Quan điểm của học sinh sinh viên về bạo lực học đường

Phạm Văn Sỹ.Trong suốt quá trình giảng dạy về môn Tâm lý học, thầy đã truyền đạt nhữngkiến thức hay về cuộc sống cũng như kiến thức bộ môn cho chúng tôi, giúpchúng tôi hiểu sâu hơn về tâ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN TÂM LÝ HỌC

QUAN ĐIỂM CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN VỀ BẠO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN TÂM LÝ HỌC

QUAN ĐIỂM CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN VỀ BẠO

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến ThS Phạm Văn Sỹ.Trong suốt quá trình giảng dạy về môn Tâm lý học, thầy đã truyền đạt nhữngkiến thức hay về cuộc sống cũng như kiến thức bộ môn cho chúng tôi, giúpchúng tôi hiểu sâu hơn về tâm lý và cách xử lý mỗi vấn đề trong cuộc sống.Thầy hướng dẫn, giúp đỡ tận tình chúng tôi để hoàn thành bài tiểu luận nhómvới chủ đề "Quan điểm của sinh viên về vấn đề bạo lực học đường" Đặc biệt,cảm ơn thầy đã dành thời gian của cá nhân để đọc và xem qua bài tiểu luậnnghiên cứu của chúng tôi Do kiến thức còn hạn chế, và khả năng lý luận cònnhiều thiếu sót, nên trong bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi nhữngthiếu sót không mong muốn, mong thầy bỏ qua Kính mong nhận được lờinhận xét, góp ý, đóng góp của thầy để bài tiểu luận hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM KẾT

Chúng tôi xin cam đoan về tiểu luận với vấn đề "Quan điểm của sinh viên vềvấn đề bạo lực học đường" do các tất cả các thành viên trong nhóm đã cùngnhau hỗ trợ, nghiên cứu, số liệu và tham khảo là trung thực, chính xác và cónguồn trích dẫn rõ ràng đầy đủ

Nhóm nghiên cứu(trưởng nhóm)

MỤC LỤC

DANH MỤC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT: 7

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH ẢNH: 8

PHẦN i: Đặt vấn đề: 1

1.1 Lý do chọn đề tài: 1

1.2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 1

1.3 Phương pháp nghiên cứu: 2

1.4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu: 2

1.5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài: 2

1.5.1 Ý nghĩa lý luận: 2

1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn: 3

PHẦN II: Giải quyết vấn đề: 3

2.1 Lịch sử nghiên cứu về bạo lực học đường: 3

2.1.1 Nghiên cứu của ThS Lê Thị Xuân về “Thực trạng bạo lực học đường ở học sinh trung học cơ sở thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu.”: 3

2.1.2 Nghiên cứu của Hana Khaled Al-RaQqad, Eman Saeed Al-Bourini, Fatima Mohammad Al Talahin & Raghda Michael Elias Aranki về “Quan điểm của giáo viên về sự tác động của bạo lực học đường lên học sinh”: 3

2.2 Các khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu: 4

2.2.1 Khái niệm bạo lực học đường: 4

2.2.2 Trị liệu tâm lý, tư vấn học đường: 5

2.2.3 Khái quát chung về học sinh: 5

2.2.4 Các hình bạo lực học đường: 6

2.3 Thực trạng về bạo lực học đường hiện nay của học sinh: 7

2.3.1 Ở nước ngoài: 7

2.3.2 Ở Việt Nam: 9

2.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc bạo lực học đường: 10

2.4.1 Yếu tố biến chuyển về mặt tâm lý của học sinh: 10

2.4.2 Yếu tố ảnh hưởng bên ngoài như game, phim ảnh: 11

2.4.3 Yếu tố gia đình: 11

2.4.4 Yếu tố tác động của người gây bạo lực đến từ bạo lực gia đình: 12

2.5 Hậu quả của việc bạo lực học đường: 12

2.5.1 Ảnh hưởng tiêu cực đến với người gây bạo lực: 12

2.5.2 Ảnh hưởng tâm lý của người bị hại: 13

2.5.3 Ảnh hưởng tâm lý của những người chứng kiến bạo lực: 13

2.6 Giải pháp đối với vấn đề bạo lực học đường: 13

2.6.1 Đối với người gây bạo lực: 13

2.6.2 Đối với người bị bạo lực: 14

2.6.3 Đối với nhà trường: 14

2.6.4 Đối với gia đình: Error! Bookmark not defined PHẦN III: Kết Luận 15

Tài liệu tham khảo: 15

DANH MỤC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH ẢNH

Bảng 1:Đánh giá của học sinh trung học cơ sở về thực trạng bạo lực học 7

Hình 1:Thống kê dữ liệu về hành động bạo lực học đường tại các nước 8Hình 2: Các vụ học đường ở các tỉnh Đông Nam Bộ (2012 - 2013) 10

QUAN ĐIỂM CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Lý do chọn đề tài

Bạo lực học đường (BLHĐ) luôn là đề tài được bàn luận trong các bàinghiên cứu tâm lí học cũng như tầm ảnh hưởng của vấn đề này trong môi trườnggiáo dục và xã hội Hiện nay, môi trường học đường đã có nhiều biến chuyển sovới lúc trước, cho nên bạo lực học đường xảy ra với các hình thái mới và xuấtphát từ các nguyên nhân khác nhau

Tuổi vị thành niên là lứa tuổi chuyển tiếp từ trẻ em sang người trưởngthành Đây là giai đoạn phát triển cao về thể chất sinh lý, tâm lý và xã hội Trong

đó có những biến chuyển tâm lý hết sức phức tạp Chính yếu tố phát triển tâm lýcũng như thể chất và nhân cách chưa hoàn thiện khiến cho trẻ em trong lứa tuổi

vị thành niên hay bị khủng hoảng về tâm lý dẫn đến những suy nghĩ và hànhđộng sai lệch so với yêu cầu và chuẩn mực xã hội

Bạo lực học đường đã trở thành chủ đề đáng quan tâm trong toàn xã hội,hành vi bạo lực mang lại rất nhiều hậu quả xấu cho chính đối tượng gây ra bạolực Việc tăng các thiết chế giáo dục đối với trẻ em, đặc biệt là các nội quy trongtrường học là rất quan trọng Từ góc độ đó, có một số công trình đã nghiên cứu

về vấn này và cũng đưa ra các nguyên nhân, thực trạng bạo lực học đường và thái

độ của học sinh, sinh viên với bạo lực học đường

Trong bài tiểu luận này, chúng tôi sẽ hướng đến nghiên cứu, mô tả kỹ hơn

về một số vấn đề như: thực trạng, nguyên nhân, ảnh hưởng BLHĐ, hậu quả, đưa

ra những gợi ý về giải pháp để giải quyết vấn đề này

Từ những lí do trên chúng tôi quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài:

“Quan điểm sinh viên về bạo lực học đường”

1.2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích và nghiên cứu về tình trạng chung của BLHĐ và khảo sát về ýkiến và quan điểm của các học sinh, sinh viên về vấn đề bạo lực học đường, đưa

ra nguyên nhân lí do vì sao dẫn đến BLHĐ, từ đó đề xuất ra các hướng giải quyết,biện pháp khắc phục, ứng dụng vào cuộc sống, dạy về các kỹ năng sống nhằmgiảm thiểu các tình trạng về bạo lực học đường

1.3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Chúng tôi đã tìm kiếm các nghiên cứuđược công nhận rộng rãi, các đầu sách khoa học, tổng hợp chúng và phân tích kếtquả dựa trên các nghiên cứu này

1.4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Chúng tôi nghiên cứu về vấn đề bạo lực học đường ở phạm vi nghiên cứuvới đối tượng tuổi vị thành niên Đây chính là thời điểm sẽ dễ bị ảnh hưởng vềmặt tâm lý của tuổi mới lớn, khó phân biệt đúng sai mà chỉ làm theo suy nghĩ cánhân Từ đó, sẽ hành thành ra những vấn đề bạo lực học đường nhiều nhất.Phạm vi nghiên cứu:

 Nhận thức về hình thái bạo lực học đường

 Nhận thức về nguyên nhân của bạo lực học đường

 Nhận thức về hậu quả của bạo lực học đường

 Nhận thức về các giải pháp

Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Dựa trên các tài liệu chúng tôi tổng hợp.1.5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

1.5.1 Ý nghĩa lý luận

Bài báo cáo tiểu luận này nhằm tìm hiểu về thực trạng, nguyên nhân xảy

ra vấn đề, đưa ra các ý kiến của sinh viên phản ánh về tình trạng BLHĐ, cũngnhư đưa ra các giải pháp của các những người đã nghiên cứu trước đây, tổng hợplại tìm ra hướng giải quyết vấn đề một cách thiết thực và hiệu quả và ứng dụngđược vào cuộc sống

1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn

Bài tiểu luận này đưa ra các thông tiên về thực trạng, các nguyên nhân cho

xã hội, phản ánh các giới trẻ hiện nay, cho thấy tình trạng gây gắt về bạo lực họcđường, cũng như đưa ra các ý kiến, quan điểm của sinh viên về giải pháp, khắcphục Chúng tôi hy vọng bài báo cáo này có thể mang lại hữu ích cho các nhànghiên cứu xã hội

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.1 Lịch sử nghiên cứu về bạo lực học đường

2.1.1 Nghiên cứu của ThS Lê Thị Xuân về “Thực trạng bạo lực họcđường ở học sinh trung học cơ sở thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa- VũngTàu.”

Bài nghiên cứu của ThS Lê Thị Xuân - Trường Đại Học Bà Rịa - VũngTàu về Thực trạng bạo lực học đường ở học sinh THCS Thành phố Vũng Tàu,Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, đã nghiên cứu bằng phiếu khảo sát của 5 trường thamgia khảo sát, thang khảo sát và đưa ra kết luậntình trạng nói xấu bạn bè (35,6 %),chế giễu, bình phẩm hình dáng (mập, lùn, đen, xẩu xỉ, ) là 30,6 %, xúc phạmbằng lời nói (chửi bới, sỉ nhục) với tỉ lệ đánh giá 20,6 % và hiện tượng chế giễugiới tính (16,2%)

Nghiên cứu của Ths.Lê Anh Xuân đã cho thấy thực trạng hành vi bạo lựchọc đường dưới các hình thái khác nhau được đánh giá xảy ra ở mức độ thỉnhthoảng, tuy nhiên với một tỉ lệ khá cao và mức ảnh hưởng rất lớn đến với sứckhoẻ tinh thần của học sinh Kết quả cũng cho thấy nguyên nhân dẫn đến bạo lựcđến từ nhiều nguyên do nhưng đáng lưu ý là các nguyên nhân do ảnh hưởng củagame, phim bạo lực; đặc điểm tâm lý lứa tuổi mới lớn; thiếu tình thương, sự quantâm của gia đình; bị bạo hành hoặc thiếu kỹ năng sống cũng là nguyên nhân cơbản gây ra tình trạng BLHĐ tại thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.2.1.2 Nghiên cứu của Hana Khaled Al-RaQqad, Eman Saeed Al-Bourini,Fatima Mohammad Al Talahin & Raghda Michael Elias Aranki về “Quanđiểm của giáo viên về sự tác động của bạo lực học đường lên học sinh”

Nghiên cứu nhằm phân tích tác động của bạo lực học đường đối với thànhtính học tập của học sinh từ quan điểm của giáo viên ở các trường học tại Jordan.Nhóm nghiên cứu sính đã sử dụng phương pháp phân tích mô tả đối với 200 giáoviên ở khu vực Tây Amman (Jordan).

Kết quả của nghiên cứu đã chỉ ra rằng bạo lực học đường tồn tại ở tất cảcác trường học kể cả đó là trường học tư nhân hay trường học của chính phủ.Nghiên cứu cũng kết luận rằng bạo lực học đường ảnh hưởng đến thành tích họctập của nạn nhân bị bạo lực học đường hay những kẻ bắt nạt

2.2 Các khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu

2.2.1 Khái niệm bạo lực học đường

Các chuyên gia về lĩnh vực tâm lý học đã thống nhất với nhau về một cuộctranh luận về định nghĩa của khái niệm “ Bullying” – Bạo lực (Boulton, 1997;Crick & Đoge, 19999; Sutton, Smith, & Swettenham, 1999) Rất nhiều nhànghiên cứu đã sử dụng định nghĩa của Oleweus’s (1993) về bạo lực, cụ thể là “cánhân hoặc tập thể lặp đi lặp lại các hành động hoặc lời nói làm tổn hại đến tinhthần và thể chất của nạn nhân” Những hành động mang tính chất tiêu cực đượcđịnh nghĩa trên một phạm vi mở rộng bao gồm các hành động phi ngôn ngữ nhưnhìn chằm chằm, trêu chọc cho đến việc tấn công nghiêm trọng lên thể chất.Khái niệm “ Bạo lực học đường “ được phổ biến hơn khi vào tháng 2 năm

2003, một học sinh nữ trung học 13 tuổi tại Denver phải chuyển trường vì nỗi sợcủa cô bé ( Kỉksey, 2003) Đây không phải là lần đầu tiên cô bé muốn tự tử Khimới 9 tuổi, cô bé bị mất chân phải vì một căn bệnh hiếm gặp, đây là một cuộckhủng hoảng tâm lý lớn của một đứa trẻ Vì nguyên nhân trên, đáng lẽ cô bé sẽnhận được sự cảm thông của các bạn đồng trang lứa nhưng ngược lại cô bé chỉnhận được sự bạo lực từ chính các bạn bè ở trường của mình Một nhóm cókhoảng 8 đến 9 người sử dụng những từ ngữ thô bạo để miệt thị cô bé trên trangweb riêng của trường Sau 5 tháng sống với nỗi thống khổ của mình, cô bé và mẹquyết định chuyển trường để tránh việc này lặp lại Tuy nhiên, sự việc đã khôngkhả quan hơn khi ở trường hành động bạo lực lại xảy đến với cô bé một lần nữa

Theo như Ross (2002), bạo lực luôn là vấn đề nghiêm trọng trong xã hộitrong nhiều năm Bạo lực xảy ra tại nơi làm việc, tại nhà, tại các trại giam nhưngnơi xảy ra liên tục và nhiều nhất đó chính là trường học Khi thống kê các số liệutrong lịch sử, con số về các trường hợp bị bạo hành từ trường học tăng dần theotừng năm Theo như các thông tin, các học sinh bị bạo hành trong suốt cuộc đời

đi học của mình được thống kê rơi vào khoảng 49% đến 50%

2.2.2 Trị liệu tâm lý, tư vấn học đường

Khái niệm về trị liệu tâm lý(Psychotherapy) là một quá trình trao đổi bằngngôn ngữ hay các phương pháp trong tâm lý học để người được tham vấn có thểchia sẻ về các vấn đề mình mắc phải với chuyên gia Đây là một hệ thống tâmlýnhằm cải thiện các vấn đề về tinh thần, giải quyết được các khúc mắc tronghành vi và tâm trí của thân chủ

Tư vấn (Consultation) được định nghĩa là một quá trình trao đổi để đưa racác lời khuyên, hay trao đổi với nhau về các quan điểm của cá nhân để từ đó cóthể đi đến một quyết định phù hợp với hoàn cảnh hiện tại và đặc điểm riêng của

cá nhân Tham vấn tâm lý là một quá trình tương tác giữa người tham vấn – có

kỹ thuật chuyên môn về tâm lý với thân chủ – người đang gặp phải vấn đề khókhăn về mặt tâm lý Thông qua chia sẻ, người tham vấn sẽ lắng nghe và đưa ranhững ý kiến dựa trên kinh nghiệm của mình để phân tích và cả hai cùng đưa racác quyết định phù hợp cho thân chủ

Ngày nay, việc tham vấn trị liệu tâm lý không chỉ phổ biến ở những người

có độ tuổi trưởng thành mà còn phổ biến trong môi trường học đường, cụ thể ởcác trường trung học và đại học đều bổ trợ phòng tâm lý tham vấn dành cho họcsinh, sinh viên và đôi khi là phụ huynh Tham vấn học đường là một quá trìnhtương tác giữa các chuyên gia (chuyên viên tư vấn tâm lý, giáo viên bộ môn Tâm

lý Học, ) Thông qua sự lắng nghe, chia sẻ cởi mở cùng với sự thấu cảm giữahai bên nhằm giải quyết các vấn đề đang gặp phải trong một môi trường an toàn.2.2.3 Khái quát chung về học sinh

Theo Wikipedia, khái niệm học sinh được hiểu như sau: “Là những thiếuniên hoặc thiếu nhiên trong độ tuổi đi học (từ 6 - 18 tuổi) đang học tập tại cáctrường Tiểu học, Trung Học Cơ Sở, Trung Học Phổ Thông Học sinh là đốitượng rất cần sự giáo dục của gia đình và nhà trường.

Học sinh ngày nay hiểu biết sớm hơn, phát triển thể chất và tâm hồnnhanh hơn, thường xuyên bị tác động tiêu cực từ xã hội Vì vậy rất cần thiết có sựtheo dõi, định hướng và giáo dục từ gia đình và nhà trường

2.2.4 Các hình thức bạo lực học đường

Theo nghiên cứu của Suzanne Peck về các hình thức bạo lực học đườngnhư sau: “Bạo lực học đường bao gồm các hành vi bạo lực về thể chất, bạo lựctâm lý, bạo lực xã hội, bạo lực điện tử”

 Bạo lực về thể chất: là những hành vi đánh đập , xô đẩy , trấn lột, cướp đồgiữa các học sinh

 Bạo lực tâm lý (hay còn được gọi là bạo hành tinh thần): sử dụng ngôn ngữ đểchỉ trích, miệt thị, thao túng, sỉ nhục, tung tin đồn vô căn cứ về nạn nhân

 Bạo lực xã hội : là sự phân biệt đối xử, tẩy chay, không cho nạn nhân thamgia các hoạt động tập thể

 Bạo lực điện tử: là hành vi uy hiếp bằng phương tiện điện tử như gọi điệnthoại, nhắn tin, đe dọa trên mạng xã hội

Sau đây là bảng kết quả nghiên cứu của Ths Lê Anh Xuân về các hìnhthái và mức độ của bạo lực học đường của trung học cơ sở thành phố Vũng Tàu,tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu:

STT Biểu hiện

Mức độ (%)Thường

xuyên Thỉnh thoảng

1 Đánh nhau, tổ chức đánh nhau 8,1 56,2

2 Nói xấu bạn bè 35,6 39,4

3 Trêu chọc dưới hình thức xô đẩy, ngáng

chân, túm tóc

15,6 46,2

4 Trấn lột tiền bạc, tài sản 0,6 28,1

5 Nói xấu bạn bè 8,1 40,0

6 Ép buộc bạn phải làm việc bạn không

muốn (Bắt cho nhìn bài, chép bài,…)

Bạo lực học đường thường được xảy ra giữa các đối tượng như:

 Bạo lực giữa học sinh với học sinh : Là những đối tượng đang trong quá trìnhphát triển về tâm - sinh lý, có nhiều biến đổi, suy nghĩ bồng bột thíchchứng tỏ bản thân, không kiểm soát được bản thân, dễ bị bạn bè rủ rê lôi kéo

 Bạo lực giữa giáo viên với học sinh: xuất phát từ nóng giận trước nhiều thái

độ vô lễ ,thách thức thầy cô, thậm chí là văng tục chửi thề, vi phạm nghiêmtrọng đạo đức học sinh Hoặc được bắt nguồn từ sự lạm dụng quyền lực từgiáo viên

2.3 Thực trạng về bạo lực học đường hiện nay của học sinh

2.3.1 Ở nước ngoài

Theo như UNICEF, một nửa thanh thiếu niên trên thế giới bị bạo lực họcđường Theo một báo cáo được công bố của UNICEF vào năm 2018, có khoảng

150 triệu trẻ em từ độ tuổi từ 13 đến 15 trên toàn thế giới cho biết rằng đã từng bịcác bạn học cùng trang lứa bắt nạt dẫn đến việc học tập bị gián đoạn Giám đốcđiều hành UNICEF, bà Henrietta Fore nói: “Giáo dục là chìa khoá để xây dựng

xã hội hoà bình, tuy nhiên với hàng triệu trẻ em trên thế giới, chính trường họclại là nơi không an toàn.”

Hình 1:Thống kê dữ liệu về hành động bạo lực học đường tại các nướcTheo như bảng 1 thể hiện tỉ lệ phần trăm của 5 hình thái bạo lực ở trườngtại các nước Tỉ lệ phần trăm cao nhất của hình thái bạo lực đó là “chế giễu bạnbởi những tên gọi” tại đại đa số các trường học và tỉ lệ thấp nhất thuộc về “tẩychay và không cho tham gia các hoạt động tập thể” Sự khác nhau rõ rệt giữa 10nước tham gia khi Philippines chiếm tỉ lệ cao nhất so với 9 nước khác Tuy nhiên,trong khu vực Châu Á có Nhật Bản và Hàn Quốc có tỉ lệ thấp tương đối so vớicác nước còn lại

Bạo lực học đường xảy ra với những hình thức khác nhau, từ dùng lời nói

cử chỉ cho đến dùng hành động bạo lực để thể hiện Tỉ lệ học sinh nam và họcsinh nữ bị bắt nạt là như nhau nhưng các học sinh nữ thường trở thành nạn nhâncủa các dạng bắt nạt tinh thần (mắng chửi, đe doạ, đặt điều, sỉ nhục hay tung tinđồn ác ý…) và có nguy cơ trở thành mục tiêu của bạo lực tình dục (nhắn tin quấy