bc3a0i-1-mc6b0e1bb9di-nguyc3aan-lc3bd-trong-kinh-te1babf-he1bb8dc

P1: Sự đánh đổi P2: Chi phí của một thứ là cái mà bạn từ bỏ để có được nó P3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên P4: Con người phản ứng với các động cơ khuyến khích  Con người

MƯỜI NGUYÊN LÝ CỦA KINH TẾ HỌC

LƯƠNG XUÂN VINH

Trường Đại Học Kinh Tế - Tài Chính

vinhlx@uef.edu.vn

November 2016

Bao Gồm

 Giới thiệu

 Người ta ra quyết định như thế nào?

P1: Sự đánh đổi

P2: Chi phí của một thứ là cái mà bạn từ bỏ để có được nó

P3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

P4: Con người phản ứng với các động cơ khuyến khích

 Con người tương tác với nhau như thế nào?

P5: Thương mại có thể làm cho mọi người đều được lợi

P6: Thị trường thường là một phương thức tốt để tổ chức các hoạt động kinh tế P7: Đôi khi chính phủ có thể cải thiện được kết cục thị trường

 Nền kinh tế vận hành như thế nào?

P8: Mức sống của một nước phụ thuộc vào năng lực sản xuất hàng hóa và dịch

vụ của nước đó

P9: Giá cả tăng khi chính phủ in quá nhiều tiền

P10: Xã hội đối mặt với sự đánh đổi ngắn hạn giữa lạm phát và thất

nghiệp

Giới thiệu

Thuật ngữ nền kinh tế (ECONOMY) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp

oikonomos có nghĩa là “người quản gia”

 Một hộ gia đình phải đối mặt với nhiều quyết định: Ai nấu bữa ăn tối?

Ai giặt quần áo? Ai nhận được món tráng miệng thêm trong bữa tối? Ai quyết định chọn chương trình TV để xem?

 Trong ngắn hạn, các hộ gia đình phải phân bổ nguồn lực khan hiếm của mình giữa các thành viên khác

 Cũng giống như gia đình , xã hội phải đối mặt với nhiều quyết định

Kinh tế học: là môn học nghiên cứu cách xã hội quản lý các nguồn lực khan hiếm

Khan hiếm: có nghĩa là nguồn lực của xã hội hạn chế

Giới thiệu

Ví dụ 1

Chi phí cơ hội của việc học đại học là toàn bộ số tiền học phí bạn phải trả và phần thu nhập từ công việc tốt nhất bạn có thể nhận được trong quá trình học đại học Ví dụ: Chi phí học tập chương trình ERASMUS tại Pháp một năm tầm

$18.000 / năm, chi phí trung bình một công việc không cần bằng cấp đại học tầm

$900 / tháng, như vậy chi phí cơ hội trong một năm sẽ là: $18,000 + $900 x 12 =

$28,800 và trong suốt quá trình học tập 3 năm đại học sẽ là: $86,400 Thu nhập trung bình của sinh viên đại học tại Pháp là: $1,200 Như vậy trong một năm thu nhập của sinh viên sẽ tầm: $14,400

 Hãy nhớ rằng: Bạn không thể luôn luôn đạt được cái bạn

Giới thiệu

Nguồn tài nguyên khan hiếm

Có 4 loại tài nguyên:

 Đất (bao gồm rừng, nguồn nước, các loại quặng, mỏ, và những nguồn tài nguyên đến từ tự nhiên)

 Nhân công (sức lao động của công nhân)

 Vốn (máy móc, nhà xưởng, công cụ, and các dụng cụ khác dùng để sản xuất hàng hóa và dịch vụ)

 Mối quan hệ giữa các doanh nghiệp (chấp nhận rủi ro, cải tiến, và

tổ chức nguồn tài nguyên để sản xuất)

Giả thuyết về tương lai đen tối: Một số nhà kinh tế học đã đưa ra giả định này khi mà dân số thế giới ngày một tăng lên và nguồn tài

nguyên thiên nhiên lại có giới hạn

Giới thiệu

Kinh tế vi mô và kinh tế vĩ mô

Kinh tế vi mô: Người ta ra quyết định như thế nào và những quyết

định đó tương tác với nhau như thế nào (ví dụ trong lý thuyết trò chơi mỗi người sẽ chơi với nhau như thế nào) (quyết định bởi cá nhân, hộ gia đình và công ty,…)

Kinh tế vĩ mô: tập trung vào một bức tranh lớn hơn — sự lên hay

xuống của tổng thể nền kinh tế (tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ lạm phát, và tổng sản lượng quốc gia (GDP) )

Giới thiệu

Nguyên lý 1: Con người đối mặt với sự đánh đổi

Chúng ta bắt đầu môn học với bốn nguyên lý về sự ra quyết định của

một cá nhân

——————

Để đạt được cái chúng ta thích, chúng ta thường phải từ bỏ một cái

chúng ta cũng thích Ra quyết định đòi hỏi phải đánh đổi một mục tiêu với

một mục tiêu khác

4 nguyên tắc đầu tiên được Mas – Collen phát biểu trong quyển “Kinh Tế Học Lý thuyết”

Nguyên lý 1: Con người đối mặt với sự đánh đổi

 Ví dụ 2

Một sinh viên có thể quyết định phân bổ nguồn tài nguyên có giá

trị nhất: Thời gian của anh ấy như thế nào?Anh ấy có thể dành

toàn bộ thời gian của anh ấy cho việc học kinh tế học Dành toàn

bộ thời gian để học tâm lý học Hoặc có thể phân chia thời gian

để cùng lúc học cả hai lĩnh vực

Ví dụ 3

Một sự đánh đổi khác mà xã hội phải đối mặt là giữa sự hiệu quả và

sự công bằng

Sự hiệu quả: Nghĩa là xã hội hướng tới lợi ích tối đa

Sự công bằng: Nghĩa là lợi ích được phân bổ đồng đều giữa các

thành viên trong xã hội

N o v e m b e r 2 0 1 6

Nguyên lý 2: Chi phí của một thứ là cái mà bạn từ bỏ để có

được nó

Chi phí cho 1 thứ là những gì ta từ bỏ để có được nó

Bởi vì con người phải đối mặt với sự đánh đổi, khi ra quyết định đòi hỏi

sự so sánh giữa chi phí và lợi ích

Chi phí cơ hội của một thứ là cái mà bạn từ bỏ để có được nó.

Nguyên lý 3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

Những nhà kinh tế học thường giả thuyết rằng con người duy lý

Người duy lý: Người hành động một cách tốt nhất những gì họ có

thể để đạt được mục tiêu

Một người quyết định hợp lý thực hiện một hành động khi và chỉ khi lợi

ích biên của hành động đó vượt quá chi phí biên.

Ví dụ 4

Nguyên lý này có thể giải thích:

Vì sao các hãng hàng không sẳn sàng bán vé máy bay dưới mức chi phí trung bình

Vì sao người ta sẳn sàng trả nhiều tiền hơn cho một viên kim

cương thay vì nước

Nguyên lý 3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

Ra quyết định cận biên:

Nguyên lý 3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

Ra quyết định cận biên:

Nguyên lý 4: Con người phản ứng với các động cơ khuyến khích

Vì con người duy lý ra quyết định dựa trên sự so sánh chi phí và lợi

ích, họ rất nhạy cảm đối với các động cơ khuyến khích

 Ví dụ 5

Những tác động khuyến khích của giá xăng:

 Từ năm 2005 đến năm 2008, giá xăng dầu trên thị trường thế giới tăng vọt, do nguồn cung hạn chế trong khi cầu trên thế giới tăng mạnh, đặc biệt

là ở Trung Quốc Giá xăng tại Hoa Kỳ đã tăng từ khoảng $2 đô la đến khoảng $4 đô la một gallon

 Suy thoái kinh tế bắt đầu năm 2008 và tiếp tục vào năm 2009 làm giảm cầu thế giới đối với xăng dầu và giá xăng giảm đáng kể

Nguyên lý 4: Con người phản ứng với các động cơ khuyến khích

Bạn dự đoán xem những tác động nào có thể làm giá dầu tăng trở lại?

Nguyên lý 5: Thương mại có thể làm cho mọi người đều được lợi

Ba nguyên lý tiếp theo liên quan đến cách thức mà con người

tương tác với nhau

Nguyên lý 5: Thương mại có thể làm cho mọi người đều được lợi

Tại sao cần có tiền?

 Cũng như các gia đình, các nước được lợi từ khả năng trao đổi với các nước khác

 Thương mại cho phép các nước chuyên môn hóa vào lĩnh vực mà

họ làm tốt nhất và hưởng thụ nhiều hàng hóa và dịch vụ phong phú hơn

Nguyên lý 6: Thị trường thường là một phương thức tốt để tổ chức hoạt động kinh tế

Kinh tế chỉ huy: Các nhà làm kế hoạch quyết định xã hội sản xuất

hàng hóa và dịch vụ nào, sản xuất bao nhiêu, ai là người sản xuất và

ai được phép tiêu dùng chúng

T e n P r in c ip le s o f E c o n o mic s L Ư Ơ N G X U Â N V I N H N o v e m b e r 2 0 1 6 1 7 / 2 5 1 8 /

Nguyên lý 6: Thị trường thường là một phương thức tốt

để tổ chức hoạt động kinh tế

• Kinh tế thị trường: Quyết định của các nhà làm kế hoạch trung ương

được thay thế bằng quyết định của hàng triệu doanh nghiệp và hộ gia đình

• Các doanh nghiệp quyết định thuê ai và sản xuất cái gì

• Các hộ gia đình quyết định làm việc cho doanh nghiệp nào và mua cái gì bằng thu nhập của mình

Nguyên lý 7: Đôi khi chính phủ có thể cải thiện được kết

cục thị trường

Ví dụ 6:

Quyền sở hữu tài sản: để các cá nhân có thể sở hữu và kiểm soát các

nguồn lực khan hiếm

 Thất bại thị trường: Để chỉ tình huống mà thị trường tự nó

thất bại trong việc phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả

VD: ngoại tác về ô nhiễm môi trường

Quyền lực thị trường: chỉ khả năng của một chủ thể kinh tế (hay một

nhóm nhỏ các chủ thể kinh tế) có ảnh hưởng đáng kể lên giá cả thị

trường

Nguyên lý 8: Mức sống của một nước phụ thuộc vào năng lực sản xuất hàng hóa và dịch vụ của nước đó

Sự chênh lệch mức sống trên thế giới rất đáng kinh ngạc

• Năm 2008, thu nhập bình quân một người Hoa Kỳ là $47,000

• Cũng trong năm đó, thu nhập bình quân của một người Mexico là

$10,000

• Và một người Nigerian có thu nhập bình quân là $1,400

Tại sao?

Câu trả lời rất đơn giản: nó phụ thuộc vào năng suất lao động (Số lượng

hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra từ một đơn vị lao động.)

Nguyên lý 8: Mức sống của một nước phụ thuộc vào năng lực sản xuất hàng hóa và dịch vụ của nước đó

Nguyên lý 9: Giá cả tăng khi chính phủ in quá nhiều tiền

Lạm phát: sự gia tăng của mức giá chung trong nền kinh tế

Nguyên nhân gây ra lạm phát?

Trả lời: Sự gia tăng của lượng tiền Vào đầu những năm 1920, khi giá cả ở Đức tăng gấp ba lần lượng tiền cũng vậy, tiền để gấp diều

Nguyên lý 10: Xã hội đối mặt với sự đánh đổi ngắn hạn

giữa lạm phát và thất nghiệp

• Tăng số lượng tiền trong nền kinh tế sẽ kích thích mức tổng chi

tiêu và do đó kích thích cầu hàng hóa và dịch vụ

• Cầu cao hơn theo thời gian buộc các công ty tăng giá của họ, nhưng cùng lúc đó, cầu cao cũng khuyến khích họ thuê thêm lao động nhiều hơn và sản xuất nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn

• Thuê lao động nhiều hơn nghĩa là tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn

Chu kỳ kinh tế: Sự biến động của hoạt động kinh tế, chẳng hạn như

việc làm và sản xuất

Nguyên lý 10: Xã hội đối mặt với sự đánh đổi ngắn hạn

giữa lạm phát và thất nghiệp

Câu hỏi ôn tập:

1 Cho ba ví dụ quan trọng về sự đánh đổi mà bạn phải đối mặt trong cuộc sống của bạn

2 Chi phí cơ hội của việc học đại học là gì?

3 Nước là cần thiết cho cuộc sống Lợi ích biên của một ly nước là lớn hay nhỏ?

4 Tại sao các nhà hoạt động chính sách nên suy nghĩ về các động cơ khuyến khích?

5 Tại sao thương mại không phải là một trò chơi có kẻ thắng người thua?

6 “Bàn tay vô hình” của thị trường có vai trò gì?

7 Giải thích hai nguyên nhân chính dẫn đến thất bại thị trường và cho một ví dụ ứng với mỗi nguyên nhân?

8 Vì sao năng suất lại quan trọng?

9 Lạm phát là gì và nguyên nhân gây ra lạm phát?

10 Lạm phát và thất nghiệp có liên quan với nhau trong ngắn hạn như thế nào?

L Ư Ơ N G X U Â N V I N H