Tiểu luận sự biến đổi mối quan hệ gia đình việt nam hiện nay

Tuy nhiên vấn đề mối quan hệ thành viên và văn hóa gia đình khá khó có thể nghiên cứu một cách toàn vẹn nhất, bởi trên thực tế gia đình Việt Nam đang ngày càng có những biến chuyển to lớ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNGKHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-

-TIỂU LUẬN NHÓM

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: SỰ BIẾN ĐỔI MỐI QUAN HỆ GIA ĐÌNH

VIỆT NAM HIỆN NAY

NHÓM :

-LỚP TÍN CHỈ : TRI116(GĐ2-HK1-2021).7

Hà Nội, tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về gia đình 6

1.1 Khái niệm gia đình 6

1.1.1 Định nghĩa về gia đình 6

1.1.2 Đặc trưng các mối quan hệ cơ bản trong gia đình 6

1.2 Chức năng của gia đình 7

1.3 Vị trí, vai trò của gia đình Việt Nam đối với sự phát triển của xã hội 9

CHƯƠNG 2: Sự biến đổi mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay 11

2.1 Bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội đất nước và cuộc sống gia đình Việt Nam 11

2.1.1 Bối cảnh phát triển kinh tế - xẫ hội đất nước 11

2.1.2 Cuộc sống gia đình Việt Nam 12

2.2 Sự biến đổi mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay 14

2.2.1 Mối quan hệ vợ chống 14

2.2.2 Mối quan hệ cha mẹ - con cái 15

2.2.3 Quan hệ người cao tuổi – con cháu 15

2.2.4 Mối quan hệ anh chị em 16

2.2.5 Mối quan hệ họ hàng thân tộc 17

2.3 Đánh giá sự biến đổi mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay 18

2.3.1 Mặt tích cực 18

2.3.2 Mặt tiêu cực 19

2.3.3 Trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng gia đình 20

CHƯƠNG 3: Sự biến đổi quan hệ gia đình trong tương lai và trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng gia đình Việt Nam 21

3.1 Sự biến đổi văn hóa gia đình Việt Nam trong tương lai 21

3.1.1 Tuổi kết hôn và phương thức lấy vợ lấy chồng 21

3.1.2 Quan niệm sinh con và các kiểu sinh con 21

3.1.3 Các kiểu hôn nhân và quan hệ hôn nhân 22

3.1.4 Kết cấu gia đình và chức năng gia đình 23

3.2 Trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng gia đình tại Việt Nam 25

KẾT LUẬN 27

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội và đang thực hiện quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo nên năng suất lao động xã hội cao Gia đình ở nước ta, bên cạnh những bước phát triển mới, tiến bộ, thuận lợi cũng phải đối diện với rất nhiều thách thức và bước đầu có những dấu hiệu của sự khủng hoảng Bởi vậy, nghiên cứu về gia đình nhằm xây dựng những luận cứ khoa học cho việc củng cố và phát triển gia đình là một trong những vấn đề quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam hiện nay

Vấn đề gia đình trong thời đại mới ở nước ta không còn là vấn đề mới mẻ bởi

có rất nhiều công trình nghiên cứu của tổ chức và cá nhân về vấn đề này Tuy nhiên vấn đề mối quan hệ thành viên và văn hóa gia đình khá khó có thể nghiên cứu một cách toàn vẹn nhất, bởi trên thực tế gia đình Việt Nam đang ngày càng có những biến chuyển to lớn theo sự phát triển của đất nước Vấn đề mối quan hệ trong gia đình theo thời đại mới đang là mối quan tâm của Đảng và Nhà nước bởi gia đình có những chức năng khá đặc biệt như: chức năng sinh sản, chức năng kinh tế, giáo dục con cái, thỏa mãn tâm sinh lí - tình cảm và chức năng bảo vệ,… Như vậy, có thể nói gia đình là cơ sở hình thành và phát triển của cá nhân cũng như của xã hội, là nền móng cho sự tồn tại và phát triển của đất nước nói chung

Chính vì vậy, chúng em quyết định chọn đề tài “Sự biến đổi mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay” nhằm đi sâu vào tìm hiểu vấn đề trên

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài là nhằm làm rõ hơn vấn đề mối quan hệ của gia đình Việt Nam hiện đại, đánh giá tác động của quá trình phát triển kinh tế - xã hội Từ đó nêu

ra một số thay đổi có thể xảy ra trong tương lai và trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng gia đình

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của tiểu luận là gia đình Việt Nam, chủ yếu là sự biến đổi về mối quan hệ trong gia đình Việt Nam hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu trên, tiểu luận bao gồm có các nhiệm vụ sau:

+ Phân tích khái niệm gia đình, vai trò, vị trí gia đình Việt Nam của gia đình Việt Nam đối với sự phát triển xã hội

+ Dự đoán sự biến đổi văn hóa gia đình Việt Nam trong tương lai

+ Nêu trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng gia đình Việt Nam

CHƯƠNG 1: Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về gia đình

1.1 Khái niệm gia đình

Gia đình là một hình ảnh thu nhỏ cơ bản nhất của xã hội, gia đình hình thành

từ rất sớm và trải qua 1 quá trình phát triển lâu dài Lịch sử nhân loại đã trải qua nhiều hình thức gia đình: gia đình huyết tộc, gia đình đối ngẫu, gia đình một vợ mộtchồng

1.1.2 Đặc trưng các mối quan hệ cơ bản trong gia đình

Quan hệ hôn nhân là một quan hệ cơ bản của sự hình thành, tồn tại và phát triển gia đình

Hôn nhân là một hình thức quan hệ tính giao giữa nam và nữ, nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, tình cảm và nhằm duy trì, phát triển nòi giống Đây là mối quan hệ cơ bản nhất của sự hình thành, tồn tại và phát triển gia đình Cùng với sự phát triển của lịch sử, hôn nhân có sự biến đổi về hình thức và tính chất.Vì vậy, trong bất cứ thời đại nào hôn nhân cũng có thể và cần phải được xã hội thừa nhận

Cơ sở trực tiếp cho hôn nhân là tình yêu

Quan hệ huyết thống là quan hệ cơ bản đặc trưng của gia đình

Quan hệ huyết thống là quan hệ giữa bố mẹ và con cái nhằm xác định vị trí của mỗi thành viên trong gia đình, trong thân tộc Đây cũng là quan hệ cơ bản của gia đình

Quan hệ huyết thống cũng có những thay đổi theo tiến trình lịch sử, cũng chịu

sự chi phối của kinh tế, văn hóa của mỗi thời đại

Quan hệ quần tụ trong cùng một không gian sinh tồn

Quan hệ quần tụ là quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, trong một khoảng không gian nhất định, nhằm tạo điều kiện thuận lợi chăm sóc lẫn nhau để cùng tồn tại

Từ sự phát triển kinh tế, văn hóa xã hội nên không gian sinh tồn của con người

có xu hướng mở rộng, song nhu cầu quần tụ của các thành viên trong gia đình vẫn luôn đặt ra

Quan hệ nuôi dưỡng giữa các thành viên và thế hệ thành viên trong gia đìnhQuan hệ nuôi dưỡng là trách nhiệm chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thànhviên trong gia đình nhằm duy trì nòi giống và để cùng tồn tại Đây là nghĩa vụ đồng thời còn là quyền lợi thiêng liêng của các thành viên trong gia đình

Xã hội phát triển có sự quan tâm nhất định đối với các thành viên gia đình như: Bảo hiểm, chăm sóc y tế, dưỡng lão… nhưng cũng không thể hoàn toàn thay thế chức năng của các thành viên trong gia đình

1.2 Chức năng của gia đình

Một là, chức năng tái sản xuất ra con người

Đây là chức năng đặc thù của gia đình, không mô ut cô ung đồng nào có thể thay thế Chức năng này không chv đáp ứng nhu cầu tâm, sinh lý tự nhiên của con người, đáp ứng nhu cầu duy trì nòi giống của gia đình, dòng họ mà còn mang ý nghĩa xã hội, cung cấp lực lượng lao động, những công dân mới đảm bảo cho sự phát triển liên tục và trường tồn của xã hô ui loài người

Thực hiện chức năng tái sản xuất ra chính bản thân con người là một chức năng cơ bản và riêng có của gia đình, đáp ứng nhu cầu của xã hô ui và nhu cầu tự nhiên của con người Chức năng này bao gồm các nội dung cơ bản: duy trì nòi giống, nuôi dưỡng thể lực, trí lực bảo đảm tái sản xuất sức lao động cho xã hội Đối

với nước ta, chức năng sinh đẻ của gia đình đang được thực hiê un theo xu hướng hạnchế, vì trình đô u phát triển kinh tế nước ta còn thấp, dân số đông: “Mỗi gia đình chv nên có từ một đến hai con”.

Hai là, chức năng nuôi dưỡng, giáo dục

Bên cạnh chức năng tái sản xuất ra con người, gia đình còn có trách nhiê um nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái trở thành người tốt cho gia đình, cô ung đồng và xã hô ui Nội dung của giáo dục gia đình tương đối toàn diện, cả giáo dục tri thức và kinh nghiệm, giáo dục đạo đức và lối sống, giáo dục nhân cách, thẩm mỹ, ý thức cộng đồng

Phương pháp giáo dục của gia đình cũng rất đa dạng, song chủ yếu là phương pháp nêu gương, thuyết phục giáo dục của gia đình là nền tảng, kết hợp với trường học là yếu tố quan trọng để xây dựng, đào tạo thế hệ trẻ tương lai

Ba là, chức năng kinh tế và tổ chức đời sống gia đình

Hoạt động kinh tế là một chức năng cơ bản của gia đình Hoạt động kinh tế gồm có hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng để thoả mãn các yêu cầu ăn mặc, ở, đi lại của mỗi gia đình Sự tồn tại của kinh tế còn phát huy mô ut cách có hiê uuquả mọi tiềm năng về vốn, sức lao đô ung của từng gia đình, tăng thêm của cải cho gia đình và cho xã hô ui

Thực hiện tốt chức năng kinh tế sẽ tạo ra tiền đề và cơ sở vật chất vững chắc cho tổ chức đời sống của gia đình cũng như thực hiện tốt được các chức năng khác Trong thời kỳ quá đôu lên chủ nghĩa xã hội, với sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần, các gia đình đã trở thành mô ut đơn vị kinh tế tự chủ Thực hiện tốt tổ chức đời sống đảm bảo hạnh phúc gia đình, hạnh phúc từng cá nhân và góp phần vào sự tiến bô u xã hô ui

Bốn là, chức năng thoả mãn các nhu cầu tâm sinh lý, tình cảm của gia đình.Nếu như sản xuất kinh doanh, hoạt động kinh tế và tổ chức đời sống gia đình

là cơ sởvà tiền đề vật chất của xây dựng gia đình, thì thoả mãn các nhu cầu tâm sinh

lý được coi là một chức năng có tính văn hoá - xã hội của gia đình Chức năng này

có vị trí đặc biệt quan trọng, cùng với các chức năng khác tạo ra khả năng thực tế cho xây dựng gia đình hạnh phúc

Nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến giới tính và giới, tâm lý lứa tuổi và thế

hệ, những căng thẳng mệt mỏi về thể xác và tâm hồn trong lao động và công tác

có thể được giải quyết trong một môi trường gia đình hoà thuận Sự hiểu biết về tâmsinh lý, sở thích, tâm tư nguyện vọng của mỗi thành viên trong gia đình, biết cách ứng xử, tôn trọng và khuyên bảo đúng đắn là việc làm rất quan trọng để có thể xây dựng một gia đình hạnh phúc lý tưởng

Như vậy, gia đình là một thiết chế đa chức năng, các chsc năng là một thể thống nhất và được thể hiện xung quanh hoạt động của gia đình Thực hiện tốt và hiệu quả các chức năng là trách nhiệm và nghĩa vụ của tất cả các thành viên, để có được một gia đình trọn vẹn yêu thương ấm áp, góp phần vào phát triển của xã hội,

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của đất nước

1.3 Vị trí, vai trò của gia đình Việt Nam đối với sự phát triển của xã hội

Gia đình là tế bào của xã hô Zi

Gia đình có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của xã hô ui, là nhân tố cho sự tồn tại và phát triển của xã hô ui Gia đình như mô ut tế bào tự nhiên, là đơn vị nhỏ nhất để tạo nên xã hô ui Gia đình hạnh phúc hòa thuận thì xã hội mới vận động

và tồn tại một cách yên bình Chính vì vâ uy, muốn xã hô ui tốt thì phải xây dựng gia đình đầm ấm, hạnh phúc

Trình đô Z phát triển của xã hô Zi quy định hình thức tổ chức, quy mô và kết cấu của gia đình

Quan điểm duy vâ ut lịch sử đã chv ra rằng, gia đình là những hình thức phản ánh đă uc thù của trình đô u phát triển kinh tế Sự phát triển của các phương thức sản xuất, các hình thái kinh tế - xã hội lần lượt thay thế nhau, dẫn đến sự biến đổi về hình thức tổ chức, quy mô, kết cấu và tính chất của gia đình Sự biến đổi của gia đình từ gia đình tâ up thể – với hình thức quần hôn, huyết thống; gia đình că up đôi với hình thức hôn nhân đối ngẫu; đến gia đình cá thể với hình thức hôn nhân mô ut vợ

mô ut chồng

Hơn thế nữa, đă uc điểm đạo đức, lối sống trong gia đình cũng bị ảnh hưởng bởinhững quan hê u xã hô ui Vì vây, trong mỗi chế đô u xã hô ui khác nhau, có quan điểm khác nhau về tiêu chuẩn đạo đức, lối sống, xu hướng tính cách…

Gia đình là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh ph[c, sự hài hòa trong đời sống

cá nhân của mỗi thành viên

Gia đình giúp hài hòa đời sống của mỗi thành viên, mỗi công dân của xã hô ui,

là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc Sự hạnh phúc của gia đình là yếu tố then chốt để bồi dưỡng nhân cách của mỗi thành viên trở thành công dân có ích cho đất nước Chv trong gia đình mới thể hiê un mối quan hê u tình cảm thiêng liêng giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái bởi mỗi cá nhân gắn bó chặt chẽ với gia đình trong cả cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Gia đình tốt thì xã hô ui tốt, nhiều gia đình tốt cô ung lại thì làm cho xã hô ui tốt hơn”

Thế nhưng, các cá nhân không chv sống trong quan hê u gia đình mà còn có những quan hê u xã hô ui Mỗi cá nhân không chv là thành viên của gia đình mà còn là thành viên của xã hô ui Ngược lại, xã hô ui cũng thông qua gia đình để tác đô ung tích cực hay tiêu cực đến sự phát triển mỗi cá nhân

Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hô Zi

Gia đình là mô ut thiết chế xã hô ui đă uc thù, mô ut hình ảnh “xã hô ui thu nhỏ”, cơ bản nhất của xã hô ui Vì vậy, gia đình là cô ung đồng xã hô ui đầu tiên mà mỗi cá nhân sinh sống, là môi trường đầu tiên nên có ảnh hưởng quan trọng đến sự hình thành vàphát triển tính cách của mỗi con người

Gia đình cũng là mô ut trong những cô ung đồng để xã hô ui tác đô ung đến cá nhân Nhiều thông tin, hiê un tượng của xã hô ui thông qua lăng kính gia đình mà tác đô ung tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển của mỗi cá nhân về tư tưởng, đạo đức, lối sống, nhân cách

CHƯƠNG 2: Sự biến đổi mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay

2.1 Bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội đất nước và cuộc sống gia đình Việt Nam2.1.1 Bối cảnh phát triển kinh tế - xẫ hội đất nước

Trong một vài thập niên gần đây, quá trình toàn cầu hóa ngày càng tác động một cách rộng lớn và sâu sắc đến mọi quốc gia, dân tộc trên thế giới Những mối dây liên hệ chằng chịt, trước hết là trên lĩnh vực kinh tế, sau đó là các lĩnh vực khác của đời sống xã hội đã gắn kết các quốc gia lại gần nhau hơn

Khi nói đến toàn cầu hóa, trước hết người ta nói đến toàn cầu hóa kinh tế, bởi kinh tế là một trong những lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội Sau kinh tế, mọi lĩnh vực khác từ chính trị đến văn hóa, đạo đức cũng đều chịu ảnh hưởng của toàn cầu hóa với những mức độ khác nhau

Toàn cầu hóa đã góp phần tích cực trong việc tăng trưởng kinh tế và khả năng giúp các nước kém phát triển thoát khỏi tình trạng nghèo đói Nhu cầu vật chất của con người đang ngày càng được thỏa mãn Nhưng, cũng như tất cả các hiện tượng

xã hội khác, toàn cầu hóa cũng đang gây nhiều căng thẳng, thiệt thòi và nguy hại cho những người nghèo, nước nghèo Trước cơn lốc của toàn cầu hóa, mỗi quốc gia,dân tộc cần phải làm gì để tận dụng được thời cơ, vượt qua được thách thức, hội nhập mà không bị hòa tan? Việt Nam đang tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng, bảo vệ đất nước vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, chặng đường này cần

sự đồng sức đồng lòng của toàn xã hội, trong đó gia đình, giáo dục đạo đức gia đình

có vai trò hết sức quan trọng Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII của Đảng đã khẳng định: “Trong sự nghiệp ấy, gia đình và các bà

mẹ Việt Nam có vai trò cực kỳ to lớn, là những người truyền thụ hiểu biết và nhân cách cho các thế hệ Việt Nam từ thuở lọt lòng”

Đến nay, dù đời sống vật chất và đời sống tinh thần, cấu trúc gia đình có thay đổi, nhưng hơn bao giờ hết, chúng ta cần tiếp tục vun trồng, nuôi dưỡng, phát huy những giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống Cần nâng cao nhận thức cho mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn xã hội về vai trò của đạo đức gia đình, những nét đẹp của đạo đức gia đình truyền thống trong sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi người Cần giữ gìn, phát huy và thường xuyên giáo dục những giá trị đó cho thế hệ trẻ, giúp họ thấy được sự tiếp nối giữa truyền thống và hiện đại, cho họ nền tảng để rèn giũa phẩm chất đạo đức của bản thân Cần kế thừa những tinh hoa truyền thống của dân tộc, xây dựng một ý thức hệ mới phù hợp với bối cảnh của thời đại

2.1.2 Cuộc sống gia đình Việt Nam

Gia đình có vai trò quan trọng không chv đối với sự phát triển của mỗi cá nhân

mà cả trong việc thực hiện các chức năng xã hội, giữ gìn và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác Gia đình đóng vai trò quan trọng