xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở việtnam

Ngược lại, nhiều nước rơi vào tình trạng suy thoái, hỗn loạn, bịxâu xé bởi các mâu thuẫn dân tộc và âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch.Việt Nam lựa chọn con đường xây dựng nền kinh

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

Trong hơn 20 năm qua, quá trình cải tổ của các nước thuộc hệ thống Xãhội Chủ nghĩa (XHCN) đã đi theo hai con đường khác nhau Các nước XHCN ởchâu Âu lựa chọn con đường quay trở lại chế độ tư bản chủ nghĩa (TBCN) Tuynhiên, sự quay trở lại con đường TBCN đã không đem lại cho các nước này kếtquả mong muốn Ngược lại, nhiều nước rơi vào tình trạng suy thoái, hỗn loạn, bịxâu xé bởi các mâu thuẫn dân tộc và âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch.Việt Nam lựa chọn con đường xây dựng nền kinh tế thị trường (KTTT) địnhhướng XHCN, tức là xây dựng nền kinh tế, trong đó thừa nhận các loại hình vàchế độ sở hữu khác nhau, nhưng công hữu giữ vai trò chủ đạo, thừa nhận KTTT,thậm chí hội nhập vào nền kinh tế thế giới, theo “luật chơi” của các nước trêntoàn, nhưng về mặt chính trị vẫn duy trì nền tảng chính trị của CNXH, trong đómấu chốt là Đảng cộng sản cầm quyền, xây dựng nhà nước XHCN có khả năngthi hành các chính sách định hướng XHCN Ngày nay khái niệm kinh tế thịtrường không còn là khái niệm xa lạ đối với chúng ta, không ai phủ nhận vị trí,vai trò dặc biệt quan trọng của kinh tế hàng hoá và kinh tế thị trường trong quátrình phát triển nền sản xuất xã hội, phát triển lực lượng sản xuất xã hội; không

ai phủ nhận được sự tồn tại khách quan của kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trườngtrong nhiều chế độ khác nhau; không ai còn ngây thơ cho rằng kinh tế hàng hoá,kinh tế thị trường là sản phẩm riêng của chủ nghĩa tư bản Đảng ta khẳng định:

“Sản xuất hàng hoá không đối lập với chủ nghĩa xã hội, mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan, cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng”.Vì vậy,

phát triển kinh tế thị trường được coi là chiếc đòn xe để xây dựng chủ nghĩa xãhội, là phương tiện khách quan để xã hội hoá xã hội chủ nghĩa nền sản xuất Đổimới nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý củaNhà nước đang tạo ra sự biến đổi sâu sắc về nhận thức lý luận và thực tiễn nướcta

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên hơn nữa đó là một đề tàiđặc biệt quan trọng trong giai đoạn hiện nay, do vậy việc chọn đề tài nghiên cứu

về vấn đề xây dựng nền KTTT theo định hướng XHCN nhằm đưa ra một số lýluận cũng như thực tiễn của nước ta

Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

NỘI DUNG

1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1.1 Sự hình thành và phát triển của Kinh tế thị trường

1.1.1 Quá trình chuyển từ kinh tế tự nhiên lên kinh tế hàng hoá

Nền sản xuất xã hội trong bất kì giai đoạn lịch sử nào cũng phải giải quyết

ba vấn đề cơ bản là: sản xuất ra cái gì? sản xuất như thế nào? và sản xuất cho ai?Kinh tế tự nhiên là hình thức kinh tế đầu tiên mà loài người sử dụng để giảiquyết ba vấn đề này Kinh tế tự nhiên tồn tại trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ,tuy nhiên tàn tích của nó vẫn tồn tại cho tới tận bây giờ Đặc điểm của kinh tế tựnhiên là sản phẩm được sản xuất ra nhằm mục đích trực tiếp thoả mãn nhu cầutiêu dùng của chính những người sản xuất hoặc tiêu dùng nội bộ, hầu như khôngtồn tại quan hệ trao đổi hàng hoá Kinh tế tự nhiên có tổ chức kinh tế khép kín,phân tán, kỹ thuật thủ cựu lạc hậu và nhịp độ phát triển chậm chạp Kinh tế tựnhiên tồn tại trong điều kiện trình độ phát triển thấp kém của lực lượng sản xuất

và phân công lao động xã hội khiến cho năng suất lao động thấp, sản phẩm sảnxuất ra ít, nhìn chung chỉ để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng nội bộ và giới hạn củanhu cầu cũng hạn hẹp Chính vì vậy, theo đà phát triển của lực lượng sản xuất vàphân công lao động xã hội, và đồng thời với nó là sự tan rã của xã hội cộng sảnnguyên thuỷ, quan hệ trao đổi ngày càng phát triển mạnh, khi trao đổi trở thànhmục đích phổ biến và thường xuyên của sản xuất, có sự tách biệt giữa nhữngngười sản xuất thì nền kinh tế tự nhiên dần chuyển thành nền kinh tế hàng hoá

Kinh tế hàng hoá là một hình thái tổ chức kinh tế mà ở đó các sản phẩmđược sản xuất ra đều nhằm mục đích để trao đổi hay để bán Trong nền kinh tếhàng hóa thì ba câu hỏi sản xuất cái gi, sản xuất cho ai và sản xuất như thế nàođều được giải quyết thông qua thị trường và do thị trường quyết định Nền kinh

tế hàng hoá ra đời đã thúc đẩy chuyên môn hoá, mở rộng thị trường, phát huyđược lợi thế so sánh của mỗi vùng, mỗi đơn vị kinh tế Ngoài ra nó còn tạo động

lực thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất và lực lượng sản xuất, nâng caonăng suất lao động, mở rộng quan hệ giao lưu về kinh tế giữa các vùng và giữacác nước

1.1.2 Quá trình chuyển từ kinh tế hàng hoá giản đơn sang kinh tế thị trường

Nền kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hoá,

trong đó toàn bộ các yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất đều được thông quathị trường Nền kinh tế hàng hoá giản đơn chuyển sang nền kinh tế thị trườngkhi hội nhập các yếu tố, đó là sự xuất hiện của thị trường sức lao động; tích luỹđược một số tiền nhất định; cần có hệ thống tài chính, tín dụng, ngân hàng tươngđối phát triển; có hệ thống kết cấu hạ tầng tương đối phát triển và tăng cường vaitrò kinh tế của nhà nước

1.2 Kinh tế thị trường và kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay

Vậy nền kinh tế thị trường có những đặc trưng sau:

* Đặc trưng cơ bản nhất là nền kinh tế có cơ chế hình thành giá cả một cách

tự do, người bán và người mua thông qua thị trường để xác định giá cả

* Đặc trưng cơ bản thứ hai là lựa chọn tối ưu hoá các hoạt động kinh tế đểđạt lợi nhuận tối đa

*Nền kinh tế chịu tác động rất mạnh của các quy luật kinh tế hàng hoá

*Sự quản lý vĩ mô của Nhà nước phải phù hợp với yêu cầu của các quy luậtđó.

Kinh tế thị trường có cả mặt tích cực và mặt tiêu cực Về mặt tích cực, đó là

cơ chế tự điều tiết nền kinh tế rất linh hoạt, mềm dẻo, uyển chuyển; nó có tácdụng kích thích mạnh và nhanh sự quan tâm thừơng xuyên đến đổi mới kĩ thuật,công nghệ quản lý, đến nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng; nó có tác dụng lớntrong tuyển chọn các doanh nghiệp và cá nhân quản lý kinh tế giỏi Do đó nókích thích sản xuất và lưu thông phát triển Về mặt tiêu cực, trên thị trường chứađựng tính tự phát, chứa đựng nhiều yếu tố bất ổn, mất cân đối Vì chạy theo lợinhuận, các nhà sản xuất, kinh doanh có thể gây nhiều hậu quả xấu: môi trường

bị huỷ hoại, tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, phá sản thất nghiệp, phânhoá giàu nghèo cao, lợi ích công cộng bị coi nhẹ, các vấn đề công bằng xã hộikhông được bảo đảm, tệ nạn xã hội gia tăng, thậm chí có người làm ăn bất hợppháp, trốn lậu thuế, làm hàng giả Do đó để hạn chế những khuyết tật đó, đòi hỏiNhà nước phải quản lý nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường, sự can thiệp vĩ

mô của Nhà nước phải phù hợp với yêu cầu của các quy luật kinh tế hàng hoá

1.2.2 Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam: Đó thực chất là nềnkinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN Mà ở nước ta những định hướngXHCN là: Thứ nhất: phát triển nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường với sựtham gia của nhiều thành phần kinh tế, với sự đa dạng các hình thớc sở hữu vàcác hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh, trong đó nền kinh tế Nhà nước đóngvai trò chủ đạo.Thứ hai: phát triển nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thịtrường định hướng XHCN có sự quản lý của Nhà nước bảo đảm thống nhất giữa

sự phát triển và tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội.Thứ ba: xây dựng mộtnền kinh tế hội nhập vào nền kinh tế thị trường khu vực và thế giới với nhiềuhình thức quan hệ và liên kết đa phương, đa dạng

Với định hướng trên, mục tiêu phát triển nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thịtrường định hướng XHCN được xác định là tạo ra sự phát triển năng động, hiệuquả cao của nền kinh tế Nâng cao hiệu quả của sử dụng các nguồn lực hiện có,tăng thêm các nguồn lực mới

Tuy vậy nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta còn mangnặng những đặc điểm:

Kinh tế hàng hoá trong thời kì quá độ là nền kinh tế hàng hoá qúa độ Tínhquá độ thể hiện trong nền kinh tế bao gồm nhiều loại hình sản xuất hàng hoá đanxen nhau; sản xuất hàng hoá XHCN, sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa và sảnxuất hàng hoá nhỏ… Nhưng các kiểu sản xuất hàng hoá này không giữ nguyênbản chất vì nó mang tính chất quá độ Nhân tố kinh tế và quan hệ kinh tế trongsản xuất hàng hoá của mỗi thành phần kinh tế đều đã xuất hiện những cái mới Kinh tế hàng hoá còn ở trình độ kém phát triển Biểu hiện ở số lượng mặthàng và chủng loại hàng hoá nghèo nàn, khối lượng hàng hoá lưu thông trên thịtrường và kim ngạch xuất nhập khảu còn nhỏ, chi phí sản xuất và giá cả hànghoá cao, chất lượng hàng hoá thấp, quy mô và dung lượng thị trường hạn hẹp;sức cạnh tranh còn yếu…Trình độ phát triển thấp của sản xuất bắt nguồn từ trình

độ thấp của lực lượng sản xuất

Nền kinh tế hàng hoá phát triển theo hướng hội nhập vào thị trường thếgiới Cách mạng khoa học công nghệ ngày càng phát triển càng làm cho lựclượng sản xuất phát triển đạt trình độ xã hội hoá cao, dẫn đến quá trình khu vựchoá, quốc tế hoá nền kinh tế ngày càng mở rộng Do vậy, phát triển kinh tế hànghoá không chỉ dựa trên cơ sở điều kiện trong nước, mà còn phải tính đến quan

hệ kinh tế quốc tế, đến xu hướng quốc tế hoá đời sống kinh tế

Phát triển kinh tế hàng hoá gắn liền với việc giữ gìn và phát huy bản sắcvăn hoá dân tộc Bên cạnh tiếp thu tinh hoa văn hoá thế giới cần phải thực hiện

có hiệu quả quản lý vĩ mô của nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng

V?i nh?ng d?c di?m dú thỡ những đặc trưng bản chất của nền kinh tế thịtrường định hướng XHCN ở nước ta là:

Về mục tiêu: Kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường định hướng XHCN làmột kiểu tổ chức nền kinh tế trong quá trình đi lên XHCN từ một nước nôngnghiệp lạc hậu, kinh tế còn kém phát triển Kiểu tổ chức nền kinh tế này nhằm

nhanh chóng đưa nước ta đạt đến mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Đây là mục tiêu lớn và xuyên suốt trong quá trình

xây dựng và phát triển kinh tế nói riêng và phát triển đất nước nói chung, như

tinh thần của Nghị quyết Đại hội Đảng: “Làm cho mọi người, mọi nhà đều tiến

tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc, ai cũng có việt làm, có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành và chữa bệnh, từng bước thực hiện điều Chủ Tịch Hồ Chí Minh hằng mong ước”.

Nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường định hướng XHCN là nền kinh tếgồm nhiều thành phần, trong đó kinh tế Nhà nước và kinh tế hợp tác xã phải trởthành nền tảng và kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo Các thành phần kinh tếđều vận động theo định hướng chung và khuôn khổ pháp luật của Nhà nướcXHCN Nghị quyết Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương (khoá VI) đã

đi đến kết luận rất đúng rằng: “Các hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất vốn có bản chất riêng nhưng trong hoạt động sản xuất kinh doanh không ngăn cách nhau mà mà có nhiều loại hỗn hợp, đan xen với nhau”.

Nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường định hướng XHCN là mô hìnhkinh tế “mở” cả với bên trong và với bên ngoài.Tồn tại trong nhiều hình tháikinh tế – xã hội, hoạt động của các cơ chế thị trường không chỉ chịu sự tác độngcủa các quy luật kinh tế hàng hoá nói chung, mà còn chịu sự chi phối của cácquy luật kinh tế đặc thù của cá phương thức sản xuất chủ đạo

Về phân phối thu nhập: Đặc trưng xã hội trong nền kinh tế hàng hoá, kinh

tế thị trường định hướng XHCN thể hiện: Một mặt xác định mục cần đạt được,mặt khác nâng cao chức năng xã hội của Nhà nước XHCN

1.3 Một số mô hình Kinh tế thị trường trên thế giới

Giai đoạn chuyển từ nền kinh tế hang hoá giản đơn sang nền kinh tế thị trường

Giai đoạn này diễn ra từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 18 tại Anh và một số nướcchâu Âu khác Đây cũng là thời kỳ quá độ từ phương thức sản xuất phong kiếnsang phương thức sản xuất TBCN Giai đoạn này hoạt động ngoại thương được

đẩy mạnh, là một phương thức chủ yếu để giai cấp tư sản tích luỹ tiền tệ Cùngvới sự tích luỹ tiền tệ, thị trường sức lao động cũng dần được hình thành Khôngnhững trong thương nghiệp mà trong nông nghiệp cũng chứng kiến sự phát triểncủa CNTB Ở các nước bước vào kinh tế thị trường trong giai đoạn này, Nhànước đóng vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ tích cực cho sự phát triển củakinh tế thị trường bằng cách đưa ra các chính sách kinh tế như quản lý tiền tệ,quản lý buôm bán xuất nhập khẩu, thực hiện thuế quan bảo hộ

Giai đoạn kinh tế thị trường tự do

Đây là giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trường dân tộc theo nguyên tắc

tự do kinh tế Ở các nước phương Tây, giai đoạn này kéo dài từ cuối thế kỷ 18đến đầu thế kỷ 20 Trên cơ sở tích luỹ được khối lượng tiền tệ lớn, các nhà kinhdoanh tập trung sực phát triển thị trường dân tộc Sự phát triển mạnh mẽ của nềnkinh tế dân tộc đã làm tăng sức mạnh của các ngành nông nghiệp, công nghiệp

và các ngành sản xuất khác, khẳng định sự chiến thắng của Kinh tế thị trườngđối với các ngành sản xuất nhỏ Một đặc trưng quan trọng cùa giai đoạn này là

sự phát triển của kinh tế thị trường diễn ra trên tinh thần tự do, Nhà nước khôngcan thiệp vào kinh tế

Giai đoạn kinh tế thị trường có sự can thiệp của nhà nước

Đặc trưng của giai đoạn này là Nhà nước can thiệp vào kinh tế thị trường

và mở rộng giao lưu kinh tế với nước ngoài Giai đoạn này diễn ra từ những năm

50 của thế kỷ 20 đến nay Sự can thiệp của nhà nước giúp cho kinh tế thị trườngtránh khỏi các khủng khoảng trầm trọng Thông qua việc xây dựng các hình thức

sở hữu tư bản nhà nước, các chương trình kích thích đầu tư, kích thích tiêu dung

và đặc biệt là sử dụng các công cụ kinh tế như tài chính, tín dụng, tiền tệ để điềutiết nền kinh tế trên tầm vĩ mô

1.3.2 Mô hình phát triển rút ngắn

Thực tế lịch sử cho thấy có rất nhiều nước đã biết tận dụng lợi thế là nước

đi sau để tiến nhanh đuổi kịp và vượt các nước đi trước Nhật bản là một nướcđiển hình, gần đây là sự phát triển của các nước NICS

Mô hình rút ngắn hoàn toàn không phải là sự đốt cháy giai đoạn mà nó là kếtquả của sự phát huy tính năng động chủ quan của các quốc gia đi sau thông quavai trò của Nhà nước, vận dụng mọi tiềm năng quốc gia tiếp nhận các kinhnghiệm và thành quả của các nước tiên tiến đi trước để rút ngắn được về mặtthời gian các quá trình phát triển kinh tế thị trường

1.3.3 Sự khác nhau giữa nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế – xã hội, hoạt động của cơ chế thịtrường không chỉ chịu sự tác động của các quy luật kinh tế hàng hoá nói chung,

mà còn chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế đặc thù của các phương thứcsản xuất chủ đạo Do vậy mô hình cơ chế thị trường tư bản chủ nghĩa và nềnkinh tế định hướng XHCN có những điểm khác nhau cơ bản sau:

Thứ nhất: về chế độ sở hữu Cơ chế thị trường trong nền kinh tế tư bản chủnghĩa luôn hoạt động trên nền tảng của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất còn cơchế trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN lại hoạt động trong môitrường của sự đa dạng các quan hệ sở hữu, trong đó chế độ công hữu giữ vai trònền tảng của nền kinh tế quôc dân, với vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước Thứ hai: về tính chất giai cấp của Nhà nước và mục đích quản lý Nhà nước.Trong cơ chế thị trường tư bản chủ nghĩa, sự can thiệp của Nhà nước luôn luônmang tính chất tư sầnv trong khuôn khổ của chế độ tư sản với mục đích nhằmbảo đảm môi trường kinh tế – xã hội thuận lợi cho giai cấp tư sản, cho sự bềnvững của chế độ bóc lột tư bản chủ nghĩa Còn trong cơ chế thị trường có sựquản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN, thì sự can thiệp của Nhà nướcXHCN nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của toàn thể nhân dân lao động, thựchiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Thứ ba: Về cơ chế vận hành Cơ chế vận hành kinh tế hàng hoá, kinh tế thịtrường định hướng XHCN là cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam Nó được thể hiện sâu sắc hơn so với

cơ chế vận hành trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa

Thứ tư: về mối quan hệ giữa tăng trưởng, phát triển với công bằng xã hội.Trong sự phát triển kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa vấn đề công bằng xã hộichỉ được đặt ra khi mặt trái của cơ chế thị trường đã làm gay gắt các vấn đề xãhội, tạo nguy cơ bùng nổ xã hội, đe dạo sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản Nó chỉđược xem là phương tiện để duy trì chế độ chủ nghĩa tư bản Còn trong nền kinh

tế hàng hoá định hướng XHCN: “Tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ

và công bằng xã hội ngay trong từng bước và trong suốt quá trình phát triển.Công bằng xã hội phải thể hiện cả ở khâu phân phối hợp lý tư liệu sản xuất, ởviệc tạo điều kiện chi mọi người đều có cơ hội phát triển và sử dụng tốt năng lựccủa mình”

Thứ năm: Về phân phối thu nhập Sự thành công của nền kinh tế thị trườngđịnh hướng XHCN không chỉ dừng lại ở tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn phảikhông ngừng nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo tốt các vấn đề xã hội vàcông bằng, bình đẳng trong xã hội Do đó đặt ra cho kinh tế hàng hoá, kinh tế thịtrường định hướng XHCN phải kết hợp hài hoà ba vấn đề sau đây: Một là, kếthợp vấn đè lợi nhuận với vấn đề xã hội Hai là, kết hợp chặt chẽ các nguyên tắcphân phối của XHCN và nguyên tắc của kinh tế hàng hoá Ba là, điều tiết phânphối thu nhập, một mặt đòi hỏi Nhà nước phải có chính sách sao cho giảm bớtkhoảng cách giàu nghèo; mặt khác, phải có chinh sách, biện pháp bảo vệ thunhập chính đáng của người giàu người nghèo và của toàn xã hội

Trên đây là sự khác biệt căn bản và cũng chính là những mặt tiến bộ hơncủa nền kinh tế thị trường định hướng XHCN so với cơ chế thị trường tư bảnchủ nghĩa từ đó chúng ta rút ra nhận định rằng nền kinh tế nước ta là nền kinh tếthị trường định hướng XHCN là một con đường đúng đắn và tiến bộ

2 MÔ HÌNH KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

2.1 Sự cần thiết khách quan phải chuyển nền kinh tế Việt Nam sang nền Kinh tế thị trường định hướng XHCN

2.1.1 Thời kỳ nền kinh tế theo lối tập trung quan liêu bao cấp

Xây dựng XHCN với xuất phát điẻm thấp, từ nột nền kinh tế phổ biến làsản xuất nhỏ, nông nghiệp là chủ yếu, hậu quả của chiến tranh tàn phá nặng nềtrên phạm vi cả nước khắc phục được Mặt khác ta mắc phải sai lầm chủ quanduy ý chí, vi phạm quy luật khách quan: bố trí cơ cấu kinh tế chưa hợp lý, cơchế quản lý kinh tế theo lối tập trung quan liêu, bao cấp, nóng vội trong cải tạoXHCN Những sai lầm này đã gây ra nhiều hậu quả và làm cho nền kinh tế nước

ta phát triển chậm chạp và lâm vào cuộc khủng hoảng, làm cho nền kinh tế nước

ta trong một thời gian dài phát triển trì trệ

Bên cạnh những khó khăn trên, tình hình quốc tế phức tạp: Khủng hoảngdẫn đến sự tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu Từ đó, cho Đảng tathấy rõ mô hình CNXH kiểu cũ không còn phù hợp Mô hình đó cần thay đổicho phù hợp với nhu cầu khách quan, nhu cầu cần phát triển kinh tế xã hội Hơnnữa sự đổ vỡ, tan rã này là nước ta mất thị trường lớn, mất nguồn vốn vay, đòihỏi phải tìm một giải pháp mới, khắc phục những khó khăn, ách tắc cho sự pháttriển kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân

Đổi mới hợp tác mở rộng để phát triển kinh tế–xã hội nhưng không đổihướng, đổi đường Điều này thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên địnhcủa Đảng ta Đảng không bối rối trước khó khăn mà bình tĩnh tiến hành đổi mớitrên cơ sở lý luận, thực tiễn đã phân tích ở trên, khắc phục những sai lầm, yếukém do cơ mô hình và chế cũ để lại nhằm thúc đẩy kinh tế -xã hội phát triển,từng bước ra khỏi khó khăn, khủng hoảng

Chính vì vậy “ nhiệm vụ quan trọng bậc nhất và cũng khó khăn nhất mà các nền kinh tế chuyển đổi phải giải quyết có thể nhanh chóng trở thành kinh tế thị trường là xoá bỏ bao cấp Tôi cho rằng xoá bỏ bao cấp là bài thuốc thử thành công của nền kinh tế chuyển đổi ”.(Thời đại mới -Tạp chí nghiên cứu và

“ Trong nhiều năm qua, ta đã phạm nhiều sai lầm trong việc xác định mục tiêu

và bước đi về xây dựng cơ sở vật chất -kĩ thuật, cải tạo XHCN và quản lý kinh tế” Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu của những sai lầm ấy, đặc biệt là những sai

lầm về chính sách kinh tế, như Đại hội nhấn mạnh, là lối suy nghĩ và hành động

giản đơn, nóng vội, chạy theo nguyện vọng chủ quan: “ Trong lĩnh vực tư tưởng

đã bộc lộ sự lạc hậu về nhận thớc lý luận và vận dụng các quy luật hoạt động trong thời kì quá độ; đã mắc bệnh duy ý chí, giản đơn hoá, muốn thực hiện nhanh chóng nhiều mục tiêu của CNXH trong điều kiện nước ta mới ở chặng đường đầu tiên Chúng ta đã có những thành kiến không đúng, trên thực tế, chưa thực sự thừa nhận những quy luật của sản xuất hàng hoá đang tồn tại khách quan; do đó không chú ý vận chúng vào việc chế định các chủ trương, chính sách kinh tế ” Chính vì vậy phát triển nền kinh tế thị trường định hướng

XHCN ở Việt Nam là một tất yếu khách quan và nó dựa trên các điều kiện, cơ

đời và phát triển Nó thể hiện ở tính đa dạng, phong phú và chất lượng ngàycàng cao của sản phẩm hàng hoá đưa ra trao đổi trên thị trường Mặt khác nhữngngành nghề truyền thống bị mai một đi do cơ chế cũ thì nay được khôi phục vàphát triển Sản phẩm ngành nghề truyền thống được đưa ra trao đổi trên thịtrường thế giới và được người tiêu dùng đánh giá cao

Trong nền kinh tế nước ta, tồn tại nhiều hình thức sở hữu, đó là sở hữu toàndân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân, sở hữu hỗn hợp Do đó tồn tại nhiều chủ thểkinh tế độc lập, lợi ích riêng, nên quan hệ kinh tế giữa họ chỉ có thể thực hiệnbằng quan hệ hàng hoá - tiền tệ Nếu như phân công lao động là điều kiện ra đời

và tồn tại sản xuất hàng hoá mới là điều kiện cần thì Mác khẳng định rằng điều

kiện đủ của sản xuất hàng hoá là: “ Những lao động tư nhân độc lập và không phụ thuộc vào nhau”

Trong quan hệ kinh tế đặc bịêt là phân công lao động quốc tế đang pháttriển cho nên hàng hoá đưa ra tiêu thụ trên thị trường thế giới và trao đổi theo