Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nh vũ bão của khoa học công nghệ, sự ra đời của hệ thông ngân hàng và nhu cầu thanh toán ngày càng tăng trong nền kinh tế thị trờng đã làm nảy sinh hình
Trang 1Chơng I: Cơ sở lý luận về lu thông tiền tệ
I Tiền tệ và hai hình thức lu thông tiền tệ
1 Tiền tệ- chức năng phơng tiện lu thông và phơng tiện
thanh toán
Tiền tệ là sản phẩm tất yếu của quá trình sản xuất và trao đổi hàng hoá và
nó kết tinh hình thành một cách tự nhiên trong trao đổi Quá trình ra đời của tiền
tệ là kết quả của quá trình phát triển của nền sản xuất và phân công lao động xã hội Tiền tệ là hình thái biểu hiện giá trị của hàng hoá và nó đã trải qua 4 giai
đoạn phát triển: giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên, giá trị toàn bộ hay mở rộng, giá trị chung và tiền tệ
Bản chất của tiền tệ là hàng hoá đặc biệt đợc tách ra làm vật ngang giá chung cho tất cả hàng hoá nó thể hiện lao động xã hội và biểu hiện quan hệ giữa những ngời sản xuất hàng hoá Tiền ra đời, mọi s trao đổi hàng hoá đều lấy đồng tiền là cơ sở Tiền tệ trở thành thớc đo chung cho tất cả các hoạt động của nền kinh tế Quá trình tồn tại và phát triển của tiền tệ gắn với quá trình lu thông hàng hoá Đó là 2 phạm trù luôn đi liền nhau trong nền kinh tế thị trờng
Tiền tệ thực hiện chức năng phơng tiện lu thông và phơng tiện thanh toán trong trao đổi hàng hoá Sự xuất hiện của tiền tệ đánh dấu việc chuyển hình thức trao đổi trực tiếp vất với vật (H-H) lên hình thức trao đổi gián tiếp cao hơn (H-T-H) thích ứng với nền kinh tế có trình độ chuyên môn hoá ngày càng cao và phân công lao động xã hội ngày càng sâu sắc tiền tệ tham gia vào hình thức trao đổi H-T-H đã góp phần thúc đẩy quá trình lu thông hàng hoá Tiền tệ làm môi giới trực tiếp cho việc trao đổi hàng hoá nhờ đó đã loại bỏ đợc chi phí giao dịch góp phần giúp cho quá trình trao đổi hàng hoá diễn ra thông suốt Mặt khác, nhìn vào hình thức trao đổi H-T-H ta có thể nhận thấy có sự tách rời giữa hành vi mua bán
và hàng vi thanh toán trong mối quan hệ trao đổi hàng hoá giữa các chủ thể trong nền kinh tế điều này đã làm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng về mặt khối lợng hay giá trị Với chức năng phơng tiện lu thông và phơng tiện thanh toán tiền tệ vận
động không ngừng, nhờ đó hàng hoá cũng liên tục vận động từ ngời thừa đến
Trang 22 Hai hình thức lu thông tiền tệ
Trong lu thông ban đầu ngời ta sử dụng đồng tiền thực chất đủ giá trị Về sau, trong quá trình làm trung gian thanh toán giữa ngời mua và ngời bán, giá trị danh nghĩa của tiền tệ tách rời giá trị thực tế của tiền tệ Tiền đợc sử dụng trong
lu thông là tiền giấy, tiền đúc và đợc Nhà Nớc qui định về kích thớc, hình dạng, các loại mệnh giá thống nhất để thuận tiện trong lu thông Tiền đúc đợc làm từ một số kim loại quí hiếm nh vàng, bạc, đồng, kẽm, nhng về sau các kim loại này ngày càng khan hiếm thì việc sử dụng tiền giấy trở nên phổ biến Tiền giấy có nhiều tiện ích nh dễ mang theo, dễ cất giữ, và có thể chia nhỏ tuỳ ý Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nh vũ bão của khoa học công nghệ, sự ra đời của hệ thông ngân hàng và nhu cầu thanh toán ngày càng tăng trong nền kinh tế thị trờng đã làm nảy sinh hình thức thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng khẳng định đợc vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trờng bởi những tính năng vợt trội của nó so với hình thức thanh toán dùng tiền mặt
Nh vậy, trong nền kinh tế song song tồn tại hai hình thức lu thông tiền tệ
đó là lu thông tiền mặt và thanh toán không dùng tiền mặt Lu thông tiền tệ là sự vận động của tiền tệ từ tay ngời này đến tay ngời khác phục vụ cho quá trình sản xuất và lu thông hàng hoá, trong đó đồng tiền thực hiện chức năng phơng tiện lu thông và phơng tiện thanh toán Lu thông hàng hoá là cơ sở vật chất của lu thông tiền tệ và ngợc lại lu thông tiền tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển sản xuất và lu thông hàng hoá Do đó sự ổn định giá trị đồng tiền là yếu tố quan trọng hàng đầu cho việc ổn định và phát triển của nền kinh tế
Lu thông tiền mặt là quá trình tiền tệ thực hiện chức năng phơng tiện lu thông và phơng tiện thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt Khi nền kinh tế trị trờng còn phát triển ở trình độ thấp, tiền mặt đợc sử dụng chủ yếu trong thanh toán tuy nhiên việc thanh toán bằng tiền mặt ngày càng bộc lộ những nhợc điểm mà tự bản thân nó không thể khắc phục đợc
Thanh toán không dùng tiền mặt ra đời đã khắc phục đợc những nhợc điểm của lu thông tiền mặt Thực chất thanh toán không dùng tiền mặt là quá trình tiền
tệ thực hiện chức năng phơng tiện lu thông và phơng tiền thanh toán thông qua
Trang 3việc chuyển tiền vào tài khoản tại ngân hàng hoặc bù trừ nhau giữa các chủ thể tham gia mua bán với nhau
Một vấn đề khác của lu thông tiền tệ đó là tiền gắng với sản xuất và lu thông hàng hoá do đó việc cung ứng tiền cho nền kinh tế phải vừa đúng với nhu cầu và tốc độ phát triển của sản xuất va tiêu dùng Hàng hoá bán ra thị trờng ngày càng nhiều thì khối lợng tiền trong lu thông càng tăng Chính vì thế để đảm bảo sự ổn định của đồng tiền, tránh lạm phát gây bất ổn cho nền kinh tế Nhà nớc
đã tham gia quản lý quá trình phát hành và điều tiết quá trình lu thông tiền tệ
Nh vậy lu thông tiền tệ trở thành một quy luật khách quan trong nền kinh tế thị trờng Vấn đề đặt ra là cần phải xác định đợc khối lợng tiền cung ứng cho nền kinh tế một cách phù hơp nhằm thúc đẩy sản xuất phát triển Việc cung ứng tiền
tệ có hiệu quả sẽ củng cố sức mua của đồng tiền, đảm bảo quá trình chu chuyển vốn diễn ra liên tục Lu thông tiền tệ trở thành một thớc đó trình độ phát triển của một quốc gia Vậy để xây dựng một nền văn minh tiền tệ các quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng cần phải làm gì? Những vấn đề này xin đợc đa ra thảo luận trong các chơng sau của đề án
II Thanh toán không dùng tiền mặt
1 Khái niệm - ý nghĩa của thanh toán không dùng tiền mặt
Quá trình tái sản xuất xã hội luôn diễn ra một cách liên tục và không ngừng phát triển trong quá trình đó có nhiều mối quan hệ giữa các chủ thể của nền sản xuất đặc biệt là các mối quan hệ trao đổi mua bán hàng hoá Đằng sau quá trình tái sản xuất xã hội là quá trình chu chuyển tiền tệ Quá trình chu chuyển tiền tệ của nền kinh tế đợc thực hiện dới hai hình thức : chu chuyển tiền mặt và chu chuyển không dùng tiền mặt Chu chuyển không dùng tiền mặt là biểu hiện các mối quan hệ thanh toán không dùng tiền mặt và đợc thực hiện trên cơ sở chuyển vốn từ ngời này sang ngời khác thông qua việc thực hiện trích chuyển tài khoản của ngời phải trả sang ngời đợc hởng hoặc thông qua việc thanh toán bù trừ lẫn nhau Nh vậy, để tiến hành thanh toán khong dùng tiền mặt pahỉ mở tài khoản tain ngân hàng và sử dụng hàng loạt các công cụ thanh toán tuỳ thuộc vào sự phát triển của mỗi nềnkinh tế vào từng thời kỳ nhất định Thanh toán không
Trang 4dùng tiền mặt có vai trò to lớn trong nền kinh tế quốc dân đặc biệt là trong cơ chế thị trờng hiện nay:
- Thanh toán không dùng tiền mặt phục vụ cho quá trình tái sản xuất xã hội, bởi tiền tệ vừa là khởi đầu và cũng vừa là kết thúc của một chu kỳ sản xuất
- Thanh toán không dùng tiền mặt đợc đẩy mạnh sẽ tiết kiệm đợc chi phí
lu thông
- Thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện cho ngân hàng và các tổ chức tín dụng tập trung đợc nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế
- Thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện cho ngân hàng quản lý và kiểm tra đợc quá trình sản xuất và lu thông của nền kinh tế
2.Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế
2.1.Thanh toán bằng séc
Séc là lệnh trả tiền của chủ tài khoản, đợc lập trên mẫu do ngân hàng nhà
n-ớc quy định, yêu cầu đơn vị thanh toán trích một số tiền từ tài khoản tiền gửi thanh toán của mình để trả cho ngời thụ hởng có tên ghi trên séc hoặc ngời cầm séc
Chủ tài khoản là ngời đứng tên mở tài khoản tiền gửi thanh toán và là chủ
sở hữu hoặc ngời đại diện chủ sở hữu số tiền ghi trên tài khoản đó
Ngời phát hành séc là chủ tài khoản tiền gửi thanh toán hoặc ngời đợc uỷ quyền kí tên để phát hành séc theo đúng qui định của pháp luật
Ngời thụ hởng séc là ngời có quyền sở hữu số tiền ghi trên séc Trong thời hạn hiệu lực của tờ séc ngời thụ hởng séc có quyền nộp séc cho đơn vị thanh toán hoặc thông qua đơn vị thu hộ để thanh toán
Tại Việt Nam, Nghị định về séc đã đợc ban hành Mỗi tổ chức tín dụng, ngân hàng, kho bạc Nhà nớc khi đang ký mẫu séc và đợc Ngân hàng nhà nớc chấp nhận đều có thể phát hành séc theo quy định của pháp luật
Séc có thể thực hiện dới hình thức "séc chuyển khoản " hoặc " séc bảo chi" II.2 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi (lệnh chi)
Trang 5Lệnh chi áp dụng trong thanh toán trả tiền hàng dịch vụ hoặc chuyển tiền trong cùng một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc giữa các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán trong vòng một ngày làm việc, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phục vụ ngời trả tiền pảh hoàn tất lệnh chi đó hoặc từ chối thực hiện nếu lệnh chi lập không hợp lệ Khi nhận đợc chứng từ hợp lệ, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phục vụ ngời thụ hởng phải ghi Có ngay vào tài khoản của ngời thụ hởng theo yêu cầu của lệnh chi Lệnh chi có thể lập dới dnạg chứng từ giấy hoặc dới dạng chứng từ điện tử và thực hiện theo mẫu quy định của NHNN
và của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán
2.3 Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu (nhờ thu)
Nhờ thu hoặc uỷ nhiệm thu đợc áp dụng trong giao dịch thanh toán giữa những ngời sử dụng dịch vụ thanh toán có mở tài khoản trong nôi bộ tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc giữa các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh táon trên cơ sở có thoả thuận, hợp đồng về các điều khoản thu hộ giữa bên trả tiền và bên thụ hởng
Điều kiện, thủ tục thanh toán, thời hạn thực hiện uỷ nhiệm thu do tổ chức dịch vụ thanh oán thoả thuận với ngời sử dụng dụch vụ thanh toán trong thời gian không quá một ngày làm việc kể từ thời điểm nhận đợc uỷ nhiệm thu do tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phục vụ ngời thụ hởng giửu đến, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phục vụ ngời trả tiền phải hoàn tất việc trích tài khoản cuả ngời trả tiền nếu trên tài khoản của ngời đó có đủ tiền để thực hiện giao dịch thanh toán, hoặc báo cho ngời trả tiền biết nếu trên tài khoản của ngời đó không
có đủ tiền để thực hiện giao dịch thanh toán
2.4 Thanh toán bằng thẻ ngân hàng
Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán do ngân hàng phát hành thể cấp cho khách hàng sử dụng theo hợp đồng ký kết giữa ngân hàng phát hành và chủ thẻ Trong đó, chủ thẻ là ngời đợc ngân hàng phát hành thẻ cấp thẻ để sử dụng
Trang 6Ngân hang phát hành thẻ là ngân hàng đợc NHNN cho phép thựuc hiện nghiệp
vụ phát hành thẻ, cấp thẻ, chịu trách nhiệm thanh toán và cung cấp các dịch vụ
có liên quan đến thẻ đó Ngân hàng thanh toán thẻ là ngân hàng đợc ngân hàng phát hành thẻ uỷ quyền thực hiện dịch vụ thanh toán thẻ theo hợp đồng, hoặc là thành viên chính thức, thanh viên liên kết của một tổ chức thẻ quốc tế đơn vị chấp nhân thẻ là tổ chức cá nhân chấp nhận thanh toán bằng thẻ theo hoẹp đồng với ngân hangf phát hành thẻ hoặc với ngân hàng thanh toán thẻ
Thẻ ngân hàng bao gồm thẻ thanh toán và thẻ tín dụng Thẻ thanh toán là loại thẻ đợc sử dụng để thanh toán hàng hoá dịch vụ rút tiền mặt trong phạm vi
số d trên tài khoản tiền gửi của mình tại ngân hàng phát hành thẻ Thẻ tín dụng
là loại thẻ cho phép chủ thẻ đợc sử dụng thẻ để thanh toán tiền hàng hoá, dịch
vụ, rút tiền mặt trong hạn mức tín dụng đợc ngân hàng thẻ chấp nhận theo hợp
đồng ký kết
Chơng II: Thực trạng lu thông tiền mặt
ở Việt Nam
Trang 7Trớc khi ngân hàng xuất hiện, mọi quan hệ thanh toán đều đợc thực hiện trực tiếp giữa ngời mua và ngời bán bằng tiền mặt hoặc kỳ phiếu thơng mại Vốn
đợc sử dụng không hiệu quả, khi thì có vốn nhàn rỗi để không khi thì thếu vốn thanh toán Ngân hàng ra đời, đảm nhận làm thủ quỹ cho các doanh nghiệp, làm trung gian thực hiện thanh toán hộ các khoản giao dịch giữa bên mua và bên bán Dần dần ngân hàng trở thanh trung tâm thanh toán của nền kinh tế
Hệ thống ngân hàng Việt Nam kể từ khi thành lập (6/5/1951) đến khi ban hành pháp lệnh ngân hàng (25/5/1990) là hệ thống ngân hàng một cấp vừa thực hiện chức năng ngân hàng phát hành vừa thực hiện chức năng ngân hàng thơng mại NHTƯ trực tiếp đi vay và cho vay, thiếu vốn tín dụng thì phát hành, hiệu quả kinh tế không cao và mang nặng tính chất phục vụ theo cơ chế bao cấp Do
đó, hoạt động của ngân hàng, trong đó có hoạt động thanh toán cũng trì trệ gây
ách tắc cho hoạt động của sản xuất và lu thông hàng hoá Trong giai đoạn này để thúc đẩy hoạt động thanh toán, NHNN đã ban hàng thể lệ thanh toán séc và thông t số 67 ngày 6/7/1987hớng dẫn thực hiện thể lệ séc và chỉ thị số 719/CV
về công tác thanh toán liên ngân hàng Tuy nhiên do các văn bản này còn nhiều
điểm bất cập, các ngân hàng ở nớc ta với công nghệ lạc hậu, quy trình xử lý thủ công nên ngân hàng cha thực sự phát huy đợc vai trò là trung gian thanh toán trong nền kinh tế Thanh toán bằng tiền mặt chiếm tỉ lệ cao so với lợng tiền cung ứng M2, kể cả sau khi pháp lệnh ngan hàng ra đời Điều này thể hiện ở bảng tỉ trọng thanh toán không dùng tiền mặt so với M2 dói đây:
Trang 8Bảng : Tỉ trọng thanh toán không dùng tiền mặt so với M2
Năm 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000
Nguồn: Báo cáo thờng niên của NHNN Việt Nam
I Thực trạng lu thông tiền mặt giai đoạn từ sau khi có
pháp lệnh ngân hàng đến năm 1999.
Pháp lệnh ngân hàng đợc coi là bớc ngoặt quan trọng trong lịch sử phát triển của ngành ngân hàng Hệ thống ngân hàng 2 câp trong đó NHNN là NHTƯ thực hiện chức năng quản lý Nhà nớc về tiền tệ tín dụng và thanh toán trên tầm
vĩ mô hệ thống NHTM, phát triển ngày càng đa dạng phức tạp, thực hiện chức năng kinh doanh tiền tệ trực tiếp ở tầm vi mô Có thể nói sự thay đổi cơ bản trong tổ chức hệ thống ngân hàng một mặt phát huy vai trò trung gian thanh toán của ngân hàng bới nó đã hình thành lên hệ thống thanh toán hoạt động vừa theo tuyến dọc trong nội bộ từng ngân hàng vừa theo tuyến ngang đan xen nhau, mặt khác làm xuất hiện yếu tố cạnh tranh trong thanh toán tạo động lực cho quá trình
đổi mới ngâng cao chất lợng dịch vụ ngân hàng và thanh toán qua ngân hàng Sau khi pháp lệnh ngân hàng ra đời NHTƯ đã ban hành thể lệ thanh toán mới theo quyết định101/NH-QĐ ngày 30/7/1991 Thể lệ qui định về hình thức thanh toán giữa khách hàng, về phơng thức tổ chức thanh toán trong nội bộ cũng nh toàn bộ hệ thống Nội dung thể lệ quán triệt quan điểm : trách nhiệm thanh toán
là thuộc khách hàng Ngân hàng chỉ là ngời trung gian thanh toán hộ, trách nhiệm của khách hàng và ngân hàng đợc phân định rõ ràng thể lệ mới đã đề cập đến những nội dung cơ bản nhất về thanh toán qua Ngân hàng, tuy nhiên để phát huy vai trò trung gian thanh toán một cách có hiệu quả các ngân hàng cần đợc trang
bị tốt hơn về mặt công nghệ và nhân lực Trớc năm 1993 hoạt động thanh toán liên ngân hàng đợc thực hiện bằng th, điện hoàn toàn bằng phơng pháp thủ công thông qua bu điện Thời gian cho một món thanh toán thông thờng phải từ 3 đến
Trang 95 ngày thạm chí hàng tuần cho những món tiền chuyển đi tỉnh xa Việc thanh toán chậm, lợng vốn ứ đọng trong thanh toán lơn không đáp ứng nhu câu kinh doanh của khách hàng nên tạo tâm lý không thích thanh toan qua ngân hàng Vì vậy đã gây áp lực lớn về nhu cầu sử dụng tiền mặt trong thanh toán Từ năm 1993-1998 hoạt động thanh toán liên ngân hàng đã chuyển từ hình thức thủ công sang hình thức thanh toán qua mạng vi tính việc đôí chiếu chuyển nhận thông tin
đợc mã hoá và đợc thực hiện bán tự động rổi tự động hoàn toàn thông qua MODEM quay số đo máy chủ điều khiển Nhờ vậy mà tốc độ thanh toán tăng lên rõ rệt, thời gian cho một món thanh toán chỉ còn 1đến 2 ngày Cũng thời gian này nhằm thúc đẩy việc thanh toán qua ngân hàng, thủ tớng chính phủra quyết
định 169/TTg về việc cho phép các TCTD đợc sử dụng dữ liệu thông tin để làm chứng từ kế toán và thanh toán, làm cơ sở pháp lý cho việc thực hiện chuyển tiền
điện tử của hệ thống ngân hàng Tiếp đó ngày 22/10/1997 Thống đốc NHNN đã ban hành quyết định số 353/1997/QĐ NHNN2về Quy chế chuyển tiền điện tử, từ
đây NHNN và các NHTM nhà nớc và một số ngân hàng cổ phần đã xúc tiến xây dựng riêng cho mình một hệ thống thanh toán nội bộ, chuyển tiền điện tử trong
hệ thống và đa vào thực hiện từ đầu năm 1999 Nh vậy nhờ áp dụng công nghệ hiện đại trong ngân hàng đã làm tăng tốc độ thang toán xuống còn 1 ngày thậm chí vài giờ, từ đó thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tăng Các v ăn bản pháp luật về thanh toan không dùng tiền mặt cũng đợc hoàn thiên nhằm tạo cơ sở pháp lý cho thanh toán không dùng tiền mặt nh : Nghị định 91/CP về tổ chức thanh toán không dùng tiền mặt, quyết định 22/QĐNH2 về thể lệ thanh toán không dùng tiền mặt Những nỗ lực trên của NHNN trong việc hạn chế việc sử dụng tiền mặt trong thanh toan đã thu đợc kết quả bớc đầu Tỉ lệ thanh toán không dùng tiền mặt cũng nh tỉ trọng tiền mặt trong M2 đều giảm xuống dới 30% cuối năm 1998 tỉ trọng thanh toán bằng tiền mặt năm 1995 là 34% , 1996 là 33%, 1997 là 30.8% và 1998 là 26.6% các ngân hàng tăng cờng áp dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lợng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
Đi đầu trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ thẻ ATM là Ngân hàng ngoại thơng Việt nam (VCB)và hai chi nhánh ngân hàng nớc ngoài ANZ và HSCB Từ năm
Trang 101996 VCB đã đa máy vào sử dụng ATM và phát hành thẻ tín dụng Mastercard, thẻ thanh toán VCB Tiện ích của ATM là khách hàng có thể rút tiền, kiểm tra số
d qua máy mà không cần các thủ tục phiền hà ngoài ra các doanh nghiệp lớn cũng tiến hành trả lơng cho cán bộ công nhân viên thông qua tài khoản tiền gửi ngân hàng Nhìn chung giai đoạn 90-99 nỗ lực của NHNN và chính phủ đã làm giảm đáng kể tỉ trọng thanh toán dùng tiền mặt trong nền kinh tế
I Thực trạng lu thông tiền mặt từ năm 1999 tới nay
Nh chúng ta đã biết, năm 1992 ngân phiếu thanh toán đợc đa vào sử dụng ở nớc ta, nó đợc coi nh là phơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt do NHNN
độc quyền phát hành Nhng thực chất ngân phiếu là tiền mặt có kỳ hạn bởi ngời
sử dụng không cần phải có tài khoản tại ngân hàng nh các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác đến tháng 4/2002 Ngân phiếu thanh toán đợc rút khỏi
lu thông nhng tình hình lu thông tiền tệ vẫn hoàn toàn bình thờng điều này chứng tỏ lợng tiền mặt còn nằm trong tay doanh nghiệp và cá nhân là rất lớn Tỷ trọng thanh toán tiền mặt so với thanh toán không dùng tiền mặt năm 2001 là 11% (trong tổn phơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm cả ngân phiếu thanh toán) đến năm 2002 khi ngân phiếu đã rút khỏi lu thông tỉ lệ này vẫn
là 11% Hay nói cách khác, tốc độ lu thông tiền mặt năm 2002 tăng hơn so với năm 2001 Ngời dân sử dụng tiền mặt trong hầu hết các giao dịch từ v iệc mua sắm các hàng hoá có giá trị nhỏ nh tivi, xe máy đến các giao dịch lớn nh mua nhà cửa đất đai Ngay cả những tổ chức kinh tế có tài khoản tại ngân hàng nhng vẫn thanh toán với nhau bằng tiền mặt Số lợng thanh toán không dùng tiền mặt rất ít chủ yếu đợc áp dụng đối với các doanh nghiệp nhà nớc lớn Ngời dân vẫn cha tiếp cận nhiều với hình thứuc thanh toán không dùng tiền mặt, số lợng tài khoản ngân hàng hiện nay dù đã tăng nhng so với tổng số dân nớc ta (80triệu) con số này còn rất khiêm tốn Thực trạn này đã gây cho nền kinh tế nớc ta nhiều bất lợi nh: chi phí phát hành tiền mặt, thu hồi, vận chuyển gây hao hụt ngân sách nhà nớc, rủi ro trong thanh toán tiền mặt, nạn làm tiền giả gây khó khăn cho nhà nớc trong việc điều tiế lợng tiền cung ứng và hoạch định chính sách tiền tệ