sáng kiến kinh nghiệm một số phương pháp giảng dạy nâng cao chất lượng đại trà môn đá cầu lớp 6 ở trường THCS

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GDĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐẠI TRÀ MÔN ĐÁ CẦU LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS Người thực hiện Chức vụ Đơn vị công tác SKKN thuộc lĩnh vực (môn) THANH HOÁ, NĂM 2022 MỤC LỤC MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU 1 1 1 Lý do chọn đề tài 1 1 2 Mục đích nghiên cứu 1 1 3 Đối tượng nghiên cứu 1 1 4 Phương pháp nghiên cứu 2 2 NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2 2 1 Cơ sở lý luận 2 2 2 Thực trạng của vấn đề 3 2 3 Các giải pháp để giải quyết vấn đề.

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐẠI TRÀ MÔN ĐÁ CẦU LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS

Người thực hiện:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

SKKN thuộc lĩnh vực (môn):

THANH HOÁ, NĂM 2022

MỤC LỤC MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu : 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu : 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2

2.1 Cơ sở lý luận 2

2.2 Thực trạng của vấn đề 3

2.3 Các giải pháp để giải quyết vấn đề 4

2.3.1.Các bài tập được đưa vào luyện tập 4

2.3.2 Một số kỹ thuật về môn Đá cầu 6

2.3.3 Một số chiến thuật trong tập luyện và thi đấu môn Đá cầu: 8

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 9

3.1 Kết luận : 9

3.2 Đề xuất kiến nghị 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.

Đất nước ta là một đất nước đã và đang vươn mình mạnh mẽ bước vào một thời kì mới, thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Mở đầu cho thời kì mói phải có những con người mới với sự thông minh, sáng tạo để làm mới đất nước Con người mới đó chắc chắn phải là sản phẩm của nền giáo dục tiến bộ Để đáp ứng yêu cầu đó, giáo dục đang từng ngày được quan tâm, phát triển và coi là quốc sách hàng đầu

Giáo dục thể chất là một trong những nội dung cơ bản của giáo dục toàn diện học sinh đó là: Đức - trí - thể - mĩ, thông qua các bài tập giáo dục thể chất góp phần giáo dục học sinh hình thành nhân cách, đạo đức lối sống, tác phong nhanh nhẹn, ý thức tổ chức kỉ luật Do vậy việc tìm ra một số phương pháp, một

số bài tập giúp học sinh rèn luyện nâng cao sức khỏe, làm nền tảng cho sau này

đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội, là giáo viên giảng dạy bộ môn thể dục

ở nhà trường tôi luôn suy nghĩ tìm ra một số bài tập nhằm giúp học sinh phát triển các tố chất thể lực

Trong giáo dục thể chất có nhiều môn thể dục, thể thao khác nhau Đá cầu

là một trong những môn thể thao được các em học sinh yêu thích nhất Những năm gần đây môn Đá cầu được phát triển rộng rãi trong cả nước nói chung và trong các trường học nói riêng Cứ hai năm ngành giáo dục huyện nhà lại tổ chức Hội khoẻ phù đổng để các em có dịp thi tài những môn thể dục thể thao khác nhau như môn: Cờ vua, bóng bàn, chạy ngắn, nhảy cao, nhảy xa… Đá cầu được tổ chức với nhiều nội dung như đơn nam, đôi nam, đơn nữ, đôi nữ, đôi nam nữ được các trường tham gia nhiều và thi đấu rất nhiệt tình và sôi nổi

Là một giáo viên dạy môn thể dục của nhà trường luôn thôi thúc tôi làm thế nào để đưa đội tuyển của trường giành được nhiều huy chương nhất trong mỗi lần tham gia các giải thi đấu cấp Thành phố Đồng thời học sinh được chọn vào đội tuyển cấp Thành phố tham gia thi đấu cấp Tỉnh …Với kinh nghiệm được

đúc kết và yêu cầu cấp bách như trên tôi quyết định lựa chọn đề tài “Một số phương pháp giảng dạy nâng cao chất lượng đại trà môn Đá cầu lớp 6 ở trường THCS” Với mong muốn trước tiên là giúp cho các bài dạy của tôi đạt

kết quả cao, bài học của học sinh sẽ phong phú và sinh động hơn Đặc biệt là trang bị cho các em các phương pháp rèn luyện kỹ năng đá cầu, giúp cho nền thể dục thể thao tỉnh nhà phát triển chắc chắn và toàn diện hơn

1.2 Mục đích nghiên cứu :

Nhằm tìm ra một số biện pháp hữu hiệu giúp các em học sinh tập luyện môn Đá cầu có chất lượng hơn Tạo được cơ sở nền tảng vững chắc cho đội tuyển Đá cầu của nhà trường THCS Quảng Phú nói riêng và đào tạo hạt giống cho đội Đá cầu của tỉnh nhà nói chung Giúp học sinh thường xuyên tập luyện thể dục thể thao thông qua tập luyện môn Đá cầu

1.3 Đối tượng nghiên cứu :

a) Đối tượng ngiên cứu: Một số phương pháp giảng dạy nâng cao chất

lượng đại trà môn Đá cầu lớp 6 ở trường THCS

b) Phạm vi nghiên cứu : Học sinh khối 6 trường THCS Quảng Phú

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu của đề tài tôi đã sử dụng một số phương pháp sau đây:

a)Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

-Dựa trên cơ sở lý luận dạy học môn giáo dục thể chất và tổng hợp các tài liệu nghiên cứu liên quan đến nội dung đề tài nhằm mục đích tìm hiểu cơ sở lý luận tổng hợp tất cả các tài liệu cần thiết để đưa ra phương hướng giải quyết vấn

đề

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp làm mẫu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp rèn luyện thực hành

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp thống kê toán học

2 NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2.1 Cơ sở lý luận

Mục tiêu cơ bản của Giáo dục nói chung, của nhà trường nói riêng là đào tạo và xây dựng thế hệ học sinh trở thành những con người mới phát triển toàn diện, có đầy đủ phẩm chất đạo đức, thể lực, trí tuệ để đáp ứng với yêu cầu thực

tế hiện nay Với giáo dục thể chất, phương pháp giảng dạy mới nhằm tạo cho mỗi giờ lên lớp tránh được việc làm mẫu quá nhiều, tránh được việc giải thích quá kỹ về kỹ thuật, động tác và loại trừ được không khí căng thẳng trong buổi tập Qua đó tạo cho giờ học luôn có một không khí vui tươi, nhẹ nhàng nhưng hiệu quả, giúp cho các em học mà chơi, chơi mà học nhưng vẫn đạt kết quả cao Trong luyện tập môn Đá cầu để có được những giờ học đạt kết quả cao trước tiên cần tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong khi tập luyện nắm vững nội dung và thực hiện các động tác một cách hoàn hảo Giáo viên cần phải nghiên cứu kỹ nội dung bài tập, làm mẫu chính xác từng động tác, thao tác nhuần thục, phân tích rõ ràng từng chi tiết kĩ thuật động tác trước khi lên lớp Giáo viên làm mẫu động tác phải đạt được yêu cầu chính xác, đẹp đúng kĩ thuật

Vì những động tác làm mẫu dễ gây được ấn tượng trong trí nhớ các em Khi phân tích, giảng giải kĩ thuật động tác nên ngắn gọn, xúc tích, dễ hiểu mặt khác dùng tranh ảnh để minhhoạ tạo sự chú ý cho các em

Do đặc điểm tâm sinh lý của các em là học sinh thường hay hiếu động, thiếu tập trung nhất là trong những giờ học ngoại khoá do ảnh hưởng các yếu tố bên ngoài Vì vậy giáoviên cần quán triệt học sinh thực hiện nghiêm túc nội qui trong giờ học Chia lớp học thành từng nhóm, đội và thường xuyên cho các nhóm này thi đua với nhau để kích thích trong mỗi học sinh luôn luôn có sự phấn đấu trong học tập hơn nữa mặt khác tạo điều kiện cho các em có nhiều cơ hội tập luyện vận dụng

Những kĩ năng đã học một cách nhuần nhuyễn, khéo léo, mạnh dạn Để mỗi khi thi đấu cấp trường, cấp huyện luôn tự tin mạnh dạn không nhút nhát, e

dè, sợ sệt

Giáo viên thường xuyên tuyên dương khích lệ những cá nhân tích cực tham gia tập luyệnvà ghi nhận những thành quả của học sinh đã đạt được trong những năm qua Tạo đượcniềm tin, lòng tự hào của mỗi thành viên trong đội Đồng thời cũng thẳng thắn nêu và phân tích những khuyết điểm còn yếu kém, khó khăn chưa khắc phục được Để làm được những điều như trên bản thân tôi là giáo viên dạy môn thể dục tôi cần phải tìm hiểu kĩ thực trạng của học sinh mình

từ đó đưa ra những biện pháp tốt nhất, phù hợp nhất nhằm giúp cho đội tuyển

Đá cầu trường có được chất lượng tốt nhất mang về nhiều thành tích cho nhà trường

2.2 Thực trạng của vấn đề

Đối với môn Đá cầu có từ rất lâu nhưng mới đưa vào chương trình chính khóa bắt buộc trong trường phổ thông Trước đây học sinh chỉ biết đến môn Đá cầu qua nội dung thể thao tự chọn Môn đá cầu được đưa vào học chính thức trong môn học thể dục từ lớp 6 đến lớp 9 là rất cần thiết, nhằm rèn luyện cho học sinh sự nhanh nhẹn, khéo léo, dẻo dai, khả năng tư duy sáng tạo, tâm lý vững vàng, tự tin, quyết đoán Qua đó nhằm phát hiện, bồi dưỡng vận động viên tài năng tham gia hội khoẻ phù đổng và bồi dưỡng nhân tài thể thao cho đất nước

Tuy nhiên do nhiều yếu tố khách quan nên một số học sinh ở các trường học chưa biết đến môn Đá cầu Vì vậy Đá cầu hiện nay là một môn học khó đối với học sinh, nó đòi hỏi học sinh phải tập luyện rất nhiều từ động tác đơn giản như (tâng cầu bằng mu chính diện, tâng cầu bằng đùi, tang cầu bằng má trong bàn chân…) đến động tác phức tạp như (đỡ cầu bằng ngực, cúp cầu, quét cầu…)

do đó đòi hỏi học sinh phải tập luyện thường xuyên và liên tục trong thời gian dài mới có thể tiến bộ và thi đấu đạt thành tích cao được

Kết quả , hiệu quả của thực trạng trên:

-Trước khi đưa ra các giải pháp trong đề tài, tôi đã khảo sát sự hiểu biết và khả năng thực hiện của học sinh về hai kĩ thuật tâng cầu bằng đùi và tâng cầu bằng mu bàn chân Hai kĩ thuật này được khảo sát trên 3 lớp 6 của trường :

Bảng 1: Kết quả khảo sát sự hiểu biết và kĩ thuật tâng cầu bằng đùi và mu bàn chân của các HS khối 6 như sau :

Kết quả khảo sát được trình bày ở bảng 1, chứng tỏ khả năng thực hiện 2 kĩ thuật tâng cầu của học sinh còn hạn chế, nhiều em còn chưa thưc hiện được kĩ thuật ở mức đúng Vì vậy từ đó tôi xác định được một số bài tập sau:

2.3 Các giải pháp để giải quyết vấn đề.

Trong thực tiễn, các bài tập thể dục thể thao dùng trong giảng dạy và huấn luyện đựơc phân loại theo nhiều cách khác nhau Một trong những cách phân loại phổ biến là phân thành các bài tập nhằm tạo điều kiện cho việc nắm vững

kỹ thuật động tác và các bài tập nhằm phát triển các tố chất thể lực.Với đá cầu cũng vậy giáo viên phải chịu khó hướng dẫn tận tình các bài tập và kĩ thuật cho học sinh

2.3.1.Các bài tập được đưa vào luyện tập

+ Bài tập 1: Tư thế chuẩn bị trong đá cầu

- Tư thế chuẩn bị: Hai chân đứng rộng bằng vai, trọng tâm dồn đều trên hai chân, mắt nhìn về hướng cầu, đây là kĩ thuật căn bản đòi hỏi học sinh cần biết cách thực hiện cơ bản đúng để làm nền tảng cho sau này tập các kĩ thuật cao hơn

+ Bài tập 2: Kĩ thuật tâng cầu bằng đùi

- Giáo viên đưa ra hình ảnh minh họa, phân tích kĩ thuật, thị phạm kĩ thuật, học sinh quan sát và tập theo, dần hình thành cho học sinh kĩ năng

+ Bài tập 3: Kĩ thuật tâng cầu bằng mu bàn chân

+ Bài tập 4: Kĩ thuật chuyền cầu bằng mu bàn chân

- Đây là kĩ thuật tương đối khó yêu cầu học sinh phải thực hiện thuần thục các kĩ thuật tâng cầu, từ đó mới hình thành kĩ năng chuyền cầu

Bên cạnh các bài tập căn bản trong môn đá cầu thì học sinh cần nắm được một số kỹ thuật, chiến thuật về môn đá cầu

2.3.2 Một số kỹ thuật về môn Đá cầu.

a) Kỹ thuật đá cầu bằng mu bàn chân

Trong kỹ thuật này học sinh cần biết và nắm được các kỹ thuật:

- Tâng cầu bằng mu chính diện

- Đá phát cầu:

- Phát cầu thấp chân chính diện (Kỹ thuật được sử dụng nhiều nhất trong thi đấu, tập luyện để đưa cầu vào cuộc)

- Phát cầu thấp chân nghiêng mình

- Phát cầu cao chân chính diện

- Phát cầu cao chân nghiêng mình (Tăng uy lực của quả phát cầu bằng cách phát cầu chuẩn xác, nhanh và tập trung vào các điểm yếu của đối phương, thường được sử dụng trong đá đơn)

- Búng cầu

- Giật cầu

- Chuyền cầu

- Tâng cầu 1 nhịp để tấn công

- Đá tấn công bằng mu chính diện

- Bật nhảy, dùng mu bàn chân đá cầu

- Đá móc bằng mu bàn chân

- Cúp cầu

-Vít cầu

b Kỹ thuật đá đùi

Trong kỹ thuật này học sinh cần biết và nắm được các kỹ thuật:

- Đỡ cầu bằng đùi

- Chuyền cầu bằng đùi

- Tâng cầu nhịp một để tấn công (Rất hiệu quả trong đá đơn)

c Kỹ thuật đỡ ngực

Trong kỹ thuật này học sinh cần biết và nắm được các kỹ thuật:

- Đỡ cầu bằng ngực

- Chắn cầu bằng ngực

- Đánh ngực tấn công

d Kỹ thuật đánh đầu

Trong kỹ thuật này học sinh cần biết và nắm được các kỹ thuật:

- Đỡ cầu bằng đầu

- Đánh đầu tấn công

e Kỹ thuật đá má trong bàn chân

Trong kỹ thuật này học sinh cần biết và nắm được các kỹ thuật:

- Quét cầu

- Bạt cầu

- Đẩy cầu

- Xiết cầu

f Kỹ thuật đá má trong bàn chân

Trong kỹ thuật này học sinh cần biết và nắm được các kỹ thuật:

- Tâng cầu (Cứu cầu)

- Đá tấn công

2.3.3 Một số chiến thuật trong tập luyện và thi đấu môn Đá cầu:

a.Chiến thuật thi đấu đơn.

- Trong thi đấu đơn, chiến thuật thể hiện tính tích cực, sang tạo của từng cá nhân

Có nhiều loại chiến thuật phát cầu được áp dụng trong thi đấu đơn, trong

đó chiến thuật phát cầu thấp – gần và phát cầu cao – sâu là chiến thuật gây không ít khó khăn cho đối phương khi đỡ phát cầu

+ Phát cầu thấp – gần: Từ vị trí phát cầu, thực hiện kỹ thuật phát cầu sao cho cầu bay thấp sát lưới rơi vào khu vực phát cầu hợp lệ bên sân đối phương gần lưới nhất

+ Phát cầu cao – sâu: Từ vị trí phát cầu, thực hiện động tác phát cầu sao cho cầu bay cao, xa vào hai góc xa khu vực phát cầu hợp lệ bên sân đối phương

b Chiến thuật thi đấu đôi.

Phần lớn các chiến thuật trong thi đấu đơn đều có thể áp dụng trong thi đấu đôi Ngoài ra, khi đá đôi cần đặc biệt lưu ý đến việc phối hợp di chuyển và phối hợp tổ chức tấn công thường xuyên

+ Chiến thuật phát cầu có người che:

Trong đá đôi, bên phát cầu là bên bị tấn công, còn bên đỡ cầu là bên tấn công

Vì vậy, muốn hạn chế sức tấn công của đối phương thì chiến thuật phát cầu có người che phải vận dung triệt để, phải coi phát cầu có giá trị như một quả tấn công Muốn vậy, sự phối hợp nhịp nhàng của người phát cầu và người che cầu vô cùng quan trọng Phải quan sát vị trí đứng đỡ phát cầu của đối phương

mà quyết định điểm phát cầu Chỉ cần đối phương mất tập trung thì đây là thời điểm quý giá nhất để phát cầu, vì lúc này đối phương đã xê dịch chân trụ Nếu đối phương đứng yên để tập trung nhìn vào tay cầm cầu của người phát cầu, thì người đứng ở ví trí che cầu có thể nghiêng người sang phải hoặc trái một cách hợp lệ (nhưng hai chân không được di chuyển), để cho đối phương không nhìn thấy người phát cầu

+ Phân chia khu vực kiểm soát trên sân:

- Ở những đội mà trình độ kỹ thuật thấp, chưa phối hợp ăn ý với nhau trong phòng thủ lẫn trong tấn công thì nên sử dụng chiến thuật phân chia mỗi người

đỡ cầu và kiểm soát một nửa sân theo chiều dọc Khi trình độ đá đôi đã được nâng cao, thì thường sử dụng cách phân chia như sau: Người có khả năng phòng ngự tốt sẽ kiểm soát ¾ diện tích của sân, người kia có khả năng tấn công tốt sẽ kiểm soát ¼ sân còn lại Người có khả năng kiểm soát ¾ sân có trách nhiệm phải đỡ cầu của đối phương rơi vào khu vực của mình sau đó chuyền cầu cho đồng đội

+ Phản công bằng chắn cầu:

- Để hạn chế khả năng tấn công của đối phương, đặc biệt là khi họ sử dụng các kỹ thuật xiết cầu, vít cầu gần lưới, thì chắn cầu bằng ngực cho dù chắn không trúng cầu, bị thua diểm, song việc chắn cầu này gây cho đối phương tâm

lí căng thẳng khi thực hiện kỹ thuật, chính vì vậy hiệu quả tấn công bị giảm đi Hơn nữa nếu chắn được cầu thì sẽ thắng điểm trực tiếp Trong thi đấu, để tăng

hiệu quả chắn cầu, nhiều trường hợp cả hai VĐV ở cùng bên cùng nhảy lên chắn cầu gọi là chắn đôi

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:

- Cùng với vui chơi giải trí, thể dục thể thao là một nhu cầu mang tính tự nhiên của trẻ em Có thể nói vui chơi, tập luyện thể dục thể thao cũng cần thiết như ăn, uống, ngủ, học tập…trong cuộc sống hằng ngày của các em Như vậy với trách nhiệm của một giáo viên giảng dạy bộ môn thể dục chúng ta phải làm thế nào và bằng những công việc cụ thể tạo cho các em không những ham mê tập luyện thể dục thể thao mà còn biết “cách chơi” như thế nào và tập luyện như thế nào để đạt được thành tích cao nhất về thể dục thể thao và đảm bảo được sức khỏe nhằm đạt được mục đích cao nhất về giáo dục thể chất

- Qua những lần áp dụng những kĩ thuật đá cầu trên một cách linh hoạt, sáng tạo trong những giờ tập luyện Học sinh tập đúng kĩ thuật chất lượng mỗi buổi tập được nâng lên rõ rệt, các em tập luyện một cách hưng phấn, không mệt mỏi Đã thay đổi được ý nghĩ trong các em từ tham gia chơi đá cầu chỉ là trò chơi giải trí đến nay môn Đá cầu được tập luyện một cách bài bản, đúng kĩ thuật giúp các em ngoài việc giải trí mà còn rèn luyện sức khoẻ, phát huy được năng khiếu làm cơ sở nền tảng cho môn Đá cầu sau này của đội tuyển tham gia hội khỏe Phù Đổng cấp Thành Phố và cấp tỉnh

Kết quả học tập của học sinh sau khi áp dụng đề tài (khảo sát tâng cầu bằng đùi và mu bàn chân)

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 3.1 Kết luận :

Qua quá trình tập luyện giúp học sinh hiểu và nắm bắt được những kỹ thuật

đá cầu và yêu thích môn Đá cầu, qua đó học sinh có ý thức tập luyện thường xuyên nhằm tăng cườngsức khỏe, vừa được giao lưu giải trí và học hỏi kinh nghiệm với bạn bè xung quanh

Việc áp dụng các biện pháp hướng dẫn học sinh tập luyện các kĩ thuật và

kỹ thuật nêu trên cần phải thực hiện một cách nghiêm túc, thường xuyên Học sinh cần được trang bị đầy đủ giầy, tất, dụng cụ tập luyện đầy đủ thì kết quả luôn đạt được tốt hơn

Giáo viên trước khi hướng dẫn tập luyện cần phải nghiên cứu thật kĩ giáo

án và kĩ thuật từng động tác một cách nhuần nhuyễn Luôn theo dõi, ghi chép những kết quả sau mỗi buổi tập để tổng kết rút kinh nghiệm cho buổi tập sau Trong giờ tập luyện tôi luôn chú ý đến sự đảm bảo an toàn cho học sinh tạo