cải cách bộ máy hành chính

cải cách bộ máy hành chính và một số nguyên nhân, hạn chế và giải pháp về công tác cải cách tổ chức bộ máy hành chinh

HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH

-TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Lý luận quản lý hành chính nhà nước

Đề tài: Cải cách tổ chức bộ máy hành chính thành phố Hồ CHÍ Minh

giai đoạn 2015-2019 Những vấn đề đặt ra cho thành phố Hồ Chí Minh

trong thời gian sắp tới.

Họ Tên SV: PHAN THỊ LỆMSSV: 202050040

Lớp: K5 QLNN

TP.HCM,tháng 17 tháng 11 năm 2020

LỜI CẢM ƠN

"Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Học viện Cán bộ đã đưamôn học lý luận quản lý hành chính nhà nước vào trương trình giảng dạy Đặc biệt,

em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn - Cô Nguyễn Thị Bưởi đã dạy

dỗ, truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt thời gian học tập vừaqua Trong thời gian tham gia lớp học lý luận quản lý hành chính nhà nước của cô,

em đã có thêm cho mình nhiều kiến thức bổ ích, tinh thần học tập hiệu quả, nghiêmtúc Đây chắc chắn sẽ là những kiến thức quý báu, là hành trang để em có thể vữngbước sau này Bộ môn lý luận quản lý hành chính là môn học thú vị, vô cùng bổ ích

và có tính thực tế cao Đảm bảo cung cấp đủ kiến thức, gắn liền với nhu cầu thựctiễn của sinh viên Tuy nhiên, do vốn kiến thức còn nhiều hạn chế và khả năng tiếpthu thực tế còn nhiều bỡ ngỡ Mặc dù em đã cố gắng hết sức nhưng chắc chắn bàitiểu luận khó có thể tránh khỏi những thiếu sót và nhiều chỗ còn chưa chính xác,kính mong cô xem xét và góp ý để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Phạm vi nghiên cứu 1

3 Phương pháp nghiên cứu 1

4 kết cấu đề tài 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 2

1.1 Khái niệm, đặc điểm 3

1.2 Vai trò 3

1.3 Sự cần thiết 4

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2015-2019 4

2.1 Tình hình thực tế của cải cách tổ chức bộ máy hành chính thành phố Hồ Chí Minh 4

2.2 Đánh giá thực trạng về cải cách tổ chức bộ máy hành chính thành phố Hồ Chí Minh 5

2.2.1 Những điểm mạnh 5

2.2.2 Những điểm khó khăn, hạn chế 7

2.3 Nguyên nhân của hạn chế về cải cách tổ chức bộ máy hành chính ở thành phố Hồ Chí Minh 9

2.3.a) Về khách quan 9

2.3.b) Về chủ quan 10

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC HIỆU QUẢ 10

3.1 Các giải pháp nâng cao hiệu quả về cải cách tổ chức bộ máy thành phố Hồ Chí Minh 10

3.2 Những vấn đề đặt ra trong thời gian sắp tới cho Thành phố Hồ Chí MInh và kiến nghị bản thân về vấn đề 13

KẾT LUẬN 15

PHỤ LỤC 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Cải cách bộ máy hành chính thành phố Hồ Chí Minh là một quá trình liên tục theođịnh hướng nhằm làm cho hoạt động thực thi quyền hành pháp có hiệu lực, hiệuquả và thích ứng với sự vận động và phát triển kinh tế – xã hội Một trong nhữngnội dung quan trọng của cải cách hành chính là cải cách tổ chức bộ máy hành chínhthành phố Hồ Chí Minh nhằm phục vụ xã hội ngày một tốt hơn đặc biệt là thànhphố Hồ Chí Minh

2 Phạm vi nghiên cứu.

Giới hạn về vấn đề nghiên cứu:

Tình hình thực tế của cải cách tổ chức bộ máy hành chính ở Thành Phố Hồ ChíMinh

Đánh giá, phân tích thực trạng của cải cách tổ chức bộ máy hành chính ở ThànhPhố Hồ Chí Minh

Nguyên nhân và hạn chế trong việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Những vấn đề đặt ra cho thành phố Hồ CHí Minh sắp tới, giải pháp nâng cao hiệuquả và kiến nghị của bản thân

Thời gian nghiên cứu: 2015-2019

Không gian nghiên: Tại thành phố Hồ Chí Minh

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp phân tích kết hợp trừu tượng hóa và cụ thể hóa, liên kết cơ sở líthuyết và vận dụng thực tiễn với nhau từ đó đề xuất các giải pháp mang tính hiệuquả có thể áp dụng được

Trao đổi, tìm kiếm thông tin qua sách vở, báo đài, các phương tiện truyền thôngkhác…

1

4 kết cấu đề tài.

cấu gồm 3 chương: Chương 1 cở lý luận về cải cách tổ chức bộ máy hành chínhthành phố Đề tài kết Hồ CHÍ Minh, chương 2 thực trạng về cải cách tổ chức bộmáy hành chính thành phố Hồ Chí Minh giai doạn 2015-2019, chương 3 các giảipháp và kiến nghị để nầng cao hiệu quả về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhànước trong những năm tới

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

Trước khi đến với khái niệm, vai trò và sự cần thiết ở chương 1 về cải cách tổchức bộ máy hành chính em xin khái quát sơ lược về vị trí cũng như một vài đặcđiểm đặc trưng của thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong toạ độ địa lý khoảng 10 0 10’ – 10 0 38 vĩ độbắc và 106 0 22’ – 106 054’ kinh độ đông Phía Bắc giáp tỉnh Bình Dương, Tây Bắcgiáp tỉnh Tây Ninh, Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Đồng Nai, Đông Nam giáp tỉnh

Bà Rịa -Vũng Tàu, Tây và Tây Nam giáp tỉnh Long AN và Tiền Giang Thành phố

Hồ Chí Minh cách thủ đô Hà Nội gần 1.730km đường bộ, nằm ở ngã tư quốc tếgiữa các con đường hàng hải từ Bắc xuống Nam, từ Ðông sang Tây, là tâm điểmcủa khu vực Đông Nam Á Trung tâm thành phố cách bờ biển Đông 50 km đườngchim bay Đây là đầu mối giao thông nối liền các tỉnh trong vùng và là cửa ngõquốc tế Với hệ thống cảng và sân bay lớn nhất cả nước, cảng Sài Gòn với năng lựchoạt động 10 triệu tấn /năm Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất với hàng chục đườngbay chỉ cách trung tâm thành phố 7km Diện tích tự nhiên của thành phố là 2.095,

01 km2, chiếm hơn 6,36% diện tích cả nước, trong đó gồm 442,13 km2 nội thành

và 1.652,88km2 ngoại thành Theo các số liệu thống kê được cập nhất vào cuốinăm 2020 và đầu năm 2021, mật độ dân số của Thành phố Hồ Chí Minh là khoảng4.292 người/km² Về mặt kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong vùng kinh tếtrọng điểm phía Nam, đồng thời cũng là một đỉnh của tam giác tăng trưởng kinh tếtrong vùng Điều đó có ý nghĩa đặc biệt đối với việc phát triển kinh tế của thành

2

phố Thành phố là đầu mối giao thông vào loại lớn nhất nước ta với sự có mặt củacác tuyến giao thông huyết mạch như đường ô tô, đường sắt, đường biển, đườngsông và đường hàng không Do đó, việc giao lưu với các vùng trong nước và cácnước trong khu vực cũng như trên thế giới rất thuận lợi Như vậy, vị trí địa lí củaThành phố Hồ Chí Minh là một thế mạnh, góp phần mở rộng giao lưu liên kết ởtrong và ngoài nước, giúp kinh tế của thành phố nhanh chóng hội nhập vào thịtrường khu vực và thế giới.

1.1 Khái niệm, đặc điểm.

Cải cách: là những thay đổi có tính hệ thống và có mục đích nhằm làm cho hệthống hoạt động tốt hơn

Cải cách hành chính là một quá trình thay đổi có chủ định nhằm hoàn thiện các bộphận: thể chế hành chính, tổ chức bộ máy hành chính, đội ngũ cán bộ, công chứchành chính và tài chính công để nâng cao năng lực, hiệu lực và hiệu quả hoạt độngcủa nền hành chính công trong hoạt động của bộ máy nhà nước và trong phục vụnhân dân

Bộ máy nhà nước thực chất là một tổ chức để triển khai thực thi pháp luật của nhànước và do đó tùy thuộc các tư duy về quản lý nhà nước mà có thể có những dạng

tổ chức khác nhau

Cải cách bộ máy hành chính nhà nước là việc sửa đổi, cải biến về mô hình, cơ cấu

tổ chức và hoạt động của hệ thống các cơ quan nhà nước nhưng không làm thay đổibản chất của nhà nước

1.2 Vai trò.

Cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cũng chính là đổi mới phương thứchoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, qua cử chỉ, thái độ, hành vi của độingũ cán bộ, công chức trong hệ thống này khi thi hành công vụ Cải cách tổ chức

bộ máy hành chính đảm bảo hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnhvực của đời sống xã hội được thực hiện theo chương trình, kế hoạch đã được dự

3

kiến, xử lý các tình huống phát sinh trong đời sống xã hội, bảo đảm an ninh chínhtrị, trật tự an toàn xã hội, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần củanhân dân.

2.1 Tình hình thực tế của cải cách tổ chức bộ máy hành chính thành phố Hồ Chí Minh.

Trong việc cải cách hiện nay, vẫn còn sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữamột số bộ, ngành; việc sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan hành chính, các đơn vị sựnghiệp công lập1 để khắc phục sự chồng chéo, bỏ trống hoặc trùng lặp chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn còn chậm, chưa có kết quả rõ ràng Bộ máy tổ chức của các

1 Sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực như giáo dục, đào tạo, y tế, nghiên cứu khoa học, văn hóa, thể dục thể thao, du lịch, lao động.

4

bộ, cơ quan ngang bộ2, cơ quan thuộc Chính phủ3, các cơ quan chuyên môn thuộc

Ủy ban nhân dân ở thành phố Hồ Chí Minh còn cồng kềnh và thiếu ổn định Việctổng kết, đánh giá mô hình tổ chức bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, sở quản lý đangành, đa lĩnh vực chưa được thực hiện một cách căn cơ

Các chủ trương cải cách, tinh gọn bộ máy hành chính như: tách quản lý hành chínhnhà nước khỏi quản lý sản xuất kinh doanh; tách cơ quan hành chính công với cácđơn vị sự nghiệp, dịch vụ công; phân cấp mạnh thẩm quyền, trách nhiệm quản lýgiữa Trung ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền địa phương; đẩy mạnh

xã hội hóa các hoạt động sự nghiệp, dịch vụ công; đổi mới hoạt động của các cơquan hành chính nhà nước ở thành phố Hồ Chí Minh thì theo các nguyên tắc tổchức khoa học lao động quản lý… chưa được quán triệt và thực hiện đầy đủ Cảicách, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công còn chậm Thực hiện chủ trương xã hộihóa các hoạt động sự nghiệp, dịch vụ công chưa triệt để, kết quả không cao

2.2 Đánh giá thực trạng về cải cách tổ chức bộ máy hành chính thành phố Hồ Chí Minh

2.2.1 Những điểm mạnh.

Những dấu ấn đáng ghi nhận trong việc cải cách tổ chức hành chính trong nhữngnăm qua của Thành phố Hồ Chí Minh là cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nướctrong những năm vừa qua đã tập trung cho việc rà soát, sắp xếp, kiện toàn tổ chức

bộ máy4, tinh giản biên chế, phân định và làm rõ chức năng, nhiệm vụ của cácquận, huện cũng như xác định rõ hơn việc thực hiện chức năng xây dựng, ban hànhthể chế5, kế hoạch, chính sách, quản lý vĩ mô đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.Nhìn chung, cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong của chính quyền thành phố đã được

2 Các cơ quang ngang bộ thuộc Chính phủ nước Công hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam hiện nay được quy định tại Nghị quyết 03/2011/QH13 bao gồm 4 cơ quan sau: Ủy ban Dân tộc, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ.

3 Cơ quan thuộc chính phủ gồm: Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh; Bảo hiểm Xã hội Việt Nam; Thông tấn

xã Việt Nam; Đài truyền hình Việt Nam; Đài tiếng nói Việt Nam; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Viện Hàn lâm Khoa học công nghệ Việt Nam; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

4 Kiện toàn bộ máy là xắp xếp và hoàn thiện đầy đủ bộ máy toàn cấp chính quyền trong một tổ chức.

5 Thể chế là những quy định, luật lệ của một chế độ xã hội buộc mọi người phải tuân theo.

5

sắp xếp, góp phần xây dựng một bộ máy tinh gọn, hợp lý, tương xứng với chứcnăng nhiệm vụ quản lý nhà nước của mỗi cơ quan; định rõ tính chất và các loạihình tổ chức trực thuộc để tham mưu và thực thi pháp luật Những điểm mạnh củacải cách tổ chức bộ máy hành chính đã đạt được như hiện nay, được chứng minhqua việc chỉ đạo thực hiện cải cách các thủ tục cách hành chính rất hiệu quả củathành phố qua dẫn chứng bên dưới.

Chia sẻ về công tác cải cách hành chính trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, ôngHuỳnh Công Hùng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố cho biết: Trong năm 2018,các cơ quan, đơn vị của Thành phố đã đẩy mạnh thực hiện cơ chế một cửa, một cửaliên thông, tạo sự chuyển biến tích cực, hiệu quả trong công tác giải quyết thủ tụchành chính cho cá nhân, tổ chức theo hướng công khai, minh bạch, thuận lợi Hằngnăm, Ủy ban nhân dân Thành phố thường xuyên quan tâm chỉ đạo các cấp, cácngành đẩy mạnh công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính, trọngtâm là các lĩnh vực đầu tư; xây dựng - quy hoạch; đất đai…nhằm rút ngắn thời giangiải quyết thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí Bên cạnh đó, Thành phố tăngcường triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan hànhchính để phục vụ người dân và doanh nghiệp Điểm đáng ghi nhận đó là, Thànhphố xây dựng và triển khai chính quyền điện tử và triển khai ứng dụng công nghệthông tin trong cơ quan nhà nước, cụ thể là đã thực hiện 778 điểm kết nối vào hệthống mạng băng thông rộng phục vụ việc trao đổi thông tin trong vận hành, liênthông hệ thống thông tin chỉ đạo điều hành các cấp Song song đó, Ủy ban Mặt trận

Tổ quốc của Thành phố đã tăng cường giám sát sự đánh giá kết quả hài lòng củangười dân tại các sở, ngành, quận, huyện, đồng thời vận động, hướng dẫn ngườidân thực hiện đăng ký dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 - 4 ở lĩnh vực tư pháp trênđịa bàn của 322 phường, xã, thị trấn Từ những việc làm đó, theo báo cáo của các

sở, ngành và các địa phương thì kết quả giải quyết hồ sơ đúng hạn bình quân đạttrên 99% Từ sự nỗ lực cải cách hành chính của Thành phố trong năm qua đã xuấthiện nhiều mô hình hay, có giá trị thực tiễn cao, như: Mô hình giảm 70% thời gian

6

tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ hải quan, kiểm tra thực tế hàng hóa của Cục Hải quanThành phố; cải tiến chất lượng bệnh viện từ hoạt động khảo sát “ý kiến không hàilòng của người bệnh tại các bệnh viện trên địa bàn Thành phố” của Sở Y tế; cácgiải pháp nâng cao hiệu quả trong cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức

độ 4 trên địa bàn quận Bình Tân… Điều đáng ghi nhận nữa là, nhiều người dân đãbày tỏ sự tin tưởng và phấn khởi về sự quan tâm đến mức độ hài lòng của ngườidân khi đến các cơ quan hành chính tại địa phương Ông Nguyễn Nghiêm Quang,trú tại phường 4, quận Tân Bình phấn khởi: Người dân của phường 4, quận TânBình nói riêng và người dân của quận Tân Bình nói chung đã nhận thấy rất rõ sựcải thiện đáng kể về cải cách hành chính ở chính quyền địa phương, giúp cho bàcon không phải đi lại nhiều lần, giảm phiền hà cho người dân cũng như giải quyếtnhững vấn đề thỏa đáng cho người dân trong thời gian qua, nhất là trong năm 2018

và chưa tập trung, thống nhất vào một đầu mối Trong nhiều văn bản quy phạmpháp luật chuyên ngành vẫn quy định về tổ chức bộ máy, biên chế, một số văn bảnpháp luật về tổ chức còn nội dung chưa phù hợp Công tác kiểm tra, thanh tra, giámsát thiếu thường xuyên; chưa xử lý nghiêm đối với những tập thể, cá nhân, nhất làngười đứng đầu không hoàn thành nhiệm vụ sắp xếp tổ chức, tinh gọn bộ máy, tinhgiản biên chế, chưa có cơ chế đánh giá phù hợp và thay thế kịp thời những cán bộ,công chức, viên chức không đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ Số người hưởnglương, phụ cấp từ ngân sách nhà nước rất lớn, nhất là ở các đơn vị sự nghiệp công

7

lập, người hoạt động không chuyên trách6 cấp xã và ở thôn, tổ dân phố; chính sáchtiền lương còn bất cập Cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả chưa cao; việc côngkhai, minh bạch và trách nhiệm giải trình còn hạn chế Cải cách tổ chức bộ máyhành chính chuyển biến chậm, không đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu được thể hiện

rõ rệt như thông qua việc thực hiện chỉ đạo của cơ quan hành chính về cải cách thủtục hành chính qua dẫn chứng sau:

Thực tế cho thấy, cho dù tỷ lệ hồ sơ trễ hạn được kéo giảm xuống còn dưới 1%, tuynhiên, do số lượng hồ sơ của Thành phố tiếp nhận và giải quyết là rất lớn, nên hồ

sơ trễ hạn vẫn còn cao, trong đó tập trung chủ yếu trong lĩnh vực đất đai, xây dựng,

lý lịch tư pháp… là điều gây bức xúc cho người dân Cụ thể, trong năm 2018, tổng

số hồ sơ các sở, ngành¸ Ủy ban nhân dân các quận, huyện và phường, xã tiếp nhận

là 14.224.953 hồ sơ, đã giải quyết là 14.089.026 hồ sơ, đang giải quyết là 67.646 hồ

sơ Trong số hồ sơ đã giải quyết, có 14.156.672 hồ sơ giải quyết đúng hạn (chiếm

tỷ lệ 99,52%) và 68.281 hồ sơ giải quyết trễ hạn (chiếm tỷ lệ 0,48%), với 68.281 hồ

sơ giải quyết trễ hạn, có 61.276 hồ sơ đã được thực hiện thư xin lỗi (chiếm tỷ lệ89,74%) và 7.005 hồ sơ chưa thực hiện thư xin lỗi (chiếm tỷ lệ 10,26%) Nhìn lạiquá trình thực hiện công tác cải cách hành chính trên địa bàn, thông qua nhiều cuộchọp, hội nghị, nhất là các cuộc tiếp xúc cử tri, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh đãghi nhận nhiều ý kiến phản ảnh về ý thức phục vụ nhân dân của một số cán bộ,công chức còn yếu kém, cố tình đặt ra nhiều thủ tục nhiêu khê để “hành” dân, buộcdân phải làm những công việc đáng ra người công chức phải làm Trong khi đó,không ít cơ quan quản lý lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, kiểm soát, chưa xử lý nghiêmnhững cán bộ, công chức thoái hóa, kém phẩm chất để dân kêu ca, doanh nghiệpphàn nàn, gây bất bình ảnh hưởng đến uy tín và hiệu lực của cơ quan quản lý nhànước Để khắc phục tình hình trên Thành phố sẽ đặc biệt chú trọng đến công táccán bộ, lấy yếu tố con người làm trọng tâm Với chủ đề của năm 2019 là “Năm đột

6 Không chuyên trách là thuật ngữ được sử dụng để chỉ việc không tập trung vào một lĩnh vực chuyên môn hay công việc cụ thể nào đó mà kiêm nhiệm thêm nhiệm vụ, công việc khác nữa.

8