Sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh (từ năm 2010 đến năm 2020) tt

Mục đích nghiên cứu Luận án “Sân khấu kịch trong đời sống văn hóa thành phố Hồ Chí Minh (từ năm 2010 đến năm 2020)” hướng đến mục đích, đó là nghiên cứu từ hướng tiếp cận mới văn hóa học. Điều này đem lại một cái nhìn toàn cảnh và khái quát hơn cho vấn đề nghiên cứu. Để thực hiện mục tiêu này, chúng tôi quan tâm tới một số nội dung như: Thứ nhất, chúng tôi tìm hiểu đặc điểm của sân khấu kịch nói với tư cách một hoạt động nghệ thuật trong đời sống văn hóa Tp HCM. Thứ hai, tìm hiểu ảnh hưởng của sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa Tp.HCM và ngược lại. Thứ ba tìm hiểu những biến đổi của sân khấu kịch nói TP.HCM giai đoạn 2010-2020 và phương hướng phát huy những giá trị của sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP. HCM. 1.2. Đối tượng nghiên cứu: sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP. HCM. Sân khấu kịch nói sẽ được nhìn trong mối quan hệ tương tác với các yếu tố của đời sống văn hóa. 2. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng: Luận án sử dụng hướng tiếp cận liên ngành như Sân khấu học – Văn hoá học và sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp hệ thống, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, phương pháp điều tra xã hội học 3. Các kết quả chính và kết luận 3.1. Kết quả chính Ngoài mở đầu, kết luận, phụ lục, với cấu trúc 3 chương, luận án đã tập trung nghiên cứu một số vấn đề cơ bản như sau: Thứ nhất: tổng quan lại các công trình đã nghiên cứu trước đó, từ đó nhận ra được khoảng trống còn bỏ ngỏ và luận án có thể đào sâu tìm hiểu thể hiện tính mới. Thứ hai, luận án vận dụng các lý thuyết, khái niệm công cụ của ngành văn hóa học- sân khấu học làm cơ sở để lý giải các vấn đề đặt ra. Thứ ba, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn luận án tìm hiểu và đưa ra các phân tích, kiến giải về mối quan hệ tương tác giữa sân khấu kịch nói với đời sống văn hóa TP.HCM và ngược lại. Song song đó, luận án xem xét thực trạng của sân khấu kịch nói thành phố nhìn từ các yếu tố như: thiết chế văn hóa, nhu cầu văn hóa, môi trường và chủ thể văn hóa, để từ đó đưa ra những giải pháp cho sự duy trì, phát triển của sân khấu kịch. 3.2. Kết luận Luận án tìm hiểu về sân khấu kịch trong đời sống văn hóa thành phố từ góc nhìn văn hóa học. Đây là một một phương diện mới mà theo người nghiên cứu, chưa có nhiều công trình đề cập đến. Với hướng tiếp cận này, cho phép người viết có thể lý giải một số vấn đề của kịch nói thành phố theo hướng mới lạ hơn, quan tâm nhiều hơn đến sự tác động của các yếu tố văn hóa đến nghệ thuật.Bên cạnh đó, luận án như một đóng góp cho việc nghiên cứu một thể tài, một hoạt động nghệ thuật đương đại tiêu biểu và vai trò của nó trong đời sống văn hóa của một đô thị lớn nhất Việt Nam.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

Ngô Anh Đào

SÂN KHẤU KỊCH NÓI TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (TỪ NĂM 2010 ĐẾN NĂM 2020)

Ngành: Văn hóa học

Mã số: 9229040

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC

Hà Nội – 2022

Công trình được hoàn thành tại:

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Phan Thị Thu Hiền

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp Viện

Họp tại: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Số 32, phố Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, Hà Nội

Vào hồi ………

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam;

- Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

TP.HCM là địa phương có sân khấu kịch nói phát triển mạnh nhất trong cả nước, cả về số lượng và chất lượng Kể từ khi sân khấu kịch nói ở Tp HCM chuyển hướng, đổi mới phương thức hoạt động và duy trì sự phát triển ổn định cho đến hôm nay, chưa có nhiều công trình đánh giá về sân khấu kịch nói trong đời sống văn hoá ở thành phố Tìm hiểu sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa Tp HCM có thể đóng góp cho việc nghiên cứu một thể tài, một hoạt động nghệ thuật đương đại tiêu biểu và vai trò của nó trong đời sống văn hóa của một đô thị lớn nhất Việt Nam

Trong công trình này, chúng tôi xem xét, quan tâm đến sân khấu kịch từ quan điểm của văn hóa học, kết hợp với việc tìm hiểu từ cấu trúc đời sống văn hóa để từ đó hiểu hơn về kịch nói thành phố

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài Sân khấu kịch

trong đời sống văn hóa thành phố Hồ Chí Minh (từ năm 2010 đến năm 2020) làm đề tài nghiên cứu cho luận án

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài luận án hướng đến mục đích là từ hướng nghiên cứu văn hóa học, đem lại một cái nhìn toàn cảnh và khái quát hơn cho vấn đề nghiên cứu Để thực hiện mục tiêu này, chúng tôi quan tâm đến một số nội dung như:

Thứ nhất: Tìm hiểu đặc điểm của sân khấu kịch nói với tư cách một hoạt động nghệ thuật trong đời sống văn hóa Tp HCM

Thứ hai: Tìm hiểu ảnh hưởng của sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa Tp.HCM và ngược lại

Thứ ba: đề xuất một số phương hướng phát triển của sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP.HCM

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là sân khấu kịch nói trong đời

sống văn hóa TP.HCM Sân khấu kịch nói sẽ được nhìn trong mối quan

hệ tương tác với các yếu tố của đời sống văn hóa

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: TP.HCM Tuy nhiên, chủ yếu giới hạn ở các quận nội thành, nơi tập trung các đơn vị biểu diễn, các địa điểm biểu diễn cũng như lực lượng sáng tạo, thưởng thức chủ yếu của sân khấu kịch nói TP.HCM

- Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2010-2020, khi sân khấu kịch nói cũng như đời sống văn hóa TP.HCM có những chuyển biến quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập toàn cầu Đây cũng là giai đoạn nghiên cứu sinh quan tâm tìm hiểu kỹ về sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP.HCM

4 Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện, chúng tôi tạm đặt ra một số câu hỏi nghiên cứu để làm cơ sở cho việc triển khai

Câu hỏi đầu tiên, đó là đời sống văn hóa TP.HCM có ảnh hưởng như thế nào đối với sân khấu kịch nói TPHCM?

Câu hỏi tiếp theo, sân khấu kịch nói có vai trò/chức năng như thế nào trong đời sống văn hóa TP.HCM?

Câu hỏi thứ ba, những giải pháp nào cho hướng phát triển của sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP.HCM?

4.2 Giả thuyết nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện, chúng tôi cũng đặt ra một vài giả thuyết nghiên cứu cho đề tài luận án, cụ thể như sau:

Giả thuyết thứ nhất: Đời sống văn hóa TP.HCM góp phần tạo nên những đặc điểm riêng của sân khấu kịch nói Tp HCM, cả về tổ chức hoạt động lẫn sản phẩm nghệ thuật

Giả thuyết thứ 2: Sân khấu kịch nói có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa TPHCM qua việc đáp ứng nhu cầu công chúng, phản ánh và góp phần tạo hình văn hóa đô thị

Giả thuyết thứ ba: Để duy trì và phát triển sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TPHCM, cần tích hợp sức mạnh thể chế cũng như nguồn lực các bên liên quan bao gồm các cấp chính quyền, các đơn vị biểu diễn và công chúng nghệ thuật.

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

5.1 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng hướng tiếp cận liên ngành như Sân khấu học – Văn hoá học và sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp

hệ thống, Phương pháp so sánh, Phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp định tính như: quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, phương pháp điều tra xã hội học

5.2 Nguồn tư liệu

- Nguồn tư liệu liên ngành: Văn hóa, Lịch sử, Chính trị, Xã hội, Tâm lý…

- Nguồn tư liệu liên quan thực tế hoạt động của sân khấu TPHCM: các website của các đơn vị biểu diễn, các tạp chí và các bài báo phê bình sân khấu…

- Nguồn tư liệu từ quan sát tham dự, phỏng vấn nghệ sỹ, khán giả

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa khoa học

Vận dụng lý luận về sân khấu kịch nói, đời sống văn hóa, các lý thuyết chức năng luận, lý thuyết về vùng văn hóa và văn hóa vùng, lý thuyết biến đổi văn hóa, luận án đi vào tìm hiểu sân khấu kịch trong đời sống văn hóa thành phố từ góc nhìn văn hóa học Đây cũng là một một phương diện mới mà theo người nghiên cứu, chưa có nhiều công trình

đề cập đến Với hướng tiếp cận này, cho phép người viết có thể lý giải một số vấn đề của kịch nói thành phố theo hướng mới lạ hơn, quan tâm nhiều hơn đến sự tác động của các yếu tố văn hóa đến nghệ thuật

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Luận án đóng góp nguồn tư liệu nghiên cứu và giảng dạy sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TPHCM nói riêng, hoạt động nghệ thuật trong văn hóa của các đô thị hiện đại ở Việt Nam nói chung

- Luận án góp phần đề xuất phương hướng phát triển cho sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP.HCM

Chương 2: Sự tương tác giữa sân khấu kịch nói với đời sống văn

hóa Thành Phố Hồ Chí Minh (46 trang)

Chương 3: Vấn đề phát triển sân khấu kịch nói trong đời sống văn

hóa Thành Phố Hồ Chí Minh (32 trang)

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU,

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trong phần tổng quan này, chúng tôi tập trung vào một số nội dung chính như:

1.1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu về sân khấu kịch nói Việt Nam

Ở nhóm công trình này, các bài viết chủ yếu đề cập đến sự hình thành của kịch nói Việt Nam Trước bối cảnh của thời đại, khi mà sân khấu cổ truyền không còn đáp ứng được nhu cầu của công chúng thì kịch đã xuất hiện trên cơ sở tiếp thu từ phương Tây Một số điểm đặc trưng của thể loại cũng được các tác giả nhắc đến

1.1.2 Tổng quan những công trình nghiên cứu về sân khấu kịch nói thành phố Hồ Chí Minh

Nhóm công trình về sân khấu kịch nói Tp.HCM tập trung vào sự

hình thành và phát triển của kịch từ sau năm 1975 Giai đoạn từ sau thời đổi mới, đặc biệt là bối cảnh khi bắt đầu xã hội hóa kịch nói được các nhà nghiên cứu, các tác giả chú ý nhiều

1.1.3 Tổng quan những công trình nghiên cứu về đời sống văn hóa thành phố Hồ Chí Minh

Nhóm những công trình nghiên cứu về đời sống văn hóa TP.HCM tập trung ở những nội dung như: tồng kết lại đời sống văn hóa ở thành phố giai đoạn trước và sau đổi mới, đặc biệt chú ý đến các lĩnh vực văn học – nghệ thuật Bên cạnh đó, thực trạng cũng như vấn đề xây dựng đời sống văn hóa nơi đây cũng được các bài viết quan tâm

1.1.4 Tổng quan những công trình nghiên về sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa thành phố Hồ Chí Minh

Cho đến nay, nhóm công trình nghiên cứu về sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP.HCM hiện đang còn là vấn đề mới, chưa được đề cập đến Các công trình, bài viết trước đó chủ yếu tập trung vào một số nội dung như giá trị mà kịch nói mang đến cho đời sống tinh

thần hay xem xét kịch thành phố trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày nay

Từ nguồn tư liệu mà chúng tôi được tiếp cận, sân khấu kịch nói trong đời sống văn hóa TP.HCM (từ năm 2010 dến năm 2020) thì chưa

có công trình cụ thể nào nghiên cứu Các bài viết hay sách đa phần đều nhắc đến một phương diện nào đó của kịch thành phố Đặt trong bối cảnh là TP.HCM và xem xét trong đời sống văn hóa thì vẫn còn đang là vấn đề bỏ ngỏ Do vậy, theo nghiên cứu sinh, đây là một nội dung mới, đặt ra nhiều vấn đề và sẽ mang ý nghĩa khoa học và có những đóng góp cho thực tiễn khi muốn tìm hiểu về một thể loại nghệ thuật đã, đang tồn tại trong đời sống của một địa phương

1.2 Cơ sở lý luận

1.2.1 Sân khấu kịch

1.2.1.1 Loại hình sân khấu

Sân khấu là loại hình nghệ thuật ra đời từ rất sớm Bắt nguồn từ những trò diễn dân gian hay các điệu nhảy truyền thống trong các sinh

hoạt ở cộng đồng, sân khấu đã hình thành Nghệ thuật sân khấu luôn có sức lôi cuốn người xem bởi “tính kịch” Thông qua diễn xuất của người diễn viên, hình tượng nghệ thuật được xây dựng với nhiều sắc thái đa dạng khác nhau, đem lại hiệu quả thẩm mỹ cao cho khán giả Bên cạnh

đó, nghệ thuật sân khấu còn trở nên hấp dẫn bởi tính tổng hợp của không gian – thời gian, của tạo hình – biểu hiện, của thị giác – thính giác Ngoài ra, ưu thế nổi trội của nghệ thuật sân khấu chính là sự giao cảm trực tiếp với người xem và người diễn Những thông điệp từ các tác phẩm sân khấu có sức lay động mạnh mẽ, tác động trực tiếp, nhanh nhất tới cảm xúc, tình cảm của người thưởng thức Vì vậy, mà sân khấu có được những chức năng quan trọng như định hướng thẩm mỹ, giải trí, giáo dục, nhận thức

Ở Việt Nam, sân khấu cũng ra đời từ khá sớm, phục vụ cho đời sống văn hóa tinh thần của con người Cho đến nay, sân khấu là một bộ phận quan trọng trong các loại hình nghệ thuật dân tộc và có đóng góp không nhỏ trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Việt

1.2.1.2 Thể tài kịch nói

Kịch được xem như một trong những hình thức nhận thức xã hội, phản ánh thực tế và biểu lộ tưởng tượng bằng hành động và đối thoại thông qua biểu diễn của những người diễn viên trên sân khấu Với lịch

sử hình thành từ rất lâu đời, cho đến nay, kịch vẫn tồn tại và giữ được sức hấp dẫn với người xem nhờ những đặc trưng tiêu biểu như: ngôn ngữ đối thoại, tính hành động và tính xung đột Dưới tư cách là một thể tài, kịch đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của nghệ thuật sân khấu ở cả phương Tây và phương Đông

1.2.2 Đời sống văn hóa

1.2.2.1 Khái niệm “đời sống văn hóa”

Hiểu theo nghĩa rộng thì tất cả những yếu tố văn hóa hiện hữu trong đời sống con người chính là đời sống văn hóa Con người sáng tạo

và làm biến đổi văn hóa, nhưng văn hóa cũng tác động trở lại con

người Đó là quá trình tương tác hai chiều

Với cách tiếp cận từ nhiều góc nhìn khác nhau, các nhà nghiên cứu

đã đưa ra rất nhiều quan điểm về đời sống văn hóa Tuy nhiên, dù ở phương diện nào, họ đều thống nhất khi xem đời sống văn hóa là một

bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm tổng thể các hoạt động của con người, đồng thời đáp ứng nhu cầu văn hóa của con người, hướng con người đến các giá trị tốt đẹp

Trên cơ sở kế thừa quan điểm của các tác giả đi trước, trong phạm

vi nghiên cứu của đề tài, luận án xem đời sống văn hóa như một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm tổng thể những hoạt động của con người (như sáng tạo, truyền bá, hưởng thụ, giao lưu, bảo tồn…) trong môi trường sống để hình thành nên các sản phẩm văn hóa tinh thần hay vật chất nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa

1.2.2.2 Cấu trúc “đời sống văn hóa”

Có nhiều quan điểm khác nhau xoay quanh cấu trúc đời sống văn hóa Thứ nhất, đời sống văn hoá được xem xét từ cấu trúc bề mặt hay cấu trúc bề sâu Mối quan hệ giữa các yếu tố thuộc hai mặt cấu trúc này

là mối quan hệ biện chứng

Thứ hai, cấu trúc đời sống văn hóa được xem xét từ mối quan hệ với các yếu tố như: Chủ thể hoạt động văn hóa; (2) Hệ thống các giá trị văn hóa, biểu hiện ở các sản phẩm văn hóa vật thể và phi vật thể; (3) Các thiết chế và cảnh quan, môi trường văn hóa; (4) Các hoạt động văn hóa

Thứ ba, cấu trúc của đời sống văn hóa nhìn từ mối quan hệ tương tác của nhiều yế tố như: nhu cầu văn hóa, hoạt động văn hóa và sản phẩm văn hóa Trong mối quan hệ tương tác đó, con người là trung tâm chi phối toàn bộ các yếu tố trên, vừa là chủ thể sáng tạo vừa là đối tượng tiếp nhận văn hóa

Để phù hợp với đối tượng nghiên cứu là sân khấu kịch nói, luận án sẽ xem xét đời sống văn hóa từ các phương diện: môi trường văn hóa, nhu cầu văn hóa, thiết chế văn hóa và hoạt động văn hóa, sản phẩm văn hóa

1.2.3 Các lý thuyết vận dụng nghiên cứu

1.2.3.1 Chức năng luận và phân tích thiết chế

Khi áp dụng quan điểm của Malinowski vào đề tài, chúng tôi xem sân khấu kịch nói như một thiết chế mà thiết chế này là hệ thống được

tổ chức của những hoạt động có mục đích, trong đó sẽ bao gồm nhiều yếu tố Mỗi yếu tố đó sẽ đảm nhận một chức năng cụ thể Khi nghiên cứu thì phải xem xét đến tất cả các yếu tố với các chức năng, đồng thời tìm hiểu quan hệ tác động, ảnh hưởng qua lại giữa chúng

1.2.3.2 Lựa chọn duy lý và hành động tự nguyện

Vận dụng lý thuyết của Talcott Parsons về hành động tự nguyện vào đề tài, luận án xem xét cách thức mà các bên liên quan, với tư cách

là các tác nhân (actor), bị chi phối bởi các giá trị (values), chuẩn tắc (norms) và các ý tưởng khác (other ideas) của họ đồng thời ứng đối với nhiều điều kiện tình huống khác nhau (situational condictions) sẽ lựa chọn một (hoặc một số) hình thức nhất định trong số các hoạt động giải trí, các hoạt động sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật, các hoạt động gắn kết cộng đồng… như những phương tiện để đạt được những mục tiêu của mình

1.2.4 Vùng văn hóa và văn hóa vùng

1.2.4.1 Khái niệm “vùng văn hóa”

Vận dụng quan điểm của “vùng văn hóa” trong luận án để hiểu cũng như lý giải về nhu cầu đối với các sản phẩm kịch nói của công chúng thành phố hiện nay? Tại sao những yêu cầu hay sự chấp thuận một sản phẩm kịch nói này khác biệt so với các khu vực khác trong cả nước như Hà Nội? Hay vì sao mà sự ra đời và phát triển của sân khấu kịch nói thành phố lại diễn ra theo cách thức như hiện nay, nó khác biệt

so với phần đông các sân khấu kịch trong cả nước?

1.2.4.2 Khái niệm “văn hóa vùng”

Luận án nận dụng khái niệm “văn hóa vùng” để thấy được những điểm nổi bật của địa phương Từ điều kiện môi trường tự nhiên cho đến quá trình lịch sử hình thành vùng đất cùng những quan hệ giao lưu, tiếp biến giữa các tộc người cư trú trên một vùng lãnh thổ, tất cả đã tạo nên những nét rất riêng ở nơi đây Tính cách con người, tư duy nhận thức,

sự phát triển xã hội v… làm cho thành phố mang sắc thái, hơi thở khác biệt so với các địa phương trong nước Và chính điều này sẽ là tiền đề giúp cho sân khấu kịch thành phố trong sự tồn tại và phát triển cũng sẽ

có diện mạo đặc thù

1.2.5 Biến đổi văn hóa

Biến đổi văn hóa là một quá trình và nó mở rộng trên nhiều lĩnh vực Ở Thành phố Hồ Chí Minh, từ thời kỳ đổi mới trở đi, sự biến đổi về kinh tế - xã hội đã tác động tương đối lớn đến văn hóa cũng như nhiều lĩnh vực trong đời sống của con người Với sân khấu kịch thành phố, việc chịu ảnh hưởng từ những thay đổi này là kết quả tất yếu Kịch đã bước vào một giai đoạn mới với những bước ngoặt ghi dấu ấn đậm nét

1.3 Cơ sở thực tiễn

1.3.1 Tọa độ văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh

1.3.1.1 Không gian văn hóa

Sài Gòn - TP.HCM thuộc Nam Bộ Về vị trí địa lý, Nam Bộ có lợi thế là ngã ba đường, nơi gặp gỡ giữa các tuyến giao thông đường biển quốc tế (Việt Nam với Đông Nam Á, Việt Nam với Thái Bình Dương-

Ấn Độ Dương) Do đó, ở Sài Gòn – TP.HCM từ rất sớm đã trở thành nơi phát triển công thương nghiệp, đầu mối giao lưu với bên ngoài ở khu vực phía Nam Điều kiện tự nhiên của Sài Gòn – TP HCM cũng khá thuận lợi cho mưu sinh Khí hậu mưa thuận gió hòa, quanh năm, ít bão, sự hiện diện của các dòng sông đem lại nguồn thực phẩm dồi dào

Đó là môi trường lý tưởng để người dân khắp nơi đổ về sinh sống và lập

nghiệp Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Sài Gòn

là nơi văn hóa Tây Âu, văn hóa Mỹ du nhập khá nhanh, văn hóa và lối sống đô thị ảnh hưởng không nhỏ đến tính cách người Sài Gòn Sau ngày thống nhất đất nước, một thời đại mới mở ra, hòa với không khí chung của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh cũng có những thay đổi lớn Trong khi nhiều nơi khác còn đang dè dặt, bỡ ngỡ thì ở thành phố,

từ chính quyền đến người dân đã có sự vào cuộc rất mạnh dạn và táo bạo Tinh thần năng động, tính linh hoạt, bầu nhiệt huyết cộng với óc mạo hiểm – phẩm chất “di truyền” của những người dân Nam Bộ xưa kia đã mang lại thành công trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa – xã hội Thành phố luôn là đầu tàu trong các lĩnh vực Đó là một sắc thái rất riêng, một nét rất đáng chú ý khi nói về Thành phố

1.3.1.2 Chủ thể văn hóa

TP.HCM là vùng đất đa văn hóa với thành phần cư dân tương đối

mở Chính sự đa dạng về thành phần cư dân này đã tạo ra một nền văn hóa đa văn hóa với đặc tính là cởi mở, dễ chấp nhận những yếu tố từ nền văn hóa khác Vì vậy, ở TP.HCM, trên mọi hoạt động, mọi lĩnh vực

có thể thấy sự phong phú, sắc thái muôn màu muôn vẻ, không đơn điệu

và có phần đồng nhất như những vùng đất đơn văn hóa khác

1.3.1.3 Thời gian văn hóa

Với lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển, Sài Gòn – TP.HCM nhìn chung là vùng văn hóa “trẻ” hơn so với các vùng, miền khác Như vậy, trải dài theo tiến trình lịch sử, trăm năm Pháp thuộc, hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, có thể thấy vùng đất này có sự giao lưu và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ, sâu sắc với thế giới phương Tây nhiều hơn các vùng khác

1.3.2 Quá trình hình thành và phát triển sân khấu kịch nói Thành phố Hồ Chí Minh

Kịch nói Thành phố Hồ Chí Minh trải qua 3 giai đoạn phát triển:

1.3.2.1 Giai đoạn từ năm 1975 trở về trước

Giai đoạn này ghi dấu bởi sự hình thành của các đoàn kịch tư nhân Đó chính là cơ sở, bước đệm quan trọng để các giai đoạn sau kịch nói có điều kiện phát triển thuận lợi

1.3.2.2 Giai đoạn 1975- 1986

Kịch đã bắt đầu đi vào con đưởng chuyên nghiệp với sự đầu tư, chuyên môn hóa của các doàn kịch Sự ra đời của CLB Sân khấu Thể nghiệm 5B tạo nên một cột mốc đáng nhớ cho kịch thành phố, là tiền đề quan trọng để phát triển sân khấu kịch nói sau này

1.3.2.3 Giai đoạn từ năm 1986 trở về sau

Từ sau hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990, sân khấu cả nước đứng trước một bước ngoặt có tính chất sống còn: thời sân khấu bao cấp đã được thay thế bởi thời sân khấu trong cơ chế thị trường Và trước tình hình mới, sân khấu kịch nói ở Thành phố đã có một sự bứt phá Từ hoạt động khá hiệu quả của câu lạc bộ sân khấu thể nghiệm trước đây, một dạng hoạt động có tính chất xã hội hóa sân khấu rõ nét khi mà toàn bộ các chi phí hoạt động của sân khấu này đều do một nhóm các nghệ sĩ đóng góp và chia lợi tức căn cứ trên doanh thu bán vé

mà không liên quan đến nguồn ngân sách nhà nước, Thành phố cho phép các cá nhân ngoài đơn vị công lập đứng ra đầu tư các sân khấu kịch nói Hệ quả là một loạt các sân khấu kịch tư nhân ra đời trên địa bàn Chính việc xã hội hóa này đã đem lại sự khởi sắc và bước chuyển mình lớn lao cho sân khấu kịch nói nơi đây Từ 2015 cho đến nay, khán giả bắt đầu có sự nhàm chán, bội thực, kịch nói đang rơi vào một cuộc khủng hoảng mới khi phải cạnh tranh với quá nhiều hình thức giải trí khác Thực trạng khó khăn này đã đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết cho đội ngũ quản lý cũng như những người làm nghề