cam-nang-cham-soc-suc-khoe-sau-benh-sau-phau-thuat

Thế nhưng, tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe sau bệnh, sau phẫu thuật dường như chưa được người bệnh và gia đình hiểu hết.Tâm lý “hết bệnh rồi cần chi chăm sóc” đã khiến nhiều bệ

Biên soạn: First News

Biên tập : Nguyễn Thị Phương Mai

Thực hiện liên kết: First News - Trí Việt

11H Nguyễn Thị Minh Khai, Quận 1,

Số lượng 10.000 cuốn, khổ 10 x 15 cm, tại Công ty TNHH MTV ITAXA (122 – 124 - 126 Nguyễn Thị Minh Khai, Quận 3, TP HCM)

XNĐKXB số 1293 - 2017/CXBIPH/43 - 20/HĐ, ký ngày 26/04/2017 - QĐXB số 696/QĐ-NXBHĐ cấp ngày 03/05/2017

LÀ GÌ?

Chăm sóc sức khỏe khi bệnh, khi phẫu thuật… từ lâu luôn được coi trọng Thế nhưng, tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe sau bệnh, sau phẫu thuật dường như chưa được người bệnh và gia đình hiểu hết.

Tâm lý “hết bệnh rồi cần chi chăm sóc”

đã khiến nhiều bệnh nhân xuất hiện tình trạng Suy Nhược Cơ Thể (SNCT)

từ đó khiến sức khỏe giảm sút, một

số trường hợp khiến bệnh tái phát với tình trạng nặng hơn

SUY NHƯỢC CƠ THỂ

Suy Nhược Cơ Thể (SNCT) là gì?

Nguyên nhân SNCT?

Một số phương pháp phòng SNCT?

Phòng và điều trị SNCT trong y học cổ truyền

CHĂM SÓC SỨC KHỎE SAU PHẪU THUẬT KHỚP

Chuẩn bị sức khỏe trước phẫu thuật

Những điều nên tránh

Tăng đề kháng cho bệnh nhân

Tuổi cao với phẫu thuật

Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân

242832343844

Hiệu đính: BS.Lê Hùng

Chủ tịch Hội Đông Y TP HCM

| SUY NHƯỢC CƠ THỂ

Kính thưa bác sĩ, ngày nay chúng ta thường

nghe nhắc nhiều đến cụm từ “suy nhược cơ

thể” Nhờ bác sĩ giải thích rõ hơn Suy Nhược Cơ

Thể (SNCT) là gì? Nguyên nhân và những biểu

hiện cơ bản?

Suy nhược cơ thể là cảm giác mệt mỏi, suy nhược, kiệt sức kéo dài triền miên Ngủ hay nghỉ ngơi thời gian ngắn không làm các triệu chứng bệnh lý này mất đi

Suy nhược cơ thể bao gồm một số triệu chứng cơ bản sau:

• Mất ngủ: Đây là triệu chứng thường gặp nhất,

khởi đầu do căng thẳng, lo âu, bực tức, gây ra bởi stress Dần dần người bệnh cảm thấy khô khốc trong người, miệng khô, lưỡi khô, nóng trong lồng ngực, trằn trọc, khó đi vào giấc ngủ Cuối cùng xuất hiện mất ngủ nặng, mất ngủ hoàn toàn

• Lo âu, sợ hãi vô cớ, đặc biệt những cảm giác này

thường xảy ra về đêm và đi kèm với những cơn

ác mộng

• Tư duy kém, hay quên, khó tập trung tư tưởng,

các phản xạ thần kinh chậm lại

• Không thích làm việc, nếu phải làm việc thì không

hăng hái, mau mệt và năng suất cũng như chất

lượng công việc kém

• Sống khép kín, không muốn tiếp xúc với người khác.

• Đau nhức ê ẩm cả người, đau ở nhiều vùng cơ,

khớp xương, đau lưng, mỏi gối nhưng thường

không có dấu hiệu sưng nóng đỏ cấp tính

• Dễ bị kiệt sức sau khi thực hiện các hoạt động thể

chất và rất lâu mới có thể phục hồi lại, chân tay buồn mỏi, chuột rút, cảm giác như có kiến bò hay kim châm ở trên da

• Suy nhược sinh dục, giảm ham muốn tình dục Nữ

có thể bị lãnh cảm và một số bệnh phụ khoa Nam giới thường bị rối loạn cương, xuất tinh sớm hoặc mất khoái cảm khi giao hợp

• Bị những bệnh mạn tính kéo dài cũng làm cho người bệnh bị suy nhược cả tinh thần lẫn thể xác

| SUY NHƯỢC CƠ THỂ

Những người bị suy nhược cơ thể càng ngày càng trẻ hóa bởi nhiều nguyên nhân

• Với lối sống hiện nay, giới trẻ phải làm việc và cạnh tranh khốc liệt để đạt được những mục tiêu của bản thân

Sức khỏe giảm sút nhưng không nghỉ ngơi nên dẫn đến hội chứng SNCT ngày càng nặng hơn

• Những thói quen xấu, uống quá nhiều rượu bia, các chất có cồn, hút thuốc lá

• Ăn uống không đúng cách: ăn nhiều, ăn mặn, ăn nhiều mỡ, ăn nhiều thịt, nhiều đường…

• Thói quen thức dậy trễ, lười vận động

Tất cả những yếu tố xấu và lối sống không lành mạnh nêu trên làm cho người trẻ ngày nay bị suy nhược cơ thể từ rất sớm

Trước đây, những người lớn tuổi là nhóm đối

tượng chính của tình trạng này Nhưng hiện

nay, nhiều trường hợp vẫn còn trẻ, đặc biệt là

nam giới trong độ tuổi lao động vẫn bị SNCT

Xin bác sĩ cho biết vì sao số bệnh nhân bị SNCT

ngày càng gia tăng và trẻ hóa?

Người trẻ phải thay đổi để có một lối sống phù hợp với thời đại ngày hôm nay Lối sống lành mạnh sẽ mang lại sức khỏe, phòng tránh được hiện tượng suy nhược cơ thể.

• Sinh hoạt điều độ, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý

• Học tập và làm việc vừa sức, không cố gắng quá độ

• Không thức đêm nhiều Ngủ đủ giấc, ngủ sâu

• Tập luyện thể dục, thể thao, Yoga, thư giãn, thiền định…

• Ăn uống có chọn lọc, những thức ăn phù hợp với sức khỏe và ăn vừa đủ, không ăn quá no

• Không uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá

• Tìm đến những thú vui thanh cao: âm nhạc, hội họa, thư pháp, cây cảnh , cắm hoa…

• Tìm người tốt mà làm bạn để có thể giao lưu, học hỏi và chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống

• Huân tập lòng bi mẫn, cảm thông chia sẻ, yêu thương và giúp đỡ những người trong gia đình cũng như những người xung quanh

• Chú ý đến sức khỏe của mình, khám bệnh định

kỳ và điều trị ngay những căn bệnh từ khi chớm khởi phát

Một số phương pháp phòng SNCT?

Trong y học cổ truyền, chúng ta có những vị

thuốc nào giúp phòng và điều trị SNCT không

thưa bác sĩ?

Thế mạnh của y học cổ truyền là phòng bệnh và bồi

bổ cho cơ thể Chính vì vậy đây là phương pháp điều trị rất độc đáo và có hiệu quả tốt đối với hội chứng suy nhược cơ thể

Có nhiều cây thuốc, vị thuốc và động vật… theo y học

cổ truyền có tác dụng bồi bổ cơ thể rất tốt và thường không có tác dụng phụ độc hại cho cơ thể

Hiệu đính: PGS TS BS Lê Anh Thư

Bệnh viện Chợ Rẫy - Phó Chủ tịch Hội Thấp khớp học Việt Nam

Phẫu thuật là giải pháp chẳng đặng đừng để

chữa trị của cả bác sĩ lẫn bệnh nhân Nếu như

không may phải phẫu thuật, xin bác sĩ cho biết,

bệnh nhân cần chuẩn bị sức khỏe thế nào trước

khi bước vào phẫu thuật và quá trình điều trị

sau đó?

| CHĂM SÓC SỨC KHỎE SAU PHẪU THUẬT KHỚP

Trong các biện pháp điều trị các bệnh lý Xương Khớp nói chung, bao giờ cũng bao gồm 3 phần

cơ bản:

• Các biện pháp điều trị không dùng thuốc: giáo dục

sức khỏe, dinh dưỡng, vận động hợp lý và các điều trị hỗ trợ (vật lý trị liệu, xoa bóp, châm cứu…)

• Các thuốc điều trị: bao gồm các thuốc điều trị triệu

chứng (đau, viêm), các thuốc điều trị bệnh hay các thuốc đặc trị và các thuốc hỗ trợ

• Các biện pháp phẫu thuật: được áp dụng bắt buộc

hoặc khi cần thiết để sửa chữa các biến dạng của xương, khớp

Như vậy, trong các biện pháp điều trị, phẫu thuật

là một biện pháp điều trị khá chuyên biệt, không

áp dụng cho mọi bệnh nhân, cần được các bác

sĩ chẩn đoán xác định bệnh rõ ràng và chỉ định từng biện pháp phẫu thuật phù hợp trên từng bệnh nhân cụ thể

Để chuẩn bị phẫu thuật ngoài việc chuẩn bị hiêm ngặt về chuyên môn của các bác sĩ theo một quy trình (chẩn đoán xác định bệnh, chỉ định phương pháp phẫu thuật, khám và các xét nghiệm tiền phẫu, duyệt mổ…), người bệnh cũng chuẩn bị trước (trừ phẫu thuật cấp cứu), nếu chuẩn bị càng tốt, việc phẫu thuật cũng như quá trình điều trị sau đó càng thuận lợi

ng-Sau đây là một số bước chuẩn bị trước phẫu thuật của người bệnh:

• Về mặt tâm lý: tránh lo lắng, căng thẳng quá

mức

• Về sức khỏe: tăng cường dinh dưỡng để nâng

cao sức khỏe và khả năng đề kháng của cơ thể thông qua chế độ ăn uống, thuốc bổ và các nguồn thực phẩm dinh dưỡng phù hợp, duy trì chế độ vận động phù hợp với sức khỏe

Nếu tinh thần thoải mái, sức khỏe được chuẩn bị tốt, kết quả phẫu thuật và điều trị nói chung sẽ đạt kết quả cao nhất

Người Việt Nam vẫn có những quan niệm kiêng

cái này, cữ cái kia… Bác sĩ vui lòng cho biết chế

độ ăn uống sau phẫu thuật có khác biệt gì so

với điều trị thông thường? Những lưu ý thực

phẩm cần tránh sau phẫu thuật?

Kiêng cữ sau khi phẫu thuật là cần thiết, tuy nhiên phải dựa vào kiến thức y học Có rất nhiều loại phẫu thuật và chế độ ăn sau phẫu thuật phải phụ thuộc vào từng loại phẫu thuật Riêng với các phẫu thuật Xương Khớp, chế độ ăn không khác biệt lắm so với bình thường, nguyên tắc chung là:

• Hạn chế các thức ăn có nhiều chất béo, đường, muối và hóa chất phụ gia, hạn chế các chất kích thích (rượu, trà, café, thuốc lá…)

• Tăng cường các thực phẩm tươi vì nó dồi dào vitamin, khoáng chất cũng như chất xơ Chú trọng các thực phẩm giàu calorie và khoáng chất để cung cấp năng lượng cho cơ thể và tăng cường tái tạo mô xương Nguồn thực phẩm giàu protein và

khoáng chất là thịt, cá, phô mai, sữa, sữa chua,

trứng, các loại rau họ đậu, các loại rau xanh, trái cây tươi, một số thực phẩm chức năng…

• Thức ăn nên nấu chín và nên

chia làm nhiều bữa nhỏ để cơ

thể dễ hấp thu

• Luôn bổ sung đủ nước vì sau

phẫu thuật, cơ thể thường

bị mất khá nhiều nước do đó

phải tăng cường uống nước

lọc, nước trái cây tươi, các

loại sữa tươi, súp, món ăn có

nước, nước thịt, nước xốt

(Bảo đảm khoảng 2-3 lít nước

mỗi ngày)

• Sử dụng các thực phẩm dinh

dưỡng có tác dụng bồi bổ cơ

thể, có lợi cho xương khớp

Có phải, sau phẫu thuật cơ thể sẽ yếu ớt hơn,

dễ mắc các bệnh thông thường hơn trong quá

trình điều trị? Làm thế nào để có thể tăng đề

kháng cho bệnh nhân giai đoạn này?

Phẫu thuật là một biện pháp điều trị can thiệp trực tiếp vào cơ thể người bệnh để chữa bệnh, tùy từng loại phẫu thuật mà có thể ảnh hưởng nhiều hay ít đến cơ thể Chính vì vậy, người bệnh phải được chuẩn bị kỹ lưỡng trước phẫu thuật, đồng thời phải điều trị sau phẫu thuật để hồi phục sức khỏe và bảo đảm kết quả phẫu thuật

Giai đoạn sau phẫu thuật là giai đoạn cơ thể có nhiều rối loạn về sinh lý bao gồm các biến chứng về hô hấp, tuần hoàn, kích thích, đau, rối loạn chức năng thận, rối loạn đông máu, hạ nhiệt độ gây ra do gây

mê hoặc do phẫu thuật Vì vậy bệnh nhân cần được nghỉ ngơi, tránh tiếp xúc với nhiều người, được ăn uống bồi dưỡng và chăm sóc để nhanh chóng phục hồi sức khỏe Trong giai đoạn này người bệnh có thể được sử dụng thêm một số sản phẩm có tác dụng bồi

bổ sức khỏe

Vấn đề tuổi người bệnh sau phẫu thuật có cần

lưu ý? Có phải càng lớn tuổi thì có nhiều bệnh

Chính vì vậy, khi chuẩn bị phẫu thuật cho bệnh nhân lớn tuổi cần lưu ý:

• Chuẩn bị phẫu thuật: tuân thủ nghiêm ngặt các quy

trình chuyên môn: chẩn đoán xác định bệnh, chỉ

định phương pháp phẫu thuật, khám, xét nghiệm

tiền phẫu, duyệt mổ, chọn lựa các biện pháp gây

mê cũng như can thiệp phù hợp và an toàn nhất

• Đánh giá các bệnh thường cùng mắc trên người

cao tuổi như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy

tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh thận

mạn… các bệnh này phải được kiểm soát tốt trước,

trong và sau khi phẫu thuật

Nếu tinh thần thoải mái, sức khỏe được chuẩn bị

tốt, các bệnh mạn tính cùng mắc được kiểm soát…

quá trình phẫu thuật sẽ thuận lợi hơn, cũng như sẽ

đạt kết quả cao nhất

Một số lời khuyên của bác sĩ về chế độ dinh

dưỡng cho bệnh nhân?

• Tăng cường các thực phẩm tươi từ thiên nhiên

vì chúng dồi dào vitamin, khoáng chất cũng như chất xơ cần thiết cho cơ thể

• Bổ sung đủ năng lượng cho cơ thể, chú trọng các thực phẩm giàu protein, vitamin và khoáng chất

để cung cấp năng lượng cho cơ thể và tăng cường tái tạo tổ chức

• Hạn chế bớt lượng đường, muối, chất béo và tinh bột trong khẩu phần ăn hàng ngày, hạn chế rượu, trà, café, thuốc lá…

• Luôn bổ sung đủ nước

• Sử dụng một số dược vật có tác dụng bồi bổ cơ thể giúp bệnh nhân mau hồi phục sau bệnh: lộc nhung, vi cá,

• Tuy nhiên chế độ Dinh dưỡng chỉ mới đóng một phần trong các biện pháp ngoài thuốc để bảo vệ và nâng cao sức khỏe chung cho con người, đặc biệt là sức khỏe Xương Khớp Chúng

ta cần nhớ bên cạnh chế độ Dinh dưỡng, mỗi người cần có một chế độ Vận động hợp lý, chế độ Dinh dưỡng

và chế độ Vận động luôn là 2 việc đan xen và tác động lẫn nhau vì vậy chế độ Vận động cũng phải được thực hiện đều đặn, hàng ngày, phù hợp với từng lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, trạng thái cơ thể của từng người

NHUNG NAI

VỊ THUỐC QUÝ CỔ TRUYỀN

NHUNG NAI –

THƯỢNG DƯỢC QUÝ CHO SỨC KHỎE

Nhung – hay lộc nhung – vị thuốc thứ hai trong tứ

đại danh dược này chính là phần sừng non của hươu

hay nai đực Hằng năm, cứ vào cuối mùa hạ, sừng

của chúng lại rụng đi, để đầu mùa xuân năm sau, lại

mọc cái mới Phần sừng mới mọc này rất mềm và

mọng, mặt ngoài phủ đầy lông tơ màu nâu nhạt, sờ

vào êm mịn như nhung nên được gọi là “lộc nhung”

Không chỉ phổ biến tại châu Á, nhung còn ngày càng

được ưa chuộng tại các quốc gia tiên tiến như Mỹ,

Canada, New Zealand…

Các sách thuốc kinh điển như: Bản Thảo Cương Mục (Lý Thới Trân, đời Minh), Nam Dược Thần Hiệu (Tuệ Tĩnh), Lĩnh Nam Bản Thảo (Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác) đều có viết về công dụng chữa bệnh của nhung nai Theo đó, nhung có vị ngọt, hơi mặn, ấm, không độc, đi vào các kinh thận, can, tâm, tâm bào,

có tác dụng bổ thận dương, sinh tinh tủy, ích khí huyết, điều hòa kinh mạch, mạnh gân xương, giảm mệt mỏi và làm lành vết thương

Theo phân tích của y học hiện đại, nhung chứa đa dạng 26 nguyên tố vi lượng, 18 loại acid amin (bao gồm đủ 8 loại acid amin thiết yếu), các khoáng chất, protein, các hormone sinh dục… giúp:

• Phục hồi sau bệnh, sau phẫu thuật

• Tăng cường tái tạo máu, giúp làm lành các vết thương

• Phòng ngừa bệnh thoái hóa khớp & loãng xương

• Bổ khí huyết, chữa mọi lao tổn

Đối với bệnh nhân sau phẫu thuật, lộc

nhung chứa:

• PROSSTAGLANDINS: giúp chống lại

quá trình viêm trong cơ thể

• HORMONNE IGF-1: giúp xây dựng

cấu trúc nền – là một mạng lưới

protein, tạo khung đỡ để các tế

bào mới được tạo ra, gắn kết và

phát triển để hồi phục vết thương

Nghiên cứu cho thấy lộc nhung

giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi

của các dây thần kinh và cơ bắp bị

tổn thương

• Trong lúc Prosstaglandins giúp

giảm tình trạng viêm, IGF-1 giúp cơ

thể mau lành vết thương, thì các

dưỡng chất khác tác dụng tích cực

đến quá trình trao đổi chất, điều

dưỡng khí huyết, lợi niệu và tăng

nhu động dạ dày - ruột; chuyển hóa

tốt protid và glucid giúp bệnh nhân

nhanh chóng hồi phục sức khỏe

Sự kết hợp này giúp lộc nhung trở

thành vị thuốc không thể thiếu dành

cho bệnh nhân sau phẫu thuật

Để mang những lợi ích quý giá của nhung nai đến

với cộng đồng, công ty Đông Bắc Á đã nghiên cứu

ứng dụng công nghệ vào quá trình nuôi dưỡng và

sản xuất các sản phẩm từ nhung nai, như NHUNG

NAI NGÂM MẬT ONG

Tại Đắc Lắc, Đông Bắc Á vừa kết hợp với làng nai

Châu Sơn nổi tiếng, vừa xây dựng một trang trại quy

mô lớn với mô hình nuôi bán hoang dã để có nguồn

lộc nhung chất lượng cao

Không còn phải chế biến cầu kỳ như trước, sản phẩm

có thể sử dụng trực tiếp hoặc chỉ cần pha với nước

trà, nước ấm

Số GPQC: 00605/2017/ATTP-XNQC

CÔNG DỤNG NHUNG NAI

• Giúp bồi bổ, tăng đề kháng, phòng và hỗ trợ điều trị các bệnh mạn tính: lao, viêm gan

• Giúp phục hồi: sau phẫu thuật, sau hóa trị

• Tăng cường tái tạo máu giúp làm lành các vết thương

• Phòng ngừa bệnh thoái hóa khớp và loãng xương

• Hỗ trợ điều trị mất ngủ

• Bổ khí huyết, chữa mọi chứng lao tổn

| CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

1 Nhung nai có công dụng gì?

Nhung nai là một trong bốn thượng dược có tác dụng bồi bổ sức khỏe, phòng và chữa bệnh hàng đầu cho con người, lộc nhung giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, sảng khoái tinh thần, vết thương mau lành, ăn ngủ tốt, chống suy nhược cơ thể, tác dụng tích cực đến quá trình trao đổi chất, điều dưỡng khí huyết, lợi tiểu và tăng nhu động dạ dày, ruột, chuyển hóa tốt protid và glucid; tẩm bổ và ngăn ngừa sự lão hóa giúp trẻ lâu…

Nghiên cứu trên hệ miễn dịch, nhung nai giúp tăng

số lượng tế bào miễn dịch đặc hiệu CD4, CD8 từ đó tăng khả năng ức chế siêu vi C, thải trừ siêu vi, làm giảm men gan rõ rệt, giúp bệnh nhân ăn ngon, mau hồi phục