Nghĩa vụ và quyền lợi của các bên liên quan đến hối phiếu a Người ký phát + Ký phát hối phiếu theo đúng luật + Có nghĩa vụ thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ bị từ chối chấp n
Trang 1Chương 3
CÁC PHƯƠNG TIỆN TRONG
THANH TOÁN QUỐC TẾ
Trang 2I Hối phiếu
* Các nguồn luật điều chỉnh việc phát
hành, lưu thông và thanh toán hối phiếu
• Luật thống nhất về hối phiếu (Uniform Law for Bills of Exchange - ULB 1930)
• Luật hối phiếu của Anh năm 1882 (Bill of Exchange Act of 1882 - BEA 1882)
Trang 3I Hối phiếu (ttheo)
* Các nguồn luật điều chỉnh việc phát
hành, lưu thông và thanh toán hối phiếu
• Luật thương mại thống nhất của Mỹ (Uniform Commercial Code of 1962 - UCC 1962)
• “ Hối phiếu và Lệnh phiếu quốc tế”
(International Bills of Exchange and Promissory Notes) năm 1982 do Ủy ban thương mại quốc tế của LHQ ban hành
Trang 4I Hối phiếu (ttheo)
nhưng chính thức áp dụng ULB năm 1936
Việt Nam là thuộc địa của Pháp nên cũng áp dụng luật này từ 1937 theo nghị định của
Toàn quyền Pháp ở Đông Dương.
Từ ngày 29 tháng 11 năm 2005, luật các công cụ chuyển nhượng số 49/2005/QH11
Trang 5I Hối phiếu (ttheo)
chuyển nhượng trong việc phát hành, chấp
nhận, bảo lãnh, chuyển nhượng, cầm cố, nhờ thu, thanh toán, truy đòi, khởi kiện
Việt Nam không là thành viên tham gia Công ước Geneva 1930 nhưng trong quan hệ với các nước vẫn sử dụng hối phiếu trong
khuân khổ của ULB 1930 vì ULB được nhiều nước trên thế giới sử dụng.
Trang 6I Hối phiếu (ttheo)
1 Khái niệm, đặc điểm của hối phiếu
a Khái niệm: Hối phiếu là tờ mệnh lệnh vô điều kiện, do một người ký phát để đòi tiền
người khác bằng việc yêu cầu người này khi nhìn thấy hối phiếu hoặc đến một ngày cụ thể nhất định; hoặc đến một ngày có thể xác định được trong tương lai, phải trả một số tiền nhất định cho người hưởng lợi quy định trên hối
Trang 7Thanh toán quốc tế 7
I Hối phiếu (ttheo)
1 Khái niệm, đặc điểm của hối phiếu
Trong đó:
- Người ký phát: là người bán hàng hay
là người xuất khẩu, người cung ứng dịch vụ
- Người trả tiền hay nhận ký phát: là người thiếu nợ hay người nào khác do người thiếu nợ chỉ định ra có trách nhiệm trả tiền
hối phiếu
- Người hưởng lợi: là người được thụ hưởng số tiền ghi trên hối phiếu
Trang 8I Hối phiếu (ttheo)
1 Khái niệm, đặc điểm của hối phiếu
b Đặc tính của hối phiếu
- Tính trừu tượng: Trên hối phiếu không ghi nguyên nhân của việc hình thành hối phiếu mà chỉ ghi số tiền phải trả và những nội dung liên quan đến việc trả tiền.
- Tính bắt buộc trả tiền: Người trả tiền phải trả tiền theo đúng yêu cầu ghi trên hối phiếu, trừ khi hối phiếu độc lập trái với pháp luật điều chỉnh nó Vì hối phiếu là mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện.
- Tính lưu thông: Hối phiếu có thể được chuyển
Trang 9I Hối phiếu (ttheo)
1 Khái niệm, đặc điểm của hối phiếu
c Chức năng của hối phiếu
Hối phiếu là phương tiện đảm bảo
Trang 10I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
a Hình thức
- hối phiếu được lập thành văn bản Hình mẫu hối phiếu dài hay ngắn không ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của nó
- Ngôn ngữ tạo lập hối phiếu phải là một ngôn ngữ thống nhất, thông dụng nhất là tiếng Anh
Trang 11I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
a Hình thức
- Không sử dụng bút chì, mực dễ phai, mực đỏ để lập hối phiếu
- Hối phiếu có thể được lập thành một hay nhiều bản (thường là hai bản), mỗi bản đều đánh số thứ tự, các bản đều có giá trị như nhau
Trang 12I Hối phiếu (ttheo)
Trang 13I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
b Nội dung
* Ngày tháng ký phát hối phiếu: Ý nghĩa:
- Đánh dấu thời điểm tính thời hạn hiệu lực của hối phiếu
- Căn cứ để xác định thời điểm trả tiền trong trường hợp hối phiếu ghi trả tiền X ngày sau ngày ký
Ví dụ: Trên hối phiếu ghi: “ Sau X ngày kể từ ngày
ký phát hối phiếu này…”
Trang 14I Hối phiếu (ttheo)
Trang 15I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
b Nội dung
* Mệnh lệnh đòi tiền vô điều kiện Hối phiếu là mệnh lệnh đòi tiền, việc trả tiền là vô điều kiện Mệnh lệnh đòi tiền được thể hiện theo 1 trong các cụm từ sau:
- Trả cho…….(Pay to……)
- Trả theo lệnh của…… (Pay to the order of… )
- Trả cho người cầm phiếu (Pay to the bearer).
Trang 16I Hối phiếu (ttheo)
Trang 17I Hối phiếu (ttheo)
Gồm 2 loại: Trả tiền ngay và trả tiền sau.
- Cách ghi thời hạn hối phiếu trả tiền ngay:
“ Ngay sau khi nhìn thấy bản thứ….của hối phiếu này” (At
sight….)
“ Ngay sau ngày… tháng…năm…của bản thứ… của hối phiếu này”
Trang 18I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
b Nội dung
* Thời hạn trả tiền của hối phiếu:
Gồm 2 loại: Trả tiền ngay và trả tiền sau.
- Cách ghi thời hạn hối phiếu trả tiền về sau:
“ X ngày sau khi nhìn thấy bản thứ…của hối phiếu này…”
“ X ngày kể từ ngày ký phát bản thứ… của hối phiếu
này…”
Trang 19I Hối phiếu (ttheo)
Trong trường hợp hối phiếu không ghi địa chỉ người trả tiền thì hối phiếu đó vô hiệu
Trang 20I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
b Nội dung
* Người hưởng lợi: Quy định ở mặt trước của tờ hối phiếu Người thụ hưởng trước tiên là người ký phát hối
phiếu hoặc có thể là người khác do người ký phát chỉ định.
* Người trả tiền hối phiếu: được ghi ở mặt trước góc trái cuối cùng của tờ hối phiếu, sau chữ “gởi” (to)
Trang 21I Hối phiếu (ttheo)
2 Thành lập hối phiếu
b Nội dung
* Thứ tự số bản của hối phiếu: Thông thường hối phiếu được phát hành thành hai bản và có đánh thứ tự số bản bằng chữ FIRST hoặc SECOND
Giá trị thanh toán của hai bản đều như nhau
Người trả tiền nhận bản nào thì trả tiền bản ấy và đã trả tiền bản này thì khỏi trả tiền bản kia
Trang 22I Hối phiếu (ttheo)
Trang 23I Hối phiếu (ttheo)
For US$ 32,829.00 Ho Chi Minh City, August 12, 2007
At…xxx…sight of this FIRST bill of exchange (SECOND of the same tenor and date being unpaid) pay to the order of Asia Commercial Bank the sum of UNITED STATES DOLLARS THIRTY TWO THOUSAND EIGHT HUNDED
NINE ONLY.
Drawn under our invoice No.12345 dated July 12, 2007
(Authorized Signature) Thai Duc Tuan
Trang 24I Hối phiếu (ttheo)
Trang 25
I Hối phiếu (ttheo)
Trang 26
I Hối phiếu (ttheo)
Trang 27
I Hối phiếu (ttheo)
Trang 28
I Hối phiếu (ttheo)
3 Nghĩa vụ và quyền lợi của các bên liên quan đến hối phiếu
a) Người ký phát + Ký phát hối phiếu theo đúng luật + Có nghĩa vụ thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ bị từ chối chấp nhận hoặc bị từ chối thanh toán
(Luật Công cụ chuyển nhượng VN)
+Được quyền hưởng lợi số tiền ghi trên hối phiếu (nếu không chuyển nhượng)
Trang 29I Hối phiếu (ttheo)
3 Nghĩa vụ và quyền lợi của các bên liên quan đến hối phiếu
b)Người trả tiền + Trả tiền hối phiếu hoặc từ chối trả tiền trong thời hạn quy định Luật CCCNVN thời hạn là 3 ngày làm việc
kể từ khi hối phiếu đòi nợ được xuất trình
+ Được trả tiền hối phiếu từng phần và giao biên nhận cho người hưởng lợi
+ Được quyền từ chối trả tiền nếu hối phiếu chưa được ký chấp nhận hoặc hối phiếu lập trái luật
Trang 30I Hối phiếu (ttheo)
3 Nghĩa vụ và quyền lợi của các bên liên quan đến hối
phiếu
c) Người chuyển nhượng + Nếu hối phiếu bị từ chối trả tiền thì người chuyển nhượng vẫn phải chịu trách nhiệm đối với người hưởng
lợi cuối cùng (trừ trường hợp miễn truy đòi)
d) Người hưởng lợi + Xuất trình hối phiếu đúng hạn để được thanh toán
Trang 31I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance) Chấp nhận hối phiếu là một hình thức xác nhận việc đảm bảo thanh toán của người trả tiền hối phiếu
Điều 16 Luật các công cụ chuyển nhượng của Việt Nam nêu rõ: chấp nhận là cam kết của người bị ký phát về việc sẽ thanh toán toàn bộ hoặc một phần số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ khi đến hạn thanh toán bằng việc ký chấp nhận trên hối phiếu đòi nợ theo quy định của luật này.
Trang 32I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance) Thủ tục chấp nhận được áp dụng với + hối phiếu trả ngay (sau X ngày: từ 3 đến 7 ngày) + hối phiếu có kỳ hạn
Hối phiếu sau khi ký phát phải được gởi tới người trả tiền bất cứ lúc nào trước ngày hết hạn xuất trình hối phiếu
để người này ký chấp nhận
Trang 33I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance) Thời hạn xuất trình để chấp nhận:
+ Nếu không có quy định gì khác thì ULB 1930 quy định hối phiếu phải được xuất trình để chấp nhận trong
vòng 12 tháng kể từ ngày ký phát hối phiếu
+ Người ký phát có thể rút ngắn hoặc kéo dài thời hạn này Người ký phát có thể quy định việc xuất trình để chấp nhận không xảy ra trước một ngày cụ thể
Trang 34I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance) Hình thức chấp nhận:
+ ghi vào mặt trước của hối phiếu dòng chữ “Chấp nhận” (Accepted) rồi ký tên bên cạnh Chữ ký của người ký chấp nhận trên hối phiếu cũng đủ cấu thành sự chấp nhận
+ ULB còn cho phép người trả tiền dùng những chữ khác tương tự để thể hiện sự chấp nhận của mình như
Trang 35I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance) Hình thức chấp nhận:
+ Đối với hối phiếu được thanh toán tại một thời điểm nhất định sau khi nhìn thấy hoặc hối phiếu phải được xuất trình để chấp nhận trong một khoảng thời gian nhất định phù hợp với một điều khoản cụ thể thì cần phải ghi
ngày tháng chấp nhận.
Trang 36I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance)
- Việc chấp nhận là vô điều kiện
Ví dụ: “Chấp nhận trả 15,000 USD nếu hàng không đến chậm” (Acceptance for $15,000 if late unarrival of goods), việc chấp nhận này không có giá trị.
Trang 37I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
a) Chấp nhận hối phiếu (Acceptance)
- ULB 1930 cho phép chấp nhận một phần số tiền phải thanh toán khi người ký phát đồng ý
Ngoài những quy định trên của ULB 1930, Luật CCCCNVN còn quy định thời hạn để người bị ký phát chấp nhận tờ hối ph iếu kể từ khi nó được xuất trình là 2 ngày làm việc
Trang 38I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu Chuyển nhượng hối phiếu là việc chuyển giao quyền
sở hữu hối phiếu cho người chủ mới.
Thủ tục chuyển nhượng hối phiếu:
+ Hối phiếu vô danh: chuyển nhượng bằng cách trao tay
+ Hối phiếu đích danh: có thể chuyển nhượng bằng thủ tục ký hậu, trừ khi người ký phát ghi dòng “ không theo
Trang 39I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu + Hối phiếu theo lệnh: Chuyển nhượng bằng thủ tục
ký hậu theo luật hối phiếu.
Ký hậu là sự chuyển giao tất cả những quyền hạn phát sinh từ hối phiếu Nó là một thủ tục pháp lý để chuyển nhượng hối phiếu từ người này sang người khác
Trang 40I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu
- Ký hậu phải được thể hiện lên trên hối phiếu tức là người thụ hưởng phải ký vào mặt sau của tờ hối phiếu hoặc trên một tờ phụ đính kèm.
- Mọi sự ký hậu phải là vô điều kiện, mọi điều kiện đối với hối phiếu đều được xem là vô giá trị và ULB 1930 không cho phép ký hậu một phần số tiền hối phiếu
Trang 41I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu
Ý nghĩa pháp lý của ký hậu:
+ Thừa nhận quyền hưởng lợi hối phiếu đối với người được chuyển nhượng
+ Xác định trách nhiệm của người ký hậu về việc trả tiền hối phiếu đối với người được chuyển nhượng nhằm bảo
vệ quyền lợi của người thụ hưởng kế tiếp
Trang 42I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu Hình thức ký hậu:
+ Ký hậu để trắng (Blank Endorsement): Là ký hậu không chỉ định người hưởng lợi là ai Người ký hậu chỉ ký tên ở mặt sau tờ hối phiếu
+ Ký hậu theo lệnh (To order Endorsement): Là việc
ký hậu chỉ định một cách suy đoán ra người hưởng lợi hối
Trang 43I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu Hình thức ký hậu:
+ Ký hậu hạn chế (Restrictive Endorsement): Là việc
ký hậu chỉ định đích danh người hưởng lưọi hối phiếu và chỉ người đó mà thôi.
Ví dụ: Người ký hậu ghi câu: “Chỉ trả cho ông X”
(Pay to Mr only) và ký tên
Trang 44I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
b) Chuyển nhượng hối phiếu Hình thức ký hậu:
+ Ký hậu miễn truy đòi (Without Recourse Endorsement): Là việc ký hậu mà người ký hậu ghi thêm
dòng chữ “ miễn truy đòi người ký hậu” vào một trong ba
loại ký hậu trên.
Ví dụ: Ghi “ Trả theo lệnh ông X, miễn truy đòi” và ký tên hoặc “ Chỉ trả cho ông X, miễn truy đòi”
Trang 45I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
c) Bảo lãnh hối phiếu Bảo lãnh hối phiếu là sự cam kết của người thứ ba trả tiền cho người hưởng lợi khi hối phiếu đến hạn trả tiền một phần hay toàn bộ số tiền của hối phiếu mà người được bảo lãnh không thanh toán hối phiếu.
Trang 46I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
c) Bảo lãnh hối phiếu Bảo lãnh có thể được thực hiện bằng cách ghi chữ bảo lãnh vào mặt trước hoặc sau của tờ hối phiếu và người bảo lãnh sẽ ký tên lên hối phiếu
Trong trường hợp bảo lãnh không ghi tên người được bảo lãnh thì bảo lãnh được coi là bảo lãnh cho người ký
phát (Điều 31, ULB 1930, điều 25, luật các công cụ chuyển
Trang 47I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
c) Bảo lãnh hối phiếu Người bảo lãnh có những quyền và nghĩa vụ sau
- nghĩa vụ thanh toán hối phiếu khi người được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của mình khi hối phiếu đến hạn thanh toán.
- có quyền hủy bỏ việc bảo lãnh trong trường hợp hối phiếu đòi nợ không đủ các nội dung bắt buộc theo luật quy định
Trang 48I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
c) Bảo lãnh hối phiếu Người bảo lãnh có những quyền và nghĩa vụ sau
- người bảo lãnh được tiếp nhận các quyền của người được bảo lãnh đối với những người có liên quan, xử lý tài sản đảm bảo của người được bảo lãnh và có quyền yêu cầu người được bảo lãnh, người ký phát, người chấp nhận liên đới thực hiện nghĩa vụ thanh toán số tiền bảo lãnh để thanh toán
Trang 49I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
d) Thanh toán hối phiếu
- Một hối phiếu phải được xuất trình để thanh toán
- Ngày đến hạn thanh toán:
+ Hối phiếu trả ngay: ngày đến hạn thanh toán là ngày xuất trình hối phiếu ULB 1930 quy định hối phiếu trả ngay phải được xuất trình 1 năm để thanh toán Nhưng theo Luật CCCCNVN thì thời hạn này là 90 ngày
+ Hối phiếu trả chậm: ngày đến hạn là ngày cuối cùng của thời hạn trả chậm ghi trên hối phiếu
Trang 50I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
d) Thanh toán hối phiếu
- Ngày thanh toán hối phiếu:
+ có thể là ngày đến hạn hoặc trong vòng 1 hoặc 2 ngày làm việc tiếp theo Theo ULB 1930
+ Luật CCCCNVN quy định thời hạn này là 5 ngày
Trang 51I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
d) Thanh toán hối phiếu Khi một hối phiếu không được xuất trình để thanh toán đúng hạn, người trả tiền được phép ký gởi số tiền đó với người chức trách có thẩm quyền, và người hưởng lợi
phải chịu mọi phí tổn thiệt hại.
Theo luật các công cụ chuyển nhượng của Việt Nam, người bị ký phát phải thanh toán hoặc từ chối thanh toán trong vòng 3 ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hối phiếu
được xuất trình.
Trang 52I Hối phiếu (ttheo)
4 Các nghiệp vụ liên quan đến lưu thông hối phiếu
d) Thanh toán hối phiếu Khi thanh toán hối phiếu, người trả tiền hối phiếu phải kiểm tra các yếu tố sau:
+ Hình mẫu của hối phiếu có hoàn chỉnh theo quy định của hối phiếu hay không
+ Sự hợp thức của dây chuyền ký hậu