Bài tiểu luận cách mạng tháng 8 năm 1945 cuộc cách mạng giải phóng dân tộc

Với rất nhiều kế hoạch cũng như thời cơ đã được vạch ra trong lịch sử, thế nhưng để nói về bước ngoặt trọn vẹn cho sự tự do thì không thể không nhớ đến mốc son chói lọi mà đến cả thế giớ

CƠ SỞ II TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1. Tính cấp thiết của đề tài 1

2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

3. Mục đích nghiên cứu 2

4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5. Ý nghĩa của đề tài 3

6. Bố cục 3

CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH LỊCH SỬ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 3

CHƯƠNG 2: NGUYÊN NHÂN VÀ DIỄN BIẾN CỦA CUỘC CÁCH MẠNG 7

2.1 Nguyên nhân 7

2.1.1 Kh ch quan 7 

2.1.2 Chủ quan 8

2.2 Di n biễ ến 8

2.2.1 Tình hình Việt Nam trong những năm 1939 – 1945 8

2.2.2 Phong trào giải phóng dân tộc từ thng 9 1939 đến thng 3- -1945 10

2.2.3 Khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền 14

2.3 K ết quả 16

CHƯƠNG 3: Ý NGHĨA VÀ GIÁ TRỊ LỊCH SỬ CỦA CÁCH MẠNG 17

3.1 Ý nghĩa đối với công cuộc giải phóng dân tộ c thuộc địa trên thế giới nói chung và c ủa Vi t Nam nói riêngệ 17

3.1.1 Đối với Việt Nam 17

3.1.2 Đối với thế giới 18

3.2.1 Chuẩn bị kỹ càng, xây dựng và pht triển tiềm lực vững mạnh 19

3.2.2 Nắm bắt thời cơ, nhanh nhạy với thời cuộc 20

3.2.3 Sng tạo, linh hoạt trong phương thức đấu tranh, cch mạng 20

3.2.4 Sự lãnh đạo sng suốt của giai cấp lãnh đạo, cụ thể là Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh 21

3.2.5 Tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí dân tộc tự cường, bất khuất 21

3.2.6 Quan điểm chính trị đúng đắn, được vận dụng hợp lý, sng tạo 22

3.3 Giá tr ị thực tiễn trong đời sống 22

3.3.1 Đối với c nhân 22

3.3.2 Đối với cc cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền và nhà nước 23

3.4 Bài học để ả gi i quy ết vấn đề trong th i cuờ ộc hiệ n nay 23

KẾT LUẬN 25 TÀI LIỆU THAM KH O 26Ả

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

“ Cc vua Hùng đã có công dựng nước, Bc chu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.” Câu nói được trích từ vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam ta chủ tịch Hồ - Chí Minh đã phần lớn khẳng định rằng việc giữ nước là sứ mệnh thiêng liêng của toàn thể nhân dân Việt Nam Ý chí ngày đêm chực chờ phản công và giành lại chủ quyền, toàn vẹn non sông trong suy nghĩ của mỗi người con Việt Nam chưa bao giờ được nghỉ, bằng cch này hay cch khc, cha ông ta luôn tìm ra đường đi nước bước cho chiến dịch giải phóng dân tộc Sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam ngày 3/2/1930 lại một lần nữa cho thấy quyết tâm sắt đ này, Đảng đã lãnh đạo nhân dân

ta đi qua bao cuộc chiến, một lòng hướng về đất nước Với rất nhiều kế hoạch cũng như thời cơ đã được vạch ra trong lịch sử, thế nhưng để nói về bước ngoặt trọn vẹn cho sự tự do thì không thể không nhớ đến mốc son chói lọi mà đến cả thế giới đều sửng sốt, mốc son mang tên “Cch mạng thng 8 năm 1945: Cuộc cch mạng giải phóng dân tộc Việt Nam.”

Với sự dìu dắt của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng lời kêu gọi trước đó của

vị lãnh tụ tài ba, trận chiến đã ấn định tên Việt Nam vào bản đồ thế giới, là một quốc gia toàn độc lập và vẹn lãnh thổ, mở ra một kỷ nguyên mới cho nền kinh tế, văn ho, xã hội, con người của Việt Nam - kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình Cch mạng Thng Tm năm 1945 đã làm nên một sự kiện “long trời, lở đất”, chính thức chấm dứt ch đô hộ hơn 80 năm của thực dân Php, chấm dứt sự tồn tại của chế độ quân chủ chuyên chế ngót nghìn năm, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Nhà nước của dâ- n, do dân, vì dân Chính vì tầm vóc vĩ đại của cuộc chiến này nên nhóm chúng em viết bài luận với đề tài “Cch mạng thng 8 năm 1945: Cuộc cch mạng giải phóng dân tộc Việt Nam” nhằm quay lại sự kiện lịch sử này một lần nữa để tìm hiểu kỹ hơn và phân tích tính chất cũng như ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa đầy hào hùng này, từ đó làm sống lại những cảm

xúc hào hùng và đầy kiêu hãnh trong lòng người đọc cũng như lan toả tình yêu quê hương đất nước đến cho mọi người.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng phạm vi nghiên cứu của đề tài này là tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam từ năm 1939 1945; phong trào giải phóng dân tộc của thng 9- -

1939 đến thng 3 1945; sự lãnh đạo trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc và công cuộc khởi nghĩa giành lấy chính quyền

-3 Mục đích nghiên cứu

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và việc chớp đúng thời cơ đã đem lại thắng l i có ý ợnghĩa hết sức to lớn, đập tan hai tầng xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp kéo dài hơn 80 năm và của phát xít Nhật đồng thời nó còn lật đổ chế độ Phong kiến tồn tại ngàn năm trên đất nước ta, lập ra nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà mở ra một

kỷ nguyên m i: k ớ ỷ nguyên độc l p dân t c g n li n v i ch ậ ộ ắ ề ớ ủ nghĩa xã hội Cách m ng ạthng Tm năm 1945 được xem là một sự kiện lịch s ử vĩ đạ ủi c a dân t c Vi t Nam, ộ ệcũng như để lại nhiều bài học quý giá cho sự phát triển về kinh tế, văn ho, chính trị, của đất nước ta sau này

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Thời cơ có được trong Cách m ng Tháng 8 diạ ễn ra vào năm 1945 được đnh gi

là điều kiện thuận lợi ngay trong khoảng thời gian ngắn, đảm bảo sự thắng lợi tất yếu của nh ng quyữ ết định chiến lược Thời cơ có được chính là m t y u tộ ế ố mang tính khách quan, không phụ thuộc vào ý định ch quan c a b t k m t cá nhân nào ủ ủ ấ ể ộkhác Vì v y, dậ ự bo trước thời cơ không phải là vi c ệ mà ai cũng làm được Càng không phải ai cũng có thể theo dõi nh m n m b t và t n dằ ắ ắ ậ ụng nó để đạt được mục đích cuối cùng

Chính vì v y, s thành công c a cu c Cách mậ ự ủ ộ ạng thng 8 (1945) đã chứng minh một cách m nh m rạ ẽ ằng: Đảng ta mà người đứng đầu chính là ch t ch H Chí Minh ủ ị ồ

có đủ ầm nhìn vượt xa trướ t c thời gian để xc định đúng được thời cơ Đồng thời, Đảng cũng cho chuẩn bị sẵn nòng cốt lực lượng, chủ động, chớp đúng thời cơ đểtoàn quân và dân đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền Đây được đnh gi là sự

vận dụng m t cách sáng t o nh ng quy lu t vộ ạ ữ ậ ận động cùng v i phát tri n cớ ể ủa các mạng, cùng ngh ệ thuật khôn khéo để chớp lấy được thời cơ Cch mạng tháng Tám

có ý nghĩa rất quan trọng khi nêu cao được tinh thần kiên cường và quật khởi của dân tộc ta - một có tộc có truy n th ng tề ố ừ lâu đời trong chiến đấu b o vả ệ chủ quy n ềlãnh thổ

5 Ý nghĩa của đề tài

Tuy là một đề tài được phân tích v i quy mô nh và th i gian ng n, thớ ỏ ờ ắ ế nhưng bài luận này có ý nghĩa như một tài li u tham kh o v m t s ki n l ch s ệ ả ề ộ ự ệ ị ử vĩ đại của nước ta, qua đó cho người đọc thấu hiểu được cách nắm bắt thời cơ quý gi của Đảng và quân dân ta cũng như cch lãnh đạo tài tình của tuyến đầu tổ quốc; hiểu được quyết tâm, ý chí chiến đấu quyết giành thắng lợi và đặc biệt là lòng yêu nước

to l n c a m i mớ ủ ỗ ột người dân Vi t Nam Không ch vệ ỉ ậy, đề tài này còn giúp người

đọc trau dồi thêm kiến thức về l ch sử hào hùng c a dân tộc, từ đó nâng cao tinh ị ủthần h c t p và rèn luy n, c g ng c ng hiọ ậ ệ ố ắ ố ến cho nước nhà để đền đp lại công sức của ông cha ta

6 Bố cục

Bài tiểu luận với đề tài “Cch mạng thng 8 năm 1945: Cuộc cch mạng giải phóng dân tộc” gồm 3 chương:

Chương 1: Bối cảnh lịch sử trong và ngoài nước

Chương 2: Nguyên nhân, diễn biến và kết quả của cuộc cch mạng

Chương 3: Ý nghĩa và gi trị lịch sử của cuộc cch mạng giải phóng dân tộc

CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH LỊCH SỬ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC

Ngày 27-9-1940, quân Php ở Lạng Sơn bị Nhật tiến đnh phải rút chạy qua đường Bắc Sơn Thi Nguyên, nhân dân Bắc Sơn dưới sự lãnh đạo của đảng bộ địa phương nổi -dậy khởi nghĩa, chiếm đồn Mỏ Nhài, làm chủ châu lỵ Bắc Sơn Đội du kích Bắc Sơn được thành lập Khởi nghĩa Bắc Sơn là bước pht triển của đấu tranh vũ trang vì mục tiêu giành độc lập

Ở Nam Kỳ, phong trào cch mạng của quần chúng lan rộng ở nhiều nơi Theo chủ trương của Xứ ủy Nam Kỳ, một kế hoạch khởi nghĩa vũ trang được gấp rút chuẩn bị Thng 11-1940, Hội nghị cn bộ Trung ương họp ở làng Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh) quyết định duy trì và củng cố lực lượng vũ trang ở Bắc Sơn và đình chỉ chủ trương pht động khởi nghĩa ở Nam Kỳ Tuy nhiên, chủ trương hoãn cuộc khởi nghĩa ở Nam Kỳ chưa được triển khai thì cuộc khởi nghĩa đã nổ ra đêm ngày 23-11-1940 Khói lửa của cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ chưa tan, ngày 13-1-1941, một cuộc binh biến nổ ra ở đồn Chợ Rạng (huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) do Đội Cung chỉ huy, nhưng cũng bị thực dân Php dập tắt nhanh chóng

Cc cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ và binh biến Đô Lương là “những tiếng súng bo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, là bước đầu đấu tranh bằng võ lực của cc dân tộc

ở một nước Đông Dương”.

Pháp-Nhật ngày càng tăng cường đàn p cch mạng Việt Nam Ngày 26-8-1941, thực dân Php xử bắn Nguyễn Văn Cừ, Phan Đăng Lưu, Hà Huy Tập, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai tại Hóc Môn, Gia Định Lê Hồng Phong hy sinh trong nhà tù Côn Đảo (6-9-1942) Tháng 8-1942, Nguyễn Ái Quốc lấy tên là Hồ Chí Minh trên đường đi công tc ở Trung Quốc cũng bị quân Trung Hoa dân quốc bắt giữ hơn một năm (từ thng 8 1942 đến -tháng 9-1943) Ngày 25-10-1941, Việt Minh công bố Tuyên ngôn, nêu rõ: “Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh) ra đời” Chương trình Việt Minh đp ứng nguyện vọng cứu nước của mọi giới đồng bào, nên phong trào Việt Minh pht triển rất mạnh, mặc dù bị kẻ thù khủng bố gắt gao

Tháng 10-1944, Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào toàn quốc, thông bo chủ trương của Đảng về việc triệu tập Đại hội đại biểu quốc dân Bức thư nêu rõ: “Phe xâm lược gần đến ngày bị tiêu diệt Cc đồng minh quốc sắp tranh được sự thắng lợi cuối cùng Cơ hội cho dân tộc ta giải phóng chỉ ở trong một năm hoặc năm rưỡi nữa Thời gian rất gấp Ta phải làm nhanh!”.

Cuối năm 1944, ở Cao-Bắc-Lạng, cấp ủy địa phương gấp rút chuẩn bị pht động chiến tranh du kích trong phạm vi ba tỉnh Lúc đó, Hồ Chí Minh từ Trung Quốc trở lại Cao Bằng,

kịp thời quyết định đình chỉ pht động chiến tranh du kích trên quy mô rộng lớn vì chưa

đủ điều kiện Tiếp đó, Hồ Chí Minh ra Chỉ thị thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải

phóng quân, xc định nguyên tắc tổ chức, phương thức hoạt động và phương châm tc chiến của lực lượng vũ trang Bản Chỉ thị này có gi trị như một cương lĩnh quân sự tóm tắt của Đảng

Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, nhiều nước Châu Âu và nước Php được giải phóng Ở mặt trận Thi Bình Dương, quân Anh đnh vào Miến Điện Quân Mỹ đổ bộ lên Philippin Đường biển đến cc căn cứ ở Đông Nam Á bị khống chế buộc Nhật phải giữ con đường duy nhất từ Mãn Châu qua Đông Dương xuống Đông Nam Á Thực dân Php ro riết chuẩn bị khôi phục lại quyền thống trị ở Đông Dương Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính lật đổ Php với sự chuẩn bị từ trước, sau đó thi hành một loạt chính sch nhằm củng cố quyền thống trị

Dự đon được tình hình đó, Đảng ta chỉ rõ bản chất hành động của Nhật là một cuộc đảo chính tranh giành lợi ích giữa Nhật và Php, đồng thời xc định kẻ thù cụ thể, trước mắt và duy nhất lúc đó là pht xít Nhật

Chỉ thị quyết định pht động một cao trào khng Nhật cứu nước mạnh mẽ làm tiền

đề cho cuộc tổng khởi nghĩa, đồng thời sẵn sàng chuyển lên tổng khởi nghĩa khi có đủ điều kiện Bản chỉ thị ngày 12-3-1945 thể hiện sự lãnh đạo kiên quyết, kịp thời của Đảng Đó là kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và Việt Minh trong cao trào chống Nhật cứu nước và có ý nghĩa quyết định đối với thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa Thng Tm năm

1945 Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Việt Minh, từ giữa thng 3 1945 trở đi, cao trào khng Nhật cứu nước diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ

-Chiến tranh du kích cục bộ và khởi nghĩa từng phần nổ ra ở vùng thượng du và trung

du Bắc kỳ Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân phối hợp với lực lượng chính trị giải phóng hàng loạt xã, châu, huyện thuộc cc tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Thi Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang… Khởi nghĩa Ba Tơ (Quảng Ngãi) thắng lợi, đội du kích Ba Tơ được thành lập và xây dựng căn cứ Ba Tơ

Trong cc đô thị, nhất là những thành phố lớn, cc đội danh dự Việt Minh đẩy mạnh hoạt động vũ trang tuyên truyền, diệt c trừ gian, tạo điều kiện pht triển cc tổ chức cứu quốc trong cc tầng lớp nhân dân thành thị và xây dựng lực lượng tự vệ cứu quốc

Ở cc tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, khẩu hiệu “ph kho thóc, giải quyết nạn đói” đã

“thổi bùng ngọn lửa căm thù trong đông đảo nhân dân và pht động quần chúng vùng dậy với khí thế cch mạng hừng hực tiến tới tổng khởi nghĩa giành chính quyền” Tại nhiều địa .

phương, quần chúng tự vũ trang, xung đột với binh lính và chính quyền Nhật, biến thành những cuộc khởi nghĩa từng phần, giành quyền làm chủ Bo chí cch mạng của Đảng và mặt trận Việt Minh đều ra công khai, gây ảnh hưởng chính trị vang dội

Từ nhiều lao tù thực dân, những chiến sĩ cộng sản vượt ngục ra ngoài hoạt động, bổ sung thêm đội ngũ cn bộ lãnh đạo phong trào cch mạng Cao trào khng Nhật cứu nước không những động viên được đông đảo quần chúng công nhân, nông dân, tiểu thương, tiểu chủ, học sinh, viên chức… mà còn lôi kéo cả tư sản dân tộc và một số địa chủ nhỏ tham gia hoạt động cch mạng Nhiều lý trưởng, chnh, phó tổng, tri phủ, tri huyện và cả một số tỉnh trưởng cũng tìm cch liên lạc với Việt Minh… Bộ my chính quyền Nhật nhiều nơi tê liệt Không khí sửa soạn khởi nghĩa sục sôi trong cả nước Thực chất của cao trào khng Nhật cứu nước là một cuộc khởi nghĩa từng phần và chiến tranh du kích cục bộ, giành chính quyền ở những nơi có điều kiện Đó là một cuộc chiến đấu vĩ đại, làm cho trận địa cch mạng được mở rộng, lực lượng cch mạng được tăng cường, làm cho toàn Đảng, toàn dân sẵn sàng, chủ động, tiến lên chớp thời cơ tổng khởi nghĩa

Năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn cuối Hồng quân Xô Viết liên tiếp giành thắng lợi quyết định trên chiến trường Châu Âu, giải phóng nhiều nước và tiến về Berlin (Đức) Ngày 9/5/1945, pht xít Đức đầu hàng vô điều kiện Ngày 8/8/1945, Hồng quân Liên Xô tiến vào Nhật Đội quân Liên Xô đnh tan đạo quân Quan Đông của Nhật tại Mãn Châu (Trung Quốc) Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống cc thành phố Hiroshima (6/8/1945) và Nagasaki (9/8/1945) Ngày 15/8/1945, pht xít Nhật đầu hàng, chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc

Khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc vào giữa thng 8/1945, quân đội Nhật ở Đông Dương mất hết tinh thần Mặt khc, một nguy cơ mới đang đến Theo quyết định của hội nghị Pốtxđam (7/1945), quân đội Trung Hoa dân quốc vào Bắc Việt Nam từ vĩ tuyến 16 trở ra và quân đội của Liên hiệp Anh từ vĩ tuyến 16 trở vào để giải gip quân đội Nhật Php toan tính dựa vào Đồng minh hòng khôi phục địa vị thống trị của mình, với sự ủng

hộ của chính phủ Mỹ Mỹ cam kết với Charles De Gaulle rằng sẽ không can thiệp việc Php phục hồi chủ quyền ở Đông Dương Trong khi đó, những phần tử phản động trong nước tìm kiếm sự giúp đỡ của một số cường quốc nhằm giữ lại chế độ quân chủ Trước tình hình đó, Đảng ta nhận thấy thời cơ giành chính quyền chỉ tồn tại trong khoảng thời gian từ khi Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng minh đến trước khi quân Đồng minh vào nước ta giải gip quân Nhật

CHƯƠNG 2: NGUYÊN NHÂN VÀ DIỄN BIẾN CỦA CUỘC CÁCH MẠNG

2.1 Nguyên nhân

2.1.1 Kh ch quan 

Mang t nh chí ất nước ngo i dà n đến C ch m ng th ng t m 1945 n ạ   ằm ở thiên th i m ờ àĐảng v à nhân dân ta đã nhanh ch ng n m b t Ngày 9 thó ắ ắ ng 3 năm 1945, pht xít Nhật làm cuộc đảo chính hất cẳng Php Kẻ thù chính của nhân dân Việt Nam chuyển từ Php sang Nhật Thời cơ thuận lợi đã đến rất g n: Chi n tranh Th giầ ế ế ới thứ 2 đang ở những thời khắc cuối c ng, phe Ph t x t v i n ng c t lù  í ớ ò ố à liên minh Đức-Nhật đã đến h i c o chung Tháng ồ 

5 năm 1945, pht xít Đức bị tiêu diệt hoàn toàn ở châu Âu Thng 8 năm 1945, một triệu quân Quan Đông của Nhật bị đnh tan b i h ng quân Liên Xô Ngày 14 thở ồ ng 8 năm 1945, pht xít Nhật đầu hàng vô điều kiện, chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc Theo thỏa thuận của cc nước Đồng minh, sau khi pht xít Nhật đầu hàng, quân đội Anh và Tưởng Giới Thạch sẽ vào Đông Dương để giải gip quân đội Nhật Cùng lúc đó, thực dân Php lăm le dựa hơi phe Đồng minh nhằm khôi phục địa vị thống trị ở Việt Nam; đế quốc Mỹ đứng sau cc thế lực này cũng sẵn sàng can thiệp; những phần tử phản động, ngoan cố trong chính quyền tay sai Nhật đang âm mưu cản trở cch mạng và dựng lên chính quyền

tay sai phản động m i Thớ ời điểm quân đội Nhật đang trong trạng th i r u r nh ệ ã ất chính l à

cơ hội cho ta vùng lên giành lại chính quyền và thiết lập bộ my nhà nước trước khi cc thế lực nước ngoà ó cơ hội c i can thi p v o n i b ệ à ộ ộ nước ta

2.1.2 Chủ quan

Nguyên nhân ch qủ uan trong nước l m n ra Cà ổ ch mạng th ng t m 1945 n m   ằ ở tinh thần c ch m ạng đang dâng cao trong c ầc t ng l p nhân dân Vi t Nam cớ ệ ũng như sự ớ l n mạnh của ph ng tr o c ch mò à  ạng do Đảng khởi xướng v là ãnh đạo Ở trong nước, trải qua cc cuộc diễn tập, đến năm 1945, phong trào cch mạng đã chín muồi Lực lượng cch mạng đã đủ lớn mạnh để nổi dậy khởi nghĩa và giành thắng lợi Dưới sự lãnh đạo của Đảng

và Mặt trận Việt Minh Cao trào khng Nhật cứu nước đã pht triển mạnh mẽ nhất là từ - sau cuộc đảo chính Nhật - Php, lực lượng cch mạng đã pht triển c v số lượng và chất ả ềlượng sẵn sàng cho cuộc Tổng cch mạng Đường lối cch mạng cũng đã được Đảng ta hoàn thiện v nh n th c c a m i t ng là ậ ứ ủ ọ ầ ớp nhân dân đều hướng về cuộc c ch m ng chung  ạlật đổ ch nh quy n ph t x t Nhí ề  í ật Đây là thời cơ thích h p nh t khi ta mợ ấ ạnh địch yếu: ch nh íquyền ph t x ít đang lung lay dữ dội và phong trào cch mạng do Đảng lãnh đạo đang ởtrạng thi đỉnh cao T t c c c yấ ả  ếu tố khch quan-chủ quan, trong-ngoài nước đều đang ủng hộ Đảng và nhân dân ta gi nh l i ch nh quy n v n n c l p cà ạ í ề à ề độ ậ ủa Tổ qu c t tay b l ố ừ  ũpht xít Nhật và tay sai

Thng 9/1940, miền Bắc Việt Nam bị quân Nhật chiếm đóng sau sự đầu hàng của Quân Php Pht xít Nhật vơ vét kinh tế phục vụ cho nhu cầu chiến tranh và đàn p phong trào cách mạng Ở Việt Nam lúc này tồn tại những đảng phi chính trị thân Php, thân Nhật

(như Đại Việt, Phục quốc v.v) Quân Nhật và tay sai tuyên truyền lừa bịp về thuyết Đại Đông Á nhằm dọn đường cho việc hất cẳng Php sau này

Đến năm 1945, Pht xít Đức thất bại tại chiến trường châu Âu, quân Nhật thua to nhiều nơi ở mặt trận châu Á Thi Bình Dương Tại Đông Dương, ngày 9/3/1945, Nhật - đảo chính Php Lợi dụng cơ hội đó, cc đảng phi chính trị ở Việt Nam tăng cường hoạt động, quần chúng nhân dân sục sôi khí thế cch mạng, sẵn sàng vùng lên khởi nghĩa 2.2.1.2 Kinh tế xã hội-

Đầu thng 9 -1939, Toàn quyền Catroux ra lệnh tổng động viên cung cấp cho “mu quốc” tiềm lực tối đa của Đông Dương về quân sự, nhân lực, cc sản phẩm và nguyên liệu Thực dân Php thi hành chính sch Kinh tế chỉ huy, tăng mức thuế cũ, đặt thêm thuế mới,

sa thải công nhân, viên chức, giảm lương tăng giờ làm, kiểm sot gắt gao việc sản xuất và phân phối, ấn định gi sản phẩm

Sau khi Nhật vào Đông dương, pht xít bắt chính quyền thực dân Php nộp cho chúng khoản tiền lớn (gần 724 triệu đồng trong 4 năm 6 thng) và nắm quyền sử dụng sân bay, phương tiện giao thông, hệ thống đường sắt và tàu biển Đồng thời, quân Nhật còn cướp ruộng đất của nông dân, bắt nhổ lúa, ngô để trồng đay, thầu dầu phục vụ nhu cầu chiến tranh Cc nguyên liệu chiến lược như than, sắt, cao su, xi măng, v.v bị yêu cầu xuất sang Nhật Bản

Một số công ty của Nhật đã đầu tư vào những ngành phục vụ cho nhu cầu quân sự như: khai thc Mangan, sắt ở Thi Nguyên, apatit ở Lào Cai, Crom ở Thanh Hóa Chính sch vơ vét bóc lột của Php-Nhật đã đẩy nhân dân ta tới chỗ cùng cực Hậu quả là cuối năm 1944 đầu năm 1945, có gần 2 triệu đồng bào ta chết đói.-

Tất cả cc giai cấp, tầng lớp ở nước ta, trừ cc thế lực tay sai đế quốc, đại địa chủ

và tư sản mại bản đều bị ảnh hưởng bởi chính sch bóc lột của Php - Nhật Những chuyển biến của tình hình thế giới và trong nước đòi hỏi Đảng ta phải kịp thời nắm bắt và đnh gi chính xc tình hình, đề ra đường lối đấu tranh phù hợp

2.2.2 Phong trào giải phóng dân tộc từ thng 9-1939 đến thng 3-1945

2.2.2.1 Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11-1939

Tháng 11-1939, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng được triệu tập tại Bà Điểm (Hóc Môn, Gia Định) do Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ chủ trì

Hội nghị xc định nghiệm vụ, mục tiêu đấu tranh trước mắt của cch mạng Đông Dương

là đnh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng cc dân tộc Đông Dương với chủ trương tạm gc khẩu hiệu cch mạng ruộng đất và đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của bọn thực dân đế quốc và địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc, chống tô cao lãi nặng Thay thế khẩu hiệu lập chính quyền Xô viết công nông binh bằng khẩu hiệu lập Chính phủ dân chủ cộng hòa

Về mục tiêu, phương php đấu tranh, Đảng quyết định chuyển từ đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ sang đấu tranh đnh đổ chính quyền của đế quốc và tay sai: từ hoạt động hợp php, nửa hợp php sang hoạt động bí mật Đảng chủ trương thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương (gọi tắt là Mặt trận Phản đế Đông Dương) thay cho Mặt trận Dân chủ Đông Dương

Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng thng 11 1939 đnh dấu bước chuyển hướng quan trọng của Đảng, đặt ra nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, đưa nhân dân ta bước vào thời kì trực tiếp vận động cứu nước

-2.2.2.2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kỳ mới

Mở đầu phong trào đấu tranh vũ trang giải phóng dân tộc sau khi có chủ trương chuyển hướng đấu tranh của Đảng là Khởi Nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940) Cụ thể, Nhật đnh chiếm Đông Dương qua biên giới Việt-Trung ngày 22-9-1940, đnh chiếm Lạng Sơn, ném bom Hải Phòng, đổ bộ lên Đồ Sơn, quân Php tổn thất nặng nề đầu hàng hoặc rút chạy về Thi Nguyên qua châu Bắc Sơn Lợi dụng việc đó, nhân dân Bắc Sơn dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương đã nổi dậy chặn đnh quân Php đêm 27 9, chiếm đồn Mỏ Nhài Chính -quyền địch ở Bắc Sơn tan rã, nhân dân làm chủ châu lị và cc vùng lân cận Đội du kích Bắc Sơn được thành lập

Lúc này, Pháp-Nhật tuy mâu thun với nhau nhưng đều hoảng sợ trước lực lượng cch mạng nên đã cấu kết với nhau Nhật thả tù binh Php và cho quân Php trở lại đóng cc đồn bốt ở Lạng Sơn Php tiến hành khủng bố phong trào cch mạng ở Bắc Sơn, đốt ph làng bản, tập trung dân, bắn giết những người tham gia khởi nghĩa

Khởi nghĩa Bắc Sơn có ý nghĩa lịch sử quan trọng, giúp Đảng ta rút ra những bài học quý bu về khởi nghĩa vũ trang, chọn thời cơ khởi nghĩa

Nối tiếp đó, thng 11-1940 xảy ra xung đột giữa thực dân Php và Thi Lan Chính quyền thực dân bắt thanh niên Việt Nam và Cao Miên đi làm bia đỡ đạn Nhân dân Nam

Kỳ và binh lính đã đấu tranh phản đối việc đưa binh lính ra mặt trận Trong bối cảnh đó,

Xứ ủy Nam Kỳ chuẩn bị pht động nhân dân khởi nghĩa và cử đại biểu ra Bắc cin chỉ thị của Trung ương

Quyết định hoãn khởi nghĩa Nam Kỳ của Trung ương Đảng chưa tới nơi, nhưng lệnh khởi nghĩa của Xứ ủy đã đến cc địa phương, cuộc khởi nghĩa vn nổ ra đúng thời gian quy định là đêm 22 rạng sng 23 -11-1940

Khởi nghĩa bùng nổ từ miền Đông đến miền Tây Nam bộ, chính quyền cch mạng

đã được thành lập ở nhiều nơi Trong cuộc khởi nghĩa, lần đầu tiên xuất hiện l cờ đỏ sao vàng

Do kế hoặc bị lộ nên thực dân Php đã kịp thời đối phó, cho my bay ném bom tàn st nhân dân những vùng nổi dậy và bắt nhiều người Lực lượng khởi nghĩa còn lại phải rút về vùng Đồng Thp và U minh để củng cố lực lượng Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ chứng

tỏ tinh thần yêu nước, sẵn sàng đứng lên chiến đấu quân thù của cc tầng lớp nhân dân Nam Bộ

Trong khi thực dân khủng bố dữ dội những người tham gia khởi nghĩa Nam Kì, tại Trung

Kì, những binh lính người Việt trong quân đội Php làm binh biến phản đối việc họ bị Php đưa sang Lào để đnh nhau với Thi Lan

Ngày 12-1-1941, bính lính đồn Chợ Rạng (Nghệ An) dưới sự chỉ huy của Đội Cung (Nguyễn Văn Cung) đã nổi dậy Tối hôm đó, quân khởi nghĩa đnh chiếm đồn Đô Lương

rồi tiến về Vinh phối hợp với binh lính ở đây chiếm thành Nhưng thực dân kịp thời đối phó, chiều hôm sau, toàn bộ binh lính tham gia nổi dậy bị bắt Ngày 11-2-1941, Đội Cung cũng bị sa vào tay giặc và bị xử bắn cùng 10 đồng chí của ông ngày 24-4-1941 Nhiều người khc bị kết n khổ sai, đi đày

Trong thời gian 3 thng, ba cuộc nổi dậy liên tiếp nổ ra ở cả ba miền của đất nước,

do nhiều tầng lớp nhân dân và binh lính tham gia, đã nêu cao tinh thần bất khuất của dân tộc Cc cuộc nổi dậy thất bại vì điều kiện khởi nghĩa chưa chín muồi, nhưng “đó là những tiếng súng bo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, là bước đầu đấu tranh bằng vũ lực của cc dân tộc Đông Dương

2.2.2.3 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng

Ngày 28-1-1941, Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cch mạng Sau một thời gian chuẩn bị, Người chủ trì Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Pc Pó (Hà Quảng Cao Bằng) từ ngày 10 đến 19- -5-1941 Hội nghị khẳng định nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cch mạng là giải phóng dân tộc Hội nghị chỉ rõ sau khi đnh đuổi Pháp-Nhật sẽ thành lập chính phủ nhân dân của nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, thành lập mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh thay cho Mặt trận Thống nhất dân tộc Phản đế Đông Dương, thay tên cc hội Phản đế thành hộ Cửu quốc và giúp đỡ việc lập mặt trận ở Lào, Campuchia

Hội nghị xc định hình thi của cuộc khởi nghĩa ở nước ta là đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa và nhấn mạnh: chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng, toàn dân Hội nghị lần 8 có ý nghĩa lịch sử to lớn, hoàn chỉnh chủ trương được đề ra tại Hội nghị Trung ương thng 11 1939 nhằm giải quyết mục tiêu số một của -cch mạng là dân tộc giải phóng và đề ra nhiều chủ trương sng tạo để thực hiện mục tiêu

ấy

Ngày 19-5-1941, Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) ra đời Năm thng sau, Tuyên ngôn, Chương trình, Điều lệ của Việt Minh được công bố chính thức Chương trình cứu nước của Việt minh được đông đảo cc tầng lớp nhân dân hưởng ứng