Trình bày các vấn đề chung của vi phạm pháp luật liên hệ bản thân trong các vấn đề hạn chế các vi phạm pháp luật

Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, côngchức, mọi công dân có nghĩ vụ chấp hành Hiến pháp vàpháp luật.” Thực hiên phương châm này, trong những năm đổi mớivừa qua, các cơ quan nhà nước đã từng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI

KHOA CHÍNH TRỊ-QUỐC PHÒNG AN NINH

GIÁO DỤC THỂ CHẤT

**********

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Câu hỏi tiểu luận: Trình bày các vấn đề chung của vi phạm pháp luật? Liên hệ bản thân trong các vấn đề

MỞ ĐẦU

Công cuộc Đổi mới toàn diện mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội đã đặt ra cho nhà nước ta nhiều vấn đề cấp thiết cầnphải giải quyết, trong đó then chốt là xây dựng Nhà nướcpháp quyền Việt Nam Quan điểm xây dựng nhà nước phápquyền dưới sự chỉ đạo của Đảng đã được đề ra như mộtnhiệm vụ chiến lược với phương châm “Nhà nước quản lý xãhội bằng pháp luật Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, côngchức, mọi công dân có nghĩ vụ chấp hành Hiến pháp vàpháp luật.”

Thực hiên phương châm này, trong những năm đổi mớivừa qua, các cơ quan nhà nước đã từng bước đổi mới tổchức, hoạt động và hệ thống pháp luật dần dần được thựchoàn thiện phục vụ cho công cuộc đổi mới cũng như xâydựng nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, dodân, vì dân và đã đạt được những thành tựu nhất định Tuynhiên, quá trình thực hiện pháp luật vẫn còn nhiều hạn chế,chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra của công cuộc đổi mớicũng như xây dựng nhà nước pháp quyền, nhiều quy địnhcủa pháp luật chưa phát huy được hiệu lực trong thực tế.Tính chủ động, tích cực trong hành vi pháp luật chưa cao,tình hình vi phạm pháp luật ngày càng diễn biến phức tạp

và làm giảm vai trò, vị trí và hiệu quả của pháp luật trongthực tiễn

Nhà nước nào cũng mong muốn là pháp luật do mìnhban hành phải được tôn trọng và thực hiện nghiêm minh, vìvậy nhà nước nào cũng đấu tranh chống vi phạm pháp luật,đặc biệt là tội phạm Để xoá bỏ hiện tượng vi phạm phápluật trước hết cần tìm hiểu bản chất, những đặc điểm củachúng để rồi tìm cách loại bỏ những nguyên nhân, điều kiện

đã sinh ra chúng Do vậy, nghiên cứu vấn đề vi phạm phápluật có ý nghĩa rất lớn trong việc đề ra những biện pháphữu hiệu để đấu tranh phòng và chống vi phạm pháp luậttrong xã hội Bên cạnh đó, vi phạm pháp luật là một hiệntượng xã hội tiêu cực nên việc tìm hiểu và nghiên cứu vềchúng là vô cùng khó khăn và phức tạp Nhận thức đượctầm quan trọng của hành vi vi phạm pháp luật ở Việt Namhiện nay, với bài tập lớn học kỳ môn Lý luận Pháp luật đạicương, em đã chọn đề tài “Trình bày các vấn đề chung của

vi phạm pháp luật ? Liên hệ bản thân trong vấn đề hạn chếcác vi phạm pháp luật? ” với mong muốn được hiểu và làm

rõ thêm những nguyên nhân cơ bản của hiện tượng này

NỘI DUNG CHÍNH

I Các vấn đề chung của vi phạm pháp luật

1.1 Khái niệm vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật là một hiện tương nguy hiểm, tácđộng tiêu cực đến các mặt của đời sống xã hội, làm mất ổnđịnh xã hội Tính nguy hiểm của vi phạm pháp luật thể hiện

ở chỗ nó xâm hại tới lợi ích hợp pháp, chính đáng của cánhân, tổ chức, nhà nước, cũng như của toàn xã hội Vì vậy ,bất cứ nhà nước nào cũng tìm mọi biện pháp để phòngngừa và đấu tranh chống lại hiện tượng vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi dochủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hạicác quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

Là một hiện tượng xã hội, vi phạm pháp luật có nhữngdấu hiệu cơ bản sau:

- Dấu hiệu hành vi: Vi phạm pháp luật là hành vi xácđịnh của con người gây nguy hiểm cho xã hội

- Dấu hiệu trái pháp luật: Vi phạm pháp luật là hành vitrái pháp luật, xâm hại tới các quan hệ xã hội được phápluật xác lập và bảo vệ

- Dấu hiệu năng lực trách nhiệm pháp lý:Vi phạm phápluật là hành vi của chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý

- Dấu hiệu lỗi: Vi phạm pháp luật là hành vi có lỗi củachủ thể

Một hiện tượng cụ thể chỉ bị coi là vi phạm pháp luậtkhi chứa đựng đầy đủ các dấu hiệu này Do vậy, có thểkhẳng định rằng, mọi vi phạm pháp luật đều là hành vi tráipháp luật, nhưng ngược lại, không phải tất cả các hành vi

trái pháp luật đều bị coi là vi phạm pháp luật Chỉ nhữnghành vi trái pháp luật do người có năng lực pháp lý thựchiện trong trường hợp có lỗi mới bị coi là vi phạm pháp luật.1.2 Cấu thành vi phạm pháp luật

Cấu thành vi phạm pháp luật là toàn bộ những yếu tố,những bộ phận làm thành một vi phạm pháp luật cụ thể,bao gồm mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan và kháchthể

Mặt khách quan của vi phạm pháp luật: là toàn bộnhững biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của viphạm pháp luật Đây là yếu tố đầu tiên để nhận diện vàđánh giá một vi phạm pháp luật Nó bao gồm: hành vi tráipháp luật, hậu quả của hành vi đó, mối quan hệ nhân quảgiữa hành vi trái pháp luật và hậu quả, thời gian, địa điểm,công cụ, phương tiện, cách thức vi phạm…

Chủ thể của vi phạm pháp luật: là những cá nhân, tổchức có năng lực trách nhiệm pháp lý đã thực hiện hành vi

vi phạm pháp luật Đối với các cá nhân, năng lực tráchnhiệm pháp lý của họ được xác định trên cơ sở độ tuổi vàkhả năng nhận thức, điều khiển hành vi của họ khi thựchiện hành vi đó

Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật: là những biểuhiện tâm lý bên trong của chủ thể vi phạm pháp luật, baogồm lỗi, động cơ, mục đích vi phạm

Khách thể vi phạm pháp luật: là những quan hệ xã hộiđược pháp luật bảo vệ nhưng bị hành vi vi phạm pháp luật

xâm hại Đó là những lợi ích chính đáng của các cá nhân, tổchức trong xã hội, lợi ích của giai cấp cầm quyền cũng nhưlợi ích của toàn xã hội, quốc gia, dân tộc được pháp luật ghinhận, bảo vệ, bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Viphạm pháp luật làm biến đổi tình trạng bình thường của cácquan hệ xã hội, gây ra hoặc đe doạ gây ra những thiệt hạinhất định cho xã hội.

Tóm lại, cấu thành vi phạm pháp luật là cơ sở pháp lý

để nhận diện, đánh giá và truy cứu trách nhiệm pháp lý đồivới một vi phạm pháp luật Một hành vi pháp luật chỉ bị coi

là vi phạm pháp luật khi xác định được đầy đủ các yếu tốcấu thành vi phạm pháp luật Những yếu tố trên sẽ đượclàm rõ khi xem xét từng loại vi phạm pháp luật cụ thể.1.3 các loại vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật có thể được phân loại theo nhiềucách khác nhau dựa vào các tiêu chí phân loại khác nhau

Ví dụ, nếu căn cứ vào đối tượng và phương pháp điều chỉnhcủa pháp luật thì có thể chia vi phạm pháp luật thành cácloại tương ứng với các ngành luật như vi phạm pháp luậthình sự, vi phạm pháp luật dân sự…

Trong khoa học pháp lý Việt Nam phổ biến là cáchphân loại vi phạm pháp luật căn cứ vào tính chất và mức độnguy hiểm cho xã hội của vi phạm pháp luật Theo tiêu chínày, vi phạm pháp luật được chia thành các loại sau:

– Vi phạm pháp luật hình sự (tội phạm): là hành vinguy hiểm cho xã hội, được quy định trong bộ luật hình sự

Ví dụ: Buôn bán ma túy, giết người,…

– Vi phạm pháp luật hành chính: Là hành vi xâm phạmcác quy tắc quản lí của nhà nước mà không phải là tộiphạm

VD: Trốn thuế, làm hư hỏng thất thoát tài sản của nhànước…

– Vi phạm pháp luật dân sự: Là hành vi trái pháp luật,xâm hại đến các quan hệ tài sản (quan hệ sở hữu, chuyểndịch tài sản…) và quan hệ pháp luật dân sự khác được phápluật bảo vệ như quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp.VD: Tranh chấp đất đai nhà cửa, thừa kế, di chúc… – Vi phạm kỉ luật: Là những hành vi trái với những quiđịnh, qui tắc, qui chế, xác định trật tự, kỉ luật trong nội bộ

cơ quan, xí nghiệp, trường học

VD: Cán bộ, công chức, viên chức làm sai thẩm quyền,không chấp hành đúng quy định lao động…

II .Liên bản thân trong việc hạn chế các vi phạm pháp luật

1 Thực trạng vi phạm pháp luật trong giới trẻ ở Việt Namhiện nay

Trong thời gian qua mặc dù Đảng và Nhà nước ta đãtập trung vào công tác đấu tranh phòng, chống vi phạmpháp luật nhưng tình hình vi phạm pháp luật vẫn xảy ra với

diễn biến phức tạp, gây tổn thất không ít cho xã hội cũngnhư cho công cuộc đổi mới đất nước Tình hình này hiệnđang là vấn đề nhức nhối, gây nên nhiều bức xúc cho xãhội Có thể khái quát tình hình vi phạm pháp luật ở ViệtNam hiện nay như sau:

Trước hết là những vi phạm pháp luật của cán bộ, viênchức nhà nước Những hành vi tiêu cực, xâm phạm sở hữunhà nước, sở hữu công dân, cũng như những vi phạm liênquan đến những người có chức vụ, quyền hạn, lợi dụng vịtrí, chức năng công tác có hành vi vi phạm pháp luật đểtrục lợi cá nhân ngày càng có xu hướng gia tăng và phứctạp Chẳng hạn, chỉ tính riêng năm 1993, trong số 30 720

án được toà án nhân dân tối cao đưa ra xét xử thì đã có

1640 vụ về tham nhũng và xâm phạm sở hữu xã hội chủnghĩa (chiếm 5,4%) gây thiệt hại 285 tỉ 161 triệu đồng chỉtrong 10 tháng đầu năm Từ các năm 1994, 1995, 1996 sốlượng các vụ án tuy có giảm nhưng thiệt hại chúng gây ra là

vô cùng to lớn Từ năm 1999 đến nay, số lượng các vụ ánkhông những không giảm nhiều mà tính chất của sự viphạm lại rất nghiêm trọng Trong đó, phần lớn các vụ việcxảy ra là các vụ án có tổ chức, có sự móc nối giữa nhữngngười có chức quyền trong các cơ quan nhà nước Chẳnghạn năm 2000 phát hiện 408 vụ, 2001 là 729 vụ Đặc biệttrong thời gian gần đây nhiều vụ tham nhũng gây thấtthoát lớn tài sản nhà nước như vụ PMU18 có 40 cán bộĐảng viên của bộ Giao thông vận tải bị thi hành kỉ luật; vụ

án “chạy” quan ở Bộ thương mại đứng đầu là nguyên Thứ

trưởng Bộ Thương mại Mai Văn Dâu gây thiệt hại lớn; Ngoài

ra còn một loạt các vụ tham nhũng khác trong lĩnh vực điệnlực, dầu khí, quản lý đất đai…

Trong lĩnh vực kinh tế, tình hình vi phạm pháp luậtđang có nhiều diễn biến khác so với các thời kì trước đây.Các tội phạm kinh tế trên thế giới nói chung và ở Việt Namnói riêng có đặc điểm là tội phạm kỹ thuật cao, đặc biệt đốivới những tội phạm xảy ra trong một số lĩnh vực chuyênmôn phức tạp như tài chính, ngân hàng, sở hữu côngnghiệp, tin học,… Người phạm tội thường là người có họcvấn và trình độ chuyên môn cao, am hiểu về những lĩnh vựcchuyên ngành, có thủ đoạn chuyên môn, nghiệp vụ rất tinh

vi, xảo quyệt, vì vậy gây khó khăn cho công việc phòngchống loại tội phạm này Riêng ở Việt Nam, các tội phạmkinh tế xảy ra đang phản ánh rõ nét hoàn cảnh lịch sử đặcthù của nước ta hiện nay là sự đan xen giữa hậu quả cònlưu lại của nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp với nềnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đây là vấn

đề cần được nhận thức rõ, bởi vì sự tác động của “mặt trái”nền kinh tế thị trường đang làm thay đổi cơ cấu và tăng lên

số vụ tội phạm kinh tế cũng như số hành vi vi phạm phápluật kinh tế Chỉ tính riêng năm 2002, tội phạm kinh tế bịphát hiện, khởi tố là 25.020 vụ, tăng 7% so với năm 2001.Bên cạnh đó, các tranh chấp về kinh tế, lao động cũng tăngmột cách đáng kể Theo báo cáo của ngành toà án và kiểmsát, số vụ tranh chấp dân sự, kinh tế, lao động hàng năm

(từ 1993 đến nay) tăng đều và có xu hướng ngày càng phứctạp.

Điển hình gần đây nhất là vụ cướp xe máy của chị LêThị Trâm, nữ nhân viên Công ty TNHH một thành viên Môitrường đô thị Hà Nội xảy ra ngày 3.8 vừa qua, cơ quan chứcnăng đã bắt giữ 4 đối tượng trực tiếp gây án, gồm: Bùi QuýPhương (Sinh năm 2003, trú tại phường Mai Động, quậnHoàng Mai, Hà Nội) và Trịnh Minh Hiếu (Sinh năm 2002, trútại phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội),

Lê Minh Khánh (Sinh năm 2002 trú tại phường Quỳnh Lôi,quận Hai Bà Trưng, Hà Nội), Trương Thiên Bình (Sinh năm

2003 ở phường Giang Biên, quận Long Biên, Hà Nội) 2 đốitượng còn lại là Nguyễn Huy Hoàng (Sinh năm 2000, hộkhẩu thường trú tại ngõ 10 Trung Phụng, Đống Đa, Hà Nội)

và Lê Thủy Trang (Sinh năm 2004, hộ khẩu thường trú tạingõ 3 đường Hoàng Mai, Hoàng Mai, Hà Nội) bị bắt giữ vềhành vi không tố giác tội phạm

Số liệu của Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP Hồ ChíMinh từ năm 2018 đến quý I.2021, trên địa bàn đã xảy ra

516 vụ phạm pháp do người dưới 18 tuổi thực hiện, truy bắtđược 884 đối tượng Trong đó, độ tuổi tội phạm dưới 14 tuổichiếm 3,62%, đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chiếm 27,26% vàdưới 18 tuổi chiếm 69,12% Trong số 884 người phạm tội thì

có tới 553 thiếu niên bỏ học, chiếm tỉ lệ 71,44% Tại BếnTre, quý I.2021, Công an tỉnh đã phát hiện 21 vụ người chưathành niên vi phạm pháp luật, tăng 7 vụ so với cùng kỳnăm trước, gồm các tội danh: cố ý gây thương tích, trộm

cắp tài sản, đánh bạc, tàng trữ trái phép chất ma túy vànhững vi phạm khác Kết quả, xử lý hình sự 3 vụ, 3 đốitượng và xử lý hành chính 18 vụ với 31 đối tượng.

Ủy ban An toàn giao thông cho biết, chỉ trong 3 thángđầu năm nay, hàng loạt tai nạn giao thông chết người đãxảy ra Trong đó, tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông củathanh thiếu niên lên tới 7,39/1000 em Nguyên nhân chủyếu là do các em điều khiển phương tiện giao thông khichưa đủ tuổi cho phép Điển hình là vụ việc hồi tháng 2 vừaqua tại Gia Lai - một vụ tai nạn giao thông đã cướp đi sinhmạng của 4 em học sinh chưa đến 16 tuổi Nguyên nhânđược xác định là do điều khiển xe máy trên 50 phân khốichạy tốc độ cao

Th.S Ngô Thế Nghị, giảng viên Học viện Thanh thiếuniên Việt Nam chỉ ra “Nhiều em gia đình thực sự khó khănnhưng đua đòi, tâm lý muốn có tiền mua sắm, ăn chơi, hútchích nên sẵn sàng tham gia các băng nhóm trộm cắp,cướp giật” Cùng với đó, các yếu tố xã hội cũng có tác độngđến tâm lý của trẻ vị thành niên; thiếu các sân chơi bổ ích

có tính định hướng nhân cách và nghề nghiệp cho trẻ; dotác động của mặt trái nền kinh tế thị trường đã ảnh hưởngxấu đến văn hóa, giáo dục, sự tha hóa biến chất, lối sốngthực dụng trong một bộ phận tầng lớp trẻ hiện nay Ngoài

ra, một nguyên nhân khác có tính thời sự chính là dịch bệnhCovid - 19 kéo dài, diễn biến phức tạp dẫn tới các hoạtđộng sản xuất, kinh doanh bị ngưng trệ Công ăn việc làm,thu nhập của một số thanh thiếu niên bị ảnh hưởng dẫn tới

thiếu thốn về vật chất cũng là nguyên nhân làm gia tăngcác hoạt động tội phạm, nhất là nạn trộm cắp, cướp giật…Luật sư Nguyễn Hoàng Thịnh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội)cho rằng, một nguyên nhân cần phải nói đến đó là vai tròđịnh hướng của xã hội đối với trẻ vị thành niên vẫn còn mờnhạt và chưa hiệu quả Trong khi, các yếu tố văn hoá nướcngoài du nhập vào nước ta phong phú và phức tạp trongquá trình hội nhập, nhưng xã hội lại thiếu một bộ lọc hiệuquả đối với các yếu tố văn hoá đó Kết quả là bên cạnhnhững yếu tố văn hoá tích cực, tiến bộ cũng không ít yếu tốvăn hoá tiêu cực Sự bùng nổ thông tin với sự xâm nhập củacác băng, đĩa có nội dung bạo lực, khiêu dâm, đồi trụy,khiến một bộ phận không nhỏ trẻ em vùi đầu vào các quáninternet để chát, chơi game online (chủ yếu là game bạolực) “Trong môi trường xã hội nhiều biến động đó, đã dẫnđến đạo đức của một bộ phận không nhỏ trẻ em đi xuống,với biểu hiện là đề cao lối sống hưởng thụ, ăn chơi lêu lổng,đua đòi thích thể hiện mình nên dẫn đến phạm tội nghiêmtrọng”, Luật sư Thịnh nhấn mạnh.

Vụ án mạng kinh hoàng xảy ra cách đây không lâu tạiđịa bàn xã Tân Lập giữa nhóm thanh thiếu niên xã Tân Lậpvới nhóm thanh thiếu niên xã Trung Hòa (huyện Yên Mỹ,tỉnh Hưng Yên) là một minh chứng điển hình Lêu lổng, đuađòi, các đối tượng lên mạng Facebook và thành lập nhóm cótên “1 sống - 2 chết”, tập hợp khoảng 20-30 thành viêntham gia Chỉ là do mâu thuẫn cá nhân, ngày 23.1, tại khuvực Vòng xuyến Yên Mỹ, giữa hai nhóm xảy ra xô xát Hậu

quả là Lê Văn Hai (Sinh năm 2003 tại xã Trung Hòa) bị đốitượng Nguyễn Văn Nhớ (Sinh năm 2001 tại xã Tân Lập) đâm

tử vong Đáng nói, đa số các đối tượng vi phạm còn lạitrong nhóm này đều trong độ tuổi 15 đến 16 Vụ án đangđược Công an huyện Yên Mỹ phối hợp với Phòng PC02 điềutra mở rộng vụ án Đây là hiện tượng rất đau lòng, cho thấythực trạng đáng lo ngại về trẻ vị thành niên phạm tội

2 Nguyên nhân vi phạm pháp luật ở Việt Nam hiện nayNguyên nhân vi phạm pháp luật nằm trong chính cácmối quan hệ phối hợp của đặc tính cá nhân và các điều kiệnkinh tế - xã hội, trong các mối quan hệ qua lại với nhau Từđây, có thể thấy nguyên nhân vi phạm pháp luật ở ViệtNam hiện nay được hiểu như sau:

Một là, các nguyên nhân về điều kiện kinh tế - xã hội.Xét trong điều kiện và hoàn cảnh cụ thể Việt Nam, mộtquốc gia đang trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế -

xã hội sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa thì đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu củathực trạng vi phạm pháp luật phức tạp hiện nay Việc từ chỗnhiều năm tồn tại và phát triển nền kinh tế tập trung, quanliêu, bao cấp, nay chuyển sang một cơ cấu kinh tế xã hộihoàn toàn khác trước đã làm nảy sinh trong toàn xã hộicũng như trong cơ chế vận hành của bộ máy các cơ quannhà nước một loạt các vấn đề:

Trước hết, bối cảnh giao thời giữa cơ chế, thói quen, lềlối cũ với yêu cầu mở cửa, năng động, hoà nhập của cơ cấu