Sáng kiến kinh nghiệm mĩ thuật 7 đề tài tạo họa tiết trang trí

Sáng kiến kinh nghiệm mĩ thuật 7 đề tài tạo họa tiết trang trí

GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG HỌC SINH LĨNH HỘI CÁI ĐẸP

TRONG MĨ THUẬT

CỤ THỂ BÀI 3: “TẠO HỌA TIẾT TRANG TRÍ”

(MĨ THUẬT 7)

- - -    - - -

Theo học giả nổi tiếng Maurois từng nói: “Ai học được ý nghĩa của cáiđẹp đều có thể thành công hơn người khác” Nhìn thấy cái đẹp, tạo ra cái đẹp làmột đặc điểm mà chỉ có ở con người

Cái đẹp đã trở thành một trong những nhu cầu cần thiết trong cuộc sống.Tất cả những gì phục vụ cho con người cần phải đẹp về hình thể và màu sắcnhư: cỏ cây, hoa trái, sông nước, mây trời, chim thú…muôn hình vạn trạngnhưng tất cả đều đẹp, đều cống hiến cho chúng ta một cuộc sống phong phú vềvật chất và đa cảm về tinh thần với tất cả những xúc cảm, những vấn vương, thuhút

Cái đẹp không những tồn tại trong cuộc sống mà còn được thể hiện thôngqua những tác phẩm nghệ thuật Những tác phẩm này là sản phẩm đặc biệt donhững người nghệ sĩ sáng tạo ra Đó là vẻ đẹp của các tượng đài, các công trìnhkiến trúc, vẻ đẹp trong nụ cười bí ẩn của nàng Mô-na-li-da hay vẻ đẹp bất khuất,hào hùng của con người Việt Nam trong kháng chiến Tất cả đều là những kếttinh của nghệ thuật, những cảm quan từ cái đẹp trong cuộc sống của nhữngngười nghệ sĩ

Mĩ thuật được hiểu nôm na là nghệ thuật tạo hình của cái đẹp Cảm thụcái đẹp để sống đẹp là mục đích của giáo dục, lấy hình ảnh đẹp để giáo dục họcsinh Như vậy, “cái đẹp là cái đức”

Dạy học đã khó, dạy mĩ thuật càng khó hơn bởi nó không đơn giản làcung cấp kiến thức cơ bản chung chung mà là kiến thức trên cơ sở của cái đẹp.Hay nói cách khác, dạy học mĩ thuật là dạy học cảm thụ, dạy học suy nghĩ, dạyhọc sáng tạo, giúp cho các em tiếp xúc, làm quen, tập tạo ra cái đẹp theo cảmnhận riêng Từ đó, các em có khả năng thưởng thức và vận dụng những hiểubiết về cái đẹp vào sinh hoạt, học tập hàng ngày làm cho đời sống hài hòa, hạnhphúc hơn Như vậy, học sinh cần hiểu về cách nhìn, cách nghĩ, nắm bắt được sựvật, hiện tượng thông qua ngôn ngữ của nghệ thuật Khi học sinh nhận thứcđược cái đẹp, các em sẽ thực sự nghiêm túc, kiên trì học tập, biết hành động thể

hiện cái đẹp qua các trạng thái tâm lý như: thoải mái, tự tin, phấn khởi, tích cựctham gia ý kiến xây dựng bài…Những điều này sẽ là nguồn động viên các em

nỗ lực học tập đồng thời tạo ra sự say mê, hứng thú trong môn học mĩ thuật nhưnhà tâm lý học Covaliop.A.G đã nói: “Hứng thú là một thái độ đặc thù của cánhân đối với đối tượng nào đó do ý nghĩa của nó trong đời sống và do sự hấpdẫn về tình cảm của nó”

Những điều nói trên là lý do mà tôi chọn đề tài: “Bồi dưỡng học sinh lĩnhhội cái đẹp trong mĩ thuật”, cụ thể qua bài 3 Mĩ thuật lớp 7: “Tạo họa tiết trangtrí” Việc bồi dưỡng học sinh lĩnh hội cái đẹp cũng như phát hiện cái chưa đẹp,cái chưa hợp lí sẽ giúp các em có sự suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo riêng trong bài

vẽ của mình Từ đó, giáo viên sẽ biết được học sinh đã tiếp thu kiến thức ở mức

độ nào, rút kinh nghiệm trong việc giảng dạy, đánh giá kết quả học tập sát vớihọc sinh hơn, trên cơ sở điều chỉnh, bổ sung, tìm phương pháp giảng dạy saocho ngày càng hay, dễ hiểu, để học sinh từ thích thú mà đi đến chủ động họctập

Hy vọng với một vài ý kiến đóng góp này, tôi có thể góp thêm vài “nấcthang” trong sự nghiệp giáo dục của nước nhà

A. ĐẶT VẤN ĐỀ:

Ngày nay khi cuộc sống ngày càng phát triển, cùng với những biến đổinhanh chóng của kinh tế-xã hội, sự phát triển vượt bậc của khoa học-kỹ thuậtđòi hỏi giáo dục cũng cần thay đổi để đáp ứng kịp thời yêu cầu của xã hội, đàotạo ra những người lao động mới, lao động trí tuệ, biết làm chủ bản thân, làmchủ đất nước Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp đổi mới trong những năm tới,

từ thực trạng giáo dục đào tạo ở nước ta, Đảng và Nhà nước đã đề ra chủtrương: “đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo”; trong đó mĩ thuật là môn họcrất gần gũi với cuộc sống con người Có thể nói ở xung quanh ta, từ cái chungcho tất cả đến cái riêng cho cá nhân đều có sự hiện diện của mĩ thuật vì ai cũngcần đẹp Cho nên, việc nhìn nhận và thưởng thức cái đẹp đã thực sự trở thànhmột động lực phát triển của xã hội, góp phần làm tăng trưởng nền kinh tế quốcdân

Vận dụng những hiểu biết và ý thức về cái hay, cái đẹp vào trong sinhhoạt học tập có thể chưa thấy ngay hoặc khó biết, “cái đằng sau” của bài học mĩ

thuật sẽ là cái đích của việc dạy học môn mĩ thuật ở trường phổ thông Mặtkhác, mĩ thuật cũng là môn bắt buộc cho tất cả học sinh ở mọi vùng miền, đốitượng chủ yếu là học sinh bậc trung học Đây là lứa tuổi có sự phát triển mạnh

mẽ về tâm sinh lý, phần lớn các em còn ham thích vui chơi hoạt động, thích thểhiện những suy nghĩ của mình bằng nét vẽ, vẽ theo sự tưởng tượng nhưng khibắt tay vào thì đa phần lại không diễn đạt được ý tưởng như mong muốn.Nguyên nhân là do các em chưa cảm thụ sâu sắc về cái đẹp hoặc khi cảm thụđược thì lại gặp khó khăn trong việc biểu hiện thành từng nét vẽ cụ thể, làm mấtquá nhiều thời gian cho một bài vẽ Chính vì vậy, nhiều học sinh cho rằng mĩthuật chỉ dành cho những người có năng khiếu dẫn đến tâm lý chán nản, khôngcòn sự hứng thú, say mê Trong khi đó, mục đích của vẽ là rèn luyện kỹ năngthực hành hướng tới giáo dục thẩm mĩ, cảm thụ cái đẹp thông qua ngôn ngữ củanghệ thuật

Theo nhận xét của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh, mĩ thuật là cách tạo ra cáiđẹp trong đó mĩ là đẹp, thuật là cách thức, là phương pháp Nếu chúng ta kếthợp được hai yếu tố này một cách nhuần nhuyễn, hài hòa, sẽ làm cho nhận thứccủa học sinh thêm phong phú, vững chắc Vì vậy, để tạo được sự hứng thú, pháthuy được tính tích cực khi học môn mĩ thuật nói chung và phân môn vẽ trang trínói riêng, ngoài việc tìm tòi học hỏi về mặt tri thức còn phải tìm ra các phươngpháp dạy học tốt nhất sao cho phù hợp với nội dung từng bài, từng hoạt độngnhư: phương pháp thiết kế trò chơi, phương pháp trực quan, phương pháp nêuvấn đề, phương pháp liên hệ thực tiễn cuộc sống, phương pháp luyện tập…Trong đó, phương pháp trực quan là phương pháp đặc trưng của dạy học mĩthuật Mặt khác, mĩ thuật là loại hình nghệ thuật của tri giác, là sự hiện diện củakiến thức một cách sinh động, dễ hiểu và hấp dẫn được thể hiện qua đồ dùngdạy học, qua tranh ảnh…Nếu thiếu đồ dùng dạy học thì học sinh khó có thể tiếpthu kiến thức chỉ được diễn đạt bằng ngôn ngữ, ví dụ như cân đối, hài hòa, nhịpđiệu… là những thuật ngữ trừu tượng trong mĩ thuật Bên cạnh đó, tư duy củahọc sinh ở lứa tuổi trung học cơ sở còn mang đậm tính trực quan nên đồ dùngdạy học sẽ giúp các em có cách nhìn sự vật một cách rõ ràng, dễ hiểu hơn

Vậy trực quan có phải là phương pháp tối ưu nhất hay không khi chỉ chohọc sinh nghe, nhìn, quan sát trên đồ dùng dạy học theo từng bước hướng dẫncủa giáo viên; còn nếu kết hợp thêm các phương pháp có tính chất hỗ trợ khácmột cách khéo léo thì có làm cho tiết học thêm sinh động, hấp dẫn đồng thờiphát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh hay không? Đây cũng là nộidung mà tôi đang tìm hiểu và nghiên cứu qua phân môn vẽ trang trí với hy vọng

đóng góp thêm một lượng kiến thức chuyên môn trong việc giảng dạy môn mĩthuật.

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Nhận thức về cái đẹp thông qua ngôn ngữ của nghệ thuật:

1 Khuynh hướng của nghệ thuật:

Trước đây, khi chưa nghiên cứu về nghệ thuật, người ta thường hiểu rằngngôn ngữ là tiếng nói và chữ viết Thế nhưng, khi đã tìm hiểu về nghệ thuật,chúng ta chợt nhận ra mỗi một loại hình nghệ thuật đều có ngôn ngữ riêng của

nó Ví dụ như ngôn ngữ múa là nhịp điệu, là động tác, là hình thể, ngôn ngữ của

âm nhạc là giai điệu, tiết tấu, hòa âm…Tương tự như thế, ngôn ngữ của hội họa

là đường nét, hình mảng, bố cục, màu sắc, hình khối, bóng đổ…Đây chính làyếu tố để tạo nên cái đẹp trong ngôn ngữ mĩ thuật

2 Hình thành nhận thức về cái đẹp cho học sinh qua phân môn vẽ trang trí:

Vẽ trang trí không những là môn học mà còn là một lĩnh vực nghệ thuật

có mối liên hệ chặt chẽ với đời sống con người cùng với các môn nghệ thuậtkhác Đây cũng là phân môn được học sinh chú ý nhiều nhất vì vẻ đẹp của màusắc, đường nét, họa tiết có sức lôi cuốn, thúc đẩy học sinh sáng tạo, vẽ theo ýthích và trí tưởng tượng của mình, không bị gò bó như vẽ theo mẫu Tuy nhiên,cái mới, cái lạ, “cái của mình”, các em chưa thể hiện rõ mà nhìn chung tính sángtạo được bộc lộ còn yếu Khi làm bài, các em còn trong tâm trạng lo sợ với nhậnthức của mình, chưa thể hiện được tinh thần thoải mái, tự tin để tìm ra cách khaithác nội dung, dẫn đến bố cục, họa tiết và màu sắc hay lặp lại bài vẽ mẫu củagiáo viên hoặc trong sách giáo khoa Điều này cho thấy học sinh còn nhận thức

mơ hồ, chưa nắm bắt rõ ràng qua ngôn ngữ đặc trưng của hội họa, vẻ đẹp củamàu sắc, đường nét, bố cục… cụ thể là như thế nào Ở đây, đối tượng tìm hiểu

là học sinh lớp 7, lứa tuổi có những cách nhìn, cách thể hiện riêng về cái đẹptrong khi cái đẹp là không có công thức hay tỷ lệ nhất định Chính vì vậy, bêncạnh những em làm bài rất sáng tạo còn nhiều em làm bài khá đơn giản, sơ sài

Là giáo viên dạy mĩ thuật cần nghiên cứu đến yếu tố này để vừa cung cấp, bổsung và kiểm tra kiến thức của học sinh một cách khách quan thông qua mỗi bài

vẽ, vừa khích lệ, động viên các em tích cực học tập để ngày càng yêu quí cáiđẹp hơn

Nhìn chung, khi dạy phân môn vẽ trang trí đầu tiên là chú ý về bố cục,hình mảng, sau đó đến họa tiết và màu sắc, cụ thể như sau:

2.1 Về bố cục:

Bố cục là sự sắp xếp mảng hình, đường nét, màu sắc thuộc phạm vi chophép sao cho đẹp, thuận mắt, bộc lộ được ý định của người thể hiện đồng thờitạo được cảm xúc thẩm mĩ cho người xem Cho nên, bố cục có ý nghĩa rất quantrọng Khi khai thác bố cục theo cách vẽ trang trí, nó được thể hiện bằng mảngbẹt, trong đó có mảng chính và mảng phụ Mảng chính lớn, to, nằm giữa trungtâm của bài Mảng phụ gắn kết với mảng chính, bổ sung làm rõ, tăng sức hấpdẫn và làm nổi bật vẻ đẹp của bài Nếu mảng hình to quá sẽ tạo cho người xemcảm giác chật chội, khó chịu, ngược lại mảng hình quá nhỏ thì bài trở nên mấtcân đối Đa số các em đều nắm bắt được điều này nhưng khi áp dụng làm bài lại

bỏ qua không chú ý đến mảng chính, phụ là gì làm cho bố cục lỏng lẽo, khôngchặt chẽ

2.2 Về họa tiết:

Trong trang trí, họa tiết gồm có: đường nét, hình vẽ và cách điệu Ba yếu

tố này sẽ tạo ra được nhịp điệu cho bài

 Đường nét: do đặc thù của cách vẽ trang trí là trau chuốt, chỉnh chu gọngàng về nét và mảng nên khi vẽ nét phải tự nhiên, thoải mái, có đậm nhạtđược phối hợp nhịp nhàng, giữa nét cong mềm mại với nét thẳng chắckhỏe theo cảm xúc của người vẽ sẽ đem lại hiệu quả cho sản phẩm cầntrang trí Ở lứa tuổi lớp 7, nét vẽ của các em còn cứng, đơn điệu và khôkhan vì vậy giáo viên cần nắm bắt đặc trưng này để có phương pháp rènluyện, uốn nắn

 Hình vẽ: trong mĩ thuật, nó có ý nghĩa là do cách sắp xếp bố cục kết hợpvới đường nét để từ đó lột tả được đặc điểm của đối tượng như hoa lá, cỏcây, đồ vật, động vật…

 Cách điệu: đây là nơi để người vẽ phát triển khả năng sáng tạo và thể hiện

“cái tôi” của chính bản thân, phản ánh sự vật thêm sống động nhưng về

cơ bản cách điệu vẫn giữ được cái gốc

2.3 Về màu sắc:

Màu sắc là nhằm thể hiện cái không gian, thời gian và cảm xúc, làm chobài vẽ hấp dẫn, đẹp hơn Học sinh có thể vẽ màu theo ý thích, theo tâm trạng,không nhất thiết phải đúng như thật (lá xanh, hoa đỏ…) Nhìn chung, màu sắc ởbài vẽ cần có đậm, có nhạt, có gam màu chủ đạo (màu nóng hoặc màu lạnh) làm

cảm nhận thẩm mĩ tốt Mặt khác, mĩ thuật nói chung phân môn vẽ trang trí nóiriêng là môn thực hành, trên cơ sở làm bài tập, kiến thức sẽ được khắc sâu vànâng cao hơn Song, thực hành là để nắm vững kiến thức “không mang tínhchuyên nghiệp”, hướng học sinh có cách suy nghĩ, tìm tòi và có phương pháplàm việc khoa học nhằm bồi dưỡng hình thành thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh ởbậc trung học Và để đạt được mục tiêu trên, giáo viên cần phải nghiên cứu tìm

ra những phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp

II Kết hợp các phương pháp giảng dạy và vận dụng kiến thức môn học có tác dụng tạo sự chú ý, gây hứng thú, kích thích trí tưởng tượng trong giờ học:

Nói đến phương pháp dạy học là nói đến cách thức hoạt động của ngườidạy và người học, người truyền đạt tri thức thức (giáo viên) và người lĩnh hội trithức (học sinh), nó có liên hệ mật thiết với nhau không thể tách rời Đồng thời,mục đích chủ đạo của phương pháp dạy học là phát huy tính tích cực, độc lậpsuy nghĩ, sáng tạo của học sinh với tinh thần tự học, chiếm lĩnh tri thức Nóđược biểu hiện cụ thể ở những dấu hiệu như: hăng hái tham gia trả lời các câuhỏi của giáo viên, hay nêu thắc mắc, chủ động vận dụng kiến thức vào trongthực tiễn cuộc sống, kiên trì làm xong bài tập, không nản trước những tìnhhuống khó khăn…Vì vậy, việc xác định phương pháp nào cho một bài giảng,phải xuất phát từ nội dung bài giảng đó, nội dung nào thì phương pháp ấy,không thể có phương pháp vạn năng áp dụng cho mọi bài giảng Mặt khác,nhiều người cho rằng môn mĩ thuật rất dễ dạy vì không cần nói nhiều, đi sâu dokiến thức hết sức cô đọng, chỉ cần nói được những nội dung cơ bản trong sáchgiáo khoa là đủ hay chỉ cần đặt vật mẫu là học sinh vẽ được (như phân môn vẽtheo mẫu) Quan niệm này đã tạo ra sự nhàm chán ở người nghe, làm mất tácdụng giáo dục thực tiễn

Vì vậy, tôi đã suy nghĩ, thử thực hiện khi giảng dạy môn mĩ thuật và thấyrằng: việc kết hợp các phương pháp dạy học và sử dụng kiến thức môn học làrất cần thiết trong việc tổ chức hoạt động học tập của học sinh bởi mỗi phươngpháp đều có hai mặt tích cực và hạn chế Sử dụng và lồng ghép các phươngpháp sẽ phát huy được tính tích cực, hạn chế được mặt tồn tại của nó

Ví dụ 1: phương pháp trực quan, quan sát (chủ yếu là tranh ảnh) giúp họcsinh thấy được cụ thể, tiếp thu nhanh kiến thức từ thấp đến cao, dễ hiểu, nhớlâu, phát triển được năng lực chú ý Phương pháp vấn đáp, gợi mở kích thích trínhớ, trí tưởng tượng của học sinh, thúc đẩy học sinh mạnh dạn nêu thắc mắc rồi

sử dụng thắc mắc để tạo tình huống có vấn đề, phát triển kỹ năng giao tiếp vớibạn bè, thầy cô Phương pháp liên hệ thực tiễn cuộc sống tạo điều kiện cho học

sinh tiếp thu kiến thức dễ dàng, hiểu sâu sắc hơn nhờ được quan sát thiên nhiên,biết vận dụng kiến thức từ cuộc sống xung quanh vào bài học của mình Phươngpháp luyện tập có ưu điểm là củng cố kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, nâng cao ócsáng tạo, thích được tìm tòi, bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ, phát triển trí tuệ về thếgiới xung quanh trên mặt giấy bằng nghệ thuật vẽ Phương pháp chơi trò chơikhông chỉ tạo hứng thú mà còn tạo môi tường vui vẻ, đoàn kết…

Trên đây là mặt tích cực của các phương pháp dạy học Muốn phát huyđược các phương pháp này sao cho tối ưu, chúng ta không nên áp dụng mộtcách máy móc, rập khuôn mà giáo viên phải nắm được đặc điểm cụ thể của từnglớp, điều kiện, phương tiện, thời gian, từ đó lựa chọn phương pháp nào là chủđạo, phương pháp nào là hỗ trợ

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt vận dụng các phương pháp trên vào trongnội dung bài học “Tạo họa tiết trang trí”

1 Phương pháp quan sát, phương pháp liên hệ thực tiễn cuộc sống là chủ đạo kết hợp với phương pháp trực quan, phương pháp vấn đáp, gợi mở:

Khi bắt đầu giảng bài mới, để tạo sự hấp dẫn và thu hút sự chú ý của họcsinh, có nhiều cách dẫn dắt rất sinh động nhưng tùy theo đặc trưng của mỗi bài

mà giáo viên có thể chọn phương pháp gián tiếp, trực tiếp hoặc chơi trò chơi

Ví dụ phương pháp chơi trò chơi “Đoán ô chữ” (tìm từ ở hàng dọc trong

ô in đậm), trong khoảng 5 phút, mời 4 tổ tham gia, tổ nào trả lời đúng và nhanhnhất thì tổ đó thắng cuộc

1 Chùa Một Cột còn có tên gọi khác là gì? (Diên Hữu)

2 Là hình thức vẽ nhanh nhằm ghi lại những nét chính đồng thời

cũng ghi lại cảm xúc của người vẽ gọi là gì? (Ký họa)

1234567

3 Tượng Phật nổi tiếng thời Lý tên là gì? (A-di-đà)

4 Tranh “Ngũ Hỗ”, “Phật Bà Quan Âm” thuộc dòng tranh nào? (HàngTrống)

5 Khi nói về Ai Cập, ta nghĩ đến cái gì? (Kim tự tháp)

Ví dụ 2: Sử dụng phương pháp gián tiếp tạo tình huống có vấn đề

Nói đến trang trí là nói đến họa tiết Muốn có một bài trang trí đẹp, trướchết các em phải biết cách tạo họa tiết đẹp Mặt khác, giữa họa tiết trong trang trí

có đặc điểm riêng biệt như thế nào so với với họa tiết ghi chép thật và chúng cómối quan hệ với nhau hay không ? Để hiểu được vấn đề này, chúng ta sẽ nghiêncứu cụ thể qua bài “Tạo họa tiết trang trí”

Phương pháp thuyết trình kết hợp với phương pháp liên hệ thực tiễn cuộcsống được giáo viên sử dụng ở đây nhằm nhắc lại kiến thức cho học sinh nắmđược “Vì sao họa tiết là hoa văn trang trí”

Xuất phát từ vẻ đẹp của thiên nhiên, con người đã biết bắt chước, khaithác và vận dụng trí tưởng tượng cao, sáng tạo cái đẹp bằng những hình ảnh cósẵn trong thiên nhiên để tạo thành họa tiết Mà họa tiết ở đây có thể là hình bônghoa, chiếc lá, con vật, đám mây, ngọn núi, sông nước…Nếu kết hợp hài hòagiữa các họa tiết sẽ tạo nên bình diện trang trí Như vậy, muốn tạo được họa tiếttrang trí, người ta phải trải qua quá trình nhận xét và nghiên cứu ở thực tế, phảidựa vào thực tế để sáng tạo ra những mẫu trang trí đẹp hay có thể nói “Thiênnhiên là người thầy, là vốn quí cho người học vẽ, không thể có một hình vẽ nào

mà không rút ra từ thực tế thiên nhiên” Trên cơ sở đó, giáo viên nhắc lại kiếnthức bằng cách đặt câu hỏi mở rộng “Vậy làm thế nào để những hình ảnh từtrong thiên nhiên, cuộc sống đời thường trở thành họa tiết trang trí” Học sinhtrả lời: “Phải dựa trên hình dáng, đường nét, màu sắc của các hình ảnh tự nhiên

để sắp xếp lại, tạo nên hình dáng cân đối, hài hòa Ta có thể lược giản các chitiết không cần thiết hoặc làm phong phú thêm các chi tiết để có hình trang tríđẹp hơn” Lúc này, giáo viên có thể phối hợp thêm nhiều phương pháp để hỗ trợnhằm tạo sự sôi nổi, tích cực Ví dụ: khi hướng dẫn học sinh quan sát, cần đặt racác câu hỏi gợi mở thông qua đồ dùng trực quan kết hợp thêm phương pháp

hoạt động nhóm Ta có thể tạo một số bài trang trí có ứng dụng họa tiết “Trangtrí hình vuông, hình tròn, đường diềm, trang trí ứng dụng”.

Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm thảo luận, yêu cầu các nhóm phân tích

và trả lời câu hỏi dựa trên từng mục gợi ý của giáo viên về họa tiết, cách sắpxếp, màu sắc như thế nào? Các nhóm sẽ nhận xét lẫn nhau (thời gian khoảng 3-

5 phút) Khi đó, giáo viên sẽ chú ý, nhấn mạnh hơn về họa tiết và hình dáng họatiết, cụ thể đặt câu hỏi mang tính chất so sánh: “Hình dáng họa tiết có giốngnguyên như hình ảnh thật không ? Nó khác nhau như thế nào ?”

Qua việc quan sát, minh họa, học sinh tự tìm tòi, khám phá nhận thức, tựxây dựng bài với tinh thần chủ động chiếm lĩnh tri thức, hình thành và phát triển

kỹ năng tư duy tạo hình

2 Phương pháp trực quan là chủ đạo phối hợp với phương pháp vấn đáp, gợi mở, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp hoạt động

cá nhân:

Muốn tạo họa tiết trang trí, ta phải thực hiện mấy bước? Giáo viên vừađặt câu hỏi vấn đáp vừa kết hợp với đồ dùng minh họa nhằm giúp học sinh nhận

thức rõ ràng hơn trình tự các bước cũng như thấy được ưu điểm khi tiến hànhtheo trình tự các bước đem lại.

Ví dụ:

Bước 1: khi hướng dẫn học sinh lựa chọn nội dung họa tiết, giáo viên chohọc sinh quan sát một số hình ảnh về hoa lá, chim thú, sông nước…để học sinhđánh giá về hình ảnh (chỗ nào cân đối, đẹp mắt, chỗ nào còn chưa cân đối…),đồng thời nhắc nhở học sinh khi chọn họa tiết, cần lựa chọn những hình ảnh cótính chất đặc trưng, tiêu biểu, dễ sáng tạo phù hợp với nhiều yếu tố trang trí(minh họa)

Bước 2: Hướng dẫn học sinh ghi chép mẫu thật

Giáo viên yêu cầu học sinh bày mẫu thật ra bàn, sử dụng phương phápquan sát kết hợp với phương pháp gợi mở giúp học sinh lựa chọn nhiều hướngnhìn khác nhau để tìm ra hình dáng đẹp nhất

Bước 3: Hướng dẫn học sinh tạo họa tiết trang trí

Khi vừa viết mục bài xong, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát đồ dùngdạy học rồi đặt câu hỏi vấn đáp kết hợp với phương pháp giải quyết vấn đề.

“Thế nào là đơn giản?” Học sinh trả lời là lược bỏ đi những chi tiếtkhông cần thiết nhằm tạo cho họa tiết gọn và đẹp hơn

“Thế nào là cách điệu ?”, là thay đổi về hình dáng, cấu trúc nhằm tạo chohọa tiết đẹp hơn, mang tính nghệ thuật và phù hợp với mảng hình cần trang trí

Minh họa các bước tiến hành tạo một họa tiết trang trí:

Giáo viên kết luận: Để tạo một họa tiết, chúng ta cần quan sát kỹ mẫuthật, sau đó vẽ hình dáng chúng ra giấy theo cách đơn giản, lược bớt các đườngnét không đẹp hoặc lắp ghép các hình dáng lại với nhau để tạo thành họa tiếttrang trí

3 Phương pháp luyện tập kết hợp với phương pháp gợi mở, phương pháp đánh giá, phương pháp chơi trò chơi:

Phương pháp luyện tập giúp học sinh nắm được kỹ năng thực hành, sángtạo theo lối vẽ trang trí, biết cách bố cục, vẽ hình, vẽ nét, vẽ màu đậm nhạt

Ví dụ: giáo viên nêu yêu cầu bài tập “Hãy chép một mẫu hoa lá sau đóđơn giản và cách điệu thành họa tiết trang trí” Giáo viên giao nhiệm vụ 3-4 họcsinh là một nhóm, dùng phương pháp gợi mở nhắc nhở trên thực trạng bài vẽcủa học sinh từng nhóm về họa tiết, bố cục và khi cách điệu tránh làm mất đibản chất của họa tiết, giúp học sinh tìm ra cách thể hiện ý tưởng sáng tạo củabản thân mình

Tiếp theo, giáo viên tiến hành hoạt động đánh giá bài vẽ