Múê ăíìu Thñ nghiïơm víơt lñ TNVL úê trûúđng trung hoơc phöí thöng lađ möơt trong nhûông nöơi dung quan troơng giuâp hoơc sinh HS hònh thađnh nïn nhûông neât nhín caâch con ngûúđi thöng
Trang 1NGUÝÎN XUÍN THAĐNH* - HOAĐNG MINH TUÍỊN**
Ngađy nhíơn bađi: 15/05/2017; ngađy sûêa chûôa: 19/06/2017; ngađy duýơt ăùng: 20/06/2017
Abstract: The article presents some issues of wave optical waves in teaching at high school in terms of theoretical issues of light interference on
the Michelson experiment and Newton’s rings; designing experiments to measure the homogeneous light wavelength. Morever, the article gives some
instruction to evaluate results of experiment of students towards competence development with aim to develop comprehensively the cognitive ability of
students
Keywords: Experiment, Homogeneous light wavelength, Michelson interference, Newton’s rings
1 Múê ăíìu
Thñ nghiïơm víơt lñ (TNVL) úê trûúđng trung hoơc phöí thöng
lađ möơt trong nhûông nöơi dung quan troơng giuâp hoơc sinh (HS)
hònh thađnh nïn nhûông neât nhín caâch con ngûúđi thöng qua
nhûông kô nùng tòm hiïíu khoa hoơc vađ caâc thao taâc tû duy
logic víơt lñ, ăöìng thúđi viïơc sûê duơng thñ nghiïơm trong giaêng
daơy giuâp HS hiïíu síu sùưc hún caâc khaâi niïơm, hiïơn tûúơng víơt
lñ; cuêng cöị vađ khùưc síu nhûông kiïịn thûâc, kô nùng thu ặúơc tûđ
thûơc tiïîn vađ caâc bađi giaêng lñ thuýịt, giuâp HS tin tûúêng vađo
caâc chín lñ khoa hoơc [1]. TNVL ăođi hoêi HS phaêi biïịt víơn
duơng möơt caâch töíng húơp caâc kiïịn thûâc lñ thuýịt vađ thûơc
nghiïơm, caâc kô nùng hoaơt ăöơng trñ oâc vađ chín tay, vöịn hiïíu
biïịt vïì víơt lñ, kô thuíơt, vađ thûơc tïị ăúđi söịng ăïí tûơ mònh xíy
dûơng phûúng aân, lûơa choơn phûúng tiïơn, xaâc ắnh ăiïìu kiïơn
thñch húơp, tûơ mònh thûơc hiïơn caâc thñ nghiïơm theo quy trònh,
quy tùưc ăïí thu thíơp vađ xûê lñ caâc kïịt quaê nhùìm giaêi quýịt möơt
caâch khoa hoơc, töịi ûu bađi toaân cuơ thïí ặúơc ăùơt ra [2]. TNVL
noâi chung vađ caâc thñ nghiïơm vïì quang hoơc soâng noâi riïng
giuâp HS cuêng cöị vađ khùưc síu nhûông kiïịn thûâc, kô nùng thu
ặúơc tûđ caâc bađi giaêng lñ thuýịt, giuâp HS tin tûúêng vađo caâc
chín lñ khoa hoơc [3]. Viïơc khai thaâc sûê duơng thñ nghiïơm
trong daơy hoơc lađ cú súê ăïí hònh thađnh nùng lûơc chung vađ
nùng lûơc chuýn biïơt cíìn thiïịt cuêa ăùơc thuđ daơy hoơc böơ mön
Víơt lñ trong nhađ trûúđng phöí thöng, ređn luýơn khaê nùng tûơ
hoơc cho HS úê trïn lúâp hoùơc trong caâc hoaơt ăöơng traêi nghiïơm
saâng taơo. Búêi vò hònh thûâc nađy ặúơc xem noâ vûđa lađ möi
trûúđng nhûng cuông vûđa lađ phûúng tiïơn ăïí hònh thađnh vađ
phaât triïín möơt söị kô nùng hoơc tíơp tñch cûơc cho HS [4], [5]
Thñ nghiïơm vïì giao thoa aânh saâng cuêa Chûúng trònh Víơt lñ
12 lađ möơt trong nhûông phíìn thñ nghiïơm quan troơng giuâp HS
hiïíu roô hún vïì baên chíịt aânh saâng cuông nhû caâc hiïơn tûúơng
giao thoa aânh saâng
Vúâi mön Víơt lñ 12, caâc khaâi niïơm vïì giao thoa aânh saâng,
nhiïîu xaơ aânh saâng, quang phöí, lađ caâc khaâi niïơm hïịt sûâc
“khö khan” vađ khaâ trûđu tûúơng. Ăiïìu ăoâ lađm cho HS khoâ hònh
dung nöơi dung bađi hoơc, ăöi khi cođn hiïíu nhíìm caâc khaâi niïơm
vađ caâc hiïơn tûúơng víơt lñ vúâi nhau. Viïơc tùng cûúđng sûê duơng
TNVL trong giaêng daơy phíìn Quang hoơc soâng giuâp HS hiïíu
síu sùưc hún caâc khaâi niïơm, hiïơn tûúơng víơt lñ, giaêi thñch ặúơc caâc hiïơn tûúơng víơt lñ ăang xaêy ra trong thïị giúâi tûơ nhiïn vađ xung quanh nhû: caâc hiïơn tûúơng ăùơc trûng cho tñnh chíịt soâng cuêa aânh saâng ăoâ lađ sûơ giao thoa, nhiïîu xaơ, taân sùưc, híịp thuơ, taân xaơ vađ phín cûơc aânh saâng, caâc hiïơn tûúơng cíìu vöìng
Bađi viïịt ăïì cíơp ăïịn víịn ăïì “Thiïịt kïị thñ nghiïơm xaâc ắnh bûúâc soâng aânh saâng ăún sùưc” ăïí töí chûâc daơy hoơc phíìn giao
thoa aânh saâng (Víơt lñ 12).
2 Nöơi dung nghiïn cûâu
2.1 Cú súê lñ thuýịt
Giao thoa aânh saâng lađ hiïơn tûúơng gùơp nhau cuêa hai hay nhiïìu soâng aânh saâng, kïịt quaê trong trûúđng giao thoa seô xuíịt hiïơn nhûông vín saâng vađ nhûông vín töịi xen keô nhau
Ăiïìu kiïơn ăïí xaêy ra hiïơn tûúơng giao thoa: caâc soâng aânh saâng phaêi lađ soâng kïịt húơp. Nguýn tùưc taơo ra hai soâng aânh saâng kïịt húơp: tûđ möơt soâng duy nhíịt taâch ra thađnh hai soâng riïng biïơt (vñ duơ: khe Young, gûúng Fresnel, lûúông lùng kñnh Fresnel, baân thíịu kñnh Billet, gûúng Lloyd )
Ăiïìu kiïơn cûơc ăaơi giao thoa lađ hai dao ăöơng saâng cuđng pha vúâi nhau 122k hay hiïơu quang löơ:
1 2
L L L k
vúâi k 0; 1; 2; (1) Ăiïìu kiïơn cûơc tiïíu giao thoa hai dao ăöơng saâng ngûúơc pha vúâi nhau: 12(2 + 1)k hay hiïơu quang löơ: 1 2 (2 1)
2
L L L k
vúâi k 0; 1; 2; (2)
2.1.1 Giao thoa kïị Michelson Trïn hònh 1 trònh bađy sú ăöì nguýn lñ cuêa giao thoa kïị
Michelson vađ hònh aênh vín giao thoa quan saât ặúơc khi coâ hiïơu chónh. Tia saâng ăún sùưc phaât ra tûđ nguöìn S chiïịu túâi baên thuêy tinh moêng hai mùơt song song P dûúâi goâc 450 Mùơt sau cuêa baên P ặúơc maơ möơt lúâp baơc moêng coâ hïơ söị
* Böơ Giaâo duơc vađ Ăađo taơo
** Trûúđng Ăaơi hoơc Sû phaơm - Ăaơi hoơc Thaâi Nguýn
Trang 2Taơp chñ Giaâo duơc söị 411
phaên xaơ lađ 0,5. Ăïịn mùơt maơ baơc cuêa P, tia saâng bõ taâch
thađnh hai tia: tia khuâc xaơ (tia thûâ nhíịt) truýìn vuöng goâc
ăïịn gûúng G 1 (ăùơt nùìm ngang) phaên xaơ trúê laơi ăi qua P
cho tia khuâc xaơ truýìn ăïịn ăíìu thu (tia R1); cođn tia phaên xaơ
(tia thûâ hai) túâi vuöng goâc vúâi gûúng G2 (ăùơt thùỉng ặâng),
sau khi phaên xaơ taơi G2 tia nađy truýìn túâi lúâp maơ baơc cuêa P
vađ bõ phaên xaơ taơi P vađ truýìn ăïịn mùưt ngûúđi quan saât (tia
R2). Hai tia R1 vađ R2 lađ caâc tia kïịt húơp, chöìng lïn nhau vađ
cho ta hònh aênh giao thoa
Vò tia thûâ nhíịt ăi qua baên P ba líìn, cođn tia thûâ hai ăi
qua P möơt líìn nïn hiïơu quang löơ cuêa hai tia lúân, vín giao
thoa quan saât ặúơc lađ nhûông vín bíơc cao, nhòn khöng
roô neât
Hònh 1 Sú ăöì nguýn lñ giao thoa kïị Michelson
Ăïí khùưc phuơc ăiïìu nađy, ta ăùơt baên P’ giöịng hïơt P nhûng
khöng traâng baơc trïn ặúđng ăi cuêa tia thûâ nhíịt ăïí buđ hiïơu
quang löơ do caâc líìn truýìn qua P (lađm cho quaông ặúđng
truýìn cuêa hai tia trong thuêy tinh nhû nhau). Khi gûúng G 2
di chuýín möơt khoaêng ặúđng 2 thò hiïơu quang löơ giûôa hai
tia seô thay ăöíi möơt lûúơng bùìng
Míîu vín seô bõ dõch ăi möơt vín. Nïịu hiïơu quang löơ giaêm
thò seô coâ möơt vín biïịn míịt, ngûúơc laơi, nïịu nhû hiïơu quang
löơ tùng (khi G2 dõch chuýín ra xa hún vúâi gûúng baân maơ) thò
seô coâ möơt vín múâi ặúơc sinh ra úê tím cuêa hïơ vín. Dûơa vađo
tñnh chíịt nađy cuêa giao thoa kïị mađ ta coâ thïí ûâng duơng ăïí ăo
chiïìu dađi vúâi ăöơ chñnh xaâc ríịt cao (túâi 10-8m). Bùìng caâch
dõch chuýín gûúng G 2 song song vúâi chñnh noâ doơc theo tia
saâng möơt ăoaơn bùìng nûêa bûúâc soâng, hiïơu quang löơ cuêa hai
tia seô thay ăöíi möơt bûúâc soâng, kïịt quaê hïơ vín giao thoa seô
thay ăöíi möơt khoaêng vín. Víơy, muöịn ăo chiïìu dađi cuêa möơt
víơt, ta dõch chuýín gûúng G 2 tûđ ăíìu nađy ăïịn ăíìu kia cuêa víơt
vađ ăïịm söị vín dõch chuýín. Nïịu hïơ thöịng vín dõch chuýín
m khoaêng vín thò chiïìu dađi cuêa víơt cíìn ăo lađ:
2
l m
Nïịu di chuýín gûúng G 2 möơt khoaêng caâch ăaô biïịt dm vađ
ăïịm söị vín biïịn míịt hoùơc söị vín ặúơc sinh ra N, ta coâ
thïí tñnh ặúơc bûúâc soâng cuêa aânh saâng cuêa nguöìn saâng
nhû sau:
2
2
m m
d
d N
N
2.1.2 Giao thoa cho hïơ vín trođn Newton: Trong tûơ
nhiïn, aânh saâng coâ thïí giao thoa mađ khöng cíìn böị trñ caâc nguöìn saâng ăiïím hay khe heơp. Vñ duơ: trûúđng húơp giao thoa trïn caâc baên moêng ặúơc chiïịu saâng búêi aânh saâng mùơt trúđi hoùơc ăeđn kñch thûúâc lúân
(caâc nguöìn saâng röơng), ăoâ lađ sûơ giao thoa ặúơc taơo nïn búêi caâc tia phaên xaơ trïn hai mùơt cuêa baên moêng
Trong trûúđng húơp nađy, ta
coâ, khi phaên xaơ trïn möi trûúđng chiïịt quang hún möi trûúđng aânh saâng túâi, pha dao ăöơng cuêa aânh saâng thay ăöíi möơt lûúơng , ăiïìu ăoâ cuông tûúng ặúng vúâi viïơc coi quang löơ cuêa tia phaên xaơ dađi thïm möơt ăoaơn
2
.
Hïơ caâc vín saâng vađ vín töịi coâ hònh trođn ăöìng tím nùìm xen keô nhau - goơi lađ hïơ vín trođn Newton. Hïơ vín trođn Newton
göìm möơt thíịu kñnh phùỉng - löìi ăùơt tiïịp xuâc vúâi möơt baên thuêy
tinh phùỉng (hònh 2). Lúâp khöng khñ giûôa thíịu kñnh vađ baên
thuêy tinh lađ baên moêng coâ bïì dađy thay ăöíi. Chiïịu möơt chuđm tia saâng ăún sùưc song song vuöng goâc vúâi baên thuêy tinh Caâc tia saâng phaên xaơ úê mùơt trïn vađ mùơt dûúâi cuêa baên moêng nađy seô giao thoa vúâi nhau, taơo thađnh caâc vín giao thoa coâ cuđng ăöơ dađy, ắnh xûâ úê mùơt cong cuêa thíịu kñnh phùỉng - löìi Trong trûúđng húơp nađy, hiïơu quang löơ cuêa caâc tia saâng phaên xaơ trïn hai mùơt cuêa baên nïm khöng khñ taơi võ trñ ûâng vúâi ăöơ dađy dk cuêa baên bùìng: 1 2 2
2
k
L L L d
Ăaơi lûúơng 2 xuíịt hiïơn lađ do aânh saâng truýìn qua lúâp nïm khöng khñ túâi mùơt trïn
cuêa baên thuêy tinh phùỉng P vađ bõ phaên xaơ trïn mùơt cuêa baên nađy. Nhû víơy, phaên xaơ trïn möi trûúđng chiïịt quang hún möi trûúđng aânh saâng túâi lađ khöng khñ. Vúâi k 0; 1; 2; ta coâ cûơc tiïíu giao thoa
1 2 (2 1)
2
L L L k
ûâng vúâi ăöơ dađy:
2
k
G 1
G 2
S
R 1
R 2
0
Hònh 2 Giao thoa cho hïơ vín trođn Newton
Hònh 3 Baân kñnh vín töịi thûâ k
Trang 3Goơi R lađ baân kñnh mùơt löìi cuêa thíịu kñnh L. Vò dk << R ,
nïn tñnh ặúơc baân kñnh r k cuêa vín töịi thûâ k :
2
Ăùơt (6) vađo (7), ta ặúơc:
2
k
r
k R
Thûơc tïị khöng thïí ăaơt ặúơc sûơ tiïịp xuâc ăiïím giûôa mùơt
thíịu kñnh phùỉng - löìi L vađ mùơt baên phùỉng thuyê tinh P, nïn
vín töịi chñnh giûôa cuêa hïơ vín trođn Newton khöng phaêi lađ
möơt ăiïím mađ lađ möơt hònh trođn. Vò thïị, ăïí xaâc ắnh chñnh xaâc
bûúâc soâng cuêa aânh saâng ăún sùưc, ta phaêi aâp duơng cöng thûâc
(8) ăöịi vúâi hai vín töịi thûâ k vađ thûâ i:
k
r kR; r i2i .R
Suy ra: 2 2
k i
hay
B b
Trong ăoâ, ăaơi lûúơng B = r k + r i vađ b = r k - r i coâ thïí dïî dađng
ăo ặúơc bùìng thûúâc trùưc vi thõ kñnh cuêa kñnh hiïín vi
2.2 Thiïịt bõ thñ nghiïơm
2.2.1 Hïơ giao
thoa kïị Michelson:
Ăûúơc böị trñ nhû trïn
hònh 4, göìm coâ:
Nguöìn saâng laser; Hai
gûúng phùỉng; Mađn
quan saât; Thíịu kñnh;
Gûúng baân maơ;
Thûúâc Panme coâ ăöơ
chia nhoê nhíịt lađ 10-6m
Caâch ăoơc thûúâc panme: trïn thûúâc panme coâ hai thûúâc
lađ thûúâc chñnh vađ thûúâc phuơ (thûúâc trođn), trïn thûúâc phuơ
coâ 25 ăöơ chia, möîi ăöơ chia nhoê nhíịt trïn thûúâc phuơ lađ m,
khi thûúâc phuơ quay ặúơc möơt vođng thò thûúâc chñnh dõch
chuýín möơt vaơch, víơy möîi ăöơ chia nhoê nhíịt trïn thûúâc
chñnh lađ 25 m
2.2.2 Hïơ vín trođn Newton: Sú ăöì quang hoơc quan saât
hïơ vín trođn Newton böị trñ nhû trïn hònh 5:
Hïơ thöịng chiïịu saâng phaên xaơ - truýìn qua göìm möơt
boâng ăeđn Ă phaât ra aânh saâng truýìn qua möơt thíịu kñnh tuơ
quang Q (mađu ăoê, xanh hoùơc tñm), röìi chiïịu vađo mùơt tíịm
kñnh G ăùơt nghiïng möơt goâc 450. Sau khi vûđa phaên xaơ vûđa
truýìn qua tíịm kñnh G, caâc tia saâng doơi theo phûúng thùỉng
ặâng vađo möơt nïm khöng khñ giúâi haơn giûôa thíịu kñnh phùỉng
- löìi L eâp saât vúâi mùơt baên thuyê tinh P. Khi ăoâ, caâc tia saâng
phaên xaơ trïn hai mùơt cuêa baên nïm khöng khñ giao thoa vúâi
nhau taơo thađnh möơt hïơ vín giao thoa göìm caâc vođng trođn
saâng vađ töịi nùìm xen keô nhau úê mùơt trïn cuêa nïm khöng khñ
Hïơ vín giao thoa nađy ặúơc goơi lađ hïơ vín trođn Newton.
Coâ thïí nhòn thíịy roô hïơ vín trođn Newton khi ăùơt mùưt quan saât chuâng qua hïơ thöịng thõ kñnh T vađ víơt kñnh V trong öịng ngùưm cuêa kñnh hiïín vi (hònh 5).
Hònh 5 Sú ăöì quang hoơc hïơ vín Newton
2.3 Thiïịt kïị thñ nghiïơm
2.3.1 Ăo bûúâc soâng aânh saâng bùìng giao thoa kïị Michelson
- Chónh thiïịt bõ ăïí quan saât ặúơc hïơ vín giao thoa:
+ Lùưp laser He-Ne vađo giaâ quang hoơc vađ gùưn vađo gûúng
G1, G2 vađo võ trñ ăaô ghi trïn giao thoa kïị; + Bíơt nguöìn laser, ăiïìu chónh laser sao cho tia laser chiïịu thùỉng ăïịn gûúng G1, vađ phaên xaơ trúê laơi
ăuâng vađo giûôa khe múê cuêa nguöìn saâng laser;
+ Ăùơt baên baân maơ P vađo
võ trñ nhû hònh veô vađ ăiïìu chónh goâc lïơch cuêa noâ sao cho chuđm tia phaên xaơ tûđ baên P chiïịu ăïịn tím gûúng G2 (tûúng ûâng vúâi goâc lïơch 450 cuêa baên P ăöịi vúâi chuđm tia laser túâi). Trïn mađn aênh seô quan saât thíịy hai vïịt saâng phaên xaơ tûđ gûúng
G1 vađ G2; + Ăiïìu chónh baên P ăïịn khi hai vïịt saâng nađy truđng nhau nhíịt thò cöị ắnh baên P; + Ăiïìu chónh ăöơ nghiïng cuêa gûúng G 2 (bùìng vñt vi chónh phña sau G2) cho ăïịn khi hai vïịt saâng trïn mađn truđng nhau hoađn toađn, luâc nađy mùưt coâ thïí quan saât ặúơc hïơ vín giao thoa; + Lùưp thíịu kñnh vađo giaâ ăúô vađ ăùơt vađo khoaêng giûôa laser vađ baên P (võ trñ ặúơc chó díîn trïn giao thoa kïị) ăïí múê röơng chuđm tia laser;
+ Ăiïìu chónh thíịu kñnh ăïí thu ặúơc möơt hïơ vín giao thoa göìm caâc vođng trođn ăöìng tím saâng vađ töịi xen keô nhau trïn mađn aênh
- Ăo bûúâc soâng aânh saâng:
+ Khi quay thûúâc panme thò gûúng G 2 dõch chuýín vađ nhû víơy hïơ thöịng vín giao thoa trïn mađn quan saât dõch chuýín, ăïịm söị vín dõch chuýín;
+ Ăoơc vađ ghi võ trñ ăíìu vađ võ trñ cuöịi cuêa thûúâc tûúng ûâng
Hònh 6 Thiïịt bõ quan saât hïơ vín
Newton
Hònh 4 Thiïịt bõ thñ nghiïơm giao thoa kïị Michelson
Ă
Q
Trang 4Taơp chñ Giaâo duơc söị 411
vúâi söị vín giao thoa dõch chuýín vađo baêng söị liïơu, tûđ ăoâ suy
ra bûúâc soâng aânh saâng cíìn ăo
2.3.2 Ăo bûúâc soâng aânh saâng bùìng hïơ vín trođn Newton:
- Lùưp thõ kñnh T coâ thûúâc trùưc vi vađo ăíìu trïn cuêa öịng
ngùưm N. Ăùơt höơp H chûâa thíịu kñnh phùỉng - löìi vađ baên phùỉng
thuyê tinh P lïn mím cùơp víơt 1 (hònh 6). Cùưm phñch ăiïơn vađo
nguöìn ăiïơn ~ 220V vađ bíơt cöng - tùưc ăïí ăeđn Ă chiïịu saâng
(mađu ăoê, xanh hoùơc tñm) truýìn ăïịn ăuâng võ trñ cuêa chíịm
ăen nhoê trïn mùơt baên nïm khöng khñ trong höơp H. Chíịm
ăen nhoê nađy chñnh lađ vín töịi nhoê nhíịt cuêa hïơ vín trođn
Newton (tím cuêa noâ truđng vúâi ăiïím tiïịp xuâc giûôa thíịu kñnh
phùỉng - löìi L vađ baên phùỉng thuyê tinh P)
- Nhòn tûđ phña ngoađi kñnh hiïín vi vađ vùơn vñt chónh nhanh
2 ăïí haơ thíịp díìn víơt kñnh V xuöịng gíìn saât mùơt höơp H
Ăùơt mùưt saât thõ kñnh T quan saât thõ trûúđng trong öịng
ngùưm N cuêa kñnh hiïín vi. Vùơn tûđ tûđ vñt chónh nhanh 2 ăïí
níng díìn öịng ngùưm N lïn cho túâi khi nhòn thíịy hïơ vín trođn
Newton. Vùơn tiïịp vñt chónh chíơm 3 (lïn hoùơc xuöịng) cho túâi
khi nhòn thíịy roô hïơ vín trođn Newton
- Duđng tay xoay thõ kñnh 1 sao cho hai vaơch cheâo chûô
thíơp coâ möơt vaơch nùìm ngang vađ möơt vaơch thùỉng ặâng. Dõch
chuýín höơp H sao cho tím cuêa hïơ thöịng vín trođn truđng vúâi
giao ăiïím cuêa hai vaơch cheâo chûô thíơp
- Choơn vín thûâ i (trong hïơ vín trođn Newton) lađ vín töịi coâ
ặúđng kñnh nhoê nhíịt ûâng vúâi i = 1 vađ vín thûâ k lađ vín töịi thûâ
5. Quay thûúâc panme (úê ngoađi trùưc vi thõ kñnh) sao cho giao
ăiïím cuêa hònh chûô thíơp truđng vúâi meâp traâi cuêa vín töịi thûâ k
(ăiïím K trïn hònh 7). Ăoơc söị nguýn trïn thûúâc milimet cođn
söị leê ăoơc trïn tröịng cuêa panme. Ăoâ lađ toơa ăöơ tûúng ăöịi cuêa
ăiïím K. Sau ăoâ ặa giao ăiïím cuêa chûô thíơp vïì ăiïím I,
truđng vúâi meâp phaêi cuêa vín thûâ i, röìi vïì võ trñ K’, truđng vúâi
meâp phaêi cuêa vín thûâ K. Ăoơc toơa ăöơ tûúng ăöịi cuêa ăiïím I vađ
ăiïím K’. Tûđ hònh 7, ta nhíơn thíịy:
B = rk + ri = KO + OI = KI = n in k ;
b = rk + ri = OK’ + OI = IK’ = n k'n i
Trong ăoâ n i , n k , n k’ lađ toơa ăöơ cuêa caâc ăiïím I, K vađ K’
Ăoơc vađ ghi giaâ trõ cuêa n i , n k , n k’ vađo baêng 1.
Thûơc hiïơn laơi caâc ăöơng taâc trïn 5 líìn ăïí tòm giaâ trõ trung
bònh cuêa B vađ b. Ghi söị liïơu ăo ặúơc vađo baêng 1:
2.4 Baâo caâo kïịt quaê thñ nghiïơm
2.4.1 Xaâc ắnh bûúâc soâng aânh saâng bùìng giao thoa kïị Michelson
- Baêng söị liïơu caâc líìn ăo (baêng 1):
Baêng 1 Söị liïơu caâc líìn ăo bûúâc soâng aânh saâng bùìng giao thoa kïị Michelson
- Viïịt kïịt quaê cuêa ( ) m
- Nhíơn xeât kïịt quaê ăo
2.4.2 Xaâc ắnh bûúâc soâng aânh saâng bùìng giao thoa hïơ vín trođn Newton
- Baêng söị liïơu caâc líìn ăo (baêng 2):
Baêng 2 Söị liïơu caâc líìn ăo bûúâc soâng aânh saâng bùìng giao thoa hïơ vín trođn Newton
- Tñnh giaâ trõ trung bònh vađ sai söị tuýơt ăöịi cuêa B vađ b:
+ Giaâ trõ trung bònh cuêa B:
3
= (10 )
+ Sai söị tuýơt ăöịi cuêa B:
B B n n m
+ Giaâ trõ trung bònh cuêa B:
3
= (10 )
+ Sai söị tuýơt ăöịi cuêa B:
b b n n m
- Tñnh sai söị vađ giaâ trõ trung bònh cuêa bûúâc soâng
+ Sai söị tûúng ăöịi trung bònh cuêa
R
B b
Hònh 7 Hïơ vín trođn Newton
b
Võ trñ ăíìu (x 0 )
Võ trñ cuöịi (xn)
Khoaêng dõch chuýín 0
m n
d x x
Söị vín dõch chuýín: N
Bûúâc soâng
2d m N
Sai söị
i
1
2
3
4
5 Trung bònh
R = 855 (mm)
1
2
3
4
5
(Xem tiïịp trang 36)
Trang 5nghiïn cûâu khoa hoơc nhû: Tòm hiïíu vai trođ cuêa vi khuíín ăïịn
ăúđi söịng víơt nuöi, cíy tröìng; ÛÂng duơng cuêa vi sinh víơt trong
cöng nghïơ lïn men, kô thuíơt lađm dûa, cöng nghïơ tïị bađo taơo
giöịng víơt nuöi cíy tröìng
2.4.2 Nhoâm giaêi phaâp ăöịi vúâi GV:
- Ăííy maơnh viïơc TH, tûơ böìi dûúông chuýn mön, nghiïơp
vuơ, níng cao NL daơy hoơc. Möîi GV phaêi tñch cûơc tham gia
caâc lúâp böìi dûúông chuýn mön nghiïơp vuơ do Böơ, Súê GD-ĂT
töí chûâc; tñch cûơc ûâng duơng cöng nghïơ thöng tin - truýìn
thöng, sûê duơng caâc thiïịt bõ hiïơn ăaơi vađo DH; tham gia tñch
cûơc nghiïn cûâu nöơi dung, chûúng trònh vađ xíy dûơng tađi liïơu
giaêng daơy cho HS chuýn Sinh hoơc theo ắnh hûúâng phaât
triïín NL ngûúđi hoơc; thûúđng xuýn cíơp nhíơt vađ víơn duơng caâc
phûúng phaâp, kô thuíơt DH tñch cûơc vađo quaâ trònh DH nhû:
nïu víịn ăïì, húơp taâc, theo goâc, theo dûơ aân, khaâm phaâ, bađn
tay nùơn böơt, kô thuíơt öí bi, hûúâng díîn nghiïn cûâu khoa hoơc
theo hûúâng DH phaât triïín NLTH cho HS
- Tûđng GV phaêi chuê ăöơng xíy dûơng chûúng trònh, líơp kïị
hoaơch DH phaât triïín NL ngûúđi hoơc, trong ăoâ coâ töí chûâc DTH
vađo trong kïị hoaơch thûơc hiïơn nhiïơm vuơ nùm hoơc; tiïịp tuơc ăííy
maơnh hún nûôa viïơc chuýín ăöíi tûđ kiïím tra, ăaânh giaâ kiïịn thûâc
sang kiïím tra, ăaânh giaâ NL cuêa HS. Coi ăoâ lađ ăöơng lûơc ăïí thuâc
ăííy viïơc ăöíi múâi phûúng phaâp hoơc tíơp cuêa HS
- Dađnh thúđi gian thñch ăaâng cho viïơc nghiïn cûâu vađ ređn
luýơn cho HS nhûông KN thađnh phíìn cuêa NLTH
- Thûúđng xuýn quan tím vađ ăöơng viïn HS ăïì xuíịt caâc
yâ tûúêng nghiïn cûâu khoa hoơc, tñch cûơc tham gia vađo viïơc
hûúâng díîn HS nghiïn cûâu khoa hoơc
* * * DTH lađ möơt phûúng thûâc DH tñch cûơc nhùìm hònh thađnh vađ phaât triïín NLTH, tûơ nghiïn cûâu cho HS. Qua ăiïìu tra thûơc traơng, chuâng töi thíịy viïơc töí chûâc DTH cho
HS chuýn Sinh hoơc ăïí ređn luýơn caâc KN thađnh phíìn cuêa NLTH hiïơn víîn chûa ặúơc chuâ yâ, chûa trúê thađnh ýịu töị bùưt buöơc trong nhađ trûúđng THPT chuýn. Ăïí hiïơn thûơc hoâa quaâ trònh DTH nhùìm phaât triïín NLTH cho HS, cíìn thiïịt phaêi thûơc hiïơn ăöìng böơ caâc giaêi phaâp tûđ xíy dûơng chûúng trònh ăïịn khíu kiïím tra, ăaânh giaâ vađ coâ sûơ tham gia tñch cûơc cuêa caâc cíịp quaên lñ, GV vađ HS, trong ăoâ GV ăoâng vai trođ then chöịt.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Quöịc höơi (2005). Luíơt Giaâo duơc. NXB Chñnh trõ Quöịc gia - Sûơ thíơt
[2] Ban Chíịp hađnh Trung ûúng (2013). Nghõ quýịt söị 29-NQ/TW ngađy 04/11/2013 vïì ăöíi múâi cùn baên, toađn diïơn giaâo duơc vađ ăađo taơo, ăaâp ûâng ýu cíìu cöng nghiïơp hoâa, hiïơn ăaơi hoâa trong ăiïìu kiïơn kinh tïị thõ trûúđng ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa vađ höơi nhíơp quöịc tïị
[3] Böơ GD-ĂT (2015). Dûơ thaêo Chûúng trònh giaâo duơc phöí thöng töíng thïí (trong chûúng trònh giaâo duơc phöí thöng múâi).
[4] Nguýîn Caênh Toađn - Nguýîn Kyđ - Vuô Vùn Taêo -Buđi Tûúđng (1998). Quaâ trònh daơy - tûơ hoơc. NXB Giaâo duơc
[5] Nguýîn Caênh Toađn - Lï Haêi Yïịn (2012). Xaô höơi hoơc tíơp, hoơc tíơp suöịt ăúđi vađ kô nùng tûơ hoơc. NXB Dín trñ
+ Sai söị trung bònh cuêa :
= Bb = m
k i R
+ Sai söị trung bònh cuêa :
= m
- Viïịt kïịt quaê cuêa pheâp ăo:
= = (m)
- Nhíơn xeât kïịt quaê ăo
3 Kïịt luíơn
Bađi viïịt seô giuâp cho thíìy/cö giaâo daơy víơt lñ coâ thïm
nguöìn tû liïơu böí ñch khi daơy hoơc “Giao thoa aânh saâng” cho
HS. Ăöìng thúđi, bađi viïịt nađy seô goâp phíìn khúi díơy niïìm ăam
mï nghiïn cûâu khoa hoơc, sûơ saâng taơo trong quaâ trònh nhíơn
thûâc, tûđ ăoâ goâp phíìn taơo cho caâc em ýu thñch mön Víơt lñ
noâi chung vađ quang hoơc soâng noâi riïng.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Nguýîn Ăûâc Thím - Nguýîn Ngoơc Hûng (1998)
Hûúâng díîn hoơc sinh giaêi quýịt víịn ăïì trong daơy hoơc Víơt lñ. Taơp chñ Nghiïn cûâu giaâo duơc, söị 6, tr 15-18 [2] Nguýîn Xuín Thađnh - Phaơm Höìng Dûúng - Buđi
Vùn Hiïịn (2011). Chïị taơo vađ sûê duơng böơ thñ nghiïơm hiïơu ûâng quang ăiïơn sûê duơng ăeđn LED cöng suíịt cao trong caâc bađi thûơc hađnh xaâc ắnh giúâi haơn quang ăiïơn vađ hùìng söị Plank theo chûúng trònh Chuýn Víơt
lñ. Taơp chñ Thiïịt bõ Giaâo duơc, söị 26, tr 35-38.
[3] Nguýîn Xuín Thađnh (chuê biïn) - Phaơm Quöịc Toaên
- Tríìn Vùn Huy (2010). Daơy hoơc theo chuíín kiïịn thûâc,
kô nùng mön Víơt lñ lúâp 12. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm [4] Tríìn Baâ Hoađnh (2002). Nhûông ăùơc trûng cuêa phûúng phaâp daơy hoơc tñch cûơc. Taơp chñ Giaâo duơc, söị
32, tr 3-5
[5] Tríìn Baâ Hoađnh (1999). Phaât triïín trñ saâng taơo cuêa hoơc sinh vađ vai trođ cuêa giaâo viïn. Taơp chñ Nghiïn cûâu giaâo duơc, söị 25, tr 5-8
Tiïịn hađnh thñ nghiïơm
(Tiïịp theo trang 28)