ĐỀ TÀI TÌM HIỂU VỀ NĂNG LƯỢNG THỦY ĐIỆN TẠI VIỆT NAM

KHOA MÔI TRƯỜNG BỘ MÔN ĐỊA SINH THÁI VÀ CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG TIỂU LUẬN MÔN MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI ĐỀ TÀI TÌM HIỂU VỀ NĂNG LƯỢNG THỦY ĐIỆN TẠI VIỆT NAM Giảng viên ThS Trần Thị Kim Hà Sinh viên thực hiện Nguyễn Đàm Tiến Mã số sinh viên 1721060101 HÀ NỘI 2022 MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ 3 MỞ ĐẦU 4 1 Tính cấp thiết của đề tài 4 2 Mục đích nghiên cứu của đề tài 4 3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 5 4 Ý nghĩa của đề tài 5 5 Kết cấu bài tiểu luận 5 CHƯƠNG 1 6 TỔNG QUAN VỀ NĂNG LƯỢNG.

KHOA MÔI TRƯỜNG

BỘ MÔN ĐỊA SINH THÁI VÀ CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG

- -TIỂU LUẬN MÔN: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

ĐỀ TÀI TÌM HIỂU VỀ NĂNG LƯỢNG THỦY ĐIỆN TẠI VIỆT NAM

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Đàm Tiến

HÀ NỘI - 2022

MỤC LỤC

2

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

Hình 1.1 Charles Fritts và module quang điện đầu tiên trên thế giới

Hình 1.2 Nguyên lý hoạt động của hệ thống điện mặt trời hòa lưới

Hình 2.1 Tác động tích cực của năng lượng mặt trời tới con người và môi trường

Hình 2.2 Rác thải pin năng lượng mặt trời

Hình 3.1 Dự án điện mặt trời Thiên Tân tại tỉnh Quảng Ngãi

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng được phát ra hay cung cấp từ các bức xạ của mặt trời Năng lượng từ mặt trời được chuyển đổi thành năng lượng nhiệt hoặc điện, được biết đến là nguồn năng lượng tái tạo sạch nhất

và dồi dào nhất hiện có và nước ta đang có tài nguyên năng lượng mặt trời phong phú

Năng lượng mặt trời là dạng năng lượng có khả năng tái tạo, giúp các địa phương tiết kiệm được chi phí trong lĩnh vực năng lượng bằng cách giảm bớt sự phụ thuộc vào năng lượng ở nước ngoài Năng lượng mặt trời có tác động tiêu cực ít nhất đến môi trường so với bất kỳ nguồn năng lượng nào khác Bên cạnh những lợi ích của năng lượng mặt trời mang lại, sự tác động của con người vào sự chuyển hóa thành năng lượng mặt trời thành năng lượng điện đã và đang mang lại những tác động tiêu cực đến môi trường Nhận thức được sự quan trọng của năng lượng mặt trời đối với hệ môi

trường và con người, em đã lựa chọn đề tài “Tìm hiểu về năng lượng thủy điện tại Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho bài tiểu luận của mình

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Đề tài được nghiên cứu nhằm đạt được những mục đích sau:

Một là, đánh giá tổng quan về năng lượng thủy điện trên thế giới và ở Việt

Nam;

Hai là, đánh giá các tác động của việc sử dụng năng lượng thủy điện tới con

người và môi trường;

Ba là, đánh giá sự ảnh hưởng năng lượng mặt trời đối với con người và môi

trường ở địa phương và đề xuất một số giải pháp

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Năng lượng thủy điện

Phạm vi nghiên cứu: Năng lượng thủy điện tại Việt Nam và tỉnh Hòa Bình

4 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài đánh giá sơ bộ về năng lượng thủy điện, thực trạng sử dụng năng lượng thủy điện ở nước ta nói chung và tỉnh Hòa Bình nói riêng Năng lượng thủy điện có những tác động tích cực tới môi trường và con người, bên cạnh

đó vẫn còn những tác động tiêu cực Tiểu luận đã đề xuất một số giải pháp nhằm giảm thiểu sự tác động tiêu cực của năng lượng thủy điện tới môi trường

5 Kết cấu bài tiểu luận

Ngoài các phần mục lục, danh mục hình vẽ, tài liệu tham khảo thì tiểu luận gồm ba phần chính như sau:

Chương 1: Tổng quan về năng lượng thủy điện;

Chương 2: Các tác động của việc sử dụng năng lượng thủy điện tới con

người và môi trường;

Chương 3: Việc sử dụng năng lượng thủy điện tại tỉnh Hòa Bình.

Do thời gian tìm hiểu và kinh nghiệm còn nhiều hạn chế nên Bài tiểu luận của em không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được ý kiến của

cô về bài tiểu luận này Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NĂNG LƯỢNG THỦY ĐIỆN

1.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH

1.1.1 Trên thế giới

- Cuối thế kỷ XVIII, việc phát hiện ra than đã khiến cho thủy điện nhỏ bị lu

mờ và kéo dài trong gần một trăm năm Than nhanh chóng trở thành nguồn năng lượng sơ cấp gần như trong suốt thế kỷ thứ XIX, và do vậy rất nhiều vị trí thủy điện đã bị bỏ mặc và lãng quên;

- Vào thế kỷ 19, tuabin nước xuất hiện sau bánh xe nước, tiếp theo là xe điện Điều này cho phép chuyển đổi năng lượng của nước rơi thành năng lượng điện, và sau đó chuyển nó sang một khoảng cách nào đó Năm 1882, nước Mỹ đã xây dựng trạm thủy điện nhỏ nối lưới đầu tiên trên thế giới trên sông Phosk, thuộc bang Vinconxin với công suất 200 kW nối lưới điện 110

kV dài 1,4 km để phục vụ phụ tải công nghiệp địa phương Ở Nga, vào năm

1913, có khoảng 50 nghìn công trình được trang bị tua-bin thủy điện, sản xuất điện

1.1.2 Tại Việt Nam

- Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975): trước năm 1954,

Việt Nam được coi như chưa có thủy điện Nhà máy thủy điện đầu tiên của Việt Nam là Ankroet (tỉnh Lâm Đồng) do người Pháp xây dựng năm 1945 công suất 0,6 MW, chỉ đủ phục vụ cho du lịch nhỏ bé của Đà Lạt thời đó

- Thời kỳ kinh tế bao cấp và bắt đầu đổi mới (1976 - 1990): giai đoạn này tuy đất nước đang gồng mình phục hồi kinh tế sau chiến tranh, nhưng Đảng

và Nhà nước chủ trương đẩy mạnh đầu tư xây dựng nguồn điện, ưu tiên phát triển thủy điện, quyết định đầu tư xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình 1.920 MW trên Sông Đà và Nhà máy Thủy điện Trị An 400 MW trên sông Đồng Nai

- Thời kỳ từ 1990 đến nay: Từ khi Nghị quyết Đại hội VI của Đảng ra đời, ngành Điện đã đổi mới tư duy, vươn lên làm chủ các dự án về nguồn điện, đặc biệt các dự án thủy điện, từ khâu khảo sát thăm dò, tư vấn, thiết kế kỹ thuật, thiết kế thi công, giám sát thiết kế, giám sát thi công cho đến khâu nghiệm thu, đưa công trình vào khai thác Đỉnh cao của thời kỳ “bùng nổ” là

xây dựng công trình Thuỷ điện Sơn La Đây là công trình do Việt Nam tự thiết kế, thi công và đã vượt tiến độ xây dựng 3 năm

1.2 TÓM TẮT NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG THỦY ĐIỆN

1.2.1 Các thành phần của một công trình thủy điện

- Đập, hồ chứa;

- Cửa lấy nước;

- Bể lắng cát;

- Các dường dẫn nước;

- Đường ống áp lực;

- Tuốc – bin;

- Cửa xả đáy;

- Các tháp điều áp;

- Trạm biến áp - truyền tải

1.2.2 Nguyên lý hoạt động hệ thống điện nước (thủy điện)

Ban ngày khi có ánh sáng mặt trời, các tấm pin năng lượng mặt trời sẽ chuyển hóa quang năng (ánh sáng mặt trời) thành dòng điện một chiều (DC) theo nguyên lý quang điện Sau đó bộ biến tần (Inverter) chuyển hóa dòng điện một chiều (DC) do các tấm pin phát ra thành dòng điện xoay chiều (AC) cùng pha, cùng tần số và điện áp với điện lưới

Hình 1.2 Nguyên lý hoạt động của nhà máy thủy điện

Nguồn: Internet

1.3 SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI

1.3.1 Trên thế giới

- Ba quốc gia đi đầu trong lĩnh vực năng lượng điện mặt trời là Đức, Nhật và

Hoa Kỳ chiếm 89% sản lượng toàn thế giới, trong đó Đức có tốc độ phát triển nhanh nhất trong 2 năm 2006 và 2007 và tạo ra hơn 10000 việc làm về sản xuất, kinh doanh và lắp đặt thiết bị của ngành này Ở EU đến cuối năm

2006 có 88% sản lượng điện mặt trời hòa vào lưới điện chung, còn lại dùng trong các hệ thống riêng rẽ như nhà ở, nộng trại, trạm điện thoại

1.3.2 Tại Việt Nam

- Ở Việt Nam điện mặt trời được liệt kê vào danh sách các ngành công nghiệp

mới nổi và đang được khuyến khích từng bước phủ sóng rộng rãi để trong tương lai gần nguồn năng lượng tái tạo này sẽ thay thế các nguồn năng lượng truyền thống;

- Nước ta được ông trời ưu ái cho tiềm năng khai thác điện mặt trời tuyệt vời khi có lượng bức xạ mặt trời khá lớn Trung bình Việt Nam có giờ nắng khá cao, đặc biệt là các tỉnh ở khu vực Miền Nam vì vậy việc khai thác điện mặt trời cũng như năng lượng gió vô cùng tiềm năng Ngoài ra theo quyết định 2068/QĐ-TTg ngày 25/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến

2050 đã và đang được triển khai và nhận được các dấu hiệu đáng mừng Trong đó phải kể đến hàng loạt các nhà máy điện mặt trời, dự án điện mặt trời được lắp đặt và sử dụng như: nhà máy điện mặt trời Thiên Tân, Dầu Tiếng, Tây Ninh…

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong chương 1, bài tiểu luận đã trình bày tổng quan năng lượng mặt trời

Từ đó làm cơ sở để phân tích hiện trạng, các tác động của việc sử dụng năng lượng mặt trời tới con người và môi trường trong chương 2

CHƯƠNG 2 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG

MẶT TRỜI TỚI CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG 2.1 TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC

2.1.1 Năng lượng mặt trời có khả năng tái tạo

Trong số tất cả những lợi ích của năng lượng mặt trời, điều quan trọng nhất cần phải nhắc đến: đây là nguồn năng lượng tái tạo thực sự Nó có thể được khai thác ở tất cả các khu vực trên thế giới và có sẵn mỗi ngày Chúng

ta không thể cạn kiệt năng lượng mặt trời, không giống như một số nguồn năng lượng khác Miễn có ánh sáng mặt trời là có năng lượng mặt trời Và theo các nghiên cứu khoa học thì ánh sáng mặt trời sẽ có sẵn trong ít nhất 5

tỷ năm nữa

2.1.2 Tiết kiệm tiền điện

Với việc sử dụng điện năng lượng mặt trời được sản sinh ra từ những tấm pin năng lượng mặt trời, hóa đơn tiền điện chắc chắn sẽ giảm xuống, cắt giảm tối đa chi phí điện cho gia đình, doanh nghiệp sản xuất và đặc biệt khung giá diện giờ cao điểm Bên cạnh đó chi phí bảo trì thấp

2.1.3 Tạo ra nhiều mục đích để sử dụng

Năng lượng mặt trời có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau: tạo ra điện (quang điện) hoặc nhiệt (nhiệt mặt trời) Năng lượng mặt trời có thể được sử dụng để sản xuất điện ở các khu vực không có điện lưới, để chưng cất nước ở các khu vực có nguồn cung cấp nước sạch hạn chế và cung cấp năng lượng vệ tinh trong không gian Năng lượng mặt trời cũng có thể được tích hợp vào các vật liệu được sử dụng cho các tòa nhà

2.1.4 Tác động đến môi trường ít hơn các loại năng lượng khác

Năng lượng mặt trời có tác động tiêu cực ít nhất đến môi trường so với bất kỳ nguồn năng lượng nào khác Nó không sản xuất khí gây hiệu ứng nhà kính và không làm ô nhiễm nước Nó cũng đòi hỏi phải có rất ít nước để bảo dưỡng, không giống như các nhà máy điện hạt nhân, ví dụ, cần thêm 20 lần nước Sản xuất năng lượng mặt trời không tạo ra bất kỳ tiếng ồn, đó là lợi ích lớn, vì rất nhiều thiết bị năng lượng mặt trời nằm trong khu vực thành thị

Hình 2.1 Tác động tích cực của năng lượng mặt trời tới con người và môi trường

Nguồn: Báo môi trường

2.2 TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC

Điện mặt trời có rất nhiều điểm ưu thế của nguồn năng lượng sạch, tái tạo

và bền vững, bên cạnh đó điện mặt trời cũng có một số tác động xấu tới môi trường và con người

2.2.1 Chi phí đầu tư, thời gian sử dụng

- Chi phí đầu tư cho năng lượng mặt trời khá tốn kém, phạm vi đầu tư ban đầu là hàng chục triệu đến hàng trăm triệu, bao gồm các tấm pin, biến tần,

pin lưu trữ (nếu cần), dây cáp và chi phí lắp đặt Việc sử dụng năng lượng mặt trời đòi hỏi một khoản đầu tư mà không phải ai cũng có đủ khả năng để trang trải toàn bộ chi phí, và nhiều người vẫn còn lo ngại

- Năng lượng mặt trời không tạo ra điện vào ban đêm Cường độ mặt trời thay đổi trong ngày, trong tuần, theo mùa và vị trí Các hiện tượng tự nhiên như mây dày, tuyết và tán lá ảnh hưởng đáng kể đến lượng điện do tấm pin tạo ra

2.2.2 Sản xuất có tác động tiêu cực đến môi trường

- Khí thải từ chất làm sạch Silicone trong tấm năng lượng mặt trời Lượng Nitrogen trifluoride (NF3) là một loại khí thải gây hiệu ứng nhà kính có khả năng làm khí quyển Trái Đất nóng gấp hàng nghìn lần so với khí CO2;

- Kèm theo phát thải các-bon và khí nhà kính, đốt nhiên liệu hóa thạch, chất thải nhựa và sử dụng các vật liệu độc hại Một số bình lưu trữ năng lượng nhiệt mặt trời sử dụng chất lỏng nguy hiểm Các tháp điện mặt trời, hoạt động trên nguyên tắc tập trung ánh sáng mặt trời, đã cho thấy có nguy cơ gây hại cho các loài chim, tương tự như các tuabin gió;

- Các dung môi tẩy rửa bề mặt tấm pin, chảy trực tiếp xuống vùng nền đất hoặc hồ nước, đặc biệt khi hệ thống rửa thiết kế không phù hợp, không thu hồi nước rửa

Hình 2.2 Rác thải pin năng lượng mặt trời Nguồn: Tạp chí điện tử Thương hiệu và Công luận

2.3 BIỆN PHÁP XỬ LÝ, GIẢM THIỂU TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC TỚI MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

- Về phía Nhà nước: cơ quan nhà nước, bộ Tài nguyên môi trường cần ra những quy định ràng buộc trách nhiệm nhà sản xuất, nhà cung ứng tấm Panel để họ có trách nhiệm thu hồi hoặc khuyến khích những nhà đầu tư tái chế, mặc dù tấm Panel có thời gian sử dụng tới 20 năm Việc xử lý hàng trăm ngàn tấm pin phế thải có nhiều chất độc hại là vấn đề lớn đối với môi trường, đặc biệt là ở Việt Nam thường có thói quen tấp đống vào một chỗ

- Về phía người sử dụng: hạn chế việc xả thải nước rửa các tấm pin ra môi trường, cần sử dụng đúng cách, theo hướng dẫn sử dụng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Trong chương 2, bài tiểu luận đã trình bày các tác động của việc sử dụng năng lượng mặt trời tới con người và môi trường Năng lượng mặt trời

đã và đang đem lại nguồn năng lượng dồi dào, tích cực cho con người Bên cạnh đó, những hạn chế, tiêu cực mang lại cũng không hề nhỏ Chương 3 của tiểu luận sẽ liên hệ thực tế tại tỉnh Quảng Ngãi, từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển năng lượng mặt trời tại địa phương

CHƯƠNG 3

VIỆC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI TẠI TỈNH QUẢNG

NGÃI 3.1 TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN VÀ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI

Nhà máy điện mặt trời Thiên Tân - Nhà máy điện mặt trời đầu tiên ở Việt Nam Nhà máy này được Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây Dựng Thiên Tân làm chủ đầu tư và được xây dựng với công suất là 19.2 MW Tổng chi phí đầu tư của dự án lên đến 800 tỷ đồng và được xây dựng trên diện tích 24 hecta Dự án này tọa lạc tại Thôn Đạm Thủy, Xã Đức Minh, Mộ Đức, Quảng Ngãi Dự án nhà máy điện mặt trời siêu khủng này được khởi công vào ngày 29/8/2015 và hiện nay đi vào hoạt động với công suất điện cung cấp cho điện lưới mỗi năm lên đến 28 triệu KWh Thiên Tân được xem là nhà máy điện mặt trời lớn đầu tiên tại nước ta

Hình 3.1 Dự án điện mặt trời Thiên Tân tại tỉnh Quảng Ngãi

Nguồn: Vietnamplus.vn

3.2 MỘT SỐ ĐỀ XUẤT PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI Ở TỈNH QUẢNG NGÃI

Tỉnh Quảng Ngãi hiện là một trong những tỉnh sử dụng năng lượng mặt trời hiệu quả nhất cả nước, với nhà máy điện mặt trời Thiên Tân, nhà máy điện mặt trời lớn đầu tiên ở nước ta, mang lại sự phát triển vượt bậc trong lĩnh vực năng lượng mặt trời

Để phát triển hơn nữa về năng lượng mặt trời, có thể đề xuất một số giải pháp như:

- Triển khai xây dựng thêm các dự án điện mặt trời, lấy mẫu dự án Thiên Tân để phát triển các dự án tầm cỡ hơn;

- Tỉnh Quảng Ngãi đề xuất Chính phủ xem xét các cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời Càng nhiều chính sách hỗ trợ thì càng thu hút được lượng vốn đầu tư trong và ngoài nước về lĩnh vực này;

- Quan tâm đến chất lượng đời sống người lao động làm việc trong các nhà máy điện mặt trời để thu hút nguồn lao động làm việc nhiều hơn trong các

dự án này

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Chương 3 của bài tiểu luận đã liên hệ thực tế tại địa phương tỉnh Quảng Ngãi, qua đó đánh giá sơ bộ tình hình sử dụng và phát triển năng lượng mặt trời, qua đó đưa ra một số đề xuất để phát triển năng lượng mặt trời tại địa phương

KẾT LUẬN

Điện mặt trời là nguồn năng lượng sạch, vô tận, đem lại sự phát triển bền vững và cần được đầu tư bài bản Việt Nam là nước có tiềm năng dồi dào về nguồn năng lượng này Sự thành công từ những dự án năng lượng điện mặt

trời hứa hẹn một tương lai tươi sáng về sử dụng năng lượng mặt trời ở Việt Nam

Qua bài tiểu luận này, em đã khái quát về tình hình sử dụng nguồn năng lượng điện mặt trời của Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Ngãi nói riêng Điện mặt trời là nguồn năng lượng mang lại nhiều hiệu quả trong việc tìm kiếm các giải pháp thay thế nguồn nhiên liệu như: than, đá…Bên cạnh đó vẫn còn nhiều những hạn chế tiêu cực ảnh hưởng đến môi trường và con người Bài tiểu luận đã đề xuất một số giải pháp để phát triển nguồn năng lượng có sẵn này

Do những hạn chế về kiến thức thực tiễn, thời gian tìm hiểu thực tế chưa nhiều nên bài tiểu luận của em không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự quan tâm, góp ý và chỉ bảo của các thầy cô giáo để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trần Thị Kim Hà, 2020, Bài giảng Môi trường và con người;

2 Trang web: https://www.evn.com.vn/d6/news/Khai-quat-ve-thuy-dien-Viet-Nam-6-12-23805.aspx; https://nangluongvietnam.vn/phat-trien-thuy-dien-o-viet-nam-tiem-nang-va-thach-thuc-19934.html;