công tác đăng ký đất và nhà tại văn phòng đăng ký nhà đất quận hoàng mai, thành phố hà nội

Tuy chỉ là một thủ tục hành chính do cơquan nhà nước thực hiện nhằm thiết lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở cho người sử dụng đất và người s

Lời nói đầu

1 Lý do chọn đề tài

Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, đã tồn tại từ lâu và có một quá trìnhhình thành lâu dài Nó là điều kiện chung của lao động, quyết định đến sự tồntại và phát triển của loài người nói riêng và muôn loài nói chung Mọi hoạtđộng sản xuất, hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội của con người diễn ra đềukhông thể thiếu sự tham gia của đất đai Gắn liền với đất đai, một yếu tố quantrọng trong đời sống con người là nhà ở Nhà ở là tài sản có giá trị đặc biệt đốivới cuộc sống con người, là phương tiện quan trọng để bảo vệ con ngườitrước các hiện tượng thiên nhiên Nó phản ánh trình độ phát triển của xã hội,thể hiện phong tục tập quán của mỗi quốc gia, mỗi vùng…Nước ta đang trongquá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theohướng tích cực Do vây, công tác đăng ký đất đai và nhà ở cần phải đượcquan tâm nghiên cứu và hoàn thiện Tuy chỉ là một thủ tục hành chính do cơquan nhà nước thực hiện nhằm thiết lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở cho người sử dụng đất và người sởhữu nhà ở hợp pháp, nhưng nó liên quan đến nhiều vấn đề phức tạp thuộc về

cơ sở pháp lý và những quan hệ xã hội bảo đảm quyền lợi của người sử dụngđất

Quận Hoàng Mai là quận mới được thành lập, dựa trên sự sát nhập 5phường của quận Hai Bà Trưng và 9 xã thuộc huyện Thanh Trì; công tác quản

lý đất đai và nhà ở mới đang tiến hành được một thời gian ngắn Do đó, việcđăng ký đất đai và nhà ở cần được quan tâm một cách thích đáng, để từ đónâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở, tạo điềukiện cho người dân trong đời sống xã hội và sản xuất kinh doanh

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác đăng ký đất đai và nhà,trong thời gian thực tập chuyên đề, qua nghiên cứu lý luận kết hợp với tìmhiểu tình hình thực tế tại Văn phòng đăng ký đất và nhà quận Hoàng Mai, em

đã chọn đề tài: “Công tác đăng ký đất và nhà tại văn phòng đăng ký nhà

đất quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội”.

2 Mục đích và phạm vi nghiên cứu

2.1 Mục đích

Đề tài chỉ rõ cơ sở pháp lý của việc tổ chức bộ máy và tổ chức thựchiện công tác đăng ký đất đai và nhà ở đối với tình hình nước ta hiện nay.Dựa trên cơ sở đó, đề tài chứng minh đăng ký đất đai và nhà ỏ là điều kiệnpháp lý cho việc quản lý có hiệu quả nguồn tài nguyên đất và quỹ nhà ở, từ đótạo thuận lợi cho mọi hoạt động sản xuất và đời sống của người dân

2.2 Phạm vi nghiên cứu

Phân tích thực trạng tổ chức bộ máy, tổ chức thực hiện đăng ký đất đai

và nhà ở trên địa bàn quận Hoàng Mai Từ đó đưa ra những mục tiêu, phươnghướng và giải pháp hoàn thiện công tác này

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu và vận dụng các chính sách, văn bản pháp luật củaNhà nước được áp dụng đối với đất đai và nhà ở, các tài liệu của Bộ Tàinguyên Môi trường, Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất Hà Nội, PhòngTài nguyên môi trường quận Hoàng Mai, Sở xây dựng Hà Nội…

Các phương pháp được vận dụng trong đề tài gồm: phương pháp duyvật biện chứng, phương pháp duy vật lịch sử, phương pháp phân tích, so sánh,thống kê và điều tra trên địa bàn quận Hoàng Mai

4 Kết cấu đề tài

Chương I: Cơ sở khoa học của việc đăng ký đất đai và nhà ở

Chương II: Thực trạng công tác đăng ký đất và nhà trên địa bàn quậnHoàng Mai

Chương III: Phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tácđăng ký đất và nhà trên địa bàn quận Hoàng Mai

Thời gian thực tập tuy không nhiều nhưng cũng đã giúp em củng cốđược kiến thức đã học và tìm hiểu được phần nào thực tế Do trình độ có hạn

và thời gian không cho phép nên bài viết của em không tránh khỏi nhữngthiếu sót Em rất mong nhận được sự quan tâm, góp ý của các thầy cô vàphòng Tài nguyên môi trường quận Hoàng Mai

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo PGS.TS Hoàng Văn Cường vàPhòng Tài nguyên Môi trường quận Hoàng Mai đã giúp đỡ em hoàn thành bàiluận văn này

Chương I: Cơ sở khoa học của việc đăng ký đất đai và nhà ở.

I Những khái niệm cơ bản xung quanh vấn đề đăng ký đất và nhà

1.1.Khái niệm về đăng ký đất và nhà

1.1.1 Khái niệm về đăng ký đất đai

Trong đời sống của con người, với những mối quan hệ xã hội chồngchéo nhau, để Nhà nước thực hiện được tốt vai trò quản lý và điều tiết xã hộicủa mình thì phải có một thủ tục hành chính nào đó được thực hiện để có thểquản lý những vấn đề phát sinh hàng ngày trong xã hội Đó chính là công tácđăng ký Trong thực tế đời sống, có những sự việc phát sinh về vấn đề hộ tịch,

về nhu cầu sở hữu hoặc sử dụng tài sản và một số nhu cầu khác… Có nhữngphát sinh bắt buộc phải đăng ký như đăng ký hộ tịch, đăng ký nghĩa vụ quânsự…, nhưng cũng có nhiều sự việc không cần đăng ký hoặc dựa trên sự tựnguyện của người có nhu cầu như đăng ký kết hôn, đăng ký khai sinh… Qua

đó, ta có thể hiểu rằng: đăng ký là công việc của cơ quan nhà nước hoặc một

tổ chức, cá nhân nào đó đứng ra thực hiện việc ghi nhận hoặc xác nhận vềmột sự việc, một tài sản nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của người đượcđăng ký cũng như của tổ chức, cá nhân đứng ra đăng ký

Đất đai với vai trò là một tài nguyên quý giá đối với mỗi quốc gia, mỗicộng đồng, tham gia mọi hoạt động của xã hội loài người, là điều kiện tồn tại

và phát triển của con người cũng như của muôn loài; đã trở thành một loại tàisản không thể thiếu và có giá trị vô cùng lớn đối với mỗi cá nhân cũng nhưvới cộng đồng C.Mac đã viết rằng: đất là tài sản mãi mãi đối với loài người,

là điều kiện cần để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là

tư liệu sản xuất cơ bản trong nông lâm nghiệp Với vai trò quan trọng đótrong đời sống con người, trong việc tổ chức đăng ký với cơ quan nhà nướckhông thể thiếu công tác đăng ký đất đai

Đăng ký đất đai là một thủ tục hành chính nhằm thiết lập hồ sơ địachính đầy đủ và cấp giấy chứng nhận cho người sử dụng đất hợp pháp nhằmxác lập mối quan hệ pháp lý giữa Nhà nước và người sử dụng đất để làm cơ

sở cho Nhà nước có thể nắm chắc và quản lý chặt chẽ toàn bộ đất đai theopháp luật cũng như bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của người sử dụngđất

Đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai thì công tác đăng ký là bắtbuộc Bởi theo Luật đất đai 2003 đã quy định: đất đai là sở hữu toàn dân donhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Việc đăng ký đất đai sẽcung cấp cho Nhà nước mọi thông tin về đất đai để từ đó có thể đưa ra nhữngbiện pháp quản lý sử dụng đất đai có hiệu quả, hợp lý và tiết kiệm Khôngnhững thế, đăng ký cũng là một biện pháp của cơ quan quản lý nhà nước đểbảo vệ những quyền lợi của người sử dụng đất trước những biến động về kinh

tế xã hội như khi có quy hoạch, giải phóng mặt bằng, thực hiện các quyền về

sử dụng, định đoạt…

Tuy nhiên đăng ký đất đai không chỉ là công tác đăng ký ban đầu đểthành lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà còn

cả công tác đăng ký biến động Bởi trong quá trình phát triển ngày càng mạnh

mẽ của xã hội, sự biến động của đất đai tất yếu sẽ diễn ra với mức độ và hìnhthức ngày càng đa dạng như: chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp, bảo lãnh, chothuê…Do vậy, đăng ký đất đai phải được thực hiện thường xuyên, liên tục ởmọi nơi, mọi lúc để đảm bảo nhà nước luôn nắm vững hiện trạng sử dụng đất,người sử dụng đất được thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo đúngpháp luật

1.1.2 Khái niệm về đăng ký nhà ở

Đối với cuộc sống con người, đất đai chiếm một vị trí quan trọng, cóthể nói là không thể thay thế Và đi liền với đất đai, trong số những tài sảngắn liền với đất đai thì nhà ở được coi là loại tài sản có giá trị nhất Theo quy

định của Luật nhà ở 2005 thì: nhà ở là những công trình xây dựng với mụcđích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân.

Cũng như đất đai, nhà ở góp một phần quan trọng trong quá trình tồntại và phát triển của xã hội loài người Nó là tài sản có giá trị đặc biệt đối vớicuộc sống con người, là phương tiện quan trọng để bảo vệ con người trướccác hiện tượng thiên nhiên Nhà ở phản ánh trình độ phát triển của xã hội; thểhiện phong tục tập quán của mỗi quốc gia, mỗi vùng; thể hiện mức sống vậtchất và tinh thần của con người…Với ý nghĩa quan trọng đó, nhà ở cũng trởthành một đối tượng quan trọng của công tác đăng ký trong quá trình quản lýnhà nước về đất đai và nhà ở

Tại điều 4 Luật nhà ở 2005 đã quy định: “Công dân có quyền có chỗ ởthông qua việc tạo lập nhà ở hợp pháp hoặc thông qua việc cho thuê, mượn, ởnhờ nhà ở theo quy định của pháp luật Người tạo lập nhà ở hợp pháp cóquyền sở hữu đối với nhà ở đó.” Để chứng nhận được quyền sở hữu nhà ởhợp pháp đó của người tạo lập nhà ở, chủ sở hữu của nhà ở phải thực hiệncông tác đăng ký quyền sở hữu nhà ở (đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở) đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, từ đó có thể thực hiệncác quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của mình Hiện nay, công tác đăng ký nhà

ở (đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở) được thực hiện tại cácVăn phòng đăng ký đất và nhà của các quận, huyện, thị xã

1.2.Vai trò, đặc điểm của công tác đăng ký đất và nhà

1.2.1 Vai trò của công tác đăng ký đất và nhà

a) Vai trò của công tác đăng ký đất đai:

- Đăng ký đất là công cụ của Nhà nước để bảo vệ các quyền và lợi íchcủa các bên tham gia quan hệ sử dụng đất đai và nhà ở Đất đai là sở hữu toàndân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước có cácquyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt trong đó là toàn quyền sử dụng Nhànước giao đất, cho thuê đất cho người dân sử dụng, sử dụng của người dân là

sử dụng một phần Do vậy, trong quan hệ sử dụng đất đai bao giờ cũng gồmhai chủ thể, đó là Nhà nước và người dân tức là người sử dụng đất Để quản

lý được tốt, Nhà nước thực hiện hàng loạt những chính sách về quản lý đất đainhư: xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính,lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ quy hoạch sửdụng đất, thực hiện giao đất, quản lý tài chính về đất đai, Công tác đăng kýđất giúp cơ quan quản lý nhà nước có thể nắm vững quỹ đất, hiện trạng sửdụng đất, từ đó thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình như: thực hiện thuthuế sử dụng đất, thuế tài sản, thuế nông nghiệp, thuế chuyển nhượng…Ngoài

ra đăng ký đất đai còn làm công việc cung cấp thông tin phục vụ cho cácchương trình cải cách đất đai như: lập quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sửdụng đất, đô thị hoá… Còn đối với công dân, người sử dụng đất thì công tácđăng ký đất đai giúp họ tăng cường sự an toàn về chủ quyền sử dụng đất,tránh được những tranh chấp về đất đai từ đó có thể yên tâm đầu tư vào đấtđai, có đủ các điều kiện pháp lý để hỗ trợ cho các giao dịch liên quan đến đấtđai của mình…

- Luật đất đai năm 2003 đã quy định: đất đai là sở hữu toàn dân do nhànước đại diện chủ sở hữu Công tác đăng ký đất đai lúc này đóng vai trò là cơ

sở để bảo vệ chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai Mỗi người sử dụng đấtđều có các quyền và nghĩa vụ gắn liền với đất Khi chủ sử dụng thực hiệncông tác đăng ký đất là họ đã thực hiện một thủ tục hành chính để từ đó lợiích hợp pháp của họ được Nhà nước bảo hộ như quyền được bảo vệ khi cótranh chấp về đất, đồng thời Nhà nước cũng giám sát được việc thực hiện cácnghĩa vụ của họ như nghĩa vụ tài chính về sử dụng đất, nghĩa vụ sử dụng vàbảo vệ đất đai có hiệu quả… Đăng ký đất đã ràng buộc trách nhiệm pháp lýgiữa Nhà nước và người sử dụng đất

- Nhà nước thống nhất quản lý đất đai trên phạm vi cả nước Đối tượngcủa các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai là toàn bộ diện tích các loại đất

trong phạm vi lãnh thổ của các cấp hành chính Do vậy, muốn quản lý chặtchẽ đất đai thì Nhà nước phải nắm chắc các thông tin về tình hình, hiện trạngcủa đất theo từng yêu cầu của cấp quản lý Để có các thông tin đó thì công tácđăng ký chính là biện pháp thu thập thông tin hữu hiệu nhất Đăng ký đấtchính là điều kiện đảm bảo để Nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ quỹ đấttrong phạm vi lãnh thổ; đảm bảo cho đất đai được sử dụng đầy đủ, hợp lý, tiếtkiệm và có hiệu quả cao nhất Khi đăng ký đất đai các loại thông tin đều đượcthể hiện chi tiết đến từng thửa đất Và đăng ký đất đai cung cấp thông tinkhông chỉ đối với đất đã được giao quyền sử dụng mà cả đối với đất chưađược giao quyền sử dụng Mọi thông tin đó đều trở thành những dữ liệu cầnthiết để thành lập hồ sơ địa chính và phục vụ cho công tác quản lý nhà nước

về đất đai

- Tranh chấp đất đai luôn luôn là vấn đề phức tạp, nổi cộm trong côngtác quản lý nhà nước về đất đai Chính vì thế, thông tin về đất đai luôn luôn làcần thiết cho các nhà quản lý khi giải quyết những tranh chấp, khiếu kiện vềđất Và vai trò quan trọng của đăng ký đất đai lúc này lại được thể hiện Nó sẽcung cấp các thông tin liên quan đến đất đai với thời gian ngắn nhất và chi phíthấp nhất Nhờ có những thông tin có được từ nó, Nhà nước có thể nắm chắcđược hiện trạng sử dụng đất và giải quyết được những tranh chấp một cáchthoả đáng, tiết kiệm thời gian và chi phí

- Đăng ký đất đai sẽ thiết lập nên hệ thống hồ sơ địa chính và cấp giấychứng nhận với đầy đủ các thông tin về tự nhiên, kinh tế, xã hội của từng thửađất Hệ thống thông tin đó chính là sản phẩm của việc thực hiện các nội dungnhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai Đăng ký đất đai là một nội dung quantrọng và có quan hệ hữu cơ đối với 12 nội dung quản lý nhà nước về đất đai,

từ việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai và tổ chức thựchiện; xác định địa giới hành chính; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho đếncông tác giao đất, cho thuê đất; công tác thống kê, kiểm kê đất đai…

+ Đối với nội dung ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai: các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai do các cơ quan quản lý nhà nướcban hành chính là cơ sở pháp lý để thực hiện công tác đăng ký đúng thủ tục,đúng đối tượng, đúng quyền và nghĩa vụ sử dụng đất bởi các văn bản nàyluôn luôn phải phù hợp với thực tế tình hình sử dụng đất.

+ Công tác xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giớihành chính, lập bản đồ hành chính có mối quan hệ hai chiều với công tácđăng ký đất đai Hồ sơ địa giới hành chính, bản đồ hành chính chính là cơ sở

để cán bộ quản lý thẩm định, kiểm tra tính pháp lý, xác thực của hồ sơ khithực hiện công tác đăng ký đất đai Mặt khác, những thông tin thu được từ hồ

sơ đăng ký lại là những thông tin dùng để lập hồ sơ địa giới hành chính, lậpbản đồ hành chính

+ Công tác khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất; lập bản đồ địachính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất sẽ cungcấp thông tin cho công tác đăng ký đất đai và ngược lại nó sẽ dùng để điều tratính chính xác của thông tin có trong hồ sơ đăng ký

+ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sẽ đưa ra phương hướng để giao đấtcho người dân để từ đó người dân thực hiện công tác đăng ký đất đai Vàđăng ký đất sẽ phản ánh hiện trạng sử dụng đất từ đó giúp người lập quyhoạch đánh giá chính xác tình hình để lập quy hoạch, điều chỉnh quy hoạchtheo hướng tốt nhất, đạt hiệu quả cao khi thực hiện

+ Công tác giao đất và cho thuê đất: khi Nhà nước thực hiện giao đất,cho thuê đất thì người được nhận, được thuê phải thực hiện không chỉ nghĩa

vụ tài chính như nộp thuế mà còn phải đi đăng ký xin cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất Quyết định giao đất, cho thuê đất là cơ sở pháp lý cao nhấtchứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp để tiến hành đăng ký chứng nhận

+ Công tác thống kê, kiểm kê đất đai được thực hiện theo chu kỳ.Thống kê một năm một lần, kiểm kê 5 năm một lần Số liệu thống kê, kiểm kê

được các cán bộ quản lý sử dụng để kiểm tra kết quả Ngược lại, cán bộ quản

lý sẽ lấy kết quả trong đăng ký ở hồ sơ địa chính để thực hiện thống kê hằngnăm

+ Quản lý tài chính về đất đai: đăng ký đất đai sẽ cung cấp mọi thôngtin cho quản lý tài chính như các loại thuế và lệ phí như: lệ phí trước bạ, thuếchuyển quyền sử dụng đất, tiền sử dụng đất…) Bởi xác định các loại thuế và

lệ phí sẽ phải phụ thuộc vào thông tin trong hồ sơ đăng ký như vị trí đất, diệntích đất, có nhà hay không, có thuộc gia đình chính sách hay không…

+ Quản lý và phát triển thị trường quyền sử dụng đất trong thị trườngbất động sản: thị trường quyền sử dụng đất là một bộ phận của thị trường bấtđộng sản Mọi hoạt động trên thị trường quyền sử dụng đất đều phải thôngqua hoặc có đăng ký đất đai Công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận giúp đẩymạnh sự phát triển thị trường bất động sản vì cả người bán và người mua đềuyên tâm khi tiến hành giao dịch Và đối với mảnh đất có giấy chứng nhận thìngười sử dụng đất sẽ được nhà nước bảo vệ các quyền và lợi ích khi thực hiệngiao dịch, và cũng vì lý do đó mà mảnh đất có giấy chứng nhận luôn có giá trịcao hơn so với mảnh đất không có giấy

+ Quản lý và giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sửdụng đất: đăng ký đất đai sẽ giúp cho quá trình quản lý đất trong quá trình sửdụng như việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đối với diệntích sử dụng, mục đích sử dụng, thuế sử dụng đất…

+ Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành Luật Đất đai, xử lý các vi phạm:trong quá trình thực hiện đăng ký đất đai ban đầu, công tác thanh tra và giảiquyết tranh chấp đất đai có vai trò quan trọng giúp xác định đúng đối tượngđược đăng ký ( trong trường hợp có nguồn gốc sử dụng đất phức tạp), xử lýtriệt để những tồn tại của lịch sử trong quan hệ sử dụng đất, chấm dứt tìnhtrạng sử dụng đất ngoài sự quản lý của Nhà nước

Qua những phân tích trên, ta thấy rằng tất cả các nội dung trên đều cóquan hệ mật thiết với nhau và với công tác đăng ký đất đai Do vậy, để đảmbảo công tác đăng ký được triệt để thì phải thực hiện đồng bộ tất cả các nộidung trên Mặt khác, hoàn thành tốt công tác đăng ký đất đai không chỉ tạotiền đề mà còn là cơ sở cần thiết cho việc triển khai thực hiện tốt tất cả các nộidung, nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai

b) Vai trò của công tác đăng ký nhà ở

Nhà ở là tài sản có giá trị đặc biệt đối với đời sống con người, làphương tiện quan trọng để bảo vệ con người trước các hiện tượng thiên nhiên.Không những thế, nó còn phản ánh trình độ phát triển của xã hội, thể hiệnphong tục tập quán của mỗi địa phương, thể hiện mức sống về vật chất và tinhthần của con người Do đó, trong công tác quản lý nhà nước về nhà ở thì việcđăng ký nhà ở (đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở) có vai tròđặc biệt quan trọng

Đăng ký nhà ở là công cụ của nhà nước để bảo vệ các quyền và lợi íchcủa các bên tham gia giao dịch về nhà ở, cũng như quan hệ về sử dụng đất đai

và sở hữu nhà ở Đối với nhà nước, công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận sởhữu nhà ở là công cụ để thực hiện thu các loại thuế như: lệ phí trước bạ nhà,thuế tài sản… Còn đối với công dân, người sở hữu nhà ở thì họ sẽ được nhànước bảo vệ khi tham gia các giao dịch về nhà ở như mua bán, chuyểnnhượng, chuyển dịch, thừa kế, thế chấp, bảo lãnh… Đăng ký nhà ở vừa bảo

vệ lợi ích của người sở hữu nhà ở, vừa giúp nhà nước giám sát việc thực hiệncác nghĩa vụ của người sở hữu Và từ đó cũng giảm được những tranh chấpxung quanh vấn đề sở hữu nhà ở, giúp người dân yên tâm khi đầu tư về đấtđai và nhà ở

Đăng ký nhà ở giúp nhà nước nắm chắc và quản lý chặt chẽ quỹ nhà ở,đảm bảo nhà ở được sử dụng hợp lý, có hiệu quả cao Và cũng để nhà nước cóthể biết được hiện trạng phát triển nhà ở trong từng khu vực, từng địa phương

để có những biện pháp, chính sách điều chỉnh kịp thời, đảm bảo mọi ngườidân đều có thể có được nhà ở và quyền được tạo lập, sở hữu nhà ở.

Nhà ở cũng như đất đai đều là những tài sản có giá trị lớn, và có nhữngyếu tố nhạy cảm trong vấn đề sở hữu nó Do vậy, tranh chấp, khiếu kiện trong

sử dụng đất cũng như sở hữu nhà ở là điều không thể tránh khỏi Đăng ký nhà

ở giúp cung cấp thông tin liên quan đến nhà ở trong thời gian ngắn nhất vớichi phí thấp nhất Nhờ có những thông tin từ đăng ký nhà đó mà các cơ quanquản lý nhà nước về nhà ở có thể nắm chắc tình hình thực trạng và có điềukiện xử lý các vi phạm một cách xác đáng, đúng luật, không để tình trạngtranh chấp kéo dài ảnh hưởng đến các yếu tố kinh tế, xã hội khác

Cùng với đăng ký đất đai, đăng ký nhà ở là một trong những nội dungquan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở Đăng ký nhà ở

có quan hệ mật thiết với những nội dung quản lý nhà nước về nhà ở, từ việcban hành các văn bản pháp luật về nhà ở; ban hành các tiêu chuẩn nhà ở đếnviệc thanh tra, kiểm tra giải quyết khiếu nại; điều tra thống kê xây dựng dữliệu về nhà ở…

+ Xây dựng và chỉ đạo thực hiện định hướng, chương trình, quy hoạch

và kế hoạch phát triển nhà ở: thông qua những thông tin có được từ các hồ sơđăng ký nhà ở, cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở sẽ nắm được tình hình hiệntrạng phát triển và sử dụng nhà ở Và đó chính là cơ sở để xây dựng địnhhướng, chương trình, quy hoạch và kế hoạch phát triển nhà ở Những chươngtrình, định hướng, quy hoạch đó vừa phải phù hợp với thực tế hiện trạng sửdụng, phát triển nhà ở vừa phải là những chính sách phù hợp để có thể thựchiện một cách khoa học hơn công tác đăng ký nhà ở, từ đó quản lý tốt quỹ nhà

ở không chỉ trên từng vùng, từng địa phương mà trong cả nước

+ Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở và tổ chức thựchiện các văn bản đó: các văn bản pháp luật về nhà ở được ban hành nhằmgiúp thực hiện tốt hơn quản lý nhà nước về nhà ở, trong đó có cả công tác

đăng ký nhà ở Nhưng những văn bản đó phải được ban hành dựa trên thựctrạng sử dụng và phát triển nhà ở, mà những thông tin về hiện trạng đó cóđược là nhờ những hồ sơ về đăng ký nhà ở tại các văn phòng đăng ký đất vànhà.

+ Ban hành tiêu chuẩn nhà ở và quản lý chất lượng nhà ở theo tiêuchuẩn nhà ở - Cho phép hoặc đình chỉ việc xây dựng, cải tạo nhà ở: trong điềukiện nền kinh tế ngày càng phát triển thì hệ thống nhà ở ngày càng phát triểnvượt qua ngoài sự kiểm soát của nhà nước Do vậy, việc ban hành và quản lýtiêu chuẩn, chất lượng nhà ở không chỉ dựa trên điều kiện tự nhiên, kinh tế, xãhội của mỗi vùng mà còn dựa trên hiện trạng sử dụng và phát triển nhà ở( thông tin về hiện trạng nhà ở sẽ có được thông qua hệ thống hồ sơ đăng kýnhà ở) Và qua những tiêu chuẩn về nhà ở được ban hành, cơ quan quản lýnhà nước về đất đai và nhà ở sẽ có quyền cho phép hoặc đình chỉ việc xâydựng, cải tạo nhà ở

+ Quản lý hồ sơ nhà ở - Điều tra, thống kê, xây dựng dữ liệu về nhà ở:

hồ sơ đăng ký nhà ở có được tại các văn phòng đăng ký đất và nhà chính là hệthống cơ sở dữ liệu để các cơ quan quản lý nhà nước quản lý hồ sơ nhà ở trêntoàn địa phương, và để điều tra, thống kê, xây dựng dữ liệu về nhà ở để có thểthực hiện tốt công tác quản lý

+ Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạmtrong lĩnh vực nhà ở: vi phạm trong lĩnh vực đất đai và nhà ở là điều khôngthể tránh khỏi và có ảnh hưởng không nhỏ đến các vấn đề kinh tế, xã hộikhác Do đó, những thông tin từ hệ thống hồ sơ đăng ký nhà ở là vô cùngquan trọng để cơ quan quản lý nhà nước xử lý các vi phạm, tranh chấp, khiếunại, tố cáo xung quanh vấn đề sở hữu nhà ở

Công tác đăng ký nhà ở không chỉ là một thủ tục hành chính để nhànước quản lý tốt quỹ nhà ở mà còn là một biện pháp để những người sở hữunhà ở bảo vệ quyền lợi và thực hiện các nghĩa vụ của mình Đăng ký nhà ở sẽ

cung cấp cho nhà nước những thông tin để thực hiện tốt các nội dung quản lýnhà nước về nhà ở, và cũng nhờ đó mà người sở hữu nhà ở nói riêng và ngườidân nói chung được thực hiện theo những chính sách đúng đắn dựa trên tìnhhình thực tế, nhờ đó có thể yên tâm thực hiện việc đầu tư vào nhà ở, thực hiệncác giao dịch về nhà ở trên cơ sở được nhà nước bảo vệ các quyền lợi củamình.

1.2.2 Đặc điểm của công tác đăng ký đất và nhà

Đăng ký đất đai và nhà ở là nội dung mang tính đặc thù của quản lý nhànước về đất đai và nhà ở Tính đặc thù này thể hiện ở cả tính chất của côngtác đăng ký và bộ máy thực hiện công tác này Đăng ký là một thủ tục hànhchính bắt buộc đối với mọi người sử dụng đất và sở hữu nhà ở nhằm thiết lậpmối quan hệ ràng buộc về pháp lý giữa nhà nước và những người sử dụng đất

và sở hữu nhà ở cùng thi hành Luật Đất đai, Luật Nhà ở Đối với mọi quốcgia, mọi khu vực,mọi thể chế xã hội thì đất đai luôn luôn là một nguồn tàinguyên quý giá cần được quản lý và bảo vệ chặt chẽ Tuy có những hình thức

sở hữu đất đai khác nhau nhưng đều bắt buộc người sử dụng đất và người sởhữu nhà ở phải đăng ký để chịu sự quản lý thống nhất của nhà nước theo phápluật Mặt khác, đăng ký đất và nhà là công việc của cả một bộ máy nhà nước

và các cấp, do ngành tài nguyên môi trường thực hiện Bộ Tài nguyên môitrường quy định hồ sơ địa chính; hướng dẫn việc lập, quản lý, chỉnh lý hồ sơđịa chính, ban hành mẫu và quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụngđất và giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở

Đăng ký đất và nhà được thực hiện đối với một đối tượng đặc biệt, đó

là đất và nhà Đất đai là thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước đại diện chủ sởhữu Do vậy, người đăng ký đất không được đăng ký quyền sở hữu, chỉ đăng

ký quyền sử dụng, đồng thời phải có nghĩa vụ đối với nhà nước trong việc sửdụng đất được giao Nhà nước thực hiện giao quyền sử dụng đất dưới hai hìnhthức là giao đất và cho thuê đất đối với từng loại đối tượng, từng mục đích sử

dụng Trong quá trình đăng ký phải tuân thủ theo đúng pháp luật và xác định

cụ thể quyền lợi, nghĩa vụ mà người sử dụng đất phải tuân theo Mặt khác, đấtđai thường có quan hệ gắn bó, không thể tách rời đối với một số tài sản khácđặc biệt là nhà ở Trong nhiều trường hợp, nhà ở không thuộc sở hữu của nhànước mà thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức Chính vì thế, để đảm bảo quyềnlợi của người sở hữu tài sản trên đất cũng như quyền sở hữu đất của nhà nước,khi thực hiện công tác đăng ký đất đai thì luôn đi kèm với công tác đăng kýnhà ở

Đăng ký đất và nhà được thực hiện theo phạm vi hành chính từng xã,phường, thị trấn Ở nước ta, bộ máy nhà nước được chia thành bốn cấp Trungương, tỉnh, huyện, xã Trong đó, cấp xã là đầu mối quan hệ tiếp xúc giữa nhànước và nhân dân, trực tiếp quản lý toàn bộ đất đai trong địa giới hành chính

xã Việc tổ chức đăng ký đất và nhà theo đơn vị xã sẽ có lợi đối với cả cơquan quản lý nhà nước và người sử dụng đất, người sở hữu nhà ở Đối vớingười đăng ký thì đăng ký theo đơn vị xã, phường sẽ giảm được thời gian vàchi phí đi lại Còn đối với nhà nước, đăng ký theo đơn vị xã sẽ tiện cho việcquản lý vì cán bộ xã là người hiểu rõ tình hình sử dụng đất ở địa phương, pháthiện được những vi phạm trong sử dụng đất và sở hữu nhà, từ đó ngăn chặnđược những tranh chấp, sai phạm, hạn chế khiếu nại, tố cáo Đăng ký theođơn vị xã phường còn góp phần nâng cao tinh thần trách nhiệm, nhận thứcpháp luật đất đai cho cán bộ xã; giúp cán bộ địa chính xã nắm vững và khaithác có hiệu quả hệ thống hồ sơ địa chính và hồ sơ đăng ký sở hữu nhà ở

Đất đai và nhà ở luôn luôn là những tài sản có giá trị lớn đối với mọinền kinh tế, mọi quốc gia Công tác đăng ký đất đai và nhà ở trở thành mộttrong những công cụ quan trọng để nhà nước thực hiện quản lý tốt nguồn tàisản có giá trị lớn này Do vậy, nắm vững những đặc điểm của đăng ký đất vànhà là cần thiết để có thể thực hiện tốt công tác trên, từ đó có thể nắm chắc và

quản lý tốt tình hình sử dụng đất và hiện trạng sử dụng quỹ nhà ở của mỗi địaphương.

II Những nội dung cơ bản của đăng ký đất và nhà

2.1 Bộ máy tổ chức công tác đăng ký

Việc đăng ký đất đai và nhà ở được thực hiện tại Văn phòng đăng kýđất và nhà Văn phòng này có chức năng tổ chức thực hiện đăng ký quyền sửdụng đất, quyền sở hữu nhà ở, quản lý hồ sơ địa chính gốc và thực hiện thủtục hành chính trong quản lý đất đai theo cơ chế “một cửa” Đối với tổ chức

sử dụng đất và sở hữu nhà ở thì thực hiện đăng ký tại Văn phòng đăng ký đất

và nhà thuộc Sở tài nguyên môi trường Còn đối với cá nhân sử dụng đất và

sở hữu nhà ở thì đăng ký tại Văn phòng đăng ký đất và nhà thuộc Phòng tàinguyên môi trường

Văn phòng đăng ký đất và nhà được thành lập ở tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương và cấp huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh, là cơquan dịch vụ công có chức năng tổ chức thực hiện đăng ký sử dụng đất vàchỉnh lý thống nhất biến động về sử dụng đất, quản lý hồ sơ địa chính, giúp

cơ quan tài nguyên và môi trường cùng cấp trong việc thực hiện thủ tục hànhchính về quản lý, sử dụng đất đai theo quy định của pháp luật Văn phòngđăng ký hoạt động theo loại hình sự nghiệp có thu, có con dấu riêng và được

mở tài khoản theo quy định hiện hành

2.1.1.Nhiệm vụ và quyền hạn

a) Văn phòng đăng ký cấp tỉnh được thuộc Sở Tài nguyên môi trường,

do Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định thànhlập theo đề nghị của Giám đốc Sở Tài nguyên môi trường và Giám đốc SởNội vụ, chịu sự quản lý về tổ chức, biên chế và công tác của Sở Tài nguyênmôi trường Những nhiệm vụ và quyền hạn của Văn phòng đăng ký cấp tỉnhbao gồm:

- Giúp Giám đốc Sở Tài nguyên môi trường làm đầu mối thực hiện cácthủ tục hành chính về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàntỉnh đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài( trừ trường hợp mua nhà ở gắn với quyền sử dụng đất ở), tổ chức nước ngoài,

cá nhân nước ngoài

- Đăng ký sử dụng đất và chỉnh lý sự biến động về sử dụng đất theoquy định của pháp luật khi thực hiện các quyền của người sử dụng đất là tổchức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nướcngoài, cá nhân nước ngoài

- Lập và quản lý toàn bộ hồ sơ địa chính gốc đối với tất cả các thửa đấtthuộc phạm vi địa giới hành chính cấp tỉnh, cấp bản sao hồ sơ địa chính từ hồ

sơ địa chính gốc cho văn phòng đăng ký cấp huyện và Uỷ ban nhân dân xã,phường, thị trấn

- Chỉnh lý hồ sơ địa chính gốc khi có biến động về sử dụng đất theothông báo của cơ quan tài nguyên và môi trường, văn phòng đăng ký cấphuyện, chuyển trích sao hồ sơ địa chính gốc đã chỉnh lý cho văn phòng đăng

ký cấp huyện và Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn để chỉnh lý bản sao hồ

sơ địa chính

- Cung cấp số liệu địa chính cho cơ quan có chức năng xác định mứcthu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế có liên quan đến đất đai đốivới người sử dụng đất là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ởnước ngoài, tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài

- Lưu trữ, quản lý bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cácgiấy tờ khác hình thành trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính vềcấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh đối với tổ chức, cơ

sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài, cánhân nước ngoài

- Thực hiện việc thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sửdụng đất cấp tỉnh.

- Xây dựng, quản lý và phát triển hệ thống thông tin đất đai, cung cấpbản đồ địa chính, trích lục bản đồ địa chính, trích sao hồ sơ địa chính, cácthông tin khác về đất đai phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu củacộng đồng

- Thực hiện thu phí, lệ phí trong quản lý sử dụng đất đai, thực hiện cácdịch vụ có thu về cung cấp thông tin đất đai

- Thực hiện chế độ báo cáo theo quy định hiện hành về tình hình thựchiện nhiệm vụ về các lĩnh vực công tác được giao cho Sở Tài nguyên môitrường

- Quản lý viên chức, nguời lao động và tài chính, tài sản thuộc vănphòng theo quy định của pháp luật

b) Văn phòng đăng ký cấp huyện thuộc Phòng Tài nguyên môi trường,

do Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định thành lập theo đề nghị của Trưởngphòng tài nguyên môi trường, Trưởng phòng Nội vụ - Lao động – Thươngbinh – Xã hội, chịu sự chỉ đạo, quản lý của Phòng Tài nguyên môi trườngtheo phân cấp quản lý của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

Nhiệm vụ và quyền hạn của văn phòng:

- Giúp trưởng phòng tài nguyên môi trường làm đầu mối thực hiện cácthủ tục hành chính về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bànhuyện đối với hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoàimua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, cộng đồng dân cư

- Đăng ký sử dụng đất và chỉnh lý biến động về sử dụng đất theo quyđịnh của pháp luật khi thực hiện các quyền của người sử dụng đất là hộ giađình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua nhà ở gắn liền vớiđất ở, cộng đồng dân cư

- Lưu trữ, quản lý và chỉnh lý toàn bộ bản sao hồ sơ địa chính đối vớitất cả các thửa đất thuộc phạm vi địa giới hành chính cấp huyện theo trích sao

hồ sơ địa chính gốc đã chỉnh lý do Văn phòng đăng ký cấp tỉnh gửi tới, hướngdẫn và kiểm tra việc lưu trữ, quản lý và chỉnh lý toàn bộ bản sao hồ sơ địachính của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn

- Cung cấp số liệu địa chính cho cơ quan có chức năng xác định mứcthu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế có liên quan đến đất đai đốivới người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ởnước ngoài mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, cộng đồng dân cư

- Lưu trữ, quản lý bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cácgiấy tờ khác hình thành trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính vềcấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân, ngườiViệt Nam định cư ở nước ngoài mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở,cộng đồng dân cư

- Thực hiện trích đo địa chính thửa đất, thống kê, kiểm kê đất đai và lậpbản đồ hiện trạng sử dụng đất cấp huyện và cấp xã

- Cung cấp bản đồ địa chính, trích lục bản đồ địa chính, trích sao hồ sơđịa chính và thông tin khác về đất đai phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước vànhu cầu của cộng đồng

- Thực hiện việc thu phí, lệ phí trong quản lý sử dụng đất đai theo quyđịnh của pháp luật, thực hiện các dịch vụ có thu về cung cấp thông tin đất đai,trích lục bản đồ địa chính, trích sao hồ sơ địa chính

- Thực hiện chế độ báo cáo theo quy định hiện hành về tình hình thựchiện nhiệm vụ về các lĩnh vực công tác được giao cho Phòng Tài nguyên môitrường

- Quản lý viên chức, người lao động và tài chính, tài sản thuộc vănphòng theo quy định của pháp luật

2.1.2 Tổ chức của Văn phòng đăng ký

Văn phòng đăng ký đất và nhà có Giám đốc và từ một đến hai Phógiám đốc Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm Giám đốc và Phó giám đốc thực hiệntheo phân cấp quản lý cản bộ của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vàphù hợp với tiêu chuẩn chức danh do Bộ Tài nguyên môi trường ban hành.

Giám đốc Sở Tài nguyên môi trường quy định cụ thể nhiệm vụ, quyềnhạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng đăng ký cấp tỉnh theo đề nghị của Giámđốc văn phòng

Còn chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện quy định cụ thể nhiệm vụ, quyềnhạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng đănh ký cấp huyện theo đề nghị củaTrưởng phòng Tài nguyên môi trường, Trưởng phòng Nội vụ - Lao động –Thương binh – Xã hội

Việc quản lý và sử dụng biên chế của Văn phòng đăng ký do Uỷ bannhân dân cấp tỉnh quy định theo Nghị định số 112/2004/NĐ-CP ngày 08tháng 4 năm 2004 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý biên chế đối vớiđơn vị sự nghiệp của Nhà nước

2.2 Nội dung đăng ký đất đai

2.2.1 Đăng ký ban đầu

Công tác đăng ký đất đai ban đầu được thực hiện là để cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất Đăng ký ban đầu được thực hiện đối với mọi người

sử dụng đất được nhà nước giao đất, cho thuê đất để sử dụng và chưa đượccấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ( trừ trường hợp nhận khoán, thuê,mượn)

Văn phòng đăng ký đất và nhà cấp huyện chỉ thực hiện đăng ký banđầu đối với người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định

cư ở nước ngoài mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, cộng đồng dân

cư Quá trình đăng ký ban đầu được thực hiện không chỉ với sự tham gia củangười sử dụng đất, Văn phòng đăng ký mà còn có cả Hội đồng đăng ký, Uỷ

ban nhân dân cấp xã Mỗi chủ thể tham gia trong quá trình đăng ký đều cónhững nhiệm vụ và quyền hạn riêng

- Đối với người sử dụng đất phải có trách nhiệm mua hồ sơ tại nơi quyđịnh, khai báo hồ sơ đúng cách và nộp hồ sơ tại nơi do Uỷ ban nhân dân xãquy định Nếu uỷ quyền cho người khác đăng ký thì phải có chứng thực Mọingười sử dụng đất đều được đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụngđất trừ các trường hợp sau:

+ Đất do Nhà nước giao để quản lý

+ Đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích do Uỷ ban nhân dân xã,phường, thị trấn quản lý sử dụng

+ Người sử dụng đất do thuê, thuê lại của người khác mà không phải làđất thuê, thuê lại trọng khu công nghiệp

+ Người đang sử dụng đất mà không đủ điều kiện được cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 và Điều 51 Luật Đất đai

+ Người nhận khoán đất trong các nông trường, lâm trường

Hồ sơ bao gồm:

+ Đơn xin đăng ký đất và cấp giấy chứng nhận

+ Giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất ( nếu có / bản sao)

+ Biên bản xác định ranh giới và mốc thửa đất

- Đối với cán bộ làm công tác đăng ký: phải hướng dẫn từng chủ sửdụng đất khai báo hồ sơ theo mẫu quy định, chuẩn bị các tài liệu đi kèm Sau

đó, cán bộ sẽ là người nhận và kiểm tra hồ sơ, giúp chủ sử dụng đất bổ sung,sửa chữa

- Đối với Hội đồng đăng ký phải tổ chức hội nghị để xét đơn Hội đồngđăng ký được thành lập ở cấp xã, phường, thị trấn và phải có quyết định thànhlập do Uỷ ban nhân dân ký Trong số thành viên của hội đồng có thành viênbắt buộc và không bắt buộc Thành viên bắt buộc gồm: Phó chủ tịch Uỷ bannhân dân xã, cán bộ tư pháp xã, cán bộ địa chính xã, chủ tịch hội đồng nhân

dân xã Thành viên không bắt buộc là tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn,trưởng ấp, trưởng bản ( tuỳ từng khu vực, địa bàn có thể có thêm người khácvới điều kiện phải có hiểu biết về tình hình sử dụng đất ở địa phương, hiểubiết về chính sách pháp luật đất đai hiện hành) Hội đồng đăng ký phải nghebáo cáo kết quả tổng hợp kê khai và kết quả thẩm tra của từng đơn đăng ký,xét các đơn ở các nội dung như: hiện trạng sử dụng đất, nguồn gốc, tình trạngtranh chấp… Sau đó lấy ý kiến biểu quyết của toàn hội đồng để ghi vào biênbản.

- Đối với Uỷ ban nhân dân xã: phải thẩm tra xác minh lại những hồ sơ

do Hội đồng đăng ký đưa lên căn cứ vào biên bản, sau đó ký nhận và duyệttừng hồ sơ, công bố công khai những hồ sơ được xác nhận tại trụ sở uỷ bantrong vòng 15 ngày Nếu trong vòng 15 ngày mà có khiếu nại, tố cáo thì thựchiện thẩm tra xác định lại từ khâu đầu tiên Nếu không có khiếu nại thì Uỷban sẽ lập danh sách những chủ sử dụng đất có đủ điều kiện và trình lên Uỷban nhân dân cấp quận, huyện phê duyệt Hồ sơ trình lên bao gồm:

+ Tờ trình của Uỷ ban nhân dân xã về việc cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất

+ Biên bản cuộc họp của Hội đồng đăng ký

+ Hồ sơ hợp lệ của từng thửa đất

- Văn phòng đăng ký đất và nhà là cấp có thẩm quyền phê duyệt đối vớiđất thuộc hộ gia đình, cá nhân Trong thời hạn 7 ngày từ khi nộp đủ hồ sơ,Văn phòng phải cấp giấy cho những người đủ điều kiện Sau khi duyệt cấpxong, phải gọi người dân lên làm nghĩa vụ tài chính, lấy giấy chứng nhận vàchuyển các thông tin về đất đai đến các cơ quan thuế, thống kê

Sau khi nhận được Uỷ ban nhân dân cấp quận, huyện đồng ý cấp giấychứng nhận quyền sử dụng đất, người sử dụng đất sẽ làm hồ sơ xin thực hiệnnghĩa vụ tài chính để được cấp giấy chứng nhận tại văn phòng đăng ký đất vànhà

2.2.2 Đăng ký biến động

Trong quá trình quản lý đất đai, do nhu cầu của người sử dụng và yêucầu của sự phát triển kinh tế - xã hội đã phát sinh rất nhiều hình thức thay đổiliên quan đến quyền sử dụng đất phải làm thủ tục đăng ký biến động Đăng kýbiến động về sử dụng đất được thực hiện đối với người sử dụng thửa đất đãđược cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà có thay đổi về việc sử dụngđất trong các trường hợp sau:

- Người sử dụng đất thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng,cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, thế chấp, bảolãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất

- Người sử dụng đất được phép đổi tên

- Có thay đổi về hình dạng, kích thước, diện tích sử dụng đất

- Chuyển mục đích sử dụng đất

- Có thay đổi thời hạn sử dụng đất

- Chuyển đổi từ hình thức Nhà nước cho thuê đất sang hình thức Nhànước giao đất có thu tiền sử dụng đất

- Có thay đổi về những hạn chế quyền của người sử dụng đất

- Nhà nước thu hồi đất

Văn phòng đăng ký đất và nhà cấp quận, huyện, thị xã có thẩm quyềnthực hiện đăng ký biến động đối với những người sử dụng đất là hộ gia đình,

cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua nhà ở gắn liền với quyền

sử dụng đất ở, cộng đồng dân cư Người sử dụng đất khi thực hiện đăng kýbiến động sẽ phải mua hồ sơ, khai báo đúng quy cách và nộp hồ sơ tại vănphòng Hồ sơ đăng ký biến động bao gồm:

+ Đơn xin đăng ký biến động theo mẫu đối với từng loại biến động.+ Những giấy tờ liên quan đến biến động đất đai như: hợp đồng chuyểnđổi, chuyển nhượng; di chúc về thừa kế; hợp đồng thế chấp, bảo lãnh…

+ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũ ( nếu mất phải khai báo)

+ Sơ đồ, trích lục thửa đất.

Uỷ ban nhân dân xã sau khi thẩm tra, xác nhận vào đơn đăng ký và gửi

hồ sơ lên văn phòng đăng ký đất và nhà để chứng nhận biến động

Văn phòng đăng ký sẽ xem xét hồ sơ, ghi ý kiến vào đơn xin chứngnhận và gửi sang Uỷ ban nhân dân cấp quận, huyện, thị xã ký duyệt nếu hồ sơ

đủ điều kiện Nếu hồ sơ không đủ điều kiện thì phải gửi về xã và nêu rõ lý do.Sau khi có chứng nhận biến động, Uỷ ban nhân dân cấp quận, huyện, thị xã sẽ

ra quyết định cho phép biến động, gọi người dân lên thực hiện nghĩa vụ tàichính, chứng nhận biến động, chỉnh lý biến động trong hồ sơ địa chính vàthông báo cho Uỷ ban nhân dân xã chỉnh lý hồ sơ địa chính.Cũng giống nhưđăng ký ban đầu, sau khi người sử dụng đất thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tàichính thì mới cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã chỉnh lý theo biếnđộng

Ngoài những trường hợp đăng ký biến động thông thường như chuyểnđổi, chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp… như trên, có những trường hợp biếnđộng đất đai khi đăng ký không theo những trình tự trên như: mất đất do thiêntai, mất giấy chứng nhận, đổi giấy chứng nhận mới

- Đối với trường hợp mất đất do thiên tai: người sử dụng đất phải khaibáo cho Uỷ ban nhân dân xã nơi sử dụng và nộp các giấy tờ liên quan đếnmảnh đất đó Uỷ ban nhân dân xã phải kiểm tra và thông báo cho cơ quan địachính cùng cấp ( có thể chỉ là cán bộ địa chính xã) Sau đó phải báo cho cơquan cấp giấy chứng nhận ( phòng tài nguyên môi trường hoặc văn phòngđăng ký đất và nhà) kiểm tra, xác minh, đo đạc lại thửa đất Thẩm tra của hai

cơ quan này phải được ghi lại trong biên bản Sau đó, phòng tài nguyên môitrường hoặc văn phòng đăng ký đất và nhà sẽ lập quyết định đổi giấy chứngnhận: nếu chỉ mất một phần đất thì chứng nhận lại trên giấy chứng nhận đãcấp, còn nếu mất toàn bộ thì ra quyết định thu hồi giấy chứng nhận quyền sửdụng đất

- Đối với trường hợp mất giấy chứng nhận: người sử dụng đất phải khaibáo việc mất giấy chứng nhận Khi đó, Uỷ ban nhân dân xã mới cử cán bộ địachính xã xác định số giấy chứng nhận đã mất, ghi việc mất giấy chứng nhậnvào hồ sơ địa chính, thông báo công khai việc mất giấy trong vòng 15 ngàytại trụ sở Uỷ ban Và cán bộ địa chính xã cũng có trách nhiệm chuyển hồ sơlên cơ quan địa chính cấp có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận ( phòng tàinguyên môi trường hoặc văn phòng đăng ký đất và nhà) Cơ quan địa chính sẽghi việc mất giấy chứng nhận vào hồ sơ của mình, nếu hồ sơ đang trong quátrình xin thay đổi (đăng ký biến động) thì dừng mọi quá trình Sau 60 ngày kể

từ ngày nhận được đơn trình báo, nếu không thấy giấy chứng nhận cũ thìngười sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận mới Lúc đó, cơ quan có thẩmquyền là Uỷ ban nhân dân cấp huyện phối hợp với phòng tài nguyên môitrường ra quyết định huỷ giấy chứng nhận cũ, cấp giấy chứng nhận mới Cònnếu sau 60 ngày chủ sử dụng đất tìm thấy giấy chứng nhận thì phải nộp lên

Uỷ ban nhân dân cấp huyện để tiến hành huỷ bỏ

- Cấp đổi giấy chứng nhận mới thì có hai trường hợp xảy ra:

+ Nếu do giấy chứng nhận cũ bị rách, nát, nhoè, ố, hết chỗ ghi thì đượcđổi giấy mới và phải mất lệ phí hồ sơ

+ Nếu cấp đổi giấy chứng nhận từ một thửa chia tách thành nhiều thửathì trình tự thủ tục giống như mọi trường hợp biến động thông thường

2.2.3 Đăng ký xin thực hiện nghĩa vụ tài chính

Đối với mọi người sử dụng đất, dù là đăng ký biến động hay đăng kýban đầu thì để được lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều phải thựchiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước Và để thực hiện được, họ đều phảilàm hồ sơ xin thực hiện nghĩa vụ tài chính tại văn phòng đăng ký đất và nhà.Nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế có liênquan đến đất do cơ quan thuế xác định căn cứ vào số liệu địa chính của Vănphòng đăng ký đất và nhà cung cấp

Hồ sơ về thực hiện nghĩa vụ tài chính bao gồm:

- Tờ khai theo mẫu tương ứng với pháp luật quy định người sử dụng đấtphải thực hiện nghĩa vụ tài chính bao gồm: tờ khai tiền sử dụng đất, tờ khaitiền thuê đất, tờ khai lệ phí trước bạ, tờ khai thuế chuyển quyền sử dụng đất(áp dụng đối với tổ chức không hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; hộgia đình, cá nhân), tờ khai thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất (ápdụng đối với các tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ) Các mẫu

tờ khai trên, người sử dụng đất được nhận tại văn phòng đăng ký đất và nhà,mỗi tờ khai được lập thành hai bản, Văn phòng đăng ký giữ một bản, một bảnchuyển cho cơ quan thuế làm căn cứ xác định nghĩa vụ tài chính

- Những giấy tờ có liên quan chứng minh thuộc diện không phải nộp,được hưởng ưu đãi, hoặc được miễn, giảm nghĩa vụ tài chính đã được phápluật quy định

- Những giấy tờ liên quan đến việc bồi thường đất, hỗ trợ đất cho người

có đất bị thu hồi như: quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bồithường, hỗ trợ về đất; chứng từ hợp pháp về thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ

về đất cho người có đất bị thu hồi…

- Những giấy tờ liên quan khác ( nếu có) như: các chứng từ nộp tiềnthuê đất nay chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặcchứng từ đã nộp tiền sử dụng đất nay chuyển sang hình thức thuê đất; cácgiấy tờ thuộc diện hưởng ưu đãi đầu tư theo Luật Khuyến khích đầu tư…

Việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất có liên quantới không chỉ người sử dụng đất mà còn cả Văn phòng đăng ký, cơ quan thuế,

cơ quan thu tiền… bởi hồ sơ thực hiện nghĩa vụ tài chính được nộp tại vănphòng đăng ký và luân chuyển qua các cơ quan có liên quan Mỗi cơ quan đều

có trách nhiệm của riêng mình trong quá trình thực hiện

Đối với Văn phòng đăng ký đất và nhà, khi người dân làm hồ sơ thựchiện nghĩa vụ tài chính thì phải có trách nhiệm:

- Cấp phát đầy đủ tờ khai các khoản thu liên quan đến nhà, đất theo yêucầu của người sử dụng đất ( loại tờ khai tương ứng với khoản thu người sửdụng đất phải nộp) và hướng dẫn người sử dụng đất kê khai theo đúng mẫu tờkhai quy định.

- Kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của bộ hồ sơ của người sử dụng đất nộp,xác nhận và ghi đầy đủ chỉ tiêu vào “Phiếu chuyển thông tin địa chính để xácnhận nghĩa vụ tài chính” Sau đó, chuyển cho cơ quan thuế một bộ hồ sơ củangười sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tài chính, bao gồm các giấy tờ sau:

+ Một bản chính Phiếu chuyển thông tin địa chính để xác định nghĩa vụtài chính

+ Một bản chính tờ khai các khoản thu liên quan đến nhà, đất ( tươngứng với mỗi khoản thu là một bản tờ khai)

+ Những giấy tờ liên quan chứng minh thuộc diện không phải nộp hoặcđược miễn, giảm nghĩa vụ tài chính

+ Những giấy tờ liên quan đến việc bồi thường đất, hỗ trợ đất chongười có đất bị thu hồi

+ Những giấy tờ hoặc chứng từ có liên quan đến việc đã nộp tiền thuêđất hoặc thuộc diện được hưởng ưu đãi, khuyến khích đầu tư

+ Bản sao các giấy tờ khác có liên quan đến việc xác định nghĩa vụ tàichính gồm Quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặcgiấy tờ mua, bán, tặng, cho, thừa kế nhà, đất; Giấy phép xây dựng nhà; Quyếttoán và biên bản bàn giao công trình ( nếu có)

Trong trường hợp các giấy tờ chuyển giao cho cơ quan thuế yêu cầubản chính, nếu không có bản chính mà dùng bản sao thì phải có chứng nhậncủa công chứng nhà nước

- Trong thời hạn không quá ba ngày làm việc kể từ ngày nhận đượcthông báo nộp các khoản nghĩa vụ tài chính do cơ quan thuế chuyển đến, cơquan nhận hồ sơ trao “Thông báo nộp tiền” cho người sử dụng đất để người

sử dụng đất thực hiện nộp tiền vào ngân sách nhà nước Và khi trao “Thôngbáo nộp tiền” cho người sử dụng đất, Văn phòng đăng ký phải yêu cầu người

sử dụng đất phải ký tên, ghi rõ ngày tháng nhận thông báo

Người sử dụng đất ngoài trách nhiệm làm đúng thủ tục, nộp hồ sơ đúngquy định tại Văn phòng đăng ký, khi nhận được “Thông báo nộp tiền” phảilên Văn phòng nhận thông báo, nộp tiền tại Kho bạc đúng hạn thì mới đượclấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Trừ lệ phí trước bạ phải nộp ngay,người sử dụng đất có thể ghi nợ tiền sử dụng đất đến khi nào thực hiện cácgiao dịch biến động về đất đai như chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, thếchấp,…

Hồ sơ thực hiện nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất được luânchuyển giữa Văn phòng đăng ký đất và nhà và cơ quan thuế Với bản chất làmột thủ tục hành chính về quản lý và sử dụng đất có nhiều yếu tố phức tạp,nên trong thủ tục bàn giao và tiếp nhận hồ sơ về nghĩa vụ tài chính giữa Vănphòng đăng ký và cơ quan Thuế phải đảm bảo yêu cầu:

- Thực hiện giao hồ sơ thường xuyên, hàng ngày theo ngày làm việc,tuyệt đối không để dồn nhiều hồ sơ mới bàn giao một lần

- Khi nhận bàn giao hồ sơ về nghĩa vụ tài chính, người nhận hồ sơ phảivào sổ giao nhận hồ sơ và người bàn giao phải ký xác nhận Cả người nhận vàngười bàn giao phải kiểm tra tính đầy đủ và hợp pháp của từng loại giấy tờ cótrong hồ sơ, nội dung của “Thông báo nộp tiền”…

- Định kỳ (ít nhất mỗi tháng một lần) cơ quan giao hồ sơ và cơ quannhận hồ sơ phải thực hiện kiểm tra, đối chiếu hồ sơ về nghĩa vụ tài chính đãgiao với “Thông báo nộp tiền” đã nhận để phát hiện các trường hợp còn tồnđọng

- Văn phòng đăng ký, cơ quan Thuế và cơ quan liên quan (nếu có) phải

bố trí cán bộ, công chức có năng lực, thông thạo các chính sách, các thủ tụcnộp, thu và miễn, giảm các khoản thu liên quan đến nhà, đất để thực hiện việc

tiếp nhận và bàn giao hồ sơ của người sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tàichính, đảm bảo tính chuyên nghiệp cao và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các

cơ quan để phục vụ các tổ chức, cá nhân thực hiện tốt nghĩa vụ tài chính vớingân sách nhà nước

Đăng ký đất đai tuy chỉ là một thủ tục hành chính nhằm thiết lập hồ sơđịa chính đầy đủ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người sửdụng đất hợp pháp, nhưng nó có quan hệ gần gũi và liên quan thiết thực đếnquyền lợi của tất cả mọi người vì nó thực hiện với một đối tượng đặc biệt làđất đai Trong quá trình tiến hành đăng ký ban đầu, đăng ký biến động đất đai

và làm hồ sơ thực hiện nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất, Văn phòngđăng ký đất và nhà có vai trò đặc biệt quan trọng, là cầu nối thực hiện các thủtục hành chính nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quantrong quan hệ về đất đai là nhà nước và người sử dụng đất Do đó, tcác chínhsách của nhà nước về đất đai ngày càng phải hoàn thiện, tạo điều kiện choVăn phòng đăng ký thực hiện tốt nhiệm vụ, vai trò của mình, từ đó nâng caohiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở

2.3 Nội dung đăng ký nhà ở

Nhà ở là tài sản có giá trị đặc biệt đối với cuộc sống con người, làphương tiện quan trọng để bảo vệ con người trước các hiện tượng thiên nhiên

Nó không chỉ phản ánh trình độ phát triển của xã hội mà còn thể hiện phongtục tập quán của địa phương Theo Luật Nhà ở 2005 quy định: nhà ở là côngtrình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ giađình, cá nhân Trong quá trình phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế - xã hộinước ta, nhà ở và các công trình xây dựng đang được hình thành ngày càngnhiều Nhà ở là một loại tài sản có giá trị lớn luôn gắn liền với đất đai, do đóđăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở cũng là một nội dung quantrọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở

Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở là cơ sở pháp lý để nhà nước bảo

hộ quyền sở hữu của các chủ thể và các chủ sở hữu thực hiện các quyền vànghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật Giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở do Bộ Xây dựng phát hành và sử dụng thống nhất trên phạm vi cảnước Giấy này được cấp cho chủ sở hữu một bản chính và sao một bản đểlưu tại cơ quan cấp giấy chứng nhận

Chủ sở hữu nhà ở là tổ chức, cá nhân tạo lập hợp pháp nhà ở, trongtrường hợp chủ sở hữu nhà ở có yêu cầu thì cơ quan nhà nước có thẩm quyềncấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở cho họ

Điều kiện của đối tượng sở hữu nhà được cấp giấy chứng nhận quyền

sở hữu nhà ở:

- Là tổ chức, cá nhân trong nước không phụ thuộc vào nơi đăng ký kinhdoanh, nơi đăng ký hộ khẩu thường trú

- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài

- Tổ chức, cá nhân nước ngoài

- Có nhà ở được tạo lập hợp pháp thông qua việc đầu tư xây dựng, muabán, tặng cho, thừa kế, đổi nhà ở và các hình thức khác theo quy định củapháp luật

Trong trường hợp chủ sở hữu nhà ở đồng thời là chủ sử dụng đất ở, chủ

sở hữu căn hộ trong nhà chung cư thì được cấp một giấy chứng nhận là Giấychứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở Còn nếu chủ sở hữunhà ở không đồng thời là chủ sử dụng đất ở thì cấp Giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở

Khi tiến hành đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở thìchủ sở hữu nhà ở phải chuẩn bị một bộ hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhậnquyền sở hữu đất ở Nếu là tổ chức thì nộp tại cơ quan quản lý nhà cấp tỉnh( do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định),nếu là cá nhân sở hữu nhà thì nộp tại cơ quan quản lý nhà ở cấp huyện ( do

Uỷ ban nhân dân cấp quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh quy định).

Hồ sơ bao gồm:

- Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở

- Bản sao của một trong các giấy tờ như: giấy phép xây dựng, giấychứng nhận đầu tư, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ về quyền sởhữu nhà qua các thời kỳ do cơ quan có thẩm quyền cấp, …

- Sơ đồ nhà ở, đất ở

Tuy nhiên, khi chủ sở hữu nhà ở có đơn đề nghị xin cấp đổi, cấp lạiGiấy chứng nhận quyền sở hữu nhà thì hồ sơ đối với từng trường hợp là khácnhau

Nếu chủ sở hữu xin cấp lại Giấy chứng nhận thì nộp hồ sơ bao gồm:

- Đơn đề nghị cấp lại giấy chứng nhận, trong đó nêu rõ lý do mất giấy

và cam đoan chịu trách nhiệm trước pháp luật về lời khai của mình

- Giấy tờ xác nhận việc mất giấy chứng nhận

Đối với trường hợp xin cấp đổi Giấy chứng nhận thì hồ sơ bao gồm:

- Đơn đề nghị cấp đổi giấy chứng nhận

- Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đã bị hư hỏng, rách nát hoặc đãghi hết trang xác nhận thay đổi

Nhà ở là một yếu tố quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đấtđai và nhà ở Do vậy, trong công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở, trách nhiệm của mỗi bên tham gia đều là rất quan trọng Đối với

cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận thì phải có trách nhiệm hướngdẫn chủ sở hữu làm và nộp hồ sơ đúng quy định, tiến hành kiểm tra tính đầy

đủ, hợp pháp của hồ sơ, thể hiện các nội dung trên giấy chứng nhận, ký giấy

và vào sổ đăng ký quyền sở hữu nhà ở Còn đối với chủ sở hữu nhà ở, phảithực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục khi đề nghị cấp mới, cấp đổi, cấp lại Giấychứng nhận, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ giấy tờ hợp pháp, nộp đúng nơi quy định

và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính trước khi nhận giấy chứng nhận quyền

sở hữu nhà ở

Đăng ký nhà ở cùng với đăng ký đất đai đã làm hình thành nên hainhiệm vụ quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở.Làm tốt hai nhiệm vụ này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả của công tácquản lý nhà nước mà còn mang lại lợi ích cho cả người sử dụng đất, chủ sởhữu nhà ở và cả cơ quan quản lý nhà nước Do vậy, trong quá trình hoàn thiện

bộ máy quản lý nhà nước cần đặc biệt chú trọng, quan tâm đến việc nâng caohiệu quả của công tác đăng ký đất đai và nhà ở, để từ đó thực hiện tốt hơn cácnội dung, nhiệm vụ của quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở

Chương II: Thực trạng công tác đăng ký đất và nhà trên địa bàn

quận Hoàng Mai

I Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của quận

1.1 Điều kiện tự nhiên

Địa hình khu vực quận Hoàng Mai tương đối trũng, độ cao trung bìnhkhoảng 4,5m, có xu hướng nghiêng từ bắc xuống nam, rộng khoảng 5km, và

từ đông sang tây dài khoảng 12km Trên địa bàn quận có các tuyến đườnggiao thông quan trọng như: quốc lộ 1B (đưòng cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ),đưòng Ngọc Hồi, đường Tam Trinh, đường vành đai 2,5 và đường vành đai 3,đưòng Trương Định, đưòng Lĩnh Nam, đưòng đê Nguyễn Khoái kéo dài vàcầu Thanh Trì Ngoài ra còn có một số tuyến đưòng, phố chưa đặt tên Đây làcác tuyến giao thông đưòng bộ, đường sắt nối thủ đô với các địa phương trong

cả nước.Thêm vào đó, ở phía đông quận sông Hồng cũng là một tiềm nănglớn cho việc phát triển giao thông, giao lưu đường thuỷ với các tỉnh vùngđồng bằng sông Hồng và vùng trung du miền núi phía Bắc Vị trí thuận lợinhư trên của quận chính là điều kiện để mở rộng giao lưu, lưu thông hàng hoá

và dịch vụ, tạo tiền đề để phát triển kinh tế, văn hoá và xã hội của quận trongtương lai

1.1.2 Khí hậu thuỷ văn

Hoàng Mai có khí hậu nhiệt đới gió mùa Từ tháng 5 đến tháng 10 làmùa hạ, khí hậu ẩm ướt mưa nhiều Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau khôhanh, rét vào cuối mùa có mưa phùn ẩm ướt Giữa hai mùa là thời kỳ chuyểntiếp, tạo cho Hoàng Mai cũng như Hà Nội có 4 mùa phong phú : xuân, hạ,thu, đông

“Nhiệt độ trung bình trong năm là 250C, nóng nhất từ tháng 6 đến tháng

8 với nhiệt độ cao nhất thường xảy ra vào tháng 7 là 37-380C Tháng lạnhnhất là từ tháng 12 đến tháng 1, với nhiệt độ thấp nhất là 9 – 130C Bên cạnh

đó, ta cũng nhận thấy nhiệt độ trung bình không dao động lớn ( nhỏ hơn 140Cgiữa các tháng trong năm ).” 1

“Độ ẩm trung bình trong năm khoảng 80% và độ ẩm này cũng rất ítthay đổi theo các tháng trong năm, thường dao động trong khoảng 70 – 80%

Số ngày mưa trong năm khoảng 144 ngày với tổng lượng mưa trung bìnhhàng năm khoảng 1600 – 1800mm Trong mùa mưa ( tháng 5 đến tháng 10 )tập trung tới 85% lượng mưa toàn năm.”2 Mưa lớn nhất vào tháng 8 ( nhỏ hơn10mm) Nhưng nửa cuối mùa đông lại có mưa ẩm ướt Và mùa đông HoàngMai còn chịu các đợt gió mùa đông bắc gây ra rét đậm Tổng số giờ nắngtrong năm khoảng 1600h và 220 ngày có nắng

Nhìn chung thời tiết và khí hậu trên thuận lợi cho hoạt động sản xuất vàđời sống của Hoàng Mai Song các đợt giông bão vào mùa hè, và gió mùađông bắc vào mùa đông cũng gây trở ngại cho đời sống dân cư và các hoạtđộng sản xuất khác

1 Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai năm 2005 - 2015

2 Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai năm 2005 - 2015

Hệ thống hồ điều hoà Yên Sở nằm trên địa bàn quận Hoàng Mai, gồm 3

hồ đã được xây dựng ( trên tổng số 5 hồ ) với diện tích khoảng 130ha mặtnước là nơi chứa và xử lý nước thải, nước mưa, ngập lụt, điều hoà lưu lượngnước của các con sông thải của Hà Nội trước khi bơm ra sông Hồng Ngoài

ra, Hoàng Mai còn có diện tích sông hồ và đầm tự nhiên lớn, với cảnh quanthiên nhiên đẹp : khu vực đầm Sen ở Định Công, công viên Yên Sở 241ha, hồLinh Đàm, diện tích ngoài bãi sông Hồng Những nơi này sẽ là những vùng

có tiềm năng thuận lợi cho việc phát triển các hoạt động du lịch, vui chơi giảitrí…

1.1.3 Tài nguyên khoáng sản

Trên địa bàn quận Hoàng Mai cho đến nay chưa xác định có loại tàinguyên, khoáng sản gì quý ngoại trừ cát ven sông và than bùn rải rác ở cácvùng đầm hồ trong quận Dọc theo sông Hồng thuộc địa bàn các phườngThanh Trì, Lĩnh Nam, Trần Phú, Yên Sở có các bãi cát tự nhiên bồi tụ, mỗinăm có thể khai thác hàng vạn mét khối cát phục vụ hoạt động xây dựng trongvùng Than bùn có rải rác ở các hồ vùng Yên Sở với trữ lượng không nhiều,chiều dài lớp than có thể khai thác rất mỏng, các mẫu than bùn có năng suấttoả nhiệt không cao ( từ 3800 – 5300 calo/kg) Do vậy, việc khai thác thanbùn ở vùng này là không hiệu quả kinh tế Trong quá trình khoan thăm dò địatầng đã phát hiện trên địa bàn phường Định Công có mỏ nước khoáng hiện đãđưa vào khai thác, song hàm lượng các nguyên tố vi lượng không cao và trữlượng cũng không lớn

1.1.4 Tài nguyên đất

Toàn quận với 14 phường chủ yếu nằm vùng trong đê và một vùng bãiven đê sông Hồng với diện tích khoảng 920ha là diện tích của các phườngThanh Trì, Lĩnh Nam, Trần Phú, Yên Sở “Đây là vùng đất có phù sa bồi tụthường xuyên, nên độ cao trung bình thường cao hơn vùng đất trong đê Giữavùng bãi và đê có nhiều đầm hồ trũng chạy ven chân đê, là nơi giữ nước khi

sông cạn Đất đai vùng bãi thuộc loại đất bồi tụ hàng năm, thường bị ngậpnước vào mùa lũ nên vùng này rất thích hợp cho việc phát triển các loại raumàu thực phẩm, nhất là các loại rau sạch.”3 Tổng diện tích đất tự nhiên củaquận là 4.011ha, trong đó đất phi nông nghiệp là 1353,28ha chiếm 32,96%,đất nông nghiệp là 1296,46ha chiếm 31,6% và đất chưa sử dụng là 1454,35hachiếm 35,44%.

Vùng trong đê chiếm đa số diện tích của quận, địa hình bị chia cắt bởicác trục giao thông Pháp Vân – Yên Sở và các sông tiêu nước thải của thànhphố như sông Kim Ngưu, sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét, các sông này khichảy qua vùng tải theo những nguồn ô nhiễm từ nước thải công nghiệp, bệnhviện và sinh hoạt của thành phố Hà Nội Bên cạnh đó quận còn có các tiểuvùng nhỏ nhiều đầm, ruộng trũng “Địa hình này một mặt gây ra tình trạngngập úng quanh năm của các vùng trũng, đặc biệt khi mưa to kéo dài, mặtkhác cũng tạo điều kiện cho nuôi trồng thuỷ sản và hoạt động sản xuất lúanước Ngoài ra, đất đá ở các vùng đất ngập nước, thường xuyên có tính cơ lýyếu, không thuận lợi cho việc xây dựng các công trình.”4

Là một quận mới thành lập, với những đặc điểm tự nhiên như trên đã

có ảnh hưởng ít nhiều tới công tác chỉ đạo thực hiện các nội dung và nhiệm

vụ quản lý đất đai và nhà ở trên địa bàn quận

1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

1.2.1 Dân cư và phân bố dân cư

Quận Hoàng Mai có 14 phường, tổng dân số trên toàn quận tính đến hếtngày 30 tháng 6 năm 2006 là 247830 nhân khẩu, trong đó nữ là 121879 chiếm49,1% Lực lượng lao động làm việc trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụchiếm tỉ lớn 61,5%

3 Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai năm 2005 - 2015

4 Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai năm 2005 - 2015

Trong những năm trước, Hoàng Mai đã có những hoạt động tích cựctrong công tác kế hoạch hoá gia đình, do đó tỉ lệ sinh đã giảm đáng kể từ 1,91% năm 1996 xuống còn 1,34 % năm 2001 Từ năm 2002 tỉ lệ sinh trên địabàn quận lại có dấu hiệu gia tăng, đặc biệt, 2003 tỉ lệ sinh đạt mức 1,58% và

2004 là 1,62 “Sở dĩ có hiện tượng này một phần có hiểu sai lệch về pháp lệnhdân số mới và tâm lý muốn sinh con năm đẹp của các gia đình Tỉ lệ sinh tănglên khiến cho tốc độ tăng dân số tự nhiên của quận cũng có xu hướng tănglên Bên cạnh đó, do tác động của quá trình đô thị hoá xuống phía Nam, khiếncho luồng di dân đến Hoàng Mai tăng rất nhanh, đặc biệt là các phường trướcđây thuộc huyện Thanh Trì.”5

“Dân số tăng sẽ làm tăng nguồn lao động xã hội, tạo điều kiện cho pháttriển kinh tế Ngược lại, dân số tăng gây sức ép về mọi mặt đặc biệt là giảiquyết việc làm, nhà ở, ô nhiễm môi trường và các vấn đề xã hội khác, nhất làcho đối tượng dân tự do di cư đến địa bàn Chính vì vậy trong thời gian tới,quận Hoàng Mai cần có những biện pháp hữu hiệu nhằm kiểm soát vấn đềnày.”6

Nguồn lao động: Xét về mặt chất lượng lao động, năm 2004, quận có

34127 người trong độ tuổi lao động có trình độ cao đẳng, đại học, trên đạihọc; 12744 người trong độ tuổi lao động có trình độ trung học chuyên nghiệp;

10850 lao động công nhân kỹ thuật và 876512 lao động phổ thông

Mật độ dân cư quận Hoàng Mai phân bố không đều tập trung chủ yếu ởcác phường cũ của quận Hai Bà Trưng chuyển sang Điều cho phép dự báorằng dân số tự tăng rất nhanh ở các phường mới hình thành từ các xã ở huyệnThanh Trì Vì vậy, để kiểm soát sự ra tăng dân số cần chú trọng công tác quản

lý của các cấp các ngành và của toàn xã hội tại các phường mới hình thành

5 Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai năm 2005 - 2015

6 Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai năm 2005 - 2015

Với đặc điểm dân số như trên thì công tác quản lý đối tượng sử dụngđất và quản lý nhà ở trên địa bàn quận Hoàng Mai là rất phức tạp Tỉ lệ giatăng cơ học của dân số quận ngày càng cao do lượng di dân từ nơi khác đếntăng mạnh Do đó, trong quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vàquyền sở hữu nhà ở gặp nhiều vướng mắc về vấn đề kê khai hộ khẩu, từ đólàm chậm tiến độ cấp giấy chứng nhận trên địa bàn quận.

1.2.2 Hoạt động kinh tế của quận Hoàng Mai

Trong hai năm 2004 và 2005, lĩnh vực kinh tế của quận đã thu đượcnhiều kết quả quan trọng, phát triển đồng đều trên tất cả các ngành sản xuấtnhư: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ vànông nghiệp Cơ cấu kinh tế của quận đã chuyển theo hướng tích cực: tăngdần tỉ trọng công nghiệp – xây dựng và thương mại - dịch vụ, giảm dần tỉtrọng nông nghiệp Năm 2004 tổng giá trị sản xuất tăng 14, 5%, giá trị sảnxuất do quận quản lý tăng 16, 5% Năm 2005 tăng 16,6%, quận quản lý tăng17,5 % Tỉ trọng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp là 55,2 %, năm 2005 là56% Giá trị sản xuất tăng khá, năm 2004 tăng 17,5%, năm 2005 tăng 19,2%.Sản phẩm công nghiệp ngày càng phong phú và có tính cạnh tranh, một sốngành sản xuất như chế biến thực phẩm, dệt may, sản xuất giấy, cơ khí chiếm

tỉ trọng lớn và tốc độ tăng cao

Các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn có nhiều cố gắng chủ động đầu

tư đổi mới công nghệ, tổ chức quản lý, kinh doanh đạt hiệu quả, chấp hành tốtnghĩa vụ nộp ngân sách và đảm bảo đời sống cho ngưòi lao động, góp phầnphát triển kinh tế - xã hội địa phương Hiện tại, trên địa bàn quận theo sổ đăng

ký có 475 doanh nghiệp, thực tế hoạt động là 421 doanh nghiệp Trong đó sốdoanh nghiệp công nghiệp là 125; số doanh nghiệp hoạt động xây dựng là 32hợp tác xã công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp là 24 Các doanh nghiệp có vốn

cố định từ 1 – 2 tỉ đồng và cao nhất là công ty cổ phần thiết bị và xây dựngTràng An với số vốn đăng ký là 30 tỉ đồng.Các doanh nghiệp không bố trí tập

trung mà dàn trải trên toàn địa bàn Nhiều cơ sở và hộ sản xuất đã mạnh dạnđầu tư đổi mới trang thiết bị, đưa công nghệ mới vào sản xuất, nhờ đó bướcđầu đã có sự phát triển trong nền kinh tế thị trường.

1.2.3 Một số hoạt động văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục…

Tuy là một quận mới được thành lập không lâu nhưng hoạt động vănhoá văn nghệ, thể dục thể thao của quận được tổ chức thường xuyên, thu hútđông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, góp phần nâng cao đời sống tinhthần và rèn luyện sức khoẻ trong nhân dân Công tác rà soát, tu bổ, tăngcường quản lý các di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn cũng được quan tâm chỉđạo Cuộc vận động “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở”

đã từng bước đi vào cuộc sống Việc cưới, tang, lễ hội giảm dần các hủ tục.Trung tâm văn hoá thể dục thể thao quận được thành lập và đi vào hoạt độngbước đầu có hiệu quả Trên địa bàn quận có nhiều di tích lịch sử gồm đình,chùa, đền, miếu, nhà thờ Toàn quận có 69 di tích lịch sử văn hoá trong đó có

42 di tích đã được xếp hạng Trên địa bàn quận hàng năm có rất nhiều lễ hộiđược chính quyền và nhân dân tổ chức như lễ hội đền Lừ, lễ hội đền KimGiang…

Trên toàn quận có 57 trường học, trong đó có 48 trường công lập, 4nhà trẻ tư thục, 5 nhà trẻ thuộc khối cơ quan xí nghiệp Tổng số học sinh toànquận có 27500 học sinh với 1365 thầy cô giáo và cán bộ công nhân viên trongngành giáo dục

Ngành giáo dục đào tạo quận đã chỉ đạo các nhà trường hoàn thành tốtnhiệm vụ các năm học, duy trì vững chắc phổ thông giáo dục tiểu học đúng

độ tuổi và phổ cập trung học cơ sở Chất lượng giáo dục ổn định và có nhiềumặt phát triển; tỉ lệ thi đỗ tốt nghiệp bậc tiểu học đạt 100%, trung học cơ sởđạt 97,8%, bổ túc văn hoá 100% Cơ sở vật chất ở các trường học đã cơ bảnđảm bảo được hoạt động dạy và học, khung cảnh sư phạm đã từng bướckhang trang, sạch đẹp Đến nay trên toàn quận có 10 trường đạt chuẩn quốc

gia gồm: trường mầm non Yên Sở, mầm non Tương Mai, mầm non Tuổi thơ,tiểu học Thanh Trì, tiểu học Tân Mai, tiểu học Trần Phú, tiểu học Yên Sở,THCS Tân Mai, THCS Trần Phú, THCS Thanh Trì.

Quận Hoàng Mai có một trung tâm y tế quận và 14 trạm y tế nằm trên

14 phường Bộ máy cán bộ y tế của quận được kiện toàn từ Trung tâm y tếđến các trạm xá phường 100% số phường có bác sĩ, nhờ đó công tác khámchữa bệnh ban đầu cho nhân dân từng bước được nâng cao Ngoài ra, trên địabàn quận có 3 bệnh viện lớn: Bệnh viện y học cổ truyền - Bộ quốc phòng(đóng trên phường Đại Kim), Bệnh viện y học phóng xạ, Bệnh viện Bưu điện(đóng trên địa bàn phường Định Công) và có khoảng 20 phòng khám tư nhân.Vấn đề xử lý rác thải và nước thải y tế của toàn bộ các cơ sở nêu trên đềuchưa có hệ thống xử lý, hoặc có nhưng chưa đảm bảo Toàn bộ nước thải củacác cơ sở này đều thải trực tiếp ra hệ thống thoát nước chung và rác thải cũngthu gom cùng với rác thải sinh hoạt Tuy nhiên, toàn bộ các cơ sở y tế trênđều là các cơ sở khám bệnh và tiêm phòng là chính, ít điều trị bệnh như: Bệnhviện y học cổ truyền - Bộ quốc phòng chỉ khám chữa bệnh bằng phương phápĐông y, do vậy vấn đề rác thải và nước thải là rất ít Chỉ có bệnh viện bưuđiện là một trung tâm khám chữa bệnh lớn, nên vấn đề gây ô nhiễm môitrường là đáng quan tâm

Nhìn chung, hệ thống cơ sở hạ tầng của quận Hoàng Mai đã phần nàođáp ứng được yêu cầu của quá trình đô thị hoá Từ đó cũng nâng cao ý thứccủa người dân, giúp cho việc tuyên truyền về công tác cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất được phổ biến rộng rãi đến nhiều người hơn Chính vấn đềnày đã góp phần đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vàquyền sở hữu nhà ở trên địa bàn quận, từ đó nâng cao hiệu quả của công tácquản lý nhà nước về đất đai và nhà ở

1.3 Mục tiêu phát triển của quận

1.3.1 Về kinh tế