

- Bên cạnh đó, các thông tư văn bản, quy định mới được banhành thay thế cho những văn bản cũ đã có nhiều nội dung thay đổi sovới nội dung trong các bài nghiên cứu trước đây

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN

1.1.1 Ngân sách Nhà nước và chi ngân sách Nhà nước

a Khái niệm Ngân sách nhà nước

Theo khoản 14, Điều 4 Luật NSNN số 83/2015/QH13 được

Quốc hội khoá XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25/6/2015: “Ngân

sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

b Chi ngân sách Nhà nước

Chi NSNN là việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhànước nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo nhữngnguyên tắc nhất định

1.1.2 Chi thường xuyên NSNN

Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảmhoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị -

xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm

vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảođảm quốc phòng, an ninh

1.1.3 Đặc điểm chi thường xuyên NSNN

1.1.4 Phân loại chi thường xuyên NSNN

1.1.5 Vai trò của chi thường xuyên NSNN

1.1.6 Trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan, đơn vị trong việc quản lý các khoản chi thường xuyên NSNN

a Trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan tài chính

b Trách nhiệm và quyền hạn của KBNN

c Trách nhiệm và quyền hạn của các đơn vị giao dịch với KBNN

1.2 HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN QUA KBNN

1.2.1 Tổng quan về Kho bạc Nhà nước Việt Nam

a Sự ra đời và phát triển của KBNN

Về KBNN Trung ương, theo Quyết định số 26/2015/QĐ-TTg của

Chính phủ quy định: “Kho bạc Nhà nước là cơ quan trực thuộc Bộ Tài

chính, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về quỹ ngân sách nhà nước, các quỹ tài chính nhà nước và các quỹ khác của Nhà nước được giao quản lý; quản lý ngân

quỹ; tổng kế toán nhà nước; thực hiện việc huy động vốn cho ngân sách nhà nước và cho đầu tư phát triển thông qua hình thức phát hành trái phiếu Chính phủ theo quy định của pháp luật”.

c Nhiệm vụ của KBNN

1.2.2 Khái niệm về KSC thường xuyên NSNN qua KBNN

Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là quá trìnhKBNN xem xét các khoản chi NSNN đã được thủ trưởng đơn vị sửdụng NSNN quyết định chi gửi đến cơ quan KBNN nhằm đảm bảochi đúng theo các chính sách, chế độ, định mức chi tiêu do nhà nướcquy định, đồng thời để phát hiện và ngăn chặn các khoản chi trái vớiquy định hiện hành

1.2.3 Đặc điểm của KSC thường xuyên NSNN qua KBNN 1.2.4 Những yêu cầu đối với hoạt động KSC thường xuyên NSNN qua KBNN

1.2.5 Nguyên tắc KSC thường xuyên NSNN qua KBNN 1.2.6 Nội dung hoạt động KSC thường xuyên NSNN qua KBNN

 Tiếp nhận hồ sơ mở và sử dụng tài khoản

 Tiếp nhận hồ sơ gửi lần đầu đến KBNN

 Quá trình kiểm soát chi

 Quá trình kiểm soát sau khi chi

1.2.7 Sự cần thiết phải thực hiện KSC thường xuyên NSNN qua KBNN

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN QUA KBNN

 Các nhân tố bên ngoài

 Các nhân tố bên trong kho bạc

1.4 KHUNG PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN TẠI KBNN

1.4.1 Mục tiêu phân tích

1.4.2 Nội dung phân tích

a Phân tích doanh số chi thường xuyên tại KBNN và số lượng hồ sơ giải quyết trước hạn, đúng hạn, quá hạn

Phân tích doanh số để đánh giá quy mô của chi thường xuyênNSNN tại KBNN qua từng năm ở hai cấp ngân sách và đưa ra nhậnxét về việc thực hiện nhiệm vụ KSC thường xuyên của KBNN.Phân tích tình hình để đánh giá sự thay đổi về tỉ trọng hồ sơđược giải quyết trước hạn, đúng hạn, quá hạn để làm cơ sở đưa ranhững yếu tố, nguyên nhân ảnh hưởng đến sự thay đổi này

b Phân tích tình hình chấp hành dự toán chi thường xuyên của các đơn vị sử dụng ngân sách qua KBNN

Phân tích tình hình để kiểm soát việc chi vượt dự toán, chi sai

dự toán được cấp có thẩm quyền giao của ĐVSDNS; chi sai nguồn

dự toán, sai mục đích, đối tượng, nội dung so với dự toán được giao

c Phân tích việc thực hiện KSC thường xuyên theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức

Phân tích để kiểm soát và phát hiện các khoản chi sai định mứcchi: chi quá số lượng và giá trị; các khoản chi NSNN không đúng tiêuchuẩn như về chức danh, đối tượng sử dụng; các hành vi chi sai chếđộ: các khoản chi không nằm trong quy định, quy chế được chi,không đủ điều kiện và nguyên tắc để thực hiện chi NSNN

d Phân tích hoạt động chi thường xuyên theo nhóm mục chi qua KBNN

Phân tích cơ cấu các khoản chi thường xuyên theo từng nộidung chi để đánh giá tỉ trọng các khoản chi cho nội dung nào có sựthay đổi, biến động qua các năm

e Phân tích việc thực hiện các quy định về thủ tục Cam kết chi thường xuyên NSNN qua KBNN

Phân tích việc thực hiện gửi đề nghị Cam kết chi thường xuyên NSNN đối với các khoản chi thuộc phạm vi phải thực hiện Cam kết chi theo quy định và kiểm soát việc hồ sơ gởi ra KBNN bị quá thời hạn theo quy định

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI

KBNN Đà Nẵng thực hiện quyền hạn thông qua việc:

- Trích tài khoản tiền gửi của tổ chức, cá nhân để nộp NSNNhoặc áp dụng các biện pháp hành chính khác để thu cho NSNN theoquy định của pháp luật

- Được từ chối thanh toán, chi trả các khoản chi không đúng,không đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật và chịu tráchnhiệm về quyết định của mình

- Thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KBNN theo quy định của pháp luật

2.1.2 Cơ cấu, tổ chức bộ máy của KBNN Đà Nẵng

Thực hiện quyết định 1618/QĐ-BTC ngày 22/8/2019 của Bộ Tàichính, KBNN Đà Nẵng đã sắp xếp lại cơ cấu tổ chức mới Theo đó,KBNN Đà Nẵng hiện nay về cơ cấu tổ chức gồm có 01 Văn phòng, 4phòng và 7 KBNN quận huyện trực thuộc với 173 công chức

Ban Lãnh đạo KBNN Đà Nẵng gồm có 01 Phó Giám đốc phụtrách và 01 Phó Giám đốc, do Bộ trưởng Bộ Tài chính bổ nhiệm theo

đề nghị của Tổng Giám đốc KBNN

2.2 PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN TẠI KBNN ĐÀ NẴNG

2.2.1 Đối tượng chịu sự kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Đà Nẵng

Các cơ quan, đơn vị sử dụng kinh phí NSNN, các cơ quan hànhchính khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính, đơn vị sựnghiệp có thu thực hiện cơ chế tự chủ tài chính là đối tượng chịu sựKSC thường xuyên tại KBNN Đà Nẵng

Bảng 2.1 Tổng hợp số đơn vị chi thường xuyên theo cấp ngân sách

qua KBNN Đà Nẵng giai đoạn 2018 – 2020

Cấp ngân sách Năm 2018 Năm 2019 Năm 2020

 Chi trả theo hình thức rút dự toán tại KBNN Đà Nẵng 

Chi trả theo hình thức lệnh chi tiền tại KBNN Đà Nẵng

b Phương thức cấp phát các khoản chi thường xuyên NSNN tại KBNN Đà Nẵng

trực tiếp  Tạm ứng

 Tạm cấp kinh phí ngân sách

2.2.3 Đội ngũ cán bộ thực hiện công tác KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Đà Nẵng

Trong thời gian qua, đội ngũ cán bộ KSC của KBNN Đà Nẵng

đã được tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên theo kế hoạchcủa KBNN Nhờ đó, số lượng và chất lượng của đội ngũ kiểm soátchi đã được nâng lên rõ rệt Số liệu thống kê theo trình độ chuyênmôn đối với cán bộ thực hiện nghiệp vụ KSC thường xuyên tạiKBNN Đà Nẵng tính đến năm 2020 như sau:

Bảng 2.2 Cán bộ thực hiện hoạt động KSC thường xuyên của KBNN

(Nguồn: Báo cáo của KBNN Đà Nẵng)

2.2.4 Quy trình thực hiện KSC thường xuyên NSNN tại KBNN Đà Nẵng

a Nguyên tắc KSC thường xuyên tại KBNN Đà Nẵng

b Quy trình giao dịch một cửa cấp phát các khoản chi

thường xuyên tại KBNN Đà Nẵng

 Đối với hồ sơ tiếp nhận trực tiếp tại KBNN Đà Nẵng

 Đối với hồ sơ tiếp nhận trên Trang thông tin dịch vụ công của KBNN

c Quy trình thực hiện KSC thường xuyên tại KBNN Đà Nẵng

 Thủ tục mở và sử dụng tài khoản

 Quá trình kiểm soát chi

 Kiểm soát sau khi chi

2.2.5 Phân tích doanh số chi thường xuyên tại KBNN Đà Nẵng và số lượng hồ sơ giải quyết trước hạn, đúng hạn, quá hạn

Bảng 2.3 Số liệu chi thường xuyên theo cấp ngân sách tại KBNN

(Nguồn: Báo cáo của KBNN Đà Nẵng) Qua bảng 2.3 cho thấy, từ

năm 2018 – 2020, quy mô chi gân sách thường xuyên tại KBNN Đà

Nẵng có xu hướng liên tục tăng quatừng năm ở cả hai cấp ngân sách trung ương và thành phố, kể cả về tỷtrọng lẫn số tiền Số chi thường xuyên năm sau luôn cao hơn nămtrước Điều này cho thấy nhiệm vụ KSC thường xuyên của KBNN

Đà Nẵng ngày càng tăng Năm 2018, tổng chi thường xuyên NSNN

là 7.714.554 triệu đồng thì trong năm 2019 số chi là 8.827.688 triệuđồng, tăng 1.113.134 triệu đồng, tỷ trọng năm 2019 tăng 14,4% sovới năm 2018 Qua năm 2020, tổng chi thường xuyên tại KBNN ĐàNẵng là 10.594.909 triệu đồng, tăng 1.767.221 triệu đồng so với năm

2019, tỷ trọng tăng là 20% Về cơ cấu chi thường xuyên NSNN giữacác cấp ngân sách trong giai đoạn 2018 - 2020 cũng tương đối ổnđịnh, tăng dần qua các năm Chi ngân sách trung ương năm 2019 tăng

so với năm 2018 là 16,5%, năm 2020 tăng 23% so với năm 2019; chi

2020 tăng 15% so với năm 2019.

Bảng 2.4 Số lượng hồ sơ giải quyết trước hạn, đúng hạn, quá hạn tại

(Nguồn: Báo cáo của KBNN Đà Nẵng) Tại bảng 2.4, cho thấy hoạt

động của KBNN Đà Nẵng năm sau luôn cao hơn năm trước Từ năm

2018 chỉ có 22.711 hồ sơ chithường xuyên, qua năm 2019 đã tăng lên 31.788 hồ sơ và đến năm

2020 là 49.695 hồ sơ Do vậy, công tác chi thường xuyên NSNN quaKBNN Đà Nẵng sẽ tăng về khối lượng công việc, việc kiểm soát chiđảm bảo chất lượng, đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức chi là rất khókhăn cho cán bộ KSC Số lượng hồ sơ phải giải quyết ngày càngnhiều, tuy nhiên khối lượng hồ sơ được giải quyết trước hạn vẫnchiếm tỷ lệ cao

2.2.6 Phân tích tình hình chấp hành dự toán chi thường xuyên của các đơn vị sử dụng ngân sách qua KBNN Đà Nẵng

Qua theo dõi các khoản chi thường xuyên của các đơn vị sửdụng NSNN, KBNN Đà Nẵng đã phát hiện được những sai sót về các

dưới đây:

Bảng 2.5 Tình hình chấp hành dự toán chi thường xuyên tại KBNN

Đà Nẵng

Số tiền Chi vƣợt dự toán Chi sai nguồn

ngân đơn thanh toán đơn lƣợt (triệu đơn lƣợt (triệu sách vị

(Nguồn: Báo cáo của KBNN Đà Nẵng) Từ bảng 2.5 ta thấy rằng

trong các nội dung KBNN từ chối thanh toán, các nội dung chi vượt

dự toán và chi sai mã nguồn giảm dần qua các năm Điều này chứng

tỏ rằng các ĐVSDNS đã ngày càngchú trọng hơn trong việc theo dõi dự toán để phân bổ các khoản chi.Đồng thời, trong công tác KSC thường xuyên, cán bộ KSC của

KBNN Đà Nẵng cũng đã phát hiện các trường hợp vi phạm về chi sainguồn dự toán Cụ thể, trong giai đoạn từ năm 2018-2020 đã xảy ra 20đơn vị vi phạm, với số lượt vi phạm là 20 trường hợp, số tiền vi phạm là4.121 triệu đồng Tuy nhiên điều đáng nói là số đơn vị vi phạm về chi sainguồn cũng theo mức giảm dần qua các năm Nguyên do xảy ra

vi phạm này là vì các đơn vị thiếu cẩn thận, sai sót khi nhập chứng từthanh toán qua DVC hay lập chứng từ giấy gửi ra KBNN Ngoài ra còn vì

ý thức chấp hành các quy định quản lý chi ngân sách thường xuyên củamột bộ phận ĐVSDNS chưa thực sự tốt, thực hiện thanh toán các cáckhoản chi khi mà dự toán chưa được cấp, tự ý lấy từ nguồn ngân sách này

để chi cho nguồn ngân sách khác