BÀI TẬP THẢO LUẬN BUỔI THẢO LUẬN THỨ 1 CHỦ THỂ CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

Theo quy định và Toà án nhân dân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế mà ông Chảng được hưởng không?.  Khác nhau: Hạn chế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT HÌNH SỰ

⅏⅏⅏⅏⅏⁂⅏⅏⅏⅏⅏

BÀI TẬP THẢO LUẬN BUỔI THẢO LUẬN THỨ 1: CHỦ THỂ CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

Sinh viên thực hiện : Nhóm 5

Giáo viên hướng dẫn : ThS Nguyễn Tấn Hoàng Hải

Năm học: 2021-2022 DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 5

STT HỌ VÀ TÊN MSSV

BLDS Bộ luật Dân sự

TANDTC Tòa án nhân dân tối cao TNHH Trách nhiệm hữu hạn

DANH MỤC VIẾT TẮT

MỤC LỤC

VẤN ĐỀ 1: NĂNG LỰC HÀNH VI DÂN SỰ CÁ NHÂN 1

Câu 1.1 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự và mất năng lực hành vi dân sự 1 Câu 1.2 Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi 3 Câu 1.3 Trong quyết định trên, Toà án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành vi dân sự của ông Chảng như thế nào? 3 Câu 1.4 Hướng của Toà án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phục 4 không? Vì sao? 4 Câu 1.5 Theo Toà án nhân dân tối cao, ai không thể là người giám hộ và ai mới có thể là người giám hộ của ông Chảng? Hướng của Toà án nhân dân tối cao như vậy có thuyết phục không, vì sao? 4 Câu 1.6 Cho biết các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám

hộ (nêu rõ cơ sở pháp lý) 5 Câu 1.7 Theo quy định và Toà án nhân dân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế (mà ông Chảng được hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/chị về hướng xử lý của Toà án nhân dân tối cao về vấn đề vừa nêu 6

VẤN ĐỀ 2: TƯ CÁCH PHÁP NHÂN VÀ HỆ QUẢ PHÁP LÝ 7

Câu 2.1 Những điều kiện để tổ chức được thừa nhận là một pháp nhân (nêu rõ từng điều kiện) 7 Câu 2.2 Trong Bản án số 1117, theo Bộ tài nguyên và môi trường, Cơ quan đại diện của Bộ tài nguyên và môi trường có tư cách pháp nhân không? Đoạn nào của Bản án có câu trả lời 9 Câu 2.3 Trong bản án số 1117, vì sao Tòa án xác định Cơ quan đại diện của Bộ tài nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân? 9 Câu 2.4 Suy nghĩa của anh chị về hướng giải quyết trên của tòa án 10 Câu 2.5 Pháp nhân và cá nhân có gì khác nhau về năng lực pháp luật dân sự ? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời (nhất là trên cơ sở quy định của BLDS 2005 và BLDS 2015) 10 Câu 2.6 Giao dịch do người đại diện của pháp nhân xác lập nhân danh pháp nhân có ràng buộc pháp nhân không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 11 Câu 2.7 Trong tình huống trên, hợp đồng ký kết với Công ty Nam Hà có ràng buộc Công ty Bắc Sơn không? Vì sao? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 11

VẤN ĐỀ 3: TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ CỦA PHÁP NHÂN 13

Câu 3.1 Trách nhiệm của pháp nhân đối với nghĩa vụ của các thành viên và trách nhiệm của các thành viên đối với nghĩa vụ của pháp nhân 13 Câu 3.2 Trong Bản án được bình luận, bà Hiền có là thành viên của Công ty Xuyên Á không?

Vì sao? 13 Câu 3.3 Nghĩa vụ đối với Công ty Ngọc Bích là nghĩa vụ của Công ty Xuyên Á hay của bà Hiền? Vì sao? 14

Câu 3.4 Suy nghĩ của anh chị về hướng giải quyết của Tòa cấp sơ thẩm và Tòa cấp phúc thẩm liên quan đến nghĩa vụ của Công ty Ngọc Bích 14 Câu 3.5 Làm thế nào để bảo vệ quyền lợi của công ty Ngọc Bích khi Công ty Xuyên Á đã bị giải thể? 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

VẤN ĐỀ 1: NĂNG LỰC HÀNH VI DÂN SỰ CÁ NHÂN

Tóm tắt bản án: Quyết định số 52/2020/DS-GDT ngày 11/09/2020 về vụ việc chia thừa kế và chia tài sản thuộc sở hữu chung của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao:

Nguyên đơn: Ông Lê Văn Tiếu, sinh năm 1931; cư trú tại: Số 8, Tổ 36, phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Bị đơn: Ông Lê Văn Chỉnh, sinh năm 1942; cư trú tại: Số 1, Tổ 37; phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Nội dung:

- Bản án sơ thẩm số 10/2008/DSST ngày 31/01/2008, do TAND TPHà Nội xét xử

vụ án do ông Lê Văn Tiếu khởi kiện ông Lê Văn Chỉnh (trai trưởng) và ông Lê Văn Chảng (em ruột ông Chỉnh) đòi chia thừa kế nhà, đất của cụ Lê Bá Cơ gồm ngôi nhà cổ năm gian mái ngói có diện tích 685m2 và một cái ao diện tích 385m2 Theo

đó, ông Lê Văn Chảng và vợ là bà Nguyễn Thị Chung (vợ hợp pháp của ông

Chảng) là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Thế nhưng Tòa án cấp sơ thẩm

đã kết luận bà Chung không phải là vợ chính thức của ông Chảng mà thừa nhận việcông Lê Văn Chảng kết hôn với bà Nguyễn Thị Bích ngày 15/10/2001 và đưa bà Bích trở thành người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án; bác bỏ quyền lợi, nghĩa vụ có liên quan hợp pháp của bà Chung

- Bản án sơ thẩm số 10/2008 bị kháng cáo bởi bà Chung và ông Chỉnh, Tòa phúc thẩm – TANDTC đã xét xử phúc thẩm tại bản án số 07/2009/DSPT ngày

14/01/2009

- Sau khi Tòa phúc thẩm - TANDTC ra Bản án số 07/2009/DSPT nêu trên, con ruột

bà Chung và ông Chảng (bà Lê Thị Bích Thủy) đã có đơn đề nghị xem xét giám đốcthẩm bản án trên tại TANDTC Do có những tình tiết mới có thể làm thay đổi vụ án như: Xác định bà Bích không phải là vợ hợp pháp của ông Chảng mà bà Chung mới

là vợ hợp pháp của ông, xét xử sai của tòa án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm: Chia không đồng đều nên Chánh án TANDTC đã kháng nghị Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội; giao hồ sơ vụ án cho TAND TP Hà Nội xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm đúng quy định của pháp luật

Câu 1.1 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân

sự và mất năng lực hành vi dân sự

 Giống nhau:

- Cơ quan có thẩm quyền tuyên bố quyết định: Tòa án

- Chủ thể yêu cầu: Người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan.

- Hủy bỏ tuyên bố: Khi không còn căn cứ tuyên bố, theo yêu cầu của chính người

đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố

 Khác nhau:

Hạn chế năng lực hành vidân sự (Điều 24 Bộ luật dân sự 2015)

do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà khôngthể nhận thức, làm chủ được hành vi

định pháp y tâm thần Người đại diện Tòa án quyết định người

đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

cử (khi không có người giám hộ đương nhiên)

- Người giám hộ đương nhiên (Điều 53 Bộ luật dân sự 2015)

- Người giám hộ cử (Điều 54 Bộ luật dân sự 2015)

Hậu quả

Được xác lập các giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, còn các giao dịch khác phải

có sự đồng ý của người đại diện

Mọi giao dịch dân sự phải do người đại diện xác lập, thực hiện

2

Câu 1.2 Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân

sự và là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

 Khác nhau:

Người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự (Điều

Về chủ thể

Người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình

Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành

vi dân sự

Về chủ thể yêu cầu

Người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan

Người đó, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chứchữu quan

Về điều kiện

Trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần

Về người đại diện

Tòa án quyết định người đại diện theo pháp luật vàphạm vi đại diện

Tòa án chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ

Về hậu quả pháp lý Được xác lập các giao

dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, còn các giao dịch khác phải

có sự đồng ý của người đại diện

Được xác lập các giao dịch dân sự Tuy nhiên, người giám hộ có nghĩa

vụ đại diện người được giám hộ trong các giao dịch theo quyết định của người được giám hộ và Tòa án

Câu 1.3 Trong quyết định trên, Toà án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành

vi dân sự của ông Chảng như thế nào?

Tòa án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành vi dân sự của ông Chảng theo “ Biên bản giám định khả năng lao động” kết quả của Hội đồng giám định y khoa Trung ương- Bộ Y tế xác định ông Chảng: “Không tự đi lại được Tiếp xúc khó, thất vận ngôn nặng, liệt hoàn toàn ½ người phải Rối loạn cơ tròn theo kiểu trung ương, tai biến mạch máu não lần 2 Tâm thần: sa sút trí tuệ Hiện tại không

đủ năng lự hành vi lập di chúc Được xác dịnh tỉ lệ mất khả năng lao dộng do bệnh tật là: 91%”

Câu 1.4 Hướng của Toà án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phụckhông? Vì sao?

Hướng của Tòa án nhân dân tối cao vô cùng thuyết phục Vì theo kết quả của

“Biên bản giám định khả năng lao động” xác định ông Chảng: “Không tự đi lại được Tiếp xúc khó, thất vận ngôn nặng, liệt hoàn toàn ½ người phải Rối loạn cơ tròn theo kiểu trung ương, tai biến mạch máu não lần 2 Tâm thần: sa sút trí tuệ Hiện tại không đủ năng lự hành vi lập di chúc Được xác dịnh tỉ lệ mất khả năng laodộng do bệnh tật là: 91%” Ngoài ra, theo điều 22 Bộ luật dân sự 2005: “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Toà

án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận của tổ chức giám định.” Vì vậy, việc tuyên bố về năng lực hành vi dân sự của tòa án là vô cùng hợp lý

có thuyết phục không, vì sao?

Theo TANDTC, bà Bích không thể là người giám hộ của ông Chảng, nhưng

bà Chung thì có thể

Hướng giải quyết của TANDTC là thuyết phục vì: theo khoản 1 điều 53 BLDS 2015 quy định về người giám hộ của người mất năng lực hành vi dân sự, trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ và ngược lại, nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ

4

Qua điều tra và xác minh cho thấy “Giấy chứng nhận kết hôn – Đăng ký lại” giữa ông Chảng và bà Bích do bà Bích xuất trình là không đúng thực tế và không có việckết hôn giữa bà Bích và ông Chảng Như vậy, tại thời điểm Tòa án giải quyết vụ án,

bà Bích không phải là vợ hợp pháp của ông Chảng nên không đủ điều kiện để trở thành người giám hộ cho ông Chảng Còn bà Chung, đã chung sống với ông Chảng như vợ chồng từ trước ngày 03/03/1987, có tổ chức đám cưới và có con chung do

đó bà Chung được công nhận là vợ hợp pháp của ông Chảng theo quy định tại điểm

a mục 3 Nghị quyết số 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 của Quốc hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình, vậy nên bà Chung có đủ điều kiện để làm người giám hộ của ông Chảng

Câu 1.6 Cho biết các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ (nêu rõ cơ sở pháp lý)

 Về quyền của người giám hộ: theo điều 58 BLDS 2015 thì người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự có các quyền sau đây:

- Sử dụng tài sản của người được giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ;

- Được thanh toán các chi phí hợp lý cho việc quản lý tài sản của người được giám hộ;

- Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự vàthực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ

 Về nghĩa vụ của người giám hộ: theo điều 59 BLDS 2015 thì người giám hộ có nghĩa vụ quản lí tài sản của người được giám hộ

- Người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự có trách nhiệm quản lý tài sản của người được giám hộ như tài sản của chính mình; được thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người được giám hộ vì lợiích của người được giám hộ

- Việc bán, trao đổi, cho thuê, cho mượn, cho vay, cầm cố, thế chấp, đặt cọc và giaodịch dân sự khác đối với tài sản có giá trị lớn của người được giám hộ phải được sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ

- Người giám hộ không được đem tài sản của người được giám hộ tặng cho người khác Các giao dịch dân sự giữa người giám hộ với người được giám hộ có liên quan đến tài sản của người được giám hộ đều vô hiệu, trừ trường hợp giao dịch

được thực hiện vì lợi ích của người được giám hộ và có sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ.

Câu 1.7 Theo quy định và Toà án nhân dân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế (mà ông Chảng được hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/chị về hướng xử lý của Toà án nhân dân tối cao về vấn đề vừa nêu

Theo quy định và TANDTC trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng (tức bà Chung) được tham gia vào việc chia di sản thừa kế (mà ông Chảng được hưởng) vì:

- Bà Chung là vợ hợp pháp của ông Chảng theo quyết định của Tòa án, theo điểm a khoản 1 điều 651 BLDS 2015 quy định về người thưa kế theo pháp luật thì hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết nhưng do bà Chung đã chết cho nên phần tài sản này sẽ do con ruột của ông Chảng và bà Chung (tức bà Lê Thị Bích Thủy) kế thừa theo quy định tại điều 652 BLDS 2015

- Lúc sinh thời, bà Chung thực hiện tốt bổn phận làm dâu, làm vợ, trông nom và bảoquản nhà đất, nên để đảm bảo quyền lợi của bà Chung thì việc bà được tham gia vàiviệc chia di sản thừa kế là hợp lí

Hướng xử lý của TANDTC về vấn đề trên: hợp lí, có căn cứ pháp lý rõ ràng, đảm bảo được quyền lợi cho ông Chảng và bà Chung, bên cạnh đó Tòa án cũng đã nhìn nhận lại sự đóng góp của bà Chung với tư cách là vợ hợp pháp của ông Chảng

VẤN ĐỀ 2: TƯ CÁCH PHÁP NHÂN VÀ HỆ QUẢ PHÁP LÝ

Tóm tắt bản án số 1117/2012/LĐ-PT

6

 Tên bản án: Bản án 1117/2012/LĐ-PT ngày 11/09/2012 về việc tranh chấp bịđơn phương chấp dứt hợp đồng lao động

 Cơ quan ban hành: Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh

 Cấp xét xử: Phúc thẩm

 Ngày ban hành: 11/09/2012

 Nội dung: Ngày 16/09/2011, ông Nguyễn Ngọc Hùng khởi kiện cơ quan đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường vì đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với ông Bne cơ quan đại diện không đồng ý và nộp đỏn kháng cáo ngày 6/6/2012 Trong quá trình xét xử, xét thấy bên nguyên đơn (ông Hùng

và Hội đồng xét xử sỏ thẩm) xác định không đúng quy định của luật về pháp nhân của bị đơn (xét theo quyết định số 1364/QĐ-BTNMT ngày 8/7/2008)

Từ đó xét để đảm bảo cho ông Hùng có quyền khởi kiện lại cho đung đối tượng mà không để quá thời hiệu khởi kiện vụ án nên cần hủy vụ án sơ thẩm

và xét lại vụ án với hội đồng xét xử khác

Câu 2.1 Những điều kiện để tổ chức được thừa nhận là một pháp nhân (nêu rõ từng điều kiện)

Căn cứ quy định tại Điều 74 Bộ luật dân sự 2015 thì một tổ chức chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:

(1) Được thành lập theo quy định của Bộ luật dân sự 2015, luật khác có liên quan;(2) Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 Bộ luật dân sự 2015

(3) Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;

(4) Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập

 Tổ chức phải được thành lập theo quy định của pháp luật

Theo như định nghĩa thì rõ ràng pháp nhân không phải là một người (một

cá nhân) mà phải là một tổ chức Tổ chức này được cơ quan nhà nước có thẩm

quyền thành lập hoặc cho phép thành lập Vì thế tổ chức đó được công nhận là có tưcách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận thành lập

Ví dụ: khi thành lập doanh nghiệp, công ty cổ phần hay công ty TNHH (các pháp nhân) đều phải được thành lập hợp pháp Tức là phải đăng ký và được Sở kế hoạch đầu tư tỉnh, thành phố mà nơi công ty đóng trụ sở cấp Giấy chứng nhận đăng

ký doanh nghiệp

 Tổ chức phải có cơ cấu tổ chức chặt chẽ