Mộc Châu là huyện miền núi, cao nguyên và biên giới, nằm ở hướng Đông Nam của tỉnh Sơn La, cách Hà Nội 180 km về hướng Tây Bắc và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu trung tâm du lịch Quốc gia Mộc Châu tại Quyết định số 2050/QĐ-TTg ngày 12/11/2014, trong những năm gần đây huyện Mộc Châu có tốc độ phát triển đô thị khá nhanh. Tuy nhiên, sự đô thị hóa nhanh đã kéo theo khá nhiều vấn đề cần phải quan tâm như nhiều công trình hạ tầng kinh tế - xã hội và dân cư được xây dựng. Điều này vô tình gây áp lực đến môi trường, tài nguyên thiên nhiên như tình trạng san tẩy mặt bằng ở dọc tuyến đường giao thông và khiến cho công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị ngày trở nên phức tạp hơn. Hiện tượng xây dựng không đúng quy hoạch, không phép, sai nội dung giấy phép vẫn xảy ra nhiều nơi trên địa bàn đô thị huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Mức độ vi phạm đang có dấu hiệu ngày càng phức tạp. Hơn nữa, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của một số thị trấn chưa thường xuyên, chưa quan tâm đúng mức; công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về chưa phát huy được hiệu quả; lực lượng kiểm tra trật tự xây dựng đô thị vừa thiếu, vừa yếu về chuyên môn, nghiệp vụ; việc xử lý các vi phạm trật tự đô thị chưa kiên quyết, chưa kịp thời. Điều này khiến cho công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu cần được khắc phục. Vì những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Xác định khung nghiên cứu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị; - Phân tích thực trạng quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La; từ đó phân tích các ưu điểm và hạn chế trong việc quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện. Phạm vi nghiên cứu: - Về nội dung: Đề tài nghiên cứu về công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện. - Về không gian: Đô thị thị trấn Mộc Châu và thị trấn Nông trường Mộc Châu thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La - Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ năm 2017 đến năm 2019 và định hướng giải pháp đến năm 2025. Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm những nội dung chính sau: Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị; Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La; Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.
Trang 1LONG TRUNG TÂM
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG
ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU,
TỈNH SƠN LA
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Hà Nội, năm 2020
Trang 2LONG TRUNG TÂM
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG
ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU,
TỈNH SƠN LA
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
Mã ngành: 8340410
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN MẠNH TY
Hà Nội, năm 2020
Trang 4Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi.Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.
Tác giả luận văn
Long Trung Tâm
Trang 5Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, tôi xin chân thành gửi lờicảm ơn tới lãnh đạo trường Đại học Kinh Tế Quốc dân, lãnh đạo và các thầy cô giáotrong Viện đào tạo sau Đại học, các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy, bạn bè vàđồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thựchiện luận văn.
Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Mạnh Ty, người đã nhiệt tìnhhướng dẫn, truyền đạt những kinh nghiệm quý báu trong nghiên cứu khoa học vàdành những tình cảm tốt đẹp cho tôi trong thời gian qua
Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn luận văn không thể tránh khỏinhững sai sót, kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của quý thầy cô và bạn bèđồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn nữa
Hà Nội, ngày 18 tháng 11 năm 2020
Tác giả Luận văn
Long Trung Tâm
Trang 6LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ i
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ 9
1.1 Đô thị và trật tự xây dựng đô thị 9
1.1.1 Đô thị 9
1.1.2 Trật tự xây dựng đô thị 9
1.2 Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện 10
1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và vai trò của quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện 10
1.2.2 Yêu cầu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện 12
1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện.13 1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện 23
1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của một số địa phương và bài học cho huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La 24
1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương 24
1.3.2 Bài học cho huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La 25
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN 27
HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA 27
2.1 Tình hình trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La giai đoạn 2017-2019 27
Trang 72.2.1 Thực trạng tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng 30
2.2.2 Thực trạng quản lý xây dựng theo quy hoạch 34
2.2.3 Thực trạng quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng và xây dựng theo giấy phép xây dựng 38
2.2.4 Thực trạng tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho cán bộ công chức quản lý trật tự xây dựng đô thị 43
2.2.5 Thực trạng thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt vi phạm hành chính trong xây dựng 48
2.3 Đánh giá chung thực trạng quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La 53
2.3.1 Đánh giá theo mục tiêu 53
2.3.2 Ưu điểm 55
2.3.3 Hạn chế 55
2.3.4 Nguyên nhân của các hạn chế 56
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA 58
3.1 Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đến năm 2025 58
3.1.1 Mục tiêu phát triển đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đến năm 2025 58
3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng của huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La 59
3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La 61
3.2.1 Giải pháp về tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng 61
3.2.2 Giải pháp về quản lý xây dựng theo quy hoạch 62
Trang 83.2.4 Giải pháp về tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho CBCC
quản lý trật tự xây dựng đô thị 66
3.2.5 Giải pháp về thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt vi phạm hành chính trong xây dựng 68
3.2.6 Các giải pháp khác 70
3.3 Kiến nghị 72
3.3.1 Kiến nghị với Chính phủ, Bộ Xây dựng 72
3.3.2 Kiến nghị với UBND tỉnh Sơn La và các Sở ngành liên quan 73
KẾT LUẬN 74 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 9Nguyên nghĩa Viết tắt
TN&TKQ Tiếp nhận và trả kết quả
Trang 10chức các lớp tập huấn nghiệp vụ 35Bảng 2.2 Đánh giá về công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng của
cán bộ quản lý cấp huyện, xã trên địa bàn huyện Mộc Châu 36Bảng 2.3 Đánh giá về công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng của
người dân trên địa bàn huyện Mộc Châu 37Bảng 2.4 Đánh giá về quản lý xây dựng theo quy hoạch của cán bộ, quản lý trên địa
bàn huyện Mộc Châu 40Bảng 2.5 Đánh giá về công tác quản lý xây dựng theo quy hoạch của người dân
trên địa bàn huyện Mộc Châu 41Bảng 2.6 Tình hình quản lý giấy phép xây dựng trên địa bàn huyện Mộc Châu từ
năm 2017-2019 44Bảng 2.7 Đánh giá về quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng của cán bộ, quản lý
trên địa bàn huyện Mộc Châu 45Bảng 2.8 Đánh giá về quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng của người dân trên
địa bàn huyện Mộc Châu 46Bảng 2.9 Kết quả tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho cán bộ công chức
quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu 48Bảng 2.10 Đánh giá về tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho CBCC
quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu 49Bảng 2.11 Đánh giá về tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho CBCC quản lý
trật tự xây dựng đô thị của người dân trên địa bàn huyện Mộc Châu 51Bảng 2.12 Kết quả thanh tra, kiểm tra về xây dựng trên địa bàn huyện Mộc Châu 53Bảng 2.13 Kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo về xây dựng trên địa bàn
huyện Mộc Châu 54Bảng 2.14 Đánh giá về thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt vi
phạm hành chính trong xây dựng của cán bộ, quản lý trên địa bàn huyện 55Bảng 2.15 Đánh giá về thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt vi phạm
hành chính trong xây dựng của người dân trên địa bàn huyện Mộc Châu 57
DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang 12LONG TRUNG TÂM
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG
ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU,
Trang 14TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
Lý do chọn đề tài
Mộc Châu là huyện miền núi, cao nguyên và biên giới, nằm ở hướng ĐôngNam của tỉnh Sơn La, cách Hà Nội 180 km về hướng Tây Bắc và được Thủ tướngChính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu trung tâm du lịch Quốc giaMộc Châu tại Quyết định số 2050/QĐ-TTg ngày 12/11/2014, trong những năm gầnđây huyện Mộc Châu có tốc độ phát triển đô thị khá nhanh Tuy nhiên, sự đô thị hóanhanh đã kéo theo khá nhiều vấn đề cần phải quan tâm như nhiều công trình hạ tầngkinh tế - xã hội và dân cư được xây dựng Điều này vô tình gây áp lực đến môitrường, tài nguyên thiên nhiên như tình trạng san tẩy mặt bằng ở dọc tuyến đườnggiao thông và khiến cho công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị ngày trở nên phứctạp hơn Hiện tượng xây dựng không đúng quy hoạch, không phép, sai nội dunggiấy phép vẫn xảy ra nhiều nơi trên địa bàn đô thị huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.Mức độ vi phạm đang có dấu hiệu ngày càng phức tạp Hơn nữa, công tác lãnh đạo,chỉ đạo của một số thị trấn chưa thường xuyên, chưa quan tâm đúng mức; công táctuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về chưa phát huy được hiệu quả; lựclượng kiểm tra trật tự xây dựng đô thị vừa thiếu, vừa yếu về chuyên môn, nghiệpvụ; việc xử lý các vi phạm trật tự đô thị chưa kiên quyết, chưa kịp thời Điều nàykhiến cho công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu cầnđược khắc phục
Vì những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Quản ly
nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La”
làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Xác định khung nghiên cứu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị;
- Phân tích thực trạng quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện MộcChâu, tỉnh Sơn La; từ đó phân tích các ưu điểm và hạn chế trong việc quản lý trật tựxây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý trật tự xây dựng đô thị trên
Trang 15địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: Đề tài nghiên cứu về công tác quản lý trật tự xây dựng đô thịtrên địa bàn huyện
- Về không gian: Đô thị thị trấn Mộc Châu và thị trấn Nông trường MộcChâu thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ năm 2017 đến năm 2019 và địnhhướng giải pháp đến năm 2025
Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luậnvăn gồm những nội dung chính sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quản lý nhà nước về trật
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ
Đô thị và trật tự xây dựng đô thị
Đô thị
Đô thị là một trung tâm dân cư đông đúc, có thể là thành phố, thị xã hay thịtrấn Đô thị là nơi tập trung dân cư, chủ yếu lao động phi nông nghiệp, họ sống vàlàm việc theo phong cách sống văn minh, hiện đại hơn, khoa học và có hiệu quảkinh tế, văn hóa cao (Nguyễn Như Ý, 1998) Đô thị là khu vực có mật độ gia tăng
Trang 16các công trình kiến trúc do con người xây dựng so với các khu vực xung quanh nó.
Trật tự xây dựng đô thị
Trật tự xây dựng là trạng thái được hình thành dựa trên sự thực thi pháp luật
về xây dựng trong thực tiễn của chủ thể nhằm duy trì sự ổn định về trật tự xây dựng
Do đó, khi pháp luật phù hợp với xu thế phát triển và các chủ thể tự nguyện thựchiện theo đúng pháp luật, trạng thái trong xây dựng được hình thành và ngược lại,khi pháp luật không phản ánh đúng xu thế phát triển hay các chủ thể không tuântheo pháp luật, không có trật tự xây dựng Giữ gìn trật tự đô thị là trách nhiệm củachính quyền đô thị nhưng cũng là trách nhiệm của mỗi người dân
Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
Khái niệm, mục tiêu và vai trò của quản ly nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
a Khái niệm
Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị là sự tác động mang tính đồng
bộ, có chủ đích của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đến các chủ thể tham gia vào các hoạt động xây dựng nhằm đảm bảo cho các hoạt động xây dựng tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật.
Yêu cầu quản ly nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
- Phải hình thành quy hoạch về định hướng phát triển tổng thể hệ thống đôthị, tránh tình trạng phát triển đô thị tự phát không theo quy hoạch
- Cần thống kê, điều tra nắm chắc thực trạng sử dụng đất đai của các đôthị hiện có; chủ động xây dựng quy hoạch chi tiết việc phát triển không gian và
sử dụng đất đô thị để công bố công khai rộng rãi nhằm hạn chế các hoạt động sửdụng tự phát sai quy hoạch, hướng các hoạt động tư nhân đi theo định hướng quyhoạch đã phê duyệt
- Chú trọng xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách, công cụ và bộ máyquản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị từ Trung ương đến các thành phố, cácquận và cấp phường (Học viện Hành chính quốc gia, 2008)
Nội dung quản ly nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng
Trang 17Quản lý xây dựng theo quy hoạch
Quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng và xây dựng theo giấy phép xâydựng
Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho CBCC quản lý trật tựxây dựng đô thị
Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt vi phạm hànhchính trong xây dựng
Các yếu tố ảnh hưởng tới quản ly nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
Các yếu tố thuộc về chính quyền huyện
Các yếu tố môi trường bên ngoài
Kinh nghiệm quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của một số địa phương và bài học cho huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
Kinh nghiệm của một số địa phương
Bài học cho huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA
Tình hình trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La giai đoạn 2017-2019
Mộc Châu là một huyện miền núi, cao nguyên và biên giới, nằm ở hướngĐông Nam của tỉnh Sơn La, cách Hà Nội 180km về hướng Tây Bắc, diện tích tựnhiên là 1.081,66 km2, chiếm 7,49% diện tích của tỉnh Sơn La, đứng thứ 8 trong số
12 huyện, thành phố của tỉnh Sơn La Huyện Mộc Châu có Quốc lộ 6, 43 đi qua, cóchung đường biên giới với Việt Nam - Lào dài 40,6 km Toàn huyện có 13 xã và 02thị trấn, đó là Mộc Châu và Nông trường Mộc Châu
Trang 18Mộc Châu có đặc điểm địa hình đặc trưng của vùng miền núi Tây Bắc, chiacắt phức tạp, nằm trên hệ thống núi đá vôi, có cao nguyên Mộc Châu với địa hìnhtương đối bằng phẳng, đất đai màu mỡ, khí hậu mát mẻ, độ cao trung bình khoảng1.050 m so với mực nước biển
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của cả nước, huyện Mộc Châu
đã có nhiều bước phát triển Đặc biệt cao nguyên Mộc Châu có diện tích rộng lớn,điều kiện khí hậu mát mẻ, hệ sinh thái đa dạng, đặc biệt là vùng thảo nguyên cócảnh quan đẹp, khí hậu ôn hòa, nhiều điểm danh thắng nổi tiếng nên hoạt động dulịch tại đây rất phát triển
Thực trạng quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn la
Thực trạng tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng
Thực trạng quản lý xây dựng theo quy hoạch
Thực trạng quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng và xây dựng theo giấyphép xây dựng
Thực trạng tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho cán bộ côngchức quản lý trật tự xây dựng đô thị
Thực trạng thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt viphạm hành chính trong xây dựng
Đánh giá chung thực trạng quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
Đánh giá theo mục tiêu
Ưu điểm
Hạn chế
Nguyên nhân của các hạn chế
Trang 19CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA
Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đến năm 2025
Mục tiêu phát triển đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đếnnăm 2025
Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng của huyệnMộc Châu, tỉnh Sơn La
Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
Giải pháp về tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng
Giải pháp về quản lý xây dựng theo quy hoạch
Giải pháp về quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng và xây dựng theo giấyphép xây dựng
Giải pháp về tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho CBCCquản lý trật tự xây dựng đô thị
Giải pháp về thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt viphạm hành chính trong xây dựng
Các giải pháp khác
Kiến nghị
Kiến nghị với Chính phủ, Bộ Xây dựng
Kiến nghị với UBND tỉnh Sơn La và các Sở ngành liên quan
Trang 20KẾT LUẬN
Luận văn đã hoàn thiện nhiệm vụ và mục tiêu sau:
- Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về quản lý trật tự xây dựng đô thị;làm rõ các khái niệm liên quan đến quản lý trật tự xây dựng đô thị; các nội dungquản lý trật tự xây dựng đô thị; các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý trật tựxây dựng đô thị và kinh nghiệm quản lý trật tự xây dựng đô thị tại một số địaphương cấp huyện
- Luận văn phân tích tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn huyện MộcChâu, tỉnh Sơn La; và phân tích thực trạng quản lý trật tự xây dựng trên địa bànhuyện Mộc Châu với các nội dung như tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xâydựng; quản lý xây dựng theo quy hoạch; quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng vàxây dựng theo giấy phép xây dựng; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp
vụ cho cán bộ công chức quản lý trật tự xây dựng đô thị và thanh tra, kiểm tra, giảiquyết khiếu nại, tố cáo và xử phạt vi phạm hành chính trong xây dựng Sau khi phântích, luận văn đã đánh giá những mặt đạt được cũng như hạn chế và nguyên nhâncủa các hạn chế về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn huyện Mộc Châu
- Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác quản lýtrật tự xây dựng trên địa bàn huyện Mộc Châu trong thời gian tới và kiến nghị tớicác cấp chính quyền để các giải pháp được thực hiện thuận lợi hơn
Trang 21LONG TRUNG TÂM
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG
ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU,
TỈNH SƠN LA
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
Mã ngành: 8340410
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN MẠNH TY
Hà Nội, năm 2020
Trang 22MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong những năm trở lại đây, hệ thống đô thị của Việt Nam đã phát triển vớitốc độ nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu pháttriển của các vùng kinh tế và của đất nước Dân số tại các đô thị lớn gia tăng nhanhchóng, mạng lưới giao thông phát triển vượt bậc, các dự án quy hoạch phát triển cáckhu đô thị được thực hiện nhiều hơn, các công trình công cộng nhận được nhiều sựquan tâm, đầu tư, ngày càng phát triển, Để đảm bảo các công trình này đi vào hoạtđộng đúng tiến độ, hiệu quả, yêu cầu trước tiên phải đảm bảo đó là quản lý chặt chẽ,nghiêm túc trật tự xây dựng đô thị
Công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trong những năm qua được quan tâmthường xuyên và có nhiều chuyển biến tích cực Nhận thức về quản lý đô thị đượcnâng cao Nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý quy hoạch, xây dựng đô thịđược xây dựng và ban hành, như Luật Quy hoạch, Luật Xây dựng, Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 1/3/2019 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chấn chỉnh công tácquy hoạch xây dựng, quản lý phát triển đô thị theo quy hoạch được duyệt
Mộc Châu là huyện miền núi, cao nguyên và biên giới, nằm ở hướng ĐôngNam của tỉnh Sơn La, cách Hà Nội 180 km về hướng Tây Bắc và được Thủ tướngChính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu trung tâm du lịch Quốc giaMộc Châu tại Quyết định số 2050/QĐ-TTg ngày 12/11/2014, trong những năm gầnđây huyện Mộc Châu có tốc độ phát triển đô thị khá nhanh Tuy nhiên, sự đô thị hóanhanh đã kéo theo khá nhiều vấn đề cần phải quan tâm như nhiều công trình hạ tầngkinh tế - xã hội và dân cư được xây dựng Điều này vô tình gây áp lực đến môitrường, tài nguyên thiên nhiên như tình trạng san tẩy mặt bằng ở dọc tuyến đườnggiao thông và khiến cho công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị ngày trở nên phứctạp hơn Hiện tượng xây dựng không đúng quy hoạch, không phép, sai nội dunggiấy phép vẫn xảy ra nhiều nơi trên địa bàn đô thị huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.Mức độ vi phạm đang có dấu hiệu ngày càng phức tạp Hơn nữa, công tác lãnh đạo,
Trang 23chỉ đạo của một số thị trấn chưa thường xuyên, chưa quan tâm đúng mức; công táctuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về chưa phát huy được hiệu quả; lựclượng kiểm tra trật tự xây dựng đô thị vừa thiếu, vừa yếu về chuyên môn, nghiệpvụ; việc xử lý các vi phạm trật tự đô thị chưa kiên quyết, chưa kịp thời Điều nàykhiến cho công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu cầnđược khắc phục.
Vì những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Quản ly
nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La”
làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình.
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu về phát triển đô thị và quản lý nhà nước về trật tự xây dựng nhậnđược nhiều sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu Một số công trình nghiên cứu vềquản lý trật tự xây dựng đô thị có thể được liệt kê dưới đây:
Nguyễn Thanh Long (2017), Luận văn thạc sĩ Quản lý Công, “Quản lý nhànước về trật tự xây dựng đô thị tại thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh”, Học việnHành chính Quốc gia Luận văn triển khai phân tích 06 nội dung chính của quản lýnhà nước về trật tự xây dựng đô thị, đó là quản lý việc xây dựng theo quy hoạch đôthị; cấp và thu hồi giấy phép xây dựng; quản lý xây dựng theo giấy phép xây dựng;thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm hành chính trongxây dựng; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ cho cán bộ công chứcquản lý về trật tự xây dựng đô thị và tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự xâydựng đô thị Trên cơ sở phân tích các nội dung này, luận văn đề xuất một số giảipháp giúp hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thịtại thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh trong thời gian tới
Nguyễn Văn Phấn (2016), Luận văn thạc sĩ Quản lý đô thị và Công trình,
“Quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn huyện Thạch Thất, Hà Nội”, Đại học Kiếntrúc Hà Nội Luận văn đánh giá thực trạng, phân tích các cơ sở khoa học, đề xuấtgiải pháp nâng cao hiệu quả quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn huyện Thạch Thất;giúp các cơ quan quản lý trật tự xây dựng (UBND huyện, UBND xã, thị trấn, PhòngQuản lý đô thị, Đội Thanh tra Xây dựng…) trên địa bàn huyện Thạch Thất nâng cao
Trang 24năng lực, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình.
Chử Thị Kim Anh (2014), Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Luật - Khoa Luật,
"Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn quận Hoàng Mai", Đạihọc quốc gia Hà Nội Luận văn có tính hệ thống logic về khung lý luận quản lý trật
tự xây dựng đô thị và cơ sở pháp lý Tác giả hệ thống rõ ràng về căn cứ pháp luậttrong quản lý trật tự xây dựng đô thị, phân tích làm rõ thực trạng quản lý trật tự xâydựng và đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về trật tựxây dựng đô thị tại quận Hoàng Mai
Đoàn Thị Dung Huyền (2012), Luận văn Cao học quản lý hành chính công,
“Hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị hiện nay thực trạng và giảipháp” Luận văn hệ thống và làm rõ khung lý thuyết quản lý nhà nước về quy hoạch
đô thị, phân tích đánh giá thực trạng về quy hoạch đô thị mang tính rộng lớn cảnước, những bất cập, nguyên nhân về quy hoạch đô thị, những giải pháp còn mangtính hình thức, chưa có tính cụ thể và đặc thù, khó có tính khả thi nếu được áp dụngvào quản lý quy hoạch đô thị
Trần Thanh Hải (2012), Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công, “Quản lýnhà nước đối với chất lượng các công trình xây dựng trên địa bàn thành phố HàNội” Luận văn đã cung cấp một khối lượng lớn về khung lý thuyết quản lý chấtlượng xây dựng công trình đô thị, phân tích làm rõ thực trạng về chất lượng xâydựng công trình đô thị, những hạn chế yếu kém và sơ hở trong quản lý chất lượngxây dựng hiện nay ở Thủ đô Hà Nội Các giải pháp có tính khả thi, nhưng mangnặng về chất lượng xây dựng công trình đô thị, các quản lý khác về đô thị chưađược tác giả quan tâm làm rõ
Hà Văn Trung (2012), Luận văn thạc sỹ, “Đổi mới quản lý nhà nước về kếtcấu hạ tầng ở thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam”, Đại học Đà Nẵng Tác giả luậnvăn hệ thống và làm rõ khung lý thuyết về cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị, phân tíchthực trạng về hạ tầng đô thị và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng hạ tầng đôthị tại thành phố Tam Kỳ, nghiên cứu chứa các nội hàm của đô thị về quy hoạch đôthị, cảnh quan và môi trường đô thị
Trang 25Nguyễn Quang Ngọc, Đoàn Minh Huấn và Bùi Xuân Dũng (2010), “Hoànthiện mô hình tổ chức và quản lý đô thị Hà Nội – Luận cứ và giải pháp”, NXBChính trị Quốc gia, Hà Nội Nghiên cứu trên cơ sở phân tích, đánh giá làm rõ nhữngthiếu sót trong mô hình tổ chức và quản lý đô thị tại thành phố Hà Nội đã chỉ rõ cácluận cứ và giải pháp hoàn thiện hiệu quả mô hình tổ chức và quản lý đô thị tại thànhphố Hà Nội
Phạm Kim Giao (2008), Đề tài khoa học cấp bộ, “Nghiên cứu các giải pháphoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý đô thị của chính quyềnđịa phương (từ thực tiễn thành phố Hà Nội)”, Học viện Hành chính, Hà Nội Đề tàinày trên cơ sở đánh giá thực trạng, những mặt được cũng như những hạn chế, yếukém của chính quyền địa phương trong hoạt động quản lý đô thị, qua đó đề xuất cácgiải pháp hoàn hiện tổ chức và nâng cao hoạt động quản lý đô thị
Nguyễn Đăng Sơn (2005), “Phương pháp tiếp cận mới về quy hoạch và quản
lý đô thị”, NXB Xây dựng Hà Nội Cuốn sách hệ thống hóa lý thuyết về phươngpháp tiếp cận, các bộ tiêu chí về quy hoạch đô thị, các phương pháp quản lý mới về
đô thị, lý luận về vùng đô thị, không gian đô thị và chùm đô thị vệ tinh là nhữngthuật ngữ quản lý mới về đô thị được tác giả đề cập một cách rõ ràng và logic
Võ Kim Cương (2004), “Quản lý đô thị trong thời kỳ đổi mới”, NXB Xâydựng Hà Nội Cuốn sách cung cấp thông tin về chính sách quản lý đô thị trong thời
kỳ đổi mới của nước ta về thể chế, chính sách và tổ chức bộ máy quản lý đô thị,nhất là làm rõ tư duy đổi mới quản lý đô thị
Nguyễn Ngọc Châu (2001), “Quản lý đô thị”, NXB Xây dựng Hà Nội Cuốnsách cung cấp nội dung về quản lý nhiều lĩnh vực trong đô thị, mang tính địnhhướng và có ý nghĩa khoa học bao quát trong quản lý đô thị
Như vậy, nghiên cứu về quản lý trật tự xây dựng đô thị tại Việt Nam rấtphong phú và đa dạng Kết quả nghiên cứu bổ ích và gợi ý nghiên cứu cho luận vănnày Những khoảng trống nghiên cứu chưa được làm rõ sẽ được tác giả bổ sungtrong luận văn này Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, chưa có nghiên cứu nàođược thực hiện về quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh
Trang 26Sơn La Do đó, đề tài nghiên cứu của tác giả trong luận văn này không trùng lặp vớibất kỳ công trình nào đã được công bố trước đó
3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Xác định khung nghiên cứu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị;
- Phân tích thực trạng quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện MộcChâu, tỉnh Sơn La; từ đó phân tích các ưu điểm và hạn chế trong việc quản lý trật tựxây dựng đô thị trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý trật tự xây dựng đô thị trênđịa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn huyện Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: Đề tài nghiên cứu về công tác quản lý trật tự xây dựng đô thịtrên địa bàn huyện
- Về không gian: Đô thị thị trấn Mộc Châu và thị trấn Nông trường MộcChâu thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ năm 2017 đến năm 2019 và địnhhướng giải pháp đến năm 2025
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Khung nghiên cứu
Mục tiêu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị
- Yếu tố thuộc về nhà
nước
- Yếu tố thuộc môi
trường bên ngoài
- Tuyên truyền, phổbiến pháp luật vềxây dựng
- Quản lý xây dựng
- Nâng cao nhận thứccủa tổ chức, công dân
về pháp luật xây dựng
- Xây dựng theo quy
Trang 27Mục tiêu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị
theo quy hoạch
- Quản lý cấp, thuhồi giấy phép xâydựng và xây dựngtheo giấy phép xâydựng
- Tổ chức tập huấn,bồi dưỡng kiến thứcnghiệp vụ cho cán
hoạch
- Các dự án đầu tư xâydựng của tổ chức, côngdân được cấp phép
- Kịp thời phát hiện, xử
lý nghiêm minh các viphạm pháp luật về quản
lý trật tự xây dựng đôthị
Hình 1: Khung nghiên cứu của luận văn
Trang 285.2 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
- Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp:
Dữ liệu thứ cấp được tác giả thu thập từ các tài liệu, số liệu có sẵn từ các cơquan nhà nước, các phòng ban chuyên môn của huyện, các thư viện, trung tâmnghiên cứu, liên quan đến công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị
Dữ liệu thứ cấp còn là các bản đồ, văn bản pháp luật, bản đồ hiện trạng sửdụng đất của huyện Mộc Châu; báo cáo quy hoạch sử dụng đất của huyện Mộc Châu;tình hình phân bố dân cư, lao động trên địa bàn huyện Mộc Châu; hệ thống các bảngbiểu thống kê, các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý nhà nước về trật tự xâydựng
- Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
Trong nghiên cứu này, tác giả còn thu thập dữ liệu sơ cấp bằng cách phátbảng câu hỏi Theo đó, tác giả sẽ khảo sát 2 đối tượng chính, đó là cán bộ quản lýcấp huyện, cấp xã và người dân (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) Cụ thể như sau:
+ Cán bộ quản lý cấp huyện, cấp xã: 50 người
+ Người dân (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình): 100 người
+ Thời gian khảo sát: 01 tháng từ 15/6/2020 – 15/7/2020
+ Hình thức: Tác giả chủ yếu phát phiếu khảo sát trực tiếp cho các đối tượngkhảo sát Trong quá trình phát phiếu, tác giả sẽ trực tiếp hướng dẫn, giải đáp thắcmắc cho các đối tượng này để phiếu khảo sát được hoàn thành đầy đủ và chính xácnhất
+ Kết quả khảo sát: Sau 01 tháng phát phiếu khảo sát, tác giả thu được kếtquả như sau:
Cán bộ quản lý cấp huyện, cấp xã: tác giả thu về 50/50 phiếu, trong đó có
50 phiếu hợp lệ
Người dân (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình): tác giả thu về 95/100 phiếu,trong đó có 87 phiếu hợp lệ
- Phương pháp phân tích thống kê
Phương pháp này được tác giả sử dụng để nghiên cứu các hiện tượng kinh tế
- xã hội bằng việc mô tả các dữ liệu thu thập được Phương pháp này sử dụng các
Trang 29chỉ tiêu phân tích như số tương đối, số tuyệt đối, số bình quân, và phương phápphân tổ để phân tích tình hình kinh tế - xã hội của địa phương.
- Phương pháp tổng hợp thông tin
Các dữ liệu sau khi được thu thập, tác giả sẽ tổng hợp thành bảng, biểu đồ đểphân tích, đánh giá thông qua phần mềm bảng tính Excel
6 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luậnvăn gồm những nội dung chính sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quản lý nhà nước về trật
Trang 30CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ
1.1 Đô thị và trật tự xây dựng đô thị
1.1.1 Đô thị
Đô thị là một trung tâm dân cư đông đúc, có thể là thành phố, thị xã hay thịtrấn Đô thị là nơi tập trung dân cư, chủ yếu lao động phi nông nghiệp, họ sống vàlàm việc theo phong cách sống văn minh, hiện đại hơn, khoa học và có hiệu quảkinh tế, văn hóa cao (Nguyễn Như Ý, 1998) Đô thị là khu vực có mật độ gia tăngcác công trình kiến trúc do con người xây dựng so với các khu vực xung quanh nó
Đô thị là “khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu hoạtđộng trong lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh
tế, văn hoá hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội củaquốc gia hoặc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao gồm nội thành, ngoại thànhcủa thành phố; nội thị, ngoại thị của thị xã; thị trấn” (Luật Quy hoạch đô thị, 2009)
Đô thị hoá là quá trình tăng tỷ lệ dân số thành thị so với tổng số dân số, mởrộng quy mô, mạng lưới các thành phố và sự lan toả lối sống thành thị về nông thôn.Phát triển đô thị chính là sự phát triển hài hoà giữa kinh tế, môi trường và xã hội vớimục tiêu cuối cùng là đời sống cư dân đô thị phải khá giả hơn, sống tiện nghi vàhạnh phúc hơn
Trang 31Như vậy, trật tự xây dựng đô thị là việc xây dựng công trình, nhà ở phải theođúng quy hoạch đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, công bố
Trật tự xây dựng cũng có thể hiểu là trạng thái được hình thành dựa trên sựthực thi pháp luật về xây dựng trong thực tiễn của chủ thể nhằm duy trì sự ổn định
về trật tự xây dựng Do đó, khi pháp luật phù hợp với xu thế phát triển và các chủthể tự nguyện thực hiện theo đúng pháp luật, trạng thái trong xây dựng được hìnhthành và ngược lại, khi pháp luật không phản ánh đúng xu thế phát triển hay các chủthể không tuân theo pháp luật, không có trật tự xây dựng Giữ gìn trật tự đô thị làtrách nhiệm của chính quyền đô thị nhưng cũng là trách nhiệm của mỗi người dân
1.2 Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và vai trò của quản ly nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
Như vậy, quản lý nhà nước là sự tác động bằng pháp luật của các chủ thểquản lý mang quyền lực tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năngđối nội, đối ngoại của Nhà nước Như vậy, tất cả các cơ quan nhà nước đều làmchức năng quản lý nhà nước
Quản lý nhà nước do bộ máy hành chính nhà nước thực hiện rất đa dạng nhưquản lý trên các lĩnh vực, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công nghiệp, giaothông vận tải, xây dựng, y tế, giáo dục, an ninh quốc phòng,… Vì vậy, quản lý nhànước về trật tự xây dựng đô thị chỉ là một bộ phận của quản lý nhà nước, do đóquản lý nhà nước về xây dựng có đầy đủ các đặc điểm của hoạt động quản lý
Trang 32Như vậy, có thể kết luận quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị là sự tác động mang tính đồng bộ, có chủ đích của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đến các chủ thể tham gia vào các hoạt động xây dựng nhằm đảm bảo cho các hoạt động xây dựng tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật.
Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị là một khâu rất quan trọng trongquản lý xây dựng; bằng những quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn cụ thể của đô thị nóiriêng và của nhà nước nói chung, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động xây dựngquản lý mọi hoạt động xây dựng trên địa bàn đô thị theo đúng trật tự, đảm bảonguyên tắc, quy tắc và mỹ quan, môi trường đô thị (Nguyễn Văn Kim, 2007) Quản
lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị cũng là việc đi kiểm tra, giám sát những côngtrình xây dựng trên địa bàn theo đúng quy hoạch, đúng giấy phép và có biện phápđảm bảo phù hợp Chính vì vậy công tác quản lý trật tự đô thị đảm bảo mọi hoạtđộng xây dựng đô thị phải theo đúng trình tự, đảm bảo nguyên tắc, quy tắc, mỹquan, môi trường đô thị
b Mục tiêu
Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị dựa trên căn cứ chủ yếu là giấyphép xây dựng (GPXD) và các tiêu chuẩn đã được duyệt Như vậy, mục tiêu đầutiên của công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị là đảm bảo cho côngtác cấp phép được thực thi có hiệu lực Ngoài ra, quản lý nhà nước về trật tự xâydựng đô thị còn nhằm đảm bảo (Nguyễn Văn Kim, 2007):
- Nâng cao nhận thức của tổ chức, công dân về pháp luật xây dựng;
- Xây dựng theo quy hoạch;
- Các dự án đầu tư xây dựng của tổ chức, công dân được cấp phép;
- Kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật về quản lý trật
tự xây dựng đô thị
c Vai trò
Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị có vai trò rất quan trọng trongviệc ổn định trật tự xây dựng, đảm bảo các hoạt động xây dựng được thực hiện theođúng quy định của pháp luật Nếu không thực hiện quản lý nhà nước về trật tự đô
Trang 33thị, nhiều vấn đề phát sinh như ùn tắc giao thông, lấn chiếm vỉa hè, xây dựng saiphép, quảng cáo bừa bãi, thiếu chỗ để xe,… ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, kinh
tế, văn hóa sinh hoạt cộng đồng của toàn xã hội Do đó, việc quản lý nhà nước vềtrật tự đô thị giúp gắn kết và thống nhất chiến lược và kế hoạch phát triển đồng bộ(Nguyễn Văn Kim, 2007)
Việc quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị còn giúp ổn định trật tự đôthị, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường, không ảnh hưởng đến chất lượng, kếtcấu của các công trình còn lại cũng như môi trường sống đô thị, hạn chế nảy sinhvướng mắc khó giải quyết thỏa đáng giữa chính quyền, chủ đầu tư và người dân
Việc quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị cũng giúp đảm bảo cáccông trình được xây dựng theo đúng giấy phép xây dựng, theo đúng quy định củaNhà nước Ngoài ra, quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị sẽ đảm bảo cáccông trình không được xây dựng một cách tự phát, không phép, trái với định hướngphát triển (Nguyễn Văn Kim, 2007) Việc quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đôthị sẽ giúp các công trình buộc phải tuân thủ theo quy hoạch, kế hoạch, định hướngphát triển đô thị Chính quyền quản lý tốt công tác trật tự xây dựng đô thị sẽ làmthay đổi về cơ bản diện mạo đô thị, làm đẹp cảnh quan, tạo nên thói quen của ngườidân đi vào nề nếp, không gây lãng phí cho Nhà nước và nhân dân khi phải thực hiệncác biện pháp cưỡng chế, ngoài ra cũng thuận lợi cho nhà quản lý trực tiếp tham giacông tác quản lý trật tự xây dựng đô thị Trách nhiệm của các cấp chính quyền trongcông tác đảm bảo trật tự đô thị là một nội dung quan trọng đảm bảo quản lý và pháttriển đô thị một cách hiệu quả
1.2.2 Yêu cầu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
Đất nước càng phát triển, nhu cầu xây dựng càng gia tăng theo hướng đô thịhóa, hiện đại hóa đất nước Do đó, công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị ngàycàng phức tạp và khó khăn hơn Do đó, trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
đô thị, cần tuân thủ một số yêu cầu sau (Học viện Hành chính quốc gia, 2008):
- Phải hình thành quy hoạch về định hướng phát triển tổng thể hệ thống đô
Trang 34thị, tránh tình trạng phát triển đô thị tự phát không theo quy hoạch Việc quy hoạch
hệ thống đô thị cần phải xác định được quy mô, phạm vi phát triển của các đô thịtrung tâm, các đô thị vệ tinh và giới hạn tình trạng tự phát kéo dài nối liền các đô thịtrung tâm với các đô thị vệ tinh
- Cần thống kê, điều tra nắm chắc thực trạng sử dụng đất đai của các đô thịhiện có; chủ động xây dựng quy hoạch chi tiết việc phát triển không gian và sửdụng đất đô thị để công bố công khai rộng rãi nhằm hạn chế các hoạt động sử dụng
tự phát sai quy hoạch, hướng các hoạt động tư nhân đi theo định hướng quy hoạch
đã phê duyệt Xúc tiến việc thực hiện các phương án quy hoạch ở những nơi, nhữngkhâu trọng điểm (Học viện Hành chính quốc gia, 2008)
- Chú trọng xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách, công cụ và bộ máyquản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị từ Trung ương đến các thành phố, cácquận và cấp phường (Học viện Hành chính quốc gia, 2008)
Sự phát triển đô thị mang tính tất yếu khách quan nói chung và ở Việt Namnói riêng Công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị thời gian qua vẫncòn rất nhiều hạn chế và không thật sự hiệu quả trong việc quản lý, phát triển đô thịbền vững theo quy hoạch
1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị của chính quyền huyện
1.2.3.1 Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng
Pháp luật về xây dựng là hệ thống các văn bản, chính sách có liên quan đếnxây dựng, quy hoạch xây dựng của Nhà nước đối với các cá nhân, tổ chức trên địabàn lãnh thổ mà Nhà nước quản lý (Học viện Hành chính quốc gia, 2008) Để phápluật về xây dựng này đến được mọi tầng lớp nhân dân và doanh nghiệp, Nhà nướccần sử dụng các hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật Mục đích của tuyêntruyền, phổ biến pháp luật là đưa pháp luật vào cuộc sống, xây dựng ý thức thượngtôn pháp luật, làm cho nhân dân, cán bộ, công chức, doanh nghiệp có thói quen,động cơ tích cực trong thực hiện pháp luật
Như vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là khâu đầu tiên
Trang 35của quá trình thi hành pháp luật và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc tăngcường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước
Trong lĩnh vực quản lý trật tự xây dựng đô thị, pháp luật đóng vai trò vôcùng quan trọng bởi pháp luật về xây dựng là phương tiện thể chế hóa quan điểm,đường lối, chính sách của Đảng về công tác xây dựng
Để tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng, phải xây dựng kế hoạchtuyên truyền, trong đó, cần có sự phối hợp của cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đếncấp xã và tăng cường sự giám sát của cộng đồng xã hội vào công tác quản lý trật tựxây dựng đô thị
Hình thức, phương pháp, nội dung phổ biến pháp luật về xây dựng phảithường xuyên đổi mới, phù hợp với đối tượng tiếp nhận và mục đích tuyên truyền,đảm bảo tăng hiệu quả và phù hợp với từng thời điểm cụ thể
Một số hình thức tuyên truyền phổ biến như (Học viện Hành chính quốcgia, 2008):
+ Tổ chức hội nghị, hội thảo chuyên đề, diễn đàn thảo luận, tập huấn,…nhằm quán triệt, hướng dẫn các quy định, chính sách về xây dựng cho các cá nhân,đơn vị và tổ chức có liên quan
+ Tuyên truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như đài phátthanh - truyền hình, tạp chí, cổng thông tin điện tử
Nội dung tổ chức thực hiện gồm:
+ Trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật và chính sách về xây dựng củaTrung ương đã xây dựng và ban hành, các cá nhân, cơ quan, đơn vị căn cứ tổ chứcthực hiện
+ Cấp tỉnh/huyện nghiên cứu, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các chính sách,pháp luật chung Trung ương về xây dựng cho phù hợp với điều kiện của địa phương
và cơ quan, đơn vị mình
+ Phổ biến, tuyên truyền thực hiện các quy trình thủ tục hành chính về xây dựng,…
1.2.3.2 Quản lý xây dựng theo quy hoạch
Quản lý nhà nước về xây dựng theo quy hoạch gồm những nội dung sau
Trang 36(Luật Quy hoạch đô thị, 2009):
+ Công bố quy hoạch xây dựng
Theo quy định của pháp luật, UBND các cấp có trách nhiệm tổ chức công bốcông khai quy hoạch xây dựng sau khi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt Do
đó, các cơ quan quyền lực nhà nước, trực tiếp là Hội đồng nhân dân (HĐND) vànhân dân có thể theo dõi, giám sát trách nhiệm này của các cơ quan quản lý nhànước, qua đó sẽ nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin về quyhoạch của tổ chức, cá nhân có nhu cầu
Ủy ban nhân dân thành phố, thị xã, thị trấn công bố công khai đồ án quyhoạch chung được lập cho thành phố, thị xã, thị trấn do mình quản lý Ủy ban nhândân quận, huyện thuộc thành phố trực thuộc trung ương; Ủy ban nhân dân thànhphố thuộc tỉnh, thị xã, thị trấn có trách nhiệm công bố công khai đồ án quy hoạchphân khu, quy hoạch chi tiết được lập cho các khu vực thuộc phạm vi địa giới hànhchính do mình quản lý
Chậm nhất là 15 ngày, kể từ ngày quy hoạch được cơ quan có thẩm quyềnphê duyệt, đồ án quy hoạch đô thị phải được công bố công khai Trường hợp khôngcông bố, công bố chậm, công bố sai nội dung quy hoạch xây dựng đã được phêduyệt thì tùy theo mức độ thiệt hại, tính chất, mức độ của hành vi vi phạm mà người
có trách nhiệm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính hoặc
bị buộc phải bồi thường thiệt hại
+ Hình thức công bố công khai quy hoạch xây dựng
Tùy theo loại quy hoạch xây dựng, người có thẩm quyền công bố quy hoạchxây dựng quyết định các hình thức công bố, công khai quy hoạch xây dựng như sau:
- Thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng; đăng tải thường xuyên,liên tục trên trang thông tin điện tử của cơ quan tổ chức lập quy hoạch, cơ quan lậpquy hoạch;
- Tổ chức hội nghị, hội thảo công bố quy hoạch đô thị có sự tham gia của đạidiện tổ chức, cơ quan có liên quan, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại diện nhân dântrong vùng quy hoạch, cơ quan thông tấn báo chí;
Trang 37- Trưng bày thường xuyên, liên tục bản vẽ, mô hình, hệ thống cơ sở dữ liệu
về quy hoạch đô thị tại trụ sở cơ quan quản lý nhà nước các cấp có liên quan về quyhoạch đô thị, trung tâm triển lãm và thông tin về quy hoạch đô thị, tại khu vực đượclập quy hoạch;
- In ấn, phát hành rộng rãi bản đồ quy hoạch đô thị, quy định về quản lý quyhoạch đô thị được phê duyệt
Nội dung công bố công khai bao gồm toàn bộ nội dung của đồ án quy hoạch
đô thị và Quy định quản lý theo đồ án quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị đã được banhành, trừ những nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh, bí mật nhà nước
+ Cắm mốc giới ngoài thực địa
Cắm mốc giới theo quy hoạch đô thị gồm cắm mốc chỉ giới đường đỏ, chỉgiới xây dựng, cốt xây dựng, ranh giới khu vực cấm xây dựng ngoài thực địa theo
hồ sơ cắm mốc giới đã được phê duyệt Sau khi đồ án quy hoạch đô thị được cơquan có thẩm quyền phê duyệt, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm: Tổ chứclập và phê duyệt hồ sơ cắm mốc giới theo quy hoạch đô thị đã được phê duyệt Thờigian lập và phê duyệt hồ sơ cắm mốc giới không quá 30 ngày, kể từ ngày đồ án quyhoạch đô thị được phê duyệt; Tổ chức triển khai cắm mốc giới ngoài thực địa theo
hồ sơ cắm mốc giới đã được phê duyệt Việc cắm mốc giới ngoài thực địa phải đượchoàn thành trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày hồ sơ cắm mốc giới được phê duyệt
- Mốc giới phải bảo đảm độ bền vững, dễ nhận biết, an toàn cho người,phương tiện giao thông qua lại và phù hợp với địa hình, địa mạo khu vực cắm mốc
- UBND cấp xã có trách nhiệm bảo vệ các mốc giới trên thực địa
- Người nào có hành vi cắm mốc chỉ giới, cốt xây dựng sai vị trí, di dời, pháhoại mốc chỉ giới, cốt xây dựng thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, bị xử lý kỷluật, xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thìphải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật
+ Cung cấp thông tin về quy hoạch xây dựng
Cơ quan quản lý quy hoạch đô thị các cấp có trách nhiệm cung cấp thông tin
về quy hoạch đô thị đã được phê duyệt cho các tổ chức, cá nhân khi có yêu cầu
Trang 38Cơ quan quản lý về quy hoạch xây dựng thực hiện một số hình thức cung cấpthông tin sau:
- Giải thích trực tiếp theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
- Cung cấp thông tin bằng văn bản giấy, văn bản điện tử theo yêu cầu của cơquan, tổ chức, cá nhân;
- Đăng tải trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhà nước về quyhoạch đô thị và phương tiện thông tin đại chúng;
- Cung cấp ấn phẩm về quy hoạch
Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tổ chức việc tiếp nhận, xử lý vàcung cấp thông tin khi có yêu cầu Các thông tin được cung cấp phải căn cứ vào đồ
án quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị đã được phê duyệt và Quy định quản lý theo đồ
án quy hoạch, thiết kế đô thị đã được ban hành Đối với trường hợp cung cấp thôngtin bằng văn bản, trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày có yêu cầu, cơ quan quản lýquy hoạch đô thị có trách nhiệm cung cấp thông tin cho cơ quan, tổ chức, cá nhân
có yêu cầu Người có yêu cầu cung cấp thông tin bằng văn bản phải chịu toàn bộ chiphí về tài liệu thông tin do mình yêu cầu Người có trách nhiệm cung cấp thông tinphải chịu trách nhiệm trước pháp luật về thời gian cung cấp thông tin và độ chínhxác của các tài liệu, số liệu cung cấp
1.2.3.3 Quản lý cấp, thu hồi giấy phép xây dựng và xây dựng theo giấy phép xây dựng
Giấy phép xây dựng là một loại văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng,cho phép quản lý Nhà nước về xây dựng, các tổ chức cá nhân trong và ngoài nướcđầu tư xây dựng trên địa bàn phải thực hiện theo quy định trong giấy phép này vàcác quy định có liên quan của Nhà nước (Học viện Hành chính quốc gia, 2008)
GPXD tạo điều kiện cho chủ đầu tư thực hiện xây dựng công trình nhanhchóng, an toàn, thuận tiện theo quy định Việc xây dựng theo đúng giấy phép đượccấp góp phần quan trọng trong việc thực hiện quản lý xây dựng theo quy hoạch, sửdụng đất đai hiệu quả, bảo vệ cảnh quan, môi trường, bảo tồn và tôn tạo các di sảnvăn hóa, di tích lịch sử, GPXD cũng là căn cứ để kiểm tra, giám sát thi công, xử lý
Trang 39vi phạm trật tự xây dựng, lập hồ sơ hoàn công (Nguyễn Ngọc Châu, 2001)
Điều kiện cấp giấy phép xây dựng đối với công trình trong đô thị gồm:
- Phù hợp với quy hoạch chi tiết xây dựng đã được cơ quan nhà nước cóthẩm quyền phê duyệt Đối với công trình xây dựng ở khu vực, tuyến phố trong đôthị đã ổn định nhưng chưa có quy hoạch chi tiết xây dựng, thiết kế đô thị thì phảiphù hợp với quy chế quản lý kiến trúc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền banhành
- Phù hợp với mục đích sử dụng đất theo quy hoạch sử dụng đất đượcphê duyệt
- Bảo đảm an toàn cho công trình, công trình lân cận và yêu cầu về bảo vệmôi trường, phòng, chống cháy, nổ; bảo đảm an toàn hạ tầng kỹ thuật, hành langbảo vệ công trình thủy lợi, đê điều, năng lượng, giao thông, khu di sản văn hóa, ditích lịch sử - văn hóa; bảo đảm khoảng cách an toàn đến công trình dễ cháy, nổ, độchại và công trình quan trọng có liên quan đến quốc phòng, an ninh
- Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng phù hợp với từng loại giấy phéptheo quy định của pháp luật
- Thiết kế xây dựng công trình đã được thẩm định, phê duyệt theo quy định.Thời gian thực hiện: Trong thời gian 30 ngày đối với trường hợp cấp giấyphép xây dựng, bao gồm cả giấy phép xây dựng có thời hạn, giấy phép xây dựngđiều chỉnh, giấy phép di dời và trong thời gian 14 ngày đối với nhà ở riêng lẻ PhòngKinh tế & Hạ tầng có trách nhiệm kiểm tra, xem xét trình UBND huyện cấp GPXD,trường hợp quá hạn thì lập phiếu xin lỗi tổ chức, công dân theo quy định
Công trình được miễn GPXD gồm:
- Công trình bí mật nhà nước, công trình xây dựng theo lệnh khẩn cấp vàcông trình nằm trên địa bàn của hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên;
- Công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng được Thủ tướng Chính phủ, Bộtrưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp quyếtđịnh đầu tư;
- Công trình xây dựng tạm phục vụ thi công xây dựng công trình chính;
Trang 40- Công trình xây dựng theo tuyến ngoài đô thị nhưng phù hợp với quy hoạchxây dựng đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt hoặc đã được cơquan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận về hướng tuyến công trình;
- Công trình xây dựng thuộc dự án khu công nghiệp, khu chế xuất, khu côngnghệ cao có quy hoạch chi tiết 1/500 đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phêduyệt và được thẩm định thiết kế xây dựng theo quy định của Luật này;
- Nhà ở thuộc dự án phát triển đô thị, dự án phát triển nhà ở có quy mô dưới
7 tầng và tổng diện tích sàn dưới 500 m2 có quy hoạch chi tiết 1/500 đã được cơquan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt;
- Công trình sửa chữa, cải tạo, lắp đặt thiết bị bên trong công trình không làmthay đổi kết cấu chịu lực, không làm thay đổi công năng sử dụng, không làm ảnhhưởng tới môi trường, an toàn công trình;
- Công trình sửa chữa, cải tạo làm thay đổi kiến trúc mặt ngoài không tiếpgiáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc;
Công trình hạ tầng kỹ thuật ở nông thôn chỉ yêu cầu lập Báo cáo kinh tế
-kỹ thuật đầu tư xây dựng và ở khu vực chưa có quy hoạch chi tiết xây dựng điểmdân cư nông thôn được duyệt;
- Công trình xây dựng ở nông thôn thuộc khu vực chưa có quy hoạch pháttriển đô thị và quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt; nhà ở riêng lẻ ở nông thôn,trừ nhà ở riêng lẻ xây dựng trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa;
1.2.3.4 Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ cho CBCC quản lý trật tự xây dựng đô thị
Nhằm góp phần hiệu quả của công tác trật tự xây dựng đô thị, các cơ quanchức năng cần cần thường xuyên mở, phối hợp mở các lớp đào tạo cơ bản, nâng caocho cán bộ, công chức và cá nhân làm công tác quản lý xây dựng nói chung và chocán bộ, công chức làm công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị nói riêng; đảm bảocác cán bộ, công chức đảm nhiệm công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị phải nắmvững kiến thức, pháp luật và chính sách về trật tự xây dựng đô thị
Mục tiêu của việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ cho