Vấn đề con người trong triết học mác với việc đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa ở việt nam hiện nay

Trong quá trình lâu dài gần 5 tỉ năm của trái đất thì conngười mới xuất hiện được khoảng gần 300000 năm trước, tuy nhiên trong khoảng thờigian đó con người với sự phát triển vượt bậc so

Trường Đại Học Kiến Trúc TP Hồ Chí Minh

Khoa Lý luận chính trị

TIỂU LUẬNMôn: Những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lê-nin 1

Đề tài: Vấn đề con người trong triết học Mác với việc đào tạo nguồn nhân lực cho sựnghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

Tên sinh viên: Lê Phạm Trúc QuỳnhLớp: MT18ĐH/A1MSSV: 18540300823Giáo viên: cô Trần Thị Phương Lan

Hồ Chí Minh 05/10/2019

MỤC LỤC

Lời mở đầu

Chương I:Lý luận của chủ nghĩa Mác Lê-nin về con người

1 Bản chất con người

a Các quan điểm về con người của các nhà Triết học trước Mác

b Con người là chủ thể sinh động nhất của xã hội

2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người

a Con người là một thực thể thống nhất giữa mặt sinh học với mặt xã hội

b Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xãhội

3 Vai trò của chủ nghĩa Mác về con người trong đời sống xã hội

CHƯƠNG II:Vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa

ở nước ta hiện nay

1 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa-hiện đại hóa

a Hoàn cảnh

b Tính tất yếu khách quan của sự nghiệp CNH HĐH, sự quan trọng của phát triểncon người

2 Mục tiêu con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa

3 Nguồn lực con người là yếu tố quyết định cho sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đạihóa

a Quan niệm của Đảng ta về con người

b Con người là nhân tố quan trọng trong sự nghiệp đổi mới nước ta hiện nay

CHƯƠNG III:Thực trạng và giải pháp cho nguồn lực con người ở nước ta hiệnnay

LỜI MỞ ĐẦU(Lí do chọn đề tài)

Vấn đề con người luôn là chủ đề trung tâm của lịch sử triết học từ cổ đại đếnhiện đại Từ khi Triết học Mác-Lênin ra đời đã giải quyết những nội dung liên quanđến con người Khẳng định con người có vị trí và vai trò rất quan trọng đối với thếgiới, và trong thực tế hiện nay thì con người là một lực lượng chủ đạo trong nền sảnxuất xã hội Trong công cuộc đổi mới xã hội chỉ có con người-yếu tố quan trọng nhấttrong lực lượng sản xuất của xã hội, là nhân tố chính, là nguồn lực mang tính quyếtđịnh sự thành công hay thất bại

Đảng ta đã khẳng định, tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng vớiChủ nghĩa Mác-Lê nin mãi mãi là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nan cho hành động củaĐảng Vì vậy, thấm nhuồn tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lê nin về con người, trong Cươnglĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã khẳngđịnh: “Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể pháttriển Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi íchcủa dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân Kết hợp và phát huy đầy đủ vaitrò của xã hội, gia đình, nhà trường, từng tập thể lao động, các đoàn thể và cộng đồngdân cư trong việc chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ýthức làm chủ, trách nhiệm công dân; có tri thức, sức khoẻ, lao động giỏi; sống có vănhoá, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính”

Đặc biệt là, trong giai đoạn hiện nay đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hóa-hiện đại hóa, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nềntảng đến năm 2020 nước thực hiện cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướnghiện đại Ngoài những nhân tố quan trọng quyết định sự thành công, đó là vai trò lãnhđạo của Đảng, sự quản lý điều hành của nhà nước, sự tham gia ủng hộ tích cực củacác đoàn thể xã hội, chúng ta cần khẳng định rằng, yếu tố con người, nguồn nhân lực

có vị trị rất quan trọng như trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIIIcủa Đảng đã khẳng định: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớncủa con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc công nghiệphóa-hiện đại hóa”

Để đóng góp và ủng hộ đường lối của Đảng trong công cuộc xây dựng, bảo vệ

và phát triển đất nước, em xin chọn đề tài “Vấn đề con người trong triết học Mác với

việc đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở ViệtNam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình.

Hoàn thành tiểu luận này em hi vọng có thể góp một phần nhỏ bé của mìnhtrong việc làm rõ lòng tin của mọi người vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóanước ta hiện nay, và đưa ra một số giải pháp về nâng cao chất lượng nguồn nhân lựcViệt Nam đáp ứng được nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, và thực hiện mụctiêu của Đảng phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệptheo hướng công nghiệp hóa-hiện đại hóa

CHƯƠNG I: Lý luận của chủ nghĩa Mác Lê-nin về con người

1 Bản chất con người:

a Các quan điểm về con người của các nhà Triết học trước Mác:

Từ xưa đến nay, trong những vấn đề được bàn cãi nhất trong giới triết học nóiriêng và trong nghiên cứu khoa học nói chung thì vấn đề con người luôn được đưa lênhàng đầu Không những thế, đề tài con người được các nhà nghiên cứu đặc biệt chú ý.Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là do con người là sinh vật cao cấp vàphát triển nhất trên trái đất Trong quá trình lâu dài gần 5 tỉ năm của trái đất thì conngười mới xuất hiện được khoảng gần 300000 năm trước, tuy nhiên trong khoảng thờigian đó con người với sự phát triển vượt bậc so với các loài sinh vật khác và nhanhchóng trở thành kẻ thống trị của thế giới

Lĩnh vực Triết học là một trong những môn khoa học đầu tiên của loài người,tuy nhiên, bản thân triết học luôn luôn thay đổi và đấu tranh không ngừng, chính vìvậy mà luôn luôn có nhiều hướng giải quyết cho cùng một vấn đề Do đó, vấn đề conngười từ xưa đến nay theo từng thời kì, từng các nhân mà có rất nhiều quan điểm khácnhau Theo phân tích của những nhà Triế học cổ đại thì con người là vật cao quý nhấttrong trời đất, trong vũ trụ, là chua tể của muôn loài và chỉ đứng sau thần linh Chủnghĩa duy tâm và tôn giáo thì lại cho rằng: Phần hồn trong con người là do thượng đếsinh ra, quy định và điều khiển mọi hành động của thể xác, linh hồn tồn tại mãi mãi,khi thể xác mất đi thì hồn lại nhập vào thể xác khác và tiếp tục điều khiển thể xác đó.Ngược lại với ý kiến trên thì chủ nghĩa duy vật lại coi phần xác là pần quyết định vàchi phối phần hồn, tất nhiên là chẳng có linh hồn nào bất tử cả Đó chỉ là một số trongrất nhiều nhận thức về con người Theo thời gian thì các nhận thức về con người ngàycàng phát triển hơn và các nhà triết học đã ngày càng hoàn thiện nhận thức về bảnchất con người, phát triển và khắc phục những điểm bất hợp lí của các lí luận trước

đó Đến thế kí XV – XVIII thì những quan điểm triết học về con người trên cơ sở tựnhiên đã bắt đầu phát triển và chiếm ưu thế Tuy nhiên những nhà triết học cổ điểnĐức từ Carter đến Hegel (Hê – ghen) đã xây dựng quan điểm triết học về con ngườitheo hướng của chủ nghĩa duy tâm Trong đó Hegel quan niệm con người là hiện thâncủa ý niệm tuyệt đối là con người ý thức và do đó đời sống con người chỉ được xemxét về mặt tinh thần Tuy nhiên Hegel cũng chính là người đầu tiên thông qua việc

xem xét cơ chế hoạt động của đời sống tinh thần mà phát hiện ra quy luật về sự pháttriển của đời sống tinh thần và cá nhân.

Đến thời Feuerbach thì ông lại phê phán tính siêu tự nhiên, phi thể xác trong quanđiểm của Hegel Theo quan điểm của Feuerbach thì con người chính là một sản phẩmcủa tự nhiên và có bản năng tự nhiên, ông đã dùng những thành tựu của khoa học đểchứng minh mối liên hệ của tư duy với những quá trình vật chất diễn ra trong cơ thểcon người Tuy nhiên sai lầm của Feuerbach là khi ông giải thích con người trong mốiliên hệ cộng đồng thì Feuerbach lại rơi vào lập trường của chủ nghĩa duy tâm.Nói chung lại từ Carter đến Feuerbach đã có một bước tiến dài trong việc tìm rabản chất của con người Tuy nhiên trong lí luận của họ còn rất nhiều hạn chế, nhữngquan điểm về con người còn chưa đầy đủ và chặt chẽ, mang xu hướng duy tâm cánhân khá nhiều Sau này, chủ nghĩa Mac đã kế thừa và khắc phục những hạn chế đó,xây dựng một hệ thống quan niệm đầy đủ nhất về bản chất con người, vai trò của củacon người trong xã hội

b Con người là chủ thể sinh động nhất của xã hội:

Sự “sinh động” ở đây có nghĩa là con người có thể chinh phục tự nhiên, cỉa tạo

tự nhiên Tuy rằng con người đã bỏ xa giới động vật trong quá trình tiến hoá nhưngnhư thế không có nghĩa là con người đã lột bỏ tất cả những cái tự nhiên để không cònmột sự liên hệ nào với tổ tiên của mình Con người là sản phẩm tự nhiên, là kết quảcủa quá trình tiến hoá lâu dài của giới hữu sinh, đã là con người thì phải trải qua giaiđoạn sinh trưởng, tử vong, mỗi con người đều có nhu cầu ăn, mặc ở, sinh hoạt Songcon người khong phải là động vật thuần tuý như các động vật khác mà xét trên khíacạnh xã hội thì con người là động vật có tính xã hội, con người là sản phẩm của xã hội,mang bản tính xã hội Những yếu tố xã hội là tất cả những quan hệ, những biến đổixuất hiện do ảnh hưởng của các điều kiện xã hội khác nhau, những quy định về mặt

xã hội toạ nên con người Con người chỉ có thể tồn tịa được khi tiến hành lao độngsản xuất của cải vật chất để thoả mãn nhu cầu mình và chính lao động sản xuất là yếu

tố quyết định hình thành con người và ý thức Lao động là nguồn gốc duy nhất của vậtchất, vật chất quyết định tinh thần theo logic thì lao động là nguồn gốc của văn hoávật chất và tinh thần

Mặt khác trong lao động con người quan hệ với nhau trong lĩnh vực sản xuất, đó

là những quan hệ nền tảng để từ đó hình thành các quan hệ xã hội khác trong các lĩnhvực đời sống và tinh thần

Chính vì con người là sản phẩm của tự nhiên và xã hội cho nên con người chịu

sự chi phối của môi trường tự nhiên và xã hội cùng các quy luật biến đổi của chúng.Các quy luật tự nhiên như quy luật về sự phù hợp giữa cơ thể và môi trường, quy luật

về quá trình trao đổi chất tác động tạo nên phương diện sinh học của con người Cácquy luật tâm lý, ý thức hình thành và hoạt động trên nền tảng sinh học của con ngườihình thành tư tưởng tình cảm khát vọng niềm tin, ý chí Các quy luật xã hội quy địnhmối quan hệ giữa người với người, điều chỉnh hành vi của con người Hệ thống cácquy luật trên cũng tác động lên con người, tạo nên thể thống nhất hoàn chỉnh giữasinh học cái xã hội trong con người

Với tư cách là con người xã hội, là con người hoạt động thực tiễn con người sảnxuất và của cải vật chất, tác động vào tự nhiên để cải tạo tự nhiên, con người là chủthể cải tạo tự nhiên Như vậy con người vừa do tự nhiên sinh ra, bị phụ thuộc vào tựnhiên vừa tác động vào tự nhiên Tình cảm thống trị tự nhiên chỉ có con người mớikhắc phục được tự nhiên bằng cách tạo ra những vật chất, hiện tượng không như tựnhiên bằng cách toạ ra những vật chất, hiện tượng không như tự nhiên vốn có bằngcách đó con người đã biến đổi bộ mặt của tự nhiên, bắt tự nhiên phải phục vụ conngười Tuy nó là sản phẩm của tự nhiên Một điều chắc chắn rằng có con người chỉ cóthể thống trị tự nhiên nếu biết tuân theo và nắm bắt các quy luật của chính bản thân đó.Quá trình cải biến tự nhiên, con người cũng tạo ra lịch sử cho mình Con người khôngnhững là sản phẩm của xã hội mà con người còn là chủ thể cải tạo chúng Bằng mọihoạt động lao động sản xuất con người sáng tạo ra toàn bộ nền văn hoá vật chất, tinhthần Bằng hoạt động cách mạng Con người đánh dấu thêm các trang sử mới chochính mình mặc dù tự nhiên và xã hội đều vận động theo những quy luật khách quansong quá trình vận động của con người luôn xuất phát từ nhu cầu, động cơ và hứngthú, theo đuổi những mục đích nhất định và do đó đã tìm cách hạn chế hoặc mở rộngphạm vi tác dụng cuả quy luật cho phù hợp với nhu cầu và mục đích của mình Nếukhông có con người với tư cách là chủ thể sinh động nhất của xã hội thì không thể có

xã hội, không thể có sự vận động của xã hội mà vượt lên tất cả chính là của cải vậtchất

2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người:

a Con người là một thực thể thống nhất giữa mặt sinh học với mặt xã hội:

Triết học Mác đã kế thừa quan niệm về con người trong lịch sử triết học, đồngthời khẳng định con người hiện thực là sự thống nhất giữa yếu tố sinh học và yếu tố

xã hội

Tiền đề vật chất đầu tiên quy sự tồn tại của con người là giới tự nhiên Cũng do

đó, bản tính tự nhiên của con người bao hàm trong nó tất cả bản tính sinh học, tínhloài của nó Yếu tố sinh học trong con người là điều kiện đầu tiên quy định sự tồn tạicủa con người Vì vậy, có thể nói: Giới tự nhiên là "thân thể vô cơ của con người";con người là một bộ phận của tự nhiên; là kết quả của quá trình phát triển và tiến hoálâu dài của môi trường tự nhiên

Tuy nhiên, điều cần khẳng định rằng, mặt tự nhiên không phải là yếu tố duynhất quy định bản chất con người Đặc trưng quy định sự khác biệt giữa con ngườivới thế giới loài vật là phương diện xã hội của nó Trong lịch sử đã có những quanniệm khác nhau phân biệt con người với loài vật, như con người là động vật sử dụngcông cụ lao động, là "một động vật có tính xã hội", hoặc con người động vật có tưduy Những quan niệm trên đều phiến diện chỉ vì nhấn mạnh một khía cạnh nào đótrong bản chất xã hội của con người mà chưa nêu lên được nguồn gốc của bản chất xãhội ấy

Với phương pháp biện chứng duy vật, triết học Mác nhận thức vấn đề conngười một cách toàn diện, cụ thể, trong toàn bộ tính hiện thực xã hội của nó, mà trướchết là lao động sản xuất ra của cải vật chất "Có thể phân biệt con người với súc vật,bằng ý thức, bằng tôn giáo, nói chung bằng bất cứ cái gì cũng được Bản thân conngười bắt đầu bằng sự tự phân biệt với súc vật ngay khi con người bắt đầu sản xuất ranhững tư liệu sinh hoạt của mình - đó là một bước tiến do tổ chức cơ thể của conngười quy định Sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt của mình, như thế con người đãgián tiếp sản xuất ra chính đời sống vật chất của mình"

Thông qua hoạt động sản xuất vật chất; con người đã làm thay đổi, cải biến giới

tự nhiên: "Con vật chỉ sản xuất ra bản thân nó, còn con người thì tái sản xuất ra toàn

bộ giới tự nhiên"

Tính xã hội của con người biểu hiện trong hoạt động sản xuất vật chất; hoạtđộng sản xuất vật chất biểu hiện một cách căn bản tính xã hội của con người Thôngqua hoạt động lao động sản xuất, con người sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần,phục vụ đời sống của mình; hình thành và phát triển ngôn ngữ và tư duy; xác lập quan

hệ xã hội Bởi vậy, lao động là yếu tố quyết định hình thành bản chất xã hội của conngười, đồng thời hình thành nhân cách cá nhân trong cộng đồng xã hội.

Là sản phẩm của tự nhiên và xã hội nên quá trình hình thành và phát triển củacon người luôn luôn bị quyết định bởi ba hệ thống quy luật khác nhau, nhưng thốngnhất với nhau Hệ thống các quy luật tự nhiên như quy luật về sự phù hợp cơ thể vớimôi trường, quy luật về sự trao đổi chất, về di truyền, biến dị, tiến hóa quy địnhphương diện sinh học của con người Hệ thống các quy luật tâm lý ý thức hình thành

và vận động trên nền tảng sinh học của con người như hình thành tình cảm, khát vọng,niềm tin, ý chí Hệ thống các quy luật xã hội quy định quan hệ xã hội giữa người vớingười

Ba hệ thống quy luật trên cùng tác động, tạo nên thể thống nhất hoàn chỉnhtrong đời sống con người bao gồm cả mặt sinh học và mặt xã hội Mối quan hệ sinhhọc và xã hội là cơ sở để hình thành hệ thống các nhu cầu sinh học và nhu cầu xã hộitrong đời sống con người như nhu cầu ăn, mặc, ở; nhu cầu tái sản xuất xã hội; nhu cầutình cảm; nhu cầu thẩm mỹ và hưởng thụ các giá trị tinh thần

Với phương pháp luận duy vật biện chứng, chúng ta thấy rằng quan hệ giữa mặtsinh học và mặt xã hội, cũng như nhu cầu sinh học và nhu cầu xã hội trong mỗi conngười là thống nhất Mặt sinh học là cơ sở tất yếu tự nhiên của con người, còn mặt xãhội là đặc trưng bản chất để phân biệt con người với loài vật Nhu cầu sinh học phảiđược "nhân hóa" để mang giá trị văn minh con người, và đến lượt nó, nhu cầu xã hộikhông thể thoát ly khỏi tiền đề của nhu cầu sinh học Hai mặt trên thống nhất với nhau,hoà quyện vào nhau để tạo thành con người viết hoa, con người tự nhiên - xã hội

b Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ

Bởi vậy, để nhấn mạnh bản chất xã hội của con người, C.Mác đã nêu lên luận

đề nổi tiếng trong tác phẩm Luận cương về Phoiơbắc: "Bản chất con người không

phải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó,bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội".

Luận đề trên khẳng định rằng, không có con người trừu tượng, thoát ly mọi điềukiện, hoàn cảnh lịch sử xã hội Con người luôn luôn cụ thể, xác định, sống trong mộtđiều kiện lịch sử cụ thể nhất định, một thời đại nhất định Trong điều kiện lịch sử đó,bằng hoạt động thực tiễn của mình, con người tạo ra những giá trị vật chất và tinhthần để tồn tại và phát triển cả thể lực và tư duy trí tuệ Chỉ trong toàn bộ các mốiquan hệ xã hội đó (như quan hệ giai cấp, dân tộc, thời đại; quan hệ chính trị, kinh tế;quan hệ cá nhân, gia đình, xã hội ) con người mới bộc lộ toàn bộ bản chất xã hội củamình

Điều cần lưu ý là luận đề trên khẳng định bản chất xã hội không có nghĩa là phủnhận mặt tự nhiên trong đời sống con người Song, ở con người, mặt tự nhiên tồn tạitrong sự thống nhất với mặt xã hội; ngay cả việc thực hiện những nhu cầu sinh vật ởcon người cũng đã mang tính xã hội Quan niệm bản chất con người là tổng hoànhững quan hệ xã hội mới giúp cho chúng ta nhận thức đúng đắn, tránh khỏi cáchhiểu thô thiển về mặt tự nhiên, cái sinh vật ở con người

3 Vai trò của chủ nghĩa Mác về con người trong đời sống xã hội:

Do nhân thức được vai trò và tầm quan trọng của vấn đề con người đạc biệt làvấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ta hiện nay.Đảng và nhân dân ta đã và đang xây dựng và phát triển đất nước toàn diện về nhiềumặt đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, nó phụ thuộc rất nhiều vào nhiều chiến lược conngười: Cần đào tạo con người một cách có chiều sâu lấy tư tương và chủ nghĩa Mác -Lênin làm nền tảng, cũng như trên thế giới ở nước ta chiến lược con người nó có một

ý nghĩa hết sức quan trọng và để phát triển đúng hướng chiến lược đó cần có mộtchính sách phát triển con người, không để con người đi lệch tư tưởng tuy nhiên trongthực tế không ít người sẽ ngang đi tìm khả năng phát triển nó trong chủ nghĩa tư bản.Nhiều người trở về phục sinh và tìm sự hoàn thiện con người trong các tôn giáo vàcác hệ tư tưởng truyền thống Có người lại sáng tạo ra tư tưởng tôn giáo mới cho phùhợp với con người Việt Nam Song nhìn lại một cdách khách quan và khoa học sự tồntại của chủ nghĩa Mác - Lênin trong xã hội Việt Nam có lẽ không ai có thể phủ nhậnđược vai trò ưu trội và triển vọng cuả nó trong sự nghiệp phát triển con người tạo đàcho bước phát triển tiếp theo của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì một

nước đang còn ở tình trạng kém phát triển như nước ta không thể không xây dựngmột chính sách phát triển lâu dài, có tầm nhìn xa trông rộng phát triển con người nângcao chất lượng của người lao động Hơn bất cứ một lĩnh vực nghiên cứu nào khác,lĩnh vực phát triển con người là mục tiêu cao cả nhất của toàn dân, đưa loài người tớimột kỷ nguyên mới, mở ra nhiều khả năng để tìm ra những con đường tối ưu đi tớitương lai con đường khả quan nhất cho sự nghiệp phát triển con người trong sựnghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước Trong đời sống xã hội thực tiễn cơ sởvận dụng khoa học và sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin về con người tại hội nghị lầnthứ tư của ban chấp hành trung ương Đảng khoá VII đề ra nghị quyết và thông quanghị quyết về việc phát triển con người Việt Nam toàn diện với tư cách là "Động lựccủa sự nghiệp xây dựng xã hội mới, đồng thời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội" Đó là

"con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất phong phú về tinh thần,trong sáng về đạo đức" Bởi lẽ, người lao động nước ta ngày càng đóng vai trò quantrọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và trong sự phát triển của nền kinh tế đấtnước theo cớ chế thị trường, dưới sự quản lý của nhà nước, theo định hướng xã hộichủ nghĩa thì chất lượng của người lao động là nhân tố quyết định nghị quyết đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã khẳng định "Nâng cao dân trí, bồi dưỡng

và phát huy nguồn lực to lớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợicuả công cuộc đổi mới đất nước" Thực tiễn đã chứng tỏ xã hội ta hiện nay tình trạngmất hài hoà về mặt bản thể của mỗi cá nhân là chủ yếu, là tất cả bản thể cá nhân pháttriển toàn diện và hài hoà về đạo đức, trí tuệ, thể lực là mục tiêu xây dựng con ngườitrong chủ nghĩa xã hội nhưng mục tiêu cơ bản và quan trọng hơn cả là vấn đề conngười phải trở thành nhân tố quyết định lịch sử xã hộivà lịch sử của chính mình.Các nhà tư tưởng tư sản xuyên tạc chủ nghĩa Mác cho rằng đó là "chủ nghĩakhông có con người" thực tế thì, chủ nghĩa Mác là một chỉnh thể thống nhất của ba bộphận triết học nghiên cứu các quy luật của thế giới, giúp ta hiểu bản chất, mới quan hệ

tự nhiên - xã hội - con người, chính trị kinh tế vạch ra quy luật đi lên của xã hội, chủnghĩa xã hội khoa học chỉ ra con đường và phương pháp nghiên cứu con người Chủnghĩa Mác là một chỉ nghĩ vì con người, chủ nghĩa nhân đạo Học thuyết đó không chỉchứng minh bản chất của con người ("tổng hoà của các quan hệ xã hội") và bản tínhcon người ("luôn vươn tới sự hoàn thiện") mà còn vạch hướng đưă con người đi đúngbản chất và bản tính của mình, giải phóng, xoá bỏ sự tha hoá, tạo điều kiện phát huymọi sức mạnh bản chất người, phát triển toàn diện, hài hoà cho từng cá nhân Sự phùhợp giữa tư tưởng Mác Xít với bản chất và bản tính người đã thu phục và làm say mê

những con người hằng mong vươn lên xây dựng xã hội mới, mở ra mọi khả năng cho

sự phát triển con người

Chỉ có chủ nghĩa Mác - Lênin mới có thẻ vạch rõ được hướng đi đúng cho conđường đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, thực tế cho thấy cùng với tư tưởng Hồ ChíMinh, chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam đã làm nên thắng lợi cách mạng giảiphòng dân tộc (1945), thống nhất đất nước (1975) thực hiện ý chí độc lập tự do conngười việt Nam điều mà bao nhiêu học thuyết trước Mác không thể áp dụng được, vàchính chủ nghĩa Mác - Lênin đã làm thay đổi, trở thành hệ tư tưởng chính thống củatoàn xã hội, thay đổi nhanh chóng đời sống tinh thần đại đa số nhân dân Việt Nam.Thực tiễn hoạt động cách mạng xã hội chủ nghĩa vừa nhanh chóng nâng cao trình độnhận thức toàn diện Bằng hệ thống giáo dục với các hình thức đào tạo đa dạng, vớicác hình thức khoa học thấm nhuần tinh thần cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin đãhình thành kế tiếp nhau những lớp người lao động mới ngày càng có tư tưởng, trình

độ chung, chuyên môn cao ngày nay chúng ta đã có một đội ngũ cán bộ văn hoá khoahọc công nghệ với trình độ lý luận và quản lý tốt đồng đều trong cả nước

Có thể nói chỉ trong một thời gian ngắn hệ tư tưởng Macxít đã thể hiện xuhướng của mình đối với nền văn hoá dân dã, xoá bỏ dần dần sự thống trị của các loại

tư tưởng tự phát, lạc hậu, thấp kém trong con người cũ, mê tín dị đoan, các niềm tin

mù quáng… Với sức mạnh có tính khoa học, học thuyết Mác - Lênin đã vạch rõ đượcnhững yếu tố phi khoa học, phi nhân đạo, các loại thế giới quan, nhân sinh quan sailệch mà trước đó đã làm mai một trí tuệ, tính tích cực trong con người của các hệ tưtưởng truyền thống Mặt khác, chủ nghĩa Mác - Lênin còn thể hiện rõ tính ưu việttrong con người đối với các luồng tư tưởng tư sản ngoại nhập của Phương Tây, và cáctrào lưu tư tưởng tư sản hiện tại đang làm lệch hướng đi của những con người chânchính trong điều kiện đời sống vật chất khó khăn Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộcxiềng xích của chân lý cổ truyền, của nền sản xuất tiểu nông với tư duy còn hạn chế,kinh nghiệm, phi khoa học trong con người thiếu văn hoá do xã hội cũ để lại đã đượctri thức khoa học Mác xít phá tan Một ý thức tiên tiến ra đời Các tín ngưỡng dần dầncũng phải nhường chỗ cho niềm tin khoa học Các yếu tố tư duy duy vật biện chứnghình thành trong đời sống thường ngày, trong lao động, cũng như trong mọi hoạt độngcủa xã hội Thế giới quan khoa học ngày càng ăn sâu ở những con người luôn phấnđấu cho thắng lợi của chủ nghĩa xã hội nó nhìn thế giới, xã hội, con người trong sựvận động và phát triển trong tính hiện thực và tiềm ẩn những khả năng, sự tồn tạikhách quan là điều kiện sống và sự phát triển con người

Thế giới quan đó hàm chứa nhân sinh quan tiến bộ, khắc phục dần những quanniệm sai lầm, phiến diện về con người của các hệ tư tưởng khác.

Sự chuyển đổi hệ tư tưởng dẫn đến chuyển đổi hệ giá trị của xã hội và giá trịcon người, con người từ chỗ phục tùng chuyển sang tự chủ, sáng tạo, từ chỗ dựa trêntập quán chuyển sang lý trí, dân chủ, từ chí tìm cách hoà đồng chuyển sang tôn trọng

cả cá tính và bản lĩnh riêng Các chuẩn mực mới của con người đòi hỏi không chỉ pháttriển từng mặt riêng lẻ mà phải là cá nhân phát triển hài hoà tính cách mạng của họcthuyết Mác xít khắc phục dần lối sống thụ động, hẹp hòi, làm cơ sở cho lối sống tíchcực, vì xã hội, phát triển ý thức luôn vươn lên làm chủ và xây dựng cuộc sống mớixuất hiện những nhân cách mới

Tuy nhiên sự phát triển con người ngày nay không chỉ là sản phẩm của hệ tưtưởng Mác xít vì ngay khi chủ nghĩa Mác xít trở thành hệ tư tưởng chính thống ở ViệtNam thì các tôn giáo, các hệ tư tưởng và văn hoá bản địa đã có sức sống riêng của nó.Chủ nghĩa Mác - Lênin thâm nhập, nó như một hệ tư tưởng khoa học vượt hẳn lên cáinền văn hoá bản địa, nhưng nó cũng chịu sự chi phối tác động đan xen của các yếu tốsai - đúng, yếu - mạnh, mới - cũ, v.v Các yếu tố tích cực đã thúc đẩy, còn các yếu tốtiêu cực thì kìm hãm sự phát triển con người

Sự văn minh, phát triển hoá con người Việt Nam của chủ nghĩa Mác - Lêninvừa có lợi thế song cũng không tránh khỏi những sai lầm Sai lầm là sự chống trả của

tư tưởng văn hoá bản địa đã thành truyền thống Lợi thế là văn hoá bản địa chưa cómột hệ tư tưởng khoa học định hình vững chắc, nó dường như đang thiếu một lýthuyết khoa học Nếu như không có chủ nghĩa Mác - Lênin xã hội Việt Nam phát triểnhơn, đó là tư tưởng của những người thiếu hiểu biết về một xã hội tiến bộ, luôn coi cáitrước mắt mình là những thứ vô giá trị mà chỉ chạy theo trào lưu, điều đáng trách hơn

là họ cần cho rằng văn hoá Việt Nam sẽ phong phú hơn, đặc sắc hơn Thực tế, từ khixuất hiện chủ nghĩa Mác - Lênin xã hội Việt Nam như được tiếp thêm sức mạnh, pháttriển có khoa học hơn, ở khía cạnh nào đó trình độ dân trí, trình độ năng lực, văn hoá,khoa học, nghệ thuật… Con người Việt Nam không thua kém con người của các nướcvăn minh khác

Theo chủ nghĩa Mác - Lênin con người chỉ những cá thể, là sự thống nhất giữamặt sinh học và mặt xã hội của nó Cái mà chủ nghĩa Mác - Lênin đã làm được đó là

lý luận con người trong xã hội chứ không chỉ mặt sinh học như trước đây Và chínhvậy mà nó đã được áp dụng vào xã hội Việt Nam, trong cách mạng xã hội chủ nghĩacon người là yếu tố quyết định vừa là điểm xuất phát vừa là mục tiêu của mọi chính

sách kinh tế - xã hội Xây dựng chủ nghĩa xã hội là xây dựng được một xã hội mà ở

đó có đủ những điều kiện vật chất và tinh thần để thực hiện trong thực tế nguyên tắc

"Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọingười" và ở một đất nước ta, một đất nước đang còn nghèo nàn thì việc phát triển yếu

tố con người là một vấn đề mà Đảng ta đã xác định đó là vấn đề then chốt cho sự pháttriển kinh tế đất nước lấy chủ nghĩa Mác - Lênin là kim chỉ nam cho mọi hoạt động.Chúng ta cũng đã có những đổi mới rõ rệt, sự phát triển hàng hoá nhiều thànhphần theo cơ chế thị trường, sự phân hoá giàu nghèo sự phân tầng xã hội, việc mởrộng dân chủ đối thoại trong sinh hoạt chính trị của đất nước, việc mở cửa và pháttriển giao lưu quốc tế về các mặt kinh tế, văn hoá và chính trị, trên thế giớ Sự biếnđổi nhanh chóng của tình hình chính trị quốc tế, sự phát triển vũ bão của cuộc cáchmạng khoa học và công nghệ… Điều đó đòi hỏi chúng ta phải biết vận dụng chủnghĩa Mác một cách khoa học, hợp lý và sáng tạo để đáp ứng được những đòi hỏi của

xã hội mới nếu muốn tồn tại và vươn lên một tầm cao mới