KIỂM TRA CỦA NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM (VIETCOMBANK) ĐỐI VỚI CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI CÁC CHI NHÁNH TRỰC THUỘC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Hệ thống kiểm tra nội bộ là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xây dựng phù hợp với quy định tại Luật các tổ chức tín dụng, Thông tư của NHNN và các quy định của pháp luật có liên quan và được tổ chức thực hiện nhằm kiểm soát, phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra. Trong hoạt động tài chính ngân hàng, hệ thống kiểm tra nội bộ là nhân tố có vai trò quan trọng, đảm bảo sự phát triển an toàn, bền vững của ngân hàng. Hiện nay, tín dụng cá nhân là hoạt động mang lại thu nhập lớn cho các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam nhưng đi kèm với đó là rủi ro tín dụng cũng chiếm tỷ trọng lớn và tiềm ẩn rủi ro cho ngân hàng. Trước những thay đổi của yếu tố vĩ mô cùng sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường tài chính, ngân hàng và xu hướng hội nhập làm cho nguy cơ xảy ra rủi ro tín dung ngày càng cao, hoạt động quản trị rủi ro tín dụng ngày càng được quan tâm. Một trong các biện pháp hữu hiệu để quản trị rủi ro tín dụng cá nhân được các ngân hàng quan tâm là xây dựng một hệ thống kiểm tra nội bộ vững mạnh, hoạt động hiệu quả. Để hoạt động ngân hàng diễn ra được an toàn và hiệu quả, Vietcombank luôn chú trọng công tác kiểm tra nội bộ trong quản trị điều hành. Thực hiện mục tiêu nâng cao năng lực, chất lượng hoạt động của công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ phù hợp theo quy định của Ngân hàng nhà nước, tháng 8/2015 Vietcombank chính thức thành lập Ban Kiểm tra nội bộ với bộ máy hoạt động tại Trụ sở chính và 05 Phòng Kiểm tra nội bộ khu vực đặt tại địa bàn các tỉnh lớn từ Bắc vào Nam như TP Hà Nội, Nghệ An, Đà Nẵng, TP HCM và Cần Thơ. Bộ máy kiểm tra nội bộ của Vietcombank là công cụ hữu hiệu để nâng cao tính tuân thủ quy trình, quy chế, nghiệp vụ ngân hàng, các quy định nội bộ của Vietcombank và quy định của pháp luật. Trải qua hơn 4 năm hoạt động Ban Kiểm tra nội bộ của Vietcombank đã phát huy tốt vai trò tham mưu, đề xuất xây dựng cơ chế chính sách để vận hành bộ máy kiểm tra nội bộ; thực hiện các công tác phòng ngừa rủi ro liên quan đến hầu hết các mảng nghiệp vụ; kiểm tra và phát hiện kịp thời các nguy cơ tiềm ẩn rủi ro do không tuân thủ quy định; đề xuất chấn chỉnh và xử lý nghiêm túc những sai sót vi phạm có thể dẫn tới rủi ro, phục vụ mục tiêu xây dựng Vietcombank thành ngân hàng quản trị rủi ro tốt nhất Việt Nam. Hiện nay khu vực Hà Nội là một trong số 02 khu vực tập trung nhiều chi nhánh lớn nhất trong hệ thống Ngân hàng TMCP Ngoại thương VN, hiện bao gồm có 15 chi nhánh (CN Sở giao dịch, Hà Nội, Thành Công, Ba Đình, Chương Dương, Thăng Long, Thanh Xuân, Sóc Sơn, Đông Anh, Tây Hà Nội, Hà Thành, Hoàn Kiếm, Tây Hồ, Hoàng Mai). Với mục tiêu định hướng là ngân hàng số 1 của Việt Nam về hoạt động bán lẻ, Vietcombank không ngừng đẩy mạnh công tác phát triển nghiệp vụ ngân hàng bán lẻ, trong đó có cho vay khách hàng cá nhân. Để đảm bảo hoạt động kinh doanh được phát triển bền vững theo đúng định hướng của NHNN và Chính Phủ, đồng thời kiểm soát được rủi ro đặc biệt đối với việc phát triển cho vay khách hàng cá nhân, cần có định hướng nghiên cứu tổng thể để phát huy vai trò của bộ máy kiểm tra nội bộ đồng thời ngày càng nâng cao nghiệp vụ kiểm soát rủi ro thông qua hoạt động kiểm tra nội bộ. Từ những lý do trên tôi xin chọn đề tài “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu luận văn. Theo phạm vi hiểu biết của tôi cho thấy hiện chưa có công trình nghiên cứu liên quan về bộ máy kiểm tra, quy trình kiểm tra hoạt động cho vay khách hàng các nhân tại các tổ chức tín dụng đối với đơn vị trực thuộc một cách bài bản và đầy đủ, vì vậy đề tài nghiên cứu “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội” mang đầy tính mới mẻ mà bản thân tôi cần học hỏi, đào sâu nghiên cứu nhằm đem lại những lợi ích thiết thực, có tính ứng dụng cho công việc của chính bản thân mình.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -LÊ BÍCH HỢP

KIỂM TRA CỦA NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM (VIETCOMBANK) ĐỐI VỚI CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI CÁC CHI NHÁNH

TRỰC THUỘC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Hà Nội -2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

- -LÊ BÍCH HỢP

KIỂM TRA CỦA NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM (VIETCOMBANK) ĐỐI VỚI CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI CÁC CHI NHÁNH

TRỰC THUỘC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

Mã ngành: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS BÙI KIÊN TRUNG

Hà Nội -2020

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật “Tôicam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không viphạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Tác giả luận văn

Lê Bích Hợp

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của TS Bùi KiênTrung trong quá trình tác giả viết và hoàn thiện luận văn.

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo Trường Đại học Kinh tếQuốc Dân, các thầy cô giáo khoa Khoa học quản lý và các cán bộ của Viện đào tạosau đại học đã tạo điều kiện và giúp đỡ tác giả trong quá trình nghiên cứu hoànthiện, bảo vệ luận văn

Tác giả cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo, các cán bộ của Ban Kiểm tra nội bộNgân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ tác giả trong quátrình tìm hiểu điều tra, phỏng vấn và thu thập số liệu phục vụ cho quá trình thựchiện nghiên cứu này

Tác giả

Lê Bích Hợp

DANH MỤC VIẾT TẮT

TT VIẾT TẮT CHÚ THÍCH

2 COSO Ủy ban các tổ chức bảo trợ

Bảng 2.1 Các chi nhánh trực thuộc của Vietcombank trên địa bàn Hà Nội tinh đến

31/12/2019 44Bảng 2.2 Kết quả cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh Vietcombank trên

địa bàn Hà Nội 45Bảng 2.3 Nhân lực trong bộ máy kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân tại các chi

nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội 48Bảng 2.4 Kết quả kiểm tra về thẩm quyền phê duyệt năm 2017 đến 2019 51Bảng 2.5 Kết quả kiểm tra về quy trình cho vay khách hàng cá nhân giai đoạn năm

2017 đến năm 2019 53Bảng 2.6 Kết quả kiểm tra về thẩm định, ký kết hợp đồng, giao nhận và quản lý hồ

sơ TSBĐ, bảo hiểm tài sản giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2019 56Bảng 2.7 Kết quả kiểm tra việc giải ngân và thu nợ giai đoạn năm 2017 đến năm 2019 58Bảng 2.8 Kết quả kiểm tra công tác giám sát tín dụng giai đoạn năm 2017 đến năm 2019.60Bảng 2.9 Kết quả kiểm tra việc quản lý nhóm khách hàng liên quan, vay vốn tại

nhiều chi nhánh giai đoạn năm 2017 đến năm 2019 62Bảng 2.10 Kết quả kiểm tra việc tuân thủ các sản phẩm cho vay khách hàng cá

nhân giai đoạn năm 2017 đến năm 2019 63Bảng 2.11 Kết quả kiểm tra việc tuân thủ về lãi suất và phí trong cho vay khách

hàng cá nhân giai đoạn năm 2017 đến năm 2019 66Bảng 2.12 Kết quả kiểm tra quy trình quản lý, giám sát các khoản nợ có vấn đề, nợ

xấu, nợ xử lý dự phòng rủi ro trong vay khách hàng cá nhân giai đoạnnăm 2017 đến năm 2019 68Bảng 2.13 Kết quả kiểm tra nội dung về cho vay khách hàng cá nhân tại các chi

nhánh trên địa bàn Hà Nội 69Bảng 2.14 Kết quả khảo sát các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội về việc thực hiện

nội dung kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân 71

nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội 73Bảng 2.16 Hệ thống văn bản của Vietcombank về cho vay khách hàng cá nhân giai

đoạn 2017 – 2019 77Bảng 2.17 Số liệu đề cương kiểm tra được xây dựng và phê duyệt giai đoạn từ

2017 đến 2019 79Bảng 2.18 Số hồ sơ chọn mẫu kiểm tra tại các chi nhánh giai đoạn từ 2017 đến

năm 2019 83Bảng 2.19 Số liệu báo cáo kết quả kiểm tra giai đoạn năm 2017 đến 2019 86Bảng 2.20 Số liệu kiến nghị đã thực hiện của các chi nhánh trực thuộc

Vietcombank trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2017-2019 88Bảng 2.21 Kết quả khảo sát các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội về việc thực hiện

nội dung kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân 91Bảng 2.22 Đánh giá việc thực hiện mục tiêu kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân

đối với các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2017 - 2019 92

Sơ đồ 2.1: Bộ máy kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân

tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội 46

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -KIỂM TRA CỦA NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM (VIETCOMBANK) ĐỐI VỚI CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI CÁC CHI NHÁNH

TRỰC THUỘC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

Mã ngành: 8340410

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội -2020

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

Để hoạt động ngân hàng diễn ra được an toàn và hiệu quả, Vietcombank luônchú trọng công tác kiểm tra nội bộ trong quản trị điều hành, đồng thời thực hiệnmục tiêu nâng cao năng lực, chất lượng hoạt động của công tác kiểm tra kiểm soátnội bộ phù hợp theo quy định của Ngân hàng nhà nước, Bộ máy kiểm tra nội bộcủa Vietcombank được thành lập với mục tiêu thực hiện các công tác phòng ngừarủi ro liên quan đến hầu hết các mảng nghiệp vụ; kiểm tra và phát hiện kịp thời cácnguy cơ tiềm ẩn rủi ro do không tuân thủ quy định; đề xuất chấn chỉnh và xử lýnghiêm túc những sai sót vi phạm có thể dẫn tới rủi ro, phục vụ mục tiêu xây dựngVietcombank thành ngân hàng quản trị rủi ro tốt nhất Việt Nam Hiện nay khu vực

Hà Nội là một trong số 02 khu vực tập trung nhiều chi nhánh lớn nhất trong hệthống Ngân hàng TMCP Ngoại thương VN, bao gồm 15 chi nhánh trực thuộc; Vớimục tiêu định hướng là ngân hàng số 1 của Việt Nam về hoạt động bán lẻ,Vietcombank không ngừng đẩy mạnh công tác phát triển nghiệp vụ ngân hàng bán

lẻ, trong đó có cho vay khách hàng cá nhân Để đảm bảo hoạt động kinh doanhđược phát triển bền vững theo đúng định hướng của NHNN và Chính Phủ, đồngthời kiểm soát được rủi ro đặc biệt đối với việc phát triển cho vay khách hàng cánhân, cần có định hướng nghiên cứu tổng thể để phát huy vai trò của bộ máy kiểmtra nội bộ trong công tác kiểm soát rủi ro thông qua hoạt động kiểm tra nội bộ, đặcbiệt trong lĩnh vực cho vay khách hàng cá nhân

Từ những lý do trên tôi xin chọn đề tài “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực

thuộc trên địa bàn Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu luận văn

Luận văn thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:

Xác định được khung nghiên cứu về kiểm tra của hội sở chính ngân hàngthương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Phân tích được thực trạng kiểm tra của Vietcombank đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2017 - 2019

Từ đó chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu, phân tích nguyên nhân của điểm yếutrong công tác này

Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm tra của Vietcombankđối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội cho giaiđoạn đến năm 2025.

Đối tượng nghiên cứu: Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt

Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân của tại các chi nhánh trực thuộc trên địabàn Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu: (i) Về nội dung: Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại

thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân của tại các chi nhánh trựcthuộc trên địa bàn Hà Nội được nghiên cứu theo các nội dung bao gồm bộ máykiểm tra, nội dung kiểm tra, hình thức kiểm tra, công cụ kiểm tra, quy trình kiểm

tra; (ii) Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn Hà Nội; (iii) Về thời gian: Dữ liệu

thứ cấp được thu thập cho giai đoạn từ 2017 - 2019, dữ liệu sơ cấp được thu thậpvào tháng 4 năm 2020 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn đến năm 2025 Thu thập

dữ liệu sơ cấp thông qua điều tra khảo sát đại diện Ban lãnh đạo chi nhánh, Trưởngphòng Kế toán phụ trách kiểm tra giám sát tuân thủ, Trưởng phòng khách hàng thểnhân tại 15 chi nhánh trên địa bàn Hà Nội, tổng số 45 người đã tham gia khảo sát vềnội dung và quy trình kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân do đoàn kiểm tra củaVietcombank thực hiện tại chi nhánh trực thuộc

Đề tài nghiên cứu “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Namvới cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội”bao gồm 3 chương với các nội dung cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc.

Chương này gồm 03 nội dung chính:

- Một là cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc ngân hàng thươngmại; Mục này đã làm rõ các khái niệm chi nhánh trực thuộc ngân hàng thương mại,khái niệm và đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộcngân hàng thương mại

- Hai là làm rõ khái niệm và mục tiêu kiểm tra của hội sở chính ngân hàng ngân hàngthương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc; cơ sở

lý luận về bộ máy kiểm tra, nội dung kiểm tra, hình thức và công cụ kiểm tra, quytrình kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng

cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

- Ba là chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm tra của hội sở chính ngân hàng ngânhàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộcbao gồm: nhân tố thuộc về hội sở chính ngân hàng thương mại, nhân tố thuộc về chinhánh trực thuộc và các nhân tố khác

Chương 2: Phân tích thực trạng kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội

Sau giới thiệu khái quát về Vietcombank, về các chi nhánh trực thuộcVietcombank và kết quả cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộctrên địa bàn Hà Nội, tác giả đã đi sâu vào phân tích thực trạng kiểm tra củaVietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn HàNội bao gồm việc phân tích về:

- Bộ máy kiểm tra của Vietcombank về cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh

trên địa bàn Hà Nội gồm: Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc phụ trách hoạt độngkiểm tra nội bộ, Trưởng Ban và các Phó trưởng ban Kiểm tra nội bộ; các kiểm traviên và cán bộ kiểm tra nội bộ

- Nội dung kiểm tra của Vietcombank về cho vay khách hàng cá nhân tại các chi

nhánh trên địa bàn Hà Nội gồm: (i) Kiểm tra về thẩm quyền phê duyệt và tính tuânthủ trong phê duyệt giới hạn tín dụng, cấp tín dụng; (ii) Kiểm tra việc tuân thủ quytrình cho vay đối với các hồ sơ cho vay KH cá nhân; (iii) Kiểm tra các thủ tục thẩmđịnh, ký kết hợp đồng, giao nhận và quản lý hồ sơ TSBĐ, bảo hiểm tài sản; (iv)Kiểm tra việc giải ngân, thu nợ đối với khách hàng cá nhân; (v) Kiểm tra công tácgiám sát tín dụng; (vi) Kiểm tra việc quản lý nhóm khách hàng liên quan/kháchhàng vay vốn tại nhiều chi nhánh; (vii) Kiểm tra việc tuân thủ các sản phẩm cho vayđối với khách hàng cá nhân; (viii) Kiểm tra về lãi suất và các loại phí cho vay kháchhàng cá nhân đảm bảo tuân thủ đúng quy định; (ix) Kiểm tra quy trình quản lý/giám sát các khoản nợ có vần đề, quy trình xử lý các khoản nợ xấu/ nợ xử lý DPRR,quy trình miễn giảm lãi đối với cho vay khách hàng cá nhân; (x) Kiểm tra việc chạy

chỉ tiêu đối với chỉ tiêu cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh

- Hình thức và công cụ kiểm tra : (i) Hình thức kiểm tra của Vietcombank đối với cho

vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội gồm kiểm

tra định kỳ và kiểm tra đột xuất; (ii) Công cụ kiểm tra gồm công cụ pháp lý, công cụ

hành chính và công cụ kỹ thuật nghiệp vụ

- Quy trình kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội gồm các bước (i) Chuẩn bị kiểm tra: Xây

dựng đề cương, phê duyệt đề cương kiểm tra, ban hành quyết định kiểm tra, tổ chứchọp đoàn kiểm tra, Thu thập thông tin, tài liệu liên quan phục vụ công tác kiểm tra;Soát xét phân tích và xây dựng chương trình kiểm tra chi tiết; Chọn mẫu kiểm tra;

Yêu cầu chi nhánh được kiểm tra cung cấp tài liệu kiểm tra; (ii) Thực hiện kiểm tra

gồm: Công bố quyết định kiểm tra tại chi nhánh, các thành viên đoàn kiểm tra thựchiện kiểm tra chi tiết theo những nội dung công việc cụ thể được trưởng đoàn phâncông; Tổng hợp kết quả kiểm tra và lập dự thảo biên bản kiểm tra; Họp, thảo luận

và thông qua Biên bản kiểm tra; (iii) Báo cáo kết quả kiểm tra; (iv) Theo dõi tình hình thực hiện kiến nghị kiểm tra; (v) Thực hiện lưu trữ hồ sơ, tài liệu kiểm tra

Từ việc phân tích thực trạng tác giả đã đánh giá việc kiểm tra củaVietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân thông qua việc đánh giá thực hiệnmục tiêu kiểm tra gồm mục tiêu chính là giảm tỉ lệ nợ xấu nợ quá hạn của cho vaykhách hàng cá nhân; đánh giá các mục tiêu cụ thể đã đạt được thông qua các tỷ lệ số

hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân được kiểm tra /tổng số hồ sơ cho vay khách hàng

cá nhân của chi nhánh hàng năm; Tỷ lệ số hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân pháthiện sai phạm/Tổng số hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân được kiểm tra; đồng thờiqua công tác kiểm tra, đoàn kiểm tra đã đưa ra được một số sáng kiến đề xuất vớilãnh đạo ngân hàng để sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định nội bộ của ngânhàng liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân

Trên cơ sở việc đánh giá mục tiêu kiểm tra của Vietcombank đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc, tác giả đã chỉ ra những điểm mạnh

và điểm yếu của công tác kiểm tra, nêu lên nguyên nhân về điểm yếu trong công táckiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh

trên địa bàn Hà Nội

- Điểm mạnh của công tác kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá

nhân là: (i) Về bộ máy kiểm tra : Vietcombank có đội ngũ cán bộ kiểm tra có trình

độ chuyên môn tốt, trình độ chuyên môn vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, cótrách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp, am hiểu chính sách, quy trình, quy định về

cho vay khách hàng cá nhân; (ii) Về nội dung kiểm tra: Bộ máy kiểm tra của

Vietcombank có nội dung kiểm tra đầy đủ và phù hợp với từng loại hình, sản phẩm,

và đầy đủ các giai đoạn của quá trình cho vay khách hàng cá nhân, đảm bảo kiểmsoát đầy đủ rủi ro trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh

trực thuộc; (iii) Về hình thức và công cụ kiểm tra: Bộ máy kiểm tra của

Vietcombank có hệ thống đồng bộ về các văn bản quy định, quy chế, quy trình và sổtay nghiệp vụ hướng dẫn cho việc kiểm tra giám sát hoạt động cho vay khách hàng

cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc; (iv) Về quy trình kiểm tra: bộ máy kiểm tra của

Vietcombank có đầy đủ quy chế tổ chức, hoạt động và quy trình kiểm tra nói chungcũng như quy trình kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân nói riêng đảm bảo cácđoàn kiểm tra có cơ sở tuân thủ và thực hiện một cách bài bản, tự tin hoàn thànhnhiệm vụ khi kiểm tra tại các chi nhánh trực thuộc

- Điểm yếu của công tác kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá

nhân là: (i) Về bộ máy kiểm tra : Việc bố trí nhân sự trong công tác kiểm tra hoạt

động cho vay khách hàng cá nhân tại mỗi đoàn kiểm tra chưa được chú trọng, donhân sự và thời gian bố trí rà soát hồ sơ khách hàng cá nhân thường ít trong khilượng hồ sơ khách hàng cá nhân nhiều dẫn đến để hoàn thành thời hạn kiểm tra tạichi nhánh đôi khi cả cán bộ kiểm tra nghiệp vụ kế toán bán lẻ cũng phải tham gia ràsoát hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân dẫn đến việc đào sâu chi tiết đối với cho vaykhách hàng cá nhân cũng chỉ ở mức độ cơ bản Ngoài ra do đặc thù của ngành ngânhàng hầu hết các cán bộ đều là nữ nên cũng gây khó khăn trong việc bố trí nhân sựcác đoàn kiểm tra do cán bộ phải sắp xếp bố trí công việc gia đình để có thể đi công

tác thường xuyên liên tục; (ii) Về thực hiện nội dung kiểm tra: Còn một số vấn đề

liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân chưa có nội dung kiểm tra cụ thể như:các gian lận của cán bộ có liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân, các sản phẩm

đặc thù như cho vay trong lĩnh vực cầm đồ, cho vay đầu tư ra nước ngoài theo quyđịnh của ngân hàng nhà nước dẫn đến khi có phát sinh các trường hợp sai phạm cóliên quan đến cán bộ, cho vay để đầu tư ra nước ngoài, cho vay đảo nợ vay, cán bộkiểm tra cho vay khách hàng cá nhân của các đoàn kiểm tra chưa thực hiện rà soátcác nội dung này để phát hiện ra các sai phạm tiềm ẩn, nhằm kiểm soát rủi ro đầy

đủ trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân; Các nội dung kiểm tra về cho vaykhách hàng cá nhân còn dàn trải, chưa trọng tâm dẫn đến các đoàn kiểm ra chưa đàosâu được về các rủi ro trọng yếu trong cho vay khách hàng cá nhân mang tính hệthống; Chưa có quy định về các nội dung kiểm tra cho vay khách hàng các nhân tạicác chi nhánh khi phát sinh dịch bệnh phải làm việc từ xa theo quy định của nhà

nước về giãn cách xã hội; (iii) Về hình thức và công cụ kiểm tra: Vẫn còn thiếu công cụ hỗ trợ kiểm tra dẫn đến chưa bao quát rà soát hết được toàn bộ khối lượng

khách hàng cá nhân được cho vay tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội Công táckiểm tra hiện đang được rà soát thủ công, chưa có sự hỗ trợ bởi các phần mềm kiểm

tra kiểm toán.; Hệ thống công nghệ thông tin dành cho công tác kiểm tra còn yếu, thiếu và không đồng bộ chưa đáp ứng yêu cầu khai thác thông tin dữ liệu nhanh chóng và kịp thời Chưa có hệ thống báo cáo đầy đủ phục vụ cho khai thác, đối chiếu thông tin của nhóm khách hàng cá nhân để rà soát được sự phát triển ngày

càng tinh vi hiện đại của tội phạm công nghệ cao, nâng cao chất lượng nguồn dữliệu đảm bảo việc khai báo chính xác, kịp thời; Chưa có hình thức kiểm tra giántiếp/từ xa để áp dụng trong trường hợp làm việc từ xa, giãn cách xã hội khi có

quy định của nhà nước về việc giãn cách xã hội do dịch bệnh; (iv) Về quy trình kiểm tra: Chưa có quy định đối với việc kiểm tra từ xa/ kiểm tra gián tiếp tromg

trường hợp cán bộ kiểm tra phải làm việc từ xa theo quy định của nhà nước vềgiãn cách xã hội vì dịch bệnh dẫn đến trong trường hợp phát sinh bộ máy kiểmtra của Vietcombank chưa có quy trình cụ thể áp dụng trong việc thực hiện kiểmtra đối với các chi nhánh; Quy trình kiểm tra hiện tại chưa đề cập đến kiểm tratheo chuyên đề/ kiểm tra đột xuất về cho vay khách hàng cá nhân để các đoànkiểm tra có định hướng tập trung rà soát theo chuyên đề nhằm phát hiện các rủi romang tính hệ thống

Nguyên nhân của điểm yếu trong kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay

khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc gồm: (i) Nguyên nhân thuộc về

Vietcombank như chưa trang bị đầy đủ công cụ hỗ trợ cho hệ thống kiểm tra nội bộ,

phần mềm kiểm tra kiểm toán chưa được chú trọng đẩy mạnh tiến độ để sớm đưavào vận hành nhằm hỗ trợ, giảm thiểu công việc cho cán bộ kiểm tra trong công tácthống kê, nhập liệu, báo cáo, lưu trữ hồ sơ kiểm tra; Điểm yếu thứ hai do địnhhướng của công tác rà soát tín dụng đôi khi còn chú trọng đối với việc rà soát chovay khách hàng doanh nghiệp dẫn tới chưa bố trí lực lượng cán bộ kiểm tra tinhnhuệ cho công tác kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh dẫn đến mức

độ ghi nhận tồn tại sai sót đôi khi chỉ dừng lại ở mức độ rà soát cơ bản, chưa đủ sâu

để nêu ra những tiềm ẩn rủi ro của đối tượng khách hàng này; Chưa có sự hỗ trợ của

hệ thống công nghệ dẫn đến việc chiết xuất dữ liệu chưa được chủ động, dữ liệu ràsoát thô sơ và phải xử lý nhiều tốn kém thời gian và nhân lực trong công tác kiểmtra; Chưa được đầu tư trang bị hệ thống báo cáo, thông tin đầy đủ về cho vay kháchhàng cá nhân để cán bộ kiểm tra có đầy đủ thông tin rà soát và đối chiếu khi kiểmtra; Đặc thù của ngành ngân hàng hầu hết là cán bộ nữ việc bố trí thời gian đi kiểmtra thường xuyên và liên tục ít nhiều ảnh hưởng đến việc cân bằng giữa công việc

và gia đình của cán bộ, dẫn đến đòi hỏi cán bộ phải thực sự yêu nghề mới tận tâm

và phát huy được công việc được giao; (ii) Nguyên nhân thuộc về môi trường bên

ngoài: Việc sử dụng tiền mặt trong thanh toán phổ biến hiện nay đối với khách hàng

cá nhân tại địa bàn Hà Nội gây khó khăn trong công tác rà soát kiểm tra: Nguồn tiềncủa khách hàng và việc chứng minh tài chính của khách hàng cá nhân phần lớn làtiền mặt dẫn đến cán bộ kiểm tra khó xác định, đánh giá chính xác tiềm lực tài chínhcủa khách hàng để đưa ra cảnh báo chuẩn xác cho các chi nhánh trong quá trìnhkiểm soát sau cho vay; NHNN chưa có đầy đủ các quy định về cho vay khách hàng

cá nhân như các khái niệm về việc đảo nợ, quy định rõ các trường hợp không đượcphép đảo nợ và các chế tài xử phạt để các tổ chức tín dụng có công cụ thực hiện vàbiện pháp tuýt còi các chi nhánh trực thuộc khi có phát sinh sai phạm

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện kiểm tra của Vietcombank đối

với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội

Dựa trên các điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong kiểm tra của

Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà

Nội, tác giả đã đưa ra mục tiêu và phương hướng hoàn thiện kiểm tra củaVietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trênđịa bàn Hà Nội đến năm 2025 Nêu các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra gồmhoàn thiện bộ máy kiểm tra, nội dung kiểm tra, hình thức và công cụ kiểm tra, quytrình kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chinhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội và các giải pháp khác Đồng thời tác giả cũngđưa ra một số kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước, chi nhánh trực thuộc nhằmhoàn thiện kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cá nhân tại cácchi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -LÊ BÍCH HỢP

KIỂM TRA CỦA NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM (VIETCOMBANK) ĐỐI VỚI CHO VAY

KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI CÁC CHI NHÁNH

TRỰC THUỘC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

Mã ngành: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS BÙI KIÊN TRUNG

Hà Nội -2020

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Hệ thống kiểm tra nội bộ là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quyđịnh nội bộ, cơ cấu tổ chức của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nướcngoài được xây dựng phù hợp với quy định tại Luật các tổ chức tín dụng, Thông tưcủa NHNN và các quy định của pháp luật có liên quan và được tổ chức thực hiệnnhằm kiểm soát, phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề

ra Trong hoạt động tài chính ngân hàng, hệ thống kiểm tra nội bộ là nhân tố có vaitrò quan trọng, đảm bảo sự phát triển an toàn, bền vững của ngân hàng

Hiện nay, tín dụng cá nhân là hoạt động mang lại thu nhập lớn cho các ngânhàng thương mại cổ phần Việt Nam nhưng đi kèm với đó là rủi ro tín dụng cũngchiếm tỷ trọng lớn và tiềm ẩn rủi ro cho ngân hàng Trước những thay đổi của yếu

tố vĩ mô cùng sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường tài chính, ngân hàng và xuhướng hội nhập làm cho nguy cơ xảy ra rủi ro tín dung ngày càng cao, hoạt độngquản trị rủi ro tín dụng ngày càng được quan tâm Một trong các biện pháp hữu hiệu

để quản trị rủi ro tín dụng cá nhân được các ngân hàng quan tâm là xây dựng một hệthống kiểm tra nội bộ vững mạnh, hoạt động hiệu quả

Để hoạt động ngân hàng diễn ra được an toàn và hiệu quả, Vietcombank luônchú trọng công tác kiểm tra nội bộ trong quản trị điều hành Thực hiện mục tiêunâng cao năng lực, chất lượng hoạt động của công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ phùhợp theo quy định của Ngân hàng nhà nước, tháng 8/2015 Vietcombank chính thứcthành lập Ban Kiểm tra nội bộ với bộ máy hoạt động tại Trụ sở chính và 05 PhòngKiểm tra nội bộ khu vực đặt tại địa bàn các tỉnh lớn từ Bắc vào Nam như TP HàNội, Nghệ An, Đà Nẵng, TP HCM và Cần Thơ Bộ máy kiểm tra nội bộ củaVietcombank là công cụ hữu hiệu để nâng cao tính tuân thủ quy trình, quy chế,nghiệp vụ ngân hàng, các quy định nội bộ của Vietcombank và quy định của phápluật Trải qua hơn 4 năm hoạt động Ban Kiểm tra nội bộ của Vietcombank đã pháthuy tốt vai trò tham mưu, đề xuất xây dựng cơ chế chính sách để vận hành bộ máykiểm tra nội bộ; thực hiện các công tác phòng ngừa rủi ro liên quan đến hầu hết các

mảng nghiệp vụ; kiểm tra và phát hiện kịp thời các nguy cơ tiềm ẩn rủi ro do khôngtuân thủ quy định; đề xuất chấn chỉnh và xử lý nghiêm túc những sai sót vi phạm cóthể dẫn tới rủi ro, phục vụ mục tiêu xây dựng Vietcombank thành ngân hàng quảntrị rủi ro tốt nhất Việt Nam.

Hiện nay khu vực Hà Nội là một trong số 02 khu vực tập trung nhiều chinhánh lớn nhất trong hệ thống Ngân hàng TMCP Ngoại thương VN, hiện bao gồm

có 15 chi nhánh (CN Sở giao dịch, Hà Nội, Thành Công, Ba Đình, Chương Dương,Thăng Long, Thanh Xuân, Sóc Sơn, Đông Anh, Tây Hà Nội, Hà Thành, HoànKiếm, Tây Hồ, Hoàng Mai) Với mục tiêu định hướng là ngân hàng số 1 của ViệtNam về hoạt động bán lẻ, Vietcombank không ngừng đẩy mạnh công tác phát triểnnghiệp vụ ngân hàng bán lẻ, trong đó có cho vay khách hàng cá nhân Để đảm bảohoạt động kinh doanh được phát triển bền vững theo đúng định hướng của NHNN

và Chính Phủ, đồng thời kiểm soát được rủi ro đặc biệt đối với việc phát triển chovay khách hàng cá nhân, cần có định hướng nghiên cứu tổng thể để phát huy vai tròcủa bộ máy kiểm tra nội bộ đồng thời ngày càng nâng cao nghiệp vụ kiểm soát rủi

ro thông qua hoạt động kiểm tra nội bộ

Từ những lý do trên tôi xin chọn đề tài “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực

thuộc trên địa bàn Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu luận văn.

Theo phạm vi hiểu biết của tôi cho thấy hiện chưa có công trình nghiên cứu liênquan về bộ máy kiểm tra, quy trình kiểm tra hoạt động cho vay khách hàng các nhân tạicác tổ chức tín dụng đối với đơn vị trực thuộc một cách bài bản và đầy đủ, vì vậy đề tài

nghiên cứu “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội” mang đầy tính

mới mẻ mà bản thân tôi cần học hỏi, đào sâu nghiên cứu nhằm đem lại những lợi íchthiết thực, có tính ứng dụng cho công việc của chính bản thân mình

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Hoạt động kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh có nhiều rủi ro, dễ bịtổn thương khi có gian lận và sai sót Việc bảo đảm an toàn trong hoạt động kinh doanhcủa ngân hàng thương mại luôn được quan tâm đặc biệt Một ngân hàng “có vấn đề” cóthể gây nên đổ vỡ dây chuyền trong hệ thống tài chính – ngân hàng, ảnh hưởng rất lớn

đối với toàn bộ nền kinh tế.

Việc kiểm tra nội bộ tốt có thể trợ giúp cho các nhà quản lý ngân hàng trongviệc ngăn chặn gian lận và sai sót, ngoài ra kiểm tra nội bộ tốt còn trợ giúp cho kiểmtoán độc lập có được những bằng chứng tin cậy trong việc đánh giá tính trung thực vàhợp lý tình hình tài chính của ngân hàng

Trước yêu cầu đó, ngày 18/05/2018, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN)

đã ban hành Thông tư số 13/2018/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ vàkiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng, ngân hàng nước ngoài nhằm định hướng hoànthiện tổ chức và hoạt động của hệ thống kiểm soát nội tại các NHTM

Trên cơ sở nhận thức được vai trò cũng như tầm quan trọng của hệ thống kiểmtra kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại, đặc biệt là việc kiểm soát trong hoạtđộng cho vay khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại, đến nay đã có một số

đề tài nghiên cứu về về kiểm tra của các tổ chức tín dụng đối với hoạt động cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc Các đề tài nghiên cứu đã nêu lênbức tranh về thực trạng cho vay khách hàng cá nhân tại các tổ chức tín dụng, việckiểm soát rủi ro trong cho vay kinh doanh đối với khách hàng cá nhân trong đó có

cả ở ngân hàng thương mại và ngân hàng chính sách như các tác giả: (i) Trần Văn

Huy (2018) với đề tài : “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanhtại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam chi nhánh quận Ngũ

Hành Sơn”; (ii) Phan Thị Hồng Nhung (2017) với đề tài: Hoàn thiện công tác kiểm

tra cho vay tại Sở giao dịch I – Ngân hàng phát triển Việt Nam, luận văn thạc sỹ của

Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân; (iii) Nguyễn Thị Minh Phương (2016) với đề

tài: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàngChính sách xã hội tỉnh Nam Định, luận văn thạc sỹ của Trường Đại học Kinh tế Đại

học Quốc Gia Hà Nội; (iv) Nguyễn Thị Hồng Ánh (2018) với đề tài: Hoàn thiện

công tác kiểm tra kiểm soát nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng chính sách xã hội tỉnhQuảng Trị”, luận văn thạc sỹ của Trường Đại học Kinh tế Huế Ngoài các tổ chứctín dụng, có tác giả đã nghiên cứu về nghiệp vụ kiểm tra của kho bạc nhà nước cấptỉnh với các đơn vị trực thuộc như Nguyễn Hoàng Long (2017) với đề tài “Kiểm tra

của kho bạc nhà nước tỉnh Điện Biên đối với các phòng nghiệp vụ chuyên môn vàkho bạc nhà nước các huyện, luận văn thạc sỹ của Trường Đại học Kinh tế Quốcdân” Thông qua việc nghiên cứu về kiểm tra kiểm soát nội bộ của các tổ chức tíndụng đối với cho vay khách hàng cá nhân các tác giả đã nêu ra được những điểmhạn chế trong công tác này đồng thời đưa ra được các khuyến nghị nhằm hoàn thiệncông tác kiểm soát nội bộ trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại các chinhánh của tổ chức tín dụng và việc kiểm tra của kho bạc nhà nước đối với đơn vịtrực thuộc Từ các bài viết của các tác giả trên, học viên đã tham khảo được một số

cơ sở lý luận chung về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trựcthuộc, rủi ro trong cho vay đối tượng khách hàng này, trên cơ sở đó đưa ra giải pháptrong việc hoàn thiện công tác kiểm tra của ngân hàng đối với hoạt động cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc cho đề tài của mình

Tuy nhiên hầu hết các tác giả đều chưa đưa ra được đầy đủ cơ sở lý luận vàquy trình, nội dung thực hiện kiểm tra của ngân hàng đối với hoạt động cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc, do vậy vấn đề đặt ra là cần phải cómột công trình nghiên cứu về việc kiểm tra của tổ chức tín dụng đối với các chinhánh trực thuộc trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân một cách bài bản, từ

cơ sở lý luận đến thực trạng kiểm tra, trên cơ sở đó đưa ra những điểm tích cực vàhạn chế của công tác này trong hoạt động kiểm tra nội bộ của ngân hàng thươngmại Do vậy việc nghiên cứu về kiểm tra nội bộ của ngân hàng thương mại cổ phầnngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trựcthuộc trên địa bàn Hà Nội được cho là cần thiết cả về lý luận và thực tiễn

Với đề tài nghiên cứu “Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương ViệtNam với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn HàNội”, tác giả đã thu thập các tài liệu có liên quan để nghiên cứu cơ sở lý luận vềkiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cánhân tại các chi nhánh trực thuộc, đồng thời phân tích thực trạng kiểm tra của Ngânhàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đối với cho vay khách hàng cánhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội, đưa ra những điểm mạnh và một số vấn

đề còn tồn tại yếu kém của công tác này Dựa trên những nghiên cứu đó kết hợp vớiđịnh hướng, mục tiêu kiểm tra của Vietcombank đối với cho vay khách hàng cánhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội trong 5 năm tới, tác giả đã đưa ra một sốgiải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện việc kiểm tra của Vietcombank đối với chovay khách hàng cá nhân trên địa bàn Hà Nội, góp phần hoàn thiện hệ thống, quytrình kiểm tra nội bộ của Vietcombank đối với các chi nhánh trực thuộc.

3. Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:

Xác định được khung nghiên cứu về kiểm tra của hội sở chính ngân hàngthương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Phân tích được thực trạng kiểm tra của Vietcombank đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2017 - 2019

Từ đó chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu, phân tích nguyên nhân của điểm yếutrong công tác này

Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm tra của Vietcombankđối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội cho giaiđoạn đến năm 2025

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt

Nam đối với cho vay khách hàng cá nhân của tại các chi nhánh trực thuộc trên địabàn Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu:

Về nội dung: Kiểm tra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đốivới cho vay khách hàng cá nhân của tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn HàNội được nghiên cứu theo các nội dung bao gồm bộ máy kiểm tra, nội dung kiểmtra, hình thức kiểm tra, công cụ kiểm tra, quy trình và hướng dẫn kiểm tra;

Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn Hà Nội;

Về thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập cho giai đoạn từ 2017 - 2019, dữliệu sơ cấp được thu thập vào tháng 4 năm 2020 và đề xuất giải pháp cho giai đoạnđến năm 2025

5. Phương pháp nghiên cứu

5.1 Khung nghiên cứu

5.2 Quy trình nghiên cứu:

Bước 1: Nghiên cứu các tài liệu có liên quan nhằm xác định khung

nghiên cứu về kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc Trên cơ sở dữ liệu, thông tin

có sẵn tại các văn bản, tài liệu bằng các thao tác tư duy logic để rút ra kết luậnkhoa học cần thiết cho vấn đề nghiên cứu thông qua phương pháp phân tích và

- Bộ máy kiểm tra

- Nội dung kiểm tra

- Hình thức kiểm tra

- Công cụ kiểm tra

- Quy trình kiểm tra

Mục tiêu kiểm tra của hội sởchính NHTM đối với cho vayKHCN tại các chi nhánh trựcthuộc

- Bảo đảm cho hoạt động chovay khách hàng cá nhân tạicác chi nhánh trực thuộc tuânthủ đúng các quy định củapháp luật và quy định nội bộcủa ngân hàng

- Kịp thời cảnh báo các rủi rotiềm ẩn trong hoạt động chovay khách hàng cá nhân;ngăn chặn, phát hiện và xử lýcác vi phạm, gian lận

- Đề xuất các giải pháp hoànthiện các quy định của hội sởđối với cho va khách hàng cánhân cũng như kiến nghị cácsáng kiến nhằm hoàn thiệnquy định của pháp luật vềcho vay khách hàng cá nhân

tổng hợp lý thuyết, phân loại và hệ thống hóa lý thuyết

Bước 2: Thu thập dữ liệu thứ cấp về kết quả kiểm tra cũng như quy trình

kiểm tra cho vay KHCN tại các chi nhánh trực thuộc từ các báo cáo kiểm tra cácnăm, báo cáo kiểm tra theo chuyên đề của Vietcombank, tác giả sử dụng phươngpháp thống kê số liệu theo từng năm, dựa trên kết quả thống kê được tác giả sửdụng phương pháp so sánh để chỉ ra sự biến động tăng giảm của số liệu qua cácnăm

Bước 3: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phỏng vấn sâu Ban lãnh đạo và

các kiểm tra viên, cán bộ kiểm tra hoạt động cho vay khách hàng cá nhân để cóthêm cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng kiểm tra của Vietcombank đối với chovay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội, tác giả sửdụng phương pháp thống kê, so sánh để tìm hiểu nguyên nhân của sự biến độngtăng giảm số liệu qua các năm

Bước 4: Xử lý dữ liệu và phân tích thực trạng kiểm tra của Vietcombank đối

với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội.Phương pháp được sử dụng ở bước này là thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp.Sau khi phân tích thực trạng tác giả sẽ chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu, phân tíchnguyên nhân của điểm yếu trong hoạt động kiểm tra của Vietcombank đối với chovay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội

Bước 5: Trên cơ sở các điểm yếu đã được phát hiện ở bước 4, luận văn đề

xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm tra của Vietcombank đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc trên địa bàn Hà Nội

5.3 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu:

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Các dữ liệu thứ cấp được thu thập

cho giai đoạn từ năm 2017 – 2019 từ các nguồn báo cáo kết quả hoạt động kinhdoanh của các chi nhánh Vietcombank trên địa bàn Hà Nội, Báo cáo chuyên đềkiểm tra kiểm soát tuân thủ Vietcombank từ năm 2017 đến năm 2019

Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: (i) Xác định đối tượng khảo sát và quy

mô mẫu điều tra: Đối tượng khảo sát để đánh giá khách quan về nội dung và quytrình trong công tác kiểm tra của Vietcombank đối với các chi nhánh trực thuộc trênđịa bàn Hà Nội là đại diện Ban lãnh đạo chi nhánh, Trưởng phòng Kế toán phụ tráchkiểm tra kiểm soát tuân thủ, Trưởng phòng khách hàng thể nhân tại 15 chi nhánh

trên địa bàn Hà Nội Quy mô mẫu điều tra là 45 người và được tính toán theo giá trị

trung bình để đưa lên bảng tổng hợp; (ii) Tổ chức khảo sát điều tra: Tổ chức khảo

sát dưới hình thức phát Phiếu khảo sát để, thời gian tiến hành khảo sát từ tháng 3

đến tháng 5 năm 2020, tác giả khảo sát 45 người và thu về 45 phiếu; (iii) Thiết kế

bảng khảo sát dựa trên mức độ đánh giá về nội dung kiểm tra và quy trình kiểm tra

về cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội Bảng hỏi gồm

10 câu hỏi về nội dung và 6 câu hỏi về quy trình; Mức độ đánh giá được chia làm 5mức độ: Rất không đồng ý; Đồng ý; Bình thường; Đồng ý; Rất đồng ý

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đề tài bao gồm:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: trên cơ sở dữ liệu, thông tin có sẵn tại các vănbản, tài liệu bằng các thao tác tư duy logic để rút ra kết luận khoa học cần thiết chovấn đề nghiên cứu thông qua phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết, phânloại và hệ thống hóa lý thuyết

- Phương pháp thống kê: Dựa trên dữ liệu thu thập được tác giả sử dụng phương phápthống kê số liệu theo từng năm

- Phương pháp so sánh: Dựa trên kết quả thống kê được tác giả sử dụng phương pháp

so sánh để chỉ ra sự biến động tăng giảm của số liệu qua các năm

- Phương pháp phân tích: Sựa trên việc so sánh các số liệu có được, biết được sự biếnđộng tăng giảm của số liệu, tác giả sử dụng phương pháp phân tích để thấy đượcnguyên nhân của sự biến động tăng giảm số liệu qua các năm

Kết cấu của luận văn

Ngoài phần giới thiệu chung, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụlục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mạiđối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Chương 2: Phân tích thực trạng kiểm tra của Vietcombank đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện kiểm tra của Vietcombank đối với

cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA CỦA HỘI SỞ CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ

NHÂN TẠI CÁC CHI NHÁNH TRỰC THUỘC

1.1. Cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

ngân hàng thương mại

1.1.1 Chi nhánh trực thuộc ngân hàng thương mại

Theo văn bản Quốc Hội (2017) thì “ Ngân hàng thương mại là loại hình ngânhàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanhkhác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận” và “ Các hoạt độngngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp

vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”

Theo Ngân hàng nhà nước (2016) thì “ Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc ngânhàng thương mại, hạch toán phụ thuộc, có con dấu, có nhiệm vụ thực hiện một hoặcmột số chức năng của ngân hàng thương mại theo quy định của pháp luật”

1.1.2 Khái niệm và đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc ngân hàng thương mại

1.1.2.1 Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh ngân hàng thương mại

Theo văn bản Quốc hội (2017) thì “ Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo

đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụngvào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc

có hoàn trả cả gốc và lãi”

Từ khái niệm trên có thể định nghĩa: “ Cho vay khách hàng cá nhân tại chinhánh ngân hàng thương mại là hình thức cấp tín dụng mà trong đó chi nhánhNHTM đóng vai trò là người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn của mình chokhách hàng cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất địnhtheo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi Đối tượng khách hàng cánhân bao gồm cá nhân và hộ gia đình có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cáthể”

1.1.2.2 Đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân

Khách hàng của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân là các cá nhân, hộ gia đình, những người có mức thu nhập từ trung bình trở lên và ổn định, có nhu cầu

vay vốn phục vụ cho những mục đích sinh hoạt, tiêu dùng hay phục vụ hoạt độngsản xuất kinh doanh của cá nhân hay hộ gia đình đó Khác với khách hàng là cácdoanh nghiệp và tổ chức kinh tế, khách hàng cá nhân thường có số lượng rất lớn,nhu cầu vay vốn rất đa dạng và chịu sự ảnh hưởng nhiều bởi môi trường kinh tế,văn hóa – xã hội Chính vì vậy, ở mỗi khu vực khác nhau, nhu cầu vay vốn củakhách hàng cá nhân cũng khác nhau tùy thuộc vào tình hình nền kinh tế, trình độdân trí, thu nhập, tập quán và thị hiếu tiêu dùng của dân cư Khách hàng cá nhânđến ngân hàng xin vay vốn thường nhằm thỏa mãn các nhu cầu hiện tại của họ, cáckhoản vay này có thể là vay mua ô tô, mua nhà, sửa chữa nhà… hoặc cho vay kinhdoanh trên quy mô nhỏ

Quy mô của các hợp đồng cho vay khách hàng cá nhân thường nhỏ hơn nhiều so với cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp do khách hàng cá nhân vay

vốn thường là để đáp ứng những nhu cầu tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh trênquy mô hộ gia đình nên số vốn vay thường không lớn Hơn nữa điều kiện về tài sảnđảm bảo của khách hàng cá nhân không có giá trị lớn ràng buộc làm cho ngân hàngthương mại chấp thuận cho vay không cao như các khoản cho vay khách hàngdoanh nghiệp

Cho vay khách hàng cá nhân là khoản mục cho vay có chi phí cao hơn nhiều

so với khoản mục cho vay khách hàng doanh nghiệp do số lượng các khoản cho vay

khách hàng cá nhân rất lớn nhưng quy mô của từng khoản vay thường nhỏ nên cácngân hàng thương mại phải bỏ ra nhiều chi phí (cả về nhân lực và công cụ) trongviệc phát triển khách hàng, lập hồ sơ, thẩm định, xét duyệt và quản lý các khoảnvay…Cho vay khách hàng cá nhân được phát triển với nhiều sản phẩm đa dạng nêncác ngân hàng thương mại phải tốn nhiều chi phí cho các chương trình quảng cáogiới thiệu sản phẩm để phát triển khách hàng, mở rộng thị phần

Các khoản cho vay khách hàng cá nhân thường là những khoản cho vay có

độ rủi ro cao đối với ngân hàng vì trong danh mục cho vay khách hàng cá nhân có

nhiều sản phẩm cho vay tín chấp không cần tài sản đảm bảo và nguồn thu nợ chủ

yếu của ngân hàng là qua quỹ lương hàng tháng của khách hàng, thêm nữa tình hìnhtài chính của khách hàng cá nhân thường thay đổi nhanh chóng theo tình trạng côngviệc, sức khỏe và từ môi trường kinh tế Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các

cá nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lý yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độkhoa học kỹ thuật và công nghệ lạc hậu, do đó tiềm ẩn rủi ro cho ngân hàng do côngviệc kinh doanh có thể dễ dàng thất bại, ảnh hưởng tới khả năng trả nợ ngân hàng.Ngoài ra, việc thẩm định và quyết định cho vay khách hàng cá nhân thường gặpnhiều khó khăn do vấn dề thông tin không đầy đủ, không rõ ràng, nguồn thông tin

do chính khách hàng cung cấp rất khó xác định tính trung thực, do đó chất lượngthẩm định khách hàng không cao làm ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngânhàng Rủi ro này còn tăng lên đối với những khoản cấp tín dụng trên cơ sở tín chấp,

do ngân hàng cấp tín dụng trên cơ sở thẩm định uy tín của khách hàng tốt hay xấu

mà không có biện pháp đảm bảo bằng tài sản Trong trường hợp đó, nếu khách hàngthực sự không có khả năng trả nợ vay hoặc có khả năng, nhưng không có ý chí trả

nợ vay trong khi việc quản lý thông tin về sự thay đổi nơi cư trú, công việc củakhách hàng là một điều không dễ dàng thì sẽ rất khó khăn cho ngân hàng khi xử lýkhoản vay để thu hồi nợ

Các khoản cho vay khách hàng cá nhân thường có lãi suất cao hơn so với các khoản cho vay khách hàng doanh nghiệp, nguyên nhân là do chi phí của việc

cho vay khách hàng cá nhân khá lớn, việc cho vay khách hàng cá nhân chứa đựngnhững vấn đề rủi ro như đã phân tích ở trên

1.2. Kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng

cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

1.2.1. Khái niệm và mục tiêu kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại

đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

1.2.1.1 Khái niệm về kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Theo Đoàn Thị Thu Hà và Nguyễn Thị Ngọc Huyền (2002) thì “ Kiểm tra làqua trình xem xét các hoạt động nhằm mục đích làm cho các hoạt động đạt kết quảtốt hơn, đồng thời kiểm tra giúp phát hiện ra những sai sót, lệch lạc để có biện pháp

khắc phục bảo đảm cho hoạt động thực hiện đúng hướng”.

Từ khái niệm trên có thể định nghĩa kiểm tra của hội sở chính đối với chovay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc là quá trình hội sở chính xemxét việc chấp hành các quy định của pháp luật và các quy định của Hội sở chínhtrong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của các chi nhánh trực thuộc

1.2.1.2 Mục tiêu kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Mục đích là góp phần giảm tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn trong cho vay khách

hàng cá nhân

Mục tiêu: (i) Bảo đảm cho hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại các

chi nhánh trực thuộc tuân thủ đúng các quy định của pháp luật và quy định nội

bộ của ngân hàng; (ii) Kịp thời cảnh báo rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân, ngăn chặn, phát hiện và xử lý các vi phạm, gian lận; (iii)

Thông qua hoạt động kiểm tra, phát hiện nhiều tồn tại bất cập từ đó tham mưucho Ban lãnh đạo ngân hàng sửa đổi bổ sung, hoàn thiện các quy định nội bộcủa ngân hàng cũng như tham mưu cho các cơ quan quản lý nhà nước có thẩmquyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định của pháp luật liên quan đếncho vay khách hàng cá nhân

Các mục tiêu trên được cụ thể hóa thông qua các chỉ số sau:

- Số chi nhánh trực thuộc được kiểm tra về hoạt động cho vay khách hàng cá

nhân/tổng số chi nhánh trực thuộc

- Số chi nhánh phát hiện sai phạm trên tổng số chi nhánh được kiểm tra về hoạt động

cho vay khách hàng cá nhân

- Tổng số hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân được kiểm tra /tổng số hồ sơ cho vay

khách hàng cá nhân của chi nhánh

- Số hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân phát hiện sai phạm / tổng số hồ sơ cho vay

khách hàng cá nhân chọn mẫu kiểm tra

- Tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn đối với cho vay khách hàng cá nhân của các chi nhánh

trực thuộc

- Số sáng kiến đề xuất với lãnh đạo ngân hàng để sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các

quy định nội bộ của ngân hàng liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân

- Số sáng kiến đề xuất với các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để sửa đổi,

bổ sung, hoàn thiện các quy định của pháp luật liên quan đến cho vay khách hàng cá

1.2.2. Bộ máy kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay

khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc:

Bộ máy kiểm tra nội bộ được tổ chức và hoạt động độc lập với các đơn vị củahội sở chính ngân hàng thương mại, không chịu bất kỳ sự can thiệp nào làm ảnhhưởng đến tính độc lập trong quá trình thực hiện kiểm tra và báo cáo kết quả kiểmtra

Bộ máy kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc được tổ chức và quản lý tập trungtại hội sở chính, trực thuộc Ban điều hành, gồm các thành phần sau:

Chủ tịch Hội đồng quản trị: Ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của bộmáy kiểm tra

Tổng Giám đốc: Ban hành quy trình kiểm tra nội bộ của hội sở chính ngânhàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Phó Tổng Giám đốc phụ trách mảng nghiệp vụ kiểm tra: giúp việc cho TổngGiám đốc trong việc phụ trách hoạt động của bộ máy kiểm tra, ký ban hành cácquyết định kiểm tra về cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Bộ phận kiểm tra chính của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với chovay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc là Khối/bộ phận/Phòng/BanKiểm tra nội gộ gồm: Trưởng/Phó Phòng/Ban Kiểm tra nội bộ, Trưởng/Phó phòngkiểm tra nội bộ, các cán bộ kiểm tra nội bộ

Bộ phận phối hợp trong bộ máy kiểm tra nội bộ: Phòng/Ban có liên quanban hành chính sách cho vay khách hàng cá nhân, cung cấp các dữ liệu côngnghệ thông tin liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân tại hội sở chính và cácchi nhánh trực thuộc

1.2.3. Nội dung kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay

khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Hoạt động kiểm tra của hội sở chính của ngân hàng thương mại đối với chovay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh, đơn vị phụ thuộc phải đảm bảo hội sở

chính phải giám sát, kiểm tra được các giao dịch, hoạt động về cho vay khách hàng

cá nhân của chi nhánh, đơn vị phụ thuộc, bao gồm cả việc giám sát, kiểm tra hoạtđộng cho vay khách hàng cá nhân thông qua cán bộ thực hiện cho vay, phòng thựchiện cho vay, bộ phận kiểm tra tại chi nhánh trực thuộc

Nội dung kiểm tra hoạt động cho vay khách hàng cá nhân phải đảm bảokiểm tra rà soát được quy trình tín dụng từ giai đoạn thu thập hồ sơ pháp lý củakhách hàng đến khi khách hàng trả nợ xong nghĩa vụ với ngân hàng gồm các nộidung kiểm tra sau:

- Thẩm quyền phê duyệt tín dụng, quy trình phê duyệt tín dụng

- Việc tuân thủ quy trình cho vay đối với hồ sơ cho vay khách hàng cá nhân

- Thủ tục thẩm định, ký kết hợp đồng, giao nhận và quản lý tài sản bảo đảm,bảo hiểm tài sản

- Việc giải ngân, thu nợ

- Công tác giám sát tín dụng

- Việc quản lý nhóm khách hàng liên quan tại nhiều chi nhánh

- Việc tuân thủ các sản phẩm cho vay đặc thù đối với khách hàng cá nhân

- Việc thực hiện đúng quy định về lãi suất cho vay, các loại phí liên quan đếncho vay khách hàng cá nhân

- Việc tuân thủ quy trình quản lý giám sát các khoản nợ có vấn đề, việc xử lý

nợ xấu/nợ xử lý dự phòng rủi ro và quy trình miễn giảm lãi đối với cho vaykhách hàng cá nhân

- Xem xét việc chạy chỉ tiêu đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh

1.2.4. Hình thức và công cụ kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại

đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

1.2.4.1. Hình thức kiểm tra

Hình thức kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay

khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc gồm:

Kiểm tra định kỳ: là hình thức kiểm tra phổ biến của hội sở chính ngân hàng

thương mại Kế hoạch kiểm tra định kỳ của hội sở chính ngân hàng thương mại vớicho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc được Tổng Giám đốc phêduyệt vào cuối năm trước, được áp dụng với hầu hết các chi nhánh trực thuộc, đượctiến hành thường xuyên và đều đặn hàng năm để các chi nhánh trực thuộc chấphành đầy đủ các quy định về cho vay khách hàng cá nhân

Kiểm tra đột xuất: là hình thức kiểm tra theo chỉ đạo của Ban lãnh đạo căn

cứ vào các vụ việc phát sinh khi có thông tin về hành vi vi phạm pháp luật của bộphận cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc ngân hàng thươngmại hoặc thông qua công tác giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo có liên quan đếncho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

1.2.4.2. Công cụ kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách

hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Công cụ kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vaykhách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc gồm:

Công cụ pháp lý: là hệ thống các quy định của pháp luật, quy định nội bộ của

ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân Đây là công cụ rất quantrong để thực hiện hoạt động kiểm tra nhằm đánh giá tính tuân thủ đối với hoạtđộng cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Công cụ hành chính: gồm các quy định của ngân hàng thương mại đối với

cho vay khách hàng cá nhân về các mẫu biểu các chi nhánh trực thuộc phải áp dụngthực hiện trong cho vay khách hàng cá nhân

Công cụ kỹ thuật nghiệp vụ: là hệ thống thông tin, hạ tầng công nghệ thông

tin, các phần mềm quản lý dữ liệu cho vay khách hàng cá nhân

1.2.5. Quy trình kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay

khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

Những bước cơ bản trong quy trình kiểm tra của hội sở chính ngân hàngthương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc baogồm:

Chuẩn bị kiểm tra: Trên cơ sở kế hoạch kiểm tra hàng năm về cho vay khách

hàng cá nhân, Bộ phận kiểm tra tại Trụ sở chính ngân hàng thương mại chỉ đạo xâydựng đề cương kiểm tra tối thiểu gồm có chi nhánh được kiểm tra, phạm vi kiểmtra, kỳ kiểm tra, mục tiêu kiểm tra, nội dung kiểm tra, thời gian kiểm tra tại đơn vị

Bộ phận kiểm tra tại Trụ sở chính ngân hàng thương mại trình cấp có thẩmquyền ban hành quyết định kiểm tra Sau khi có quyết định kiểm tra, trưởng đoànkiểm tra tổ chức họp đoàn kiểm tra để phân công nhiệm vụ cho các thành viên đoànkiểm tra Các cán bộ kiểm tra thực hiện thu thập thông tin tài liệu liên quan phục vụcông tác kiểm tra, soát xét phân tích đề cương kiểm tra theo các nội dung về chovay khách hàng cá nhân, theo định hướng chỉ đạo của Trưởng đoàn, xây dựngchương trình kiểm tra chi tiết Sau quá trình soát xét phân tích, đoàn kiểm tra tiếnhành chọn mẫu kiểm tra dựa trên số lượng khách hàng, dư nợ cho vay và các tiêuchí kiểm soát rủi ro trong quá trình soát xét phân tích Trên cở sở kết quả chọn mẫu,trưởng đoàn ký công văn yêu cầu chi nhánh được kiểm tra cung cấp tài liệu, hồ sơtrước khi xuống kiểm tra tại đơn vị

Thực hiện kiểm tra tại các chi nhánh trực thuộc: Vào ngày đầu tiên tại chi

nhánh được kiểm tra, đoàn kiểm tra họp công bố quyết định kiểm tra với sự thamgia của đại diện Ban lãnh đạo đơn vị được kiểm tra và các lãnh đạo phòngnghiệp vụ có liên quan Sau cuộc họp đoàn kiểm tra tiếp nhận hồ sơ chọn mẫu,tài liệu do chi nhánh bàn giao, tiến hành thực hiện kiểm tra Quá trình kiểm tracán bộ kiểm tra kết hợp đọc hồ sơ, phỏng vấn cán bộ, lên ghi nhận chi tiết củacác khách hàng có sai phạm Đoàn kiểm tra tổng hợp kết quả kiểm tra và lập dựthảo biên bản kiểm tra chuyển cho chi nhánh được kiểm tra giải trình có ý kiến.Kết thúc thời gian kiểm tra tại chi nhánh, đoàn kiểm tra tổ chức họp thảo luận vàthông qua biên bản kiểm tra với Ban lãnh đạo chi nhánh và các phòng nghiệp vụ

có liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân

Báo cáo, theo dõi, lưu trữ kết quả kiểm tra: Sau khi kết thúc kiểm tra tại

chi nhánh, trưởng đoàn kiểm tra phân công cán bộ lập các báo cáo kiểm tra, trìnhcấp có thẩm quyền phê duyệt Đoàn kiểm tra tiếp tục theo dõi tình hình thực hiệnkiến nghị kiểm tra của chi nhánh được kiểm tra và lưu trữ hồ sơ, tài liệu kiểm tra

theo đúng quy định.

Việc thực hiện quy trình kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại đốivới cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc phải đảm bảo theo dõi,kiểm soát rủi ro tín dụng đối với danh mục cấp tín dụng và có biện pháp xử lý khichất lượng tín dụng bị suy giảm, kiểm soát rủi ro tín dụng theo quy định của phápluật, quy định nội bộ của ngân hàng thương mại

1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại

đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc

1.3.1 Các nhân tố thuộc về hội sở chính ngân hàng thương mại

Sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo hội sở chính ngân hàng thương mại:

đây là nhân tố ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra của hội sởchính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chinhánh trực thuộc, có được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của lãnh đạo các đoànkiểm tra về cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc, các đoànkiểm tra mới có định hướng và trọng tâm thực hiện công tác kiểm tra góp phầnnâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra

Sự phối hợp của các bộ phận, phòng ban có liên quan của hội sở chính ngân hàng thương mại như: phòng ban hành chính sách/ quy trình cho vay khách hàng cá

nhân có nhiệm vụ ban hành các chính sách, văn bản hướng dẫn thực hiện liên quanđến cho vay khách hàng cá nhân có kịp thời cập nhật cho đội ngũ kiểm tra các vănbản mới nhất, cũng như các giải thích hướng dẫn thực hiện kịp thời cho bộ phậnkiểm tra để bộ phận kiểm tra kịp thời nắm bắt các quy định làm kim chỉ nam trongviệc kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc, đặc biệttrong việc tuân thủ đầy đủ quy trình; Phòng/Ban chức năng cung cấp các báo cáotổng hợp liên quan đến số liệu cho vay khách hàng cá nhân, chỉ tiêu kế hoạch chovay khách hàng cá nhân tại chi nhánh trực thuộc: bộ sự phối hợp chặt chẽ của bộphận này sẽ giúp bộ phận kiểm tra có số liệu cụ thể làm cơ sở so sánh, phân tích,đánh giá kết quả thực hiện chỉ tiêu cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánhtrực thuộc; Phòng/Ban phụ trách công nghệ thông tin cung cấp dữ liệu hệ thống vềcho vay khách hàng cá nhân và các dữ liệu có liên quan đến công tác kiểm tra đối

với mảng nghiệp vụ này, bộ phận này có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiệncông tác kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc do việckiểm tra cần phải thực hiện soát xét phân tích trước khi kiểm tra, cần phải có dữ liệu

hệ thống từ bước tác nghiệp khởi tạo khoản vay, cập nhật các thông tin khoản vay,tất toán khoản vay, người khởi tạo khoản vay , công tác kiểm tra và chọn mẫu kiểmtra có thực hiện được nhanh chóng và chính xác hay không phụ thuộc nhiều vào yếu

tố này;

Trình độ năng lực và phẩm chất của cán bộ kiểm tra của bộ máy kiểm tra

thuộc hội sở chính ngân hàng thương mại Đây là nhân tố có ý nghĩa rất quan trọng

có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kiểm tra cho vay khách hàng cá nhân nhằm pháthiện các sai phạm, không tuân thủ quy trình đòi hỏi cán bộ kiểm tra phải có chuyênmôn sâu, am hiểu các quy định về cho vay khách hàng cá nhân và có bản lĩnh nghềnghiệp vững vàng trong công tác kiểm tra

Hệ thống công nghệ thông tin, việc ứng dụng công nghệ thông tin và hạ tầng công nghệ thông tin của ngân hàng có ảnh hưởng rất lớn đến công tác kiểm tra của

hội sở chính ngân hàng thương mại đối với cho vay khách hàng cá nhân tại các chinhánh trực thuộc Để có thể giảm thiểu khối lượng công việc kiểm tra cũng nhưnâng cao chất lượng kiểm tra, yếu tố hệ thống công nghệ là một yếu tố tiên quyết để

hỗ trợ cho bộ phận kiểm tra bằng cách trang bị các phần phềm kiểm tra giúp việcthực hiện tổng hợp báo cáo kiểm tra được nhanh chóng, chính xác Sự tiến bộ của

hệ thống công nghệ còn đồng thời giúp bộ phận kiểm tra có thể chủ động chiết xuấtđược dữ liệu cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc mà không cầnphải chờ đợi phụ thuộc bằng việc lấy dữ liệu hệ thống từ các bộ phận chuyên tráchcông nghệ thông tin của ngân hàng, giúp bộ phận kiểm tra có thể chủ động, linhhoạt và kịp thời hoàn thành nhiệm vụ khi có vụ việc phát sinh; ngoài ra Hệ thốngxếp hạng tín dụng và các công ty thẩm định giá cũng có ảnh hưởng nhất định đếnviệc đánh giá chất lượng tín dụng cho vay khách hàng cá nhân tại các chi nhánh trựcthuộc

1.3.2 Các nhân tố thuộc về các chi nhánh trực thuộc ngân hàng thương mại

Ý thức tuân thủ các quy định, quy trình về cho vay khách hàng cá nhân của

pháp luật, ngân hàng nhà nước và của nội bộ ngân hàng thương mại: Các chi nhánhtrực thuộc có ý thức tuân thủ quy trình, quy định sẽ luôn ý thức được các rủi ro cóthể xảy ra nếu không tuân thủ quy trình, quy định Điều đó sẽ có tác động trực tiếpđến chất lượng tín dụng cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh cũng như quanđiểm chỉ đạo điều hành cũng như tiêu chí kiểm tra đối với cho vay khách hàng cánhân tại chi nhánh.

Sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo chi nhánh được kiểm tra đối với

công tác cho vay khách hàng cá nhân: bộ phận thực hiện cho vay tại chi nhánh khi

có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo chi nhánh sẽ giúp giảm thiểu những rủi

ro có thể xảy ra đối với công tác cho vay khách hàng cá nhân và ngược lại

Năng lực của cán bộ thực hiện cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh:

Việc thẩm định tín dụng trước khi cho vay, việc kiểm tra sau cho vay đúng quy địnhhay không phụ thuộc vào trình độ và năng lực của cán bộ tín dụng, cán bộ tín dụngkhông kiểm tra khoản vay kịp thời sẽ không phát hiện sớm việc sử dụng vốn vaykhông đúng mục đích của khách hàng, dẫn đến tiềm ẩn rủi ro trong việc thẩm đinhcấp tín dụng, chất lượng tín dụng, việc quản lý các khoản vay, các quy định về mặt

hồ sơ tín dụng, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến công tác kiểm tra do đòi hỏi cáccán bộ kiểm tra phải chú trọng vào các hồ sơ cho vay có vấn đề, đào sâu và làm rõcác khoản vay này để có cơ sở kịp thời cảnh báo cho chi nhánh, hạn chế rủi ro phátsinh

Sự phối hợp của chi nhánh đối với đoàn kiểm tra trong việc bố trí cơ sở vật

chất cho đoàn kiểm tra làm việc tại chi nhánh trong thời gian kiểm tra; Việc phốihợp của Ban lãnh đạo chi nhánh, lãnh đạo phòng, cán bộ chi nhánh có hợp tác vớiđoàn kiểm tra trong việc cung cấp tài liệu đúng tiến độ, giải trình, bổ sung hồ sơ tàiliệu chứng minh các ghi nhận của đoàn kiểm tra kịp thời và việc kịp thời thực hiệncác kiến nghị của đoàn kiểm tra theo đúng thời hạn quy định

1.3.3 Các nhân tố khác

Môi trường pháp lý: Hệ thống văn bản pháp luật của cơ quan nhà nước như

Luật tổ chức tín dụng, Luật dân sự và văn bản của ngân hàng nhà nước và cáchướng dẫn có liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân

Môi trường kinh tế - xã hội: Xu hướng, đặc điểm kinh doanh tại các chi

nhánh theo vùng miền sẽ có những loại hình cho vay khách hàng cá nhân khác nhau

ít nhiều ảnh hưởng đến việc kiểm tra của hội sở chính ngân hàng thương mại vớicác chi nhánh trực thuộc

Đối thủ cạnh tranh: Các ngân hàng thương mại khác nhau đều có các quan

điểm khác nhau về việc sử dụng hệ thống kiểm tra nội bộ, việc quy định chặt chẽtrong cho vay khách hàng cá nhân và việc kiểm soát chặt chẽ các khoản vay này cóảnh hưởng trực tiếp đến việc thúc đẩy hay kìm hãm sự tăng trưởng của ngân hàngthương mại trong cho vay khách hàng cá nhân cũng như số lượng hoặc chất lượngcủa các đoàn kiểm tra đối với cho vay khách hàng cá nhân tại chi nhánh trực thuộcngân hàng thương mại

Các khách hàng vay cá nhân tại các ngân hàng thương mại: Số lượng và quy

mô của khách hàng vay cá nhân tại các chi nhánh trực thuộc ngân hàng thương mại

có ảnh hưởng lớn đến việc ra quyết định kiểm tra về nội dung và nhân lực kiểm tratại các chi nhánh trực thuộc