Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non bao gồm việc củng cố và cung cấp kiến thức về mối quan hệ giữa con người với môi trường, về sự ô nhiễm môi trường và bảo vệ môi trường
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài:
a Khái quát về lý luận
Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người, của mọi cảnh vật và tồn tại của sự sống trên trái đất Giáo dục bảo vệ môi trường là yêu cầu cấp bách mang tính kinh tế, tính khoa học, tính xã hội sâu sắc
Giáo dục môi trường cho trẻ giúp trẻ có hiểu biết về bản thân, về môi trường xung quanh gần gũi với con người, biết sống tích cực và có hiệu quả với môi trường vì môi trường, biết bảo vệ giữ gìn và có thái độ nhân văn đối với môi trường Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non bao gồm việc củng cố và cung cấp kiến thức về mối quan hệ giữa con người với môi trường,
về sự ô nhiễm môi trường và bảo vệ môi trường, trẻ hiểu được lợi ích của động vật, cây cối đối với con người, cần bảo vệ bản thân, chăm sóc bảo vệ động vật, cây cối từ đó trẻ yêu thích thiên nhiên mong muốn và thực hiện những hành động tốt với môi trường, cung cấp củng cố kiến thức cho trẻ về một số hiện tượng thiên nhiên tiêu biểu, về sự tác động tích cực và tiêu cực của các hiện tượng thiên nhiên đối với con người và môi trường, và ngược lại tác động của con người đối với một số hiện tượng trong thiên nhiên
Do vậy, tích hợp bảo vệ môi trường cho trẻ góp phần tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nói chung, hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường nói riêng, nhận thức được tầm quan
trọng đó tôi đã mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trườngcho trẻ 3-4 tuổi thông qua các hoạt động trong trường Mầm non”
1.2.Mục đích nghiên cứu
Tôi quyết định lựa chọn đề tài này với mục đích tìm hiểu thực trạng của việc giáo dục bảo vệ môi trường được lồng ghép vào các hoạt động trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ như: Vui chơi, học tập, lao động, ăn, ngủ, vệ sinh Giáo dục BVMT cho trẻ mầm non nói chung và trẻ 3- 4 tuổi nói riêng là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ, hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh
1.3 Đối tượng nghiên cứu :
Đối tượng nghiên cứu trẻ 3 – 4 tuổi ở lớp mẫu giáo bé trường mầm non Sơn Hà
1.4 Phương pháp ngiên cứu:
- Phương pháp kiểm tra đánh giá
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp trực tiễn
- Phương pháp thực hành trãi nghiệm
1.5 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
Đây là sáng kiến kinh nghiệm được thực hiện và áp dụng lần đầu Hình thành cho trẻ thói quen, kĩ năng hành động và các hành vi phù hợp với môi trường, giúp trẻ có thái độ tích cực với môi trường Con người và môi trường
Trang 2sống: Trẻ biết phân biệt môi trường sạch, bẩn; Một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và cách phòng chống:
- Con người với động vật, thực vật: Trẻ nhận biết được ích lợi (tác hại) của động vật, thực vật với con người và môi trường, qua đó biết chăm sóc và bảo vệ các loại động vật thực vật có lợi cho môi trường và con người
- Con người với thiên nhiên: Trẻ hiểu được lợi ích và tác hại của thiên nhiên với sức khỏe con người và biết cách phòng tránh nắng, mưa, gió bão
và các hiện tượng thiên nhiên cực đoan
- Con người và tài nguyên: Trẻ biết được tác dụng của đất, nước, không khí và các tài nguyên khác, nguyên nhân gây ô nhiễm và các biện pháp bảo vệ
2.NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận
Đất nước ta đang trong quá trình Công nghiệp hóa - hiện đại hóa, nền kinh tế phát triển rất nhanh chóng, đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt Cùng với sự phát triển đó, môi trường sống của chúng ta ngày càng suy thoái, không chỉ bởi lượng nguồn tài nguyên đang ngày càng bị khai thác bừa bãi mà còn bởi con người chưa có ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường Chính vì vậy nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường đang là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết,
nó đòi hỏi các cấp, các ngành cùng vào cuộc Với ngành giáo dục mầm non nói chung và với trẻ mẫu giáo 3 -4 tuổi nói riêng giáo dục bảo vệ môi trường giúp trẻ có nhận thức đúng đắn về ích lợi của môi trường sống đối với sức khỏe con người từ đó nâng cao ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường – đây là nhiệm vụ rất quan trọng và vô cùng cần thiết Sự cố về môi trường liên tục diễn ra như biến đổi khí hậu, động đất, núi lửa, dịch bệnh Môi trường ô nhiễm, suy thoái chủ yếu là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người trong việc giữ gìn bảo vệ môi trường
2.2 Thực trạng vấn đề
a Thuận lợi:
Được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban Giám hiệu nhà trường, của tổ chuyên môn, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và trang thiết bị để tôi có thể thực hiện các hoạt động tốt nhất cho trẻ
Môi trường lớp học sạch sẽ, thoáng mát, không khí trong lành
Đa số trẻ đã có nề nếp, mạnh dạn tự tin, biết phối hợp cùng cô trong các hoạt động
b Khó khăn:
-Trẻ có cùng độ tuổi, song khả năng nhận thức và tiếp thu của trẻ không đồng đều
Trẻ còn rụt rè, nhút nhát trong cách luyện đếm, nhận biết số lượng, cách
so sánh, thêm bớt nên cũng ảnh hưởng khá nhiều trong quá trình hoạt động
Phụ huynh chưa quan tâm đến việc giáo dục trẻ mà chỉ chú trọng về mặt chăm sóc là chính
- Nhận thức của trẻ không đồng đều, chưa mạnh dạn tự tin, ngại giao tiếp.
Trang 3- Trẻ mầm non dễ nhớ mau quên, chưa có ý thức về việc giữ gìn vệ sinh lớp học, vệ sinh cá nhân, vệ sinh công cộng
- Một số phụ huynh thường xuyên mua quà vặt cho trẻ, ăn sáng vứt rác không đúng nơi quy định, phụ huynh kết hợp chưa cao với cô giáo trong công tác giáo dục vệ sinh bảo vệ môi trường cho trẻ tại gia đình
- Phụ huynh đa số làm nghề nông và buôn bán nhỏ nên đời sống còn khó khăn, do đó một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc giáo dục trẻ ở mọi lúc mọi nơi
Bảng khảo sát
2.3 Các giải pháp thực hiện
Để khắc phục những khó khăn trên tôi đã thực hiện như sau:
* Giải pháp 1 Xây dựng kế hoạch giáo dục lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua các hoạt động học.
* Thông qua hoạt động học:
Ví dụ: Trong giờ học tạo hình cô lồng ghép về giáo dục môi trường bằng cách cho trẻ vẽ, cắt, xé dán cây xanh, tô màu tranh về bảo vệ môi trường Thông qua tranh vẽ người xem hiểu được ý thức bảo vệ môi trường của trẻ như: Trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định, bảo vệ chăm sóc cây, bảo vệ nguồn nước
Trang 4Ảnh : Trẻ xếp dán cây hoa
*Trong giáo dục âm nhạc: Cô dạy trẻ hiểu nội dung một số bài hát về
môi trường, hát múa thể hiện nội dung của bài hát
Ví dụ: Bài hát “ Em yêu cây xanh”
Em rất thích trồng nhiều cây xanh Cho con chim nhảy nhót trên cành Sân chơi sẽ có nhiều bóng mát Cho trường em muôn hoa đẹp xinh
Cô giáo dạy em yêu cây xanh Cây có hoa quả chín trên cành Vui mừng vui em sẽ lớn nhanh
Để mùa xuân mãi mãi của em.
Nội dung của bài hát nói về lợi ích của cây xanh đối với con người như cây xanh cho bóng mát, cho hoa, cho quả, cho môi trường trong lành mát mẽ Bài hát còn thể hiện tình yêu của các bạn nhỏ đối với cây xanh qua việc chăm sóc và bảo vệ cây xanh
Thông qua nội dung cô giáo dục trẻ cách chăm sóc bảo vệ cây xanh trong vườn trường, không hái hoa, bẻ cành, không giẫm lên cỏ…
Dạy trẻ hát “ Em yêu cây xanh”và giáo dục trẻ biết yêu cây xanh
Trang 5*Thông qua tác phẩm văn học
Trẻ được nghe, hiểu và kể lại được một số câu chuyện, thuộc một số bài thơ về môi trường, về thiên nhiên tươi đẹp Những việc làm có lợi, có hại tới môi trường, nguyên nhân ô nhiễm môi trường, tác hại của môi trường khi bị ô nhiễm đối với đời sống con người
Ví dụ:Bài thơ “Môi trường”
Môi trường nào ở đâu xa Cái xanh, cái đẹp quanh ta đây mà Môi trường ngay trong mọi nhà
Ở ngay thôn xóm và qua phố phường Môi trường trên mỗi tuyến đường
Và trên tất cả bốn phương quanh mình Con người sạch, đẹp càng xinh Môi trường sạch đẹp ắt mình sống lâu.
Thông qua tác phẩm văn học trẻ biết BVMT không vứt rác ra đường:
Trang 6* Khám phá môi trường xung quanh
Tổ chức cho trẻ quan sát, làm thí nghiệm đơn giản như cây cần gì để lớn lên (Nước, không khí, ánh sáng) Hiểu sự cần thiết của nước, không khí, ánh sáng đối với con người, động thực vật và mọi vật xung quanh….Tìm hiểu, trò chuyện về lợi ích của cây xanh với môi trường sống Cô giáo cần cung cấp cho trẻ những kiến thức như: Cây xanh giúp không khí trong lành, tạo bóng mát, cây xanh còn giúp giữ đất, giữ nước chống sói mòn, giữ nước chống lũ lụt và hạn hán…Trẻ tìm hiểu ích lợicây xanh đối với môi trường
Ảnh: Hoạt động khám phá môi trường xung quanh
Trang 7* Giải pháp 2.Thông qua hoạt động chơi ở các góc:
Thông qua các trò chơi phân vai: Trẻ đóng vai và thể hiện các công việc của người làm công tác bảo vệ môi trường như: Trồng cây, chăm sóc cây, thu gom rác, xử lý rác thải
Các trò chơi ở góc thư viện: Trẻ xem tranh, truyên có nội dung bảo vệ môi trường, sưu tầm tranh ảnh làm sách về môi trường, đóng vai các câu chuyện về môi trường
- Góc âm nhạc: hát múa các bài hát bảo vệ môi trường
- Góc tạo hình: vẽ, nặn, cắt, xé, dán các hình ảnh về môi trường, bảo vệ môi trường
- Góc thiên nhiên: Chăm sóc cây cảnh, tưới nước cho cây, nhặt lá rụng…
- Góc xây dựng: Trẻ xây những khu du lịch, khu nghỉ mát, xây công viên, vườn hoa, những nơi có khung cảnh đẹp thoáng mát có lợi cho con người
* Giải pháp 3.Thông qua hoạt động chơi ngoài trời:
Quan sát cây cảnh có trong sân trường và ích lợi của các loại cây Chăm sóc cây xanh và trồng thêm một số cây trong vườn trường Trò chuyện và quan sát sự trưởng thành của cây Thực hành trồng cây và theo dõi sự phát triển của cây theo các điều kiện môi trường
Xem tranh ảnh, đoạn băng tình huống về việc giữ gìn vệ sinh cảnh quan của trường, trò chuyện với trẻ về cách xử lý tình huống của trẻ: Nhặt rác trong sân trường, nhặt lá cây bỏ vào thùng rác
Giới thiệu các khu vực trong trường, các khu vệ sinh, nơi bỏ rác, vứt rác Trò chuyện, hít thở không khí trong lành
Quan sát qua băng hình hoặc tranh ảnh, và đàm thoại về môi trường sạch và môi trường bẩn khác nhau như thế nào, giúp trẻ phân biệt được môi trường sạch, môi trường bẩn
Ảnh: Trẻ nhặt rác ngoài sân trường và dọn dẹp sân
Trang 8* Giải pháp 4 Thông qua hoạt động chơi theo ý thích:
Thông qua hoạt động chơi - Xem băng hình, hình ảnh và đưa ra nhận xét một số hành vi đúng, sai của con người đối với môi trường
Trang 9- Trò chuyện về một số hành vi, những điều nên làm của con người để bảo
vệ môi trường
Cô cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch, cô giúp trẻ thể hiện nội dung các câu chuyện về bảo vệ môi trường, thể hiện các hành vi có lợi và hành vi có hại cho môi trường…
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Với sự cố gắng của bản thân cùng với sự giúp đỡ của lãnh đạo và đồng nghệp trong khi thực hiện đề tài bản thân tôi đã thu được những kết quả như sau:
* Về phía trẻ
- Trẻ có kỹ năng thói quen tốt bảo vệ môi trường như ăn bánh kẹo biết bỏ giấy, vỏ vào thùng rác, biết đi vệ sinh đúng chỗ, biết tiết kiệm nước và biết phân biệt hành động đúng , sai đối với môi trường
- Có ý thức giữ gìn bảo vệ môi trường ở lớp học, ở trường, gia đình và nơi công cộng
- 100% trẻ ở lớp bước đầu có ý thức bảo vệ môi trường từ những việc làm đơn giản: Giữ vệ sinh lớp, sắp xếp đồ dùng đồ chơi gọn gàng, biết bỏ rác đúng nơi quy định, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
- Biết chăm sóc và bảo vệ cây ở góc thiên nhiên của lớp cũng như cây trong vườn trường (không bẻ cành hái hoa, giẫm lên cỏ), mỗi trẻ đã biết tự trồng
1 cây xanh và chăm sóc cây mỗi ngày tại góc thiên nhiên ở lớp mình
- Biết tiết kiệm nước khi rửa tay, biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh trường
* Về phía giáo viên
Nâng cao hình thức đổi mới, tổ chức giờ học, giờ chơi sinh động hấp dẫn Tham gia tập huấn đầy đủ nắm chắc nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, vận dụng các phương pháp phù hợp gắn với cuộc sống hàng ngày của trẻ Hình thành cho trẻ những hành vi thái độ bảo vệ môi trường, giáo dục trẻ thường xuyên, thực hiện tốt hoạt động lao động
Kết quả đạt được
Trang 10* Bài học kinh nghiệm
Qua quá trình thực hiện như đã nêu trên, tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:
Giáo dục bảo vệ môi trường mang tầm quan trọng rất lớn đối với mỗi cá thể con người Đặc biệt giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non càng hết sức quan trọng Bởi trẻ mầm non là nền tảng để hoàn thiện nhân cách trong tương lai Trẻ được rèn luyện, trau dồi, học tập ở môi trường trong sạch thì tương lai trẻ cũng sẽ tự tạo cho bản thân và người khác biết cách bảo vệ môi trường xung quanh như thế nào Mặt khác nguồn tài nguyên năng lượng của chúng ta ngày càng cạn kiệt do ý thức con người chưa cao, nạn chặt phá rừng, vứt rác bừa bãi đang là vấn nạn, và là hồi chuông cảnh tỉnh cho mỗi con người chúng ta Còn với trẻ - tương lai của đất nước sẽ không còn có nguồn năng lượng tự nhiên để sử dụng nữa Chính vì vậy ngây từ bây giờ khi trẻ đang học trong trường mầm non thì nhiệm vụ của cô giáo cũng như gia đình và xã hội hay
là tấm gương cho trẻ noi theo về ý thức bảo vệ môi trường, các cách làm cho môi trường sống trong lành để trẻ học tập và noi gương theo
* Tính khả thi và khả năng ứng dụng và triển khai của sáng kiến:
- Đề tài đã được nghiên cứu và ứng dụng và có hiệu quả tại lớp mẫu giáo nhỡ 3 - 4 tuổi trong Trường mầm non Sơn Hà trong năm học 2020 – 2021
- Có khả năng ứng dụng đối với tất cả các lớp mẫu giáo nhỡ 3 - 4 tuổi trong nhà trường và đơn vị phù hợp
3.KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1 Kết luận
Qua nghiên cứu đã đưa ra những biện pháp nâng ao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ phù hợp hợp với thực trạng của đề tài, đem lại kết quả tương đối cao
so với mục đích yêu cầu đề ra
Trẻ phải được giáo dục toàn diện để phát triển các mặt: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm xã hội Trường học thân thiện của lứa tuổi
Trang 11mầm non là nơi không chỉ tạo điều kiện, cơ hội an toàn cho trẻ vui chơi, học tập
mà còn là môi trường sống lành mạnh, an toàn, nơi đó trẻ phải được đối xử công bằng, được quan tâm chăm sóc, giáo dục, được bảo vệ và tích cực tham gia vào quá trình học tập để phát triển nhận thức một cách toàn diện Vì vậy việc giáo dục bảo vệ môi trường trong và ngoài lớp học mầm non là một trong những yếu
tố quan trọng để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Trong khi thực hiện các biện pháp trẻ được học và chơi trong môi trường sạch sẽ thân thiện, trẻ luôn vui vẻ để đến lớp và tham gia các hoạt động Trẻ thích thể hiện mình với cô và các bạn, trẻ mạnh dạn tự tin trong giao tiếp
3.2 Những kiến nghị và đề xuất.
Để thực hiện tốt hơn khi triển khai chuyên đề tôi xin đề xuất với cấp trên một số kiến nghị sau
- Ban giám hiệu quan tâm nữa về công tác bồi dưỡng nghiễn cứu khoa học
- Đầu tư cho lớp thêm về tài liệu giảng dạy, và những tài liệu có liên quan đến lĩnh vực hát triển ngôn ngữ theo đối tượng vùng miền
- Đầu tư thêm trang thiết bị dạy học
Trên đây là một vài suy nghĩ về việc làm cụ thể của bản thân tôi trong quá trình công tác cũng như trong mọi hoạt động Rất mong được sự góp ý của đồng nghiệp và sự xem xét, đánh giá, ghi nhận của Hội đồng khoa học các cấp./
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG Sơn Hà, ngày 20 tháng 4 năm 2021
Tôi xin cam đoan sáng kiến kinh nghiệm này là do tôi làm
Người viết SKKN
Hà Thị Thủy