Đề tài hiệu trưởng với công tác xã hội hóa giáo dục trong nhà trường

Đề tài Hiệu trưởng với công tác xã hội hóa giáo dục trong nhà trường SKKN “Hiệu trưởng với công tác xã hội hóa giáo dục trong nhà trường” Người viết Trần Thị Yến – Trường THCS Vân Hán 1 PHẦN MỞ ĐẦU I Lý do chọn đề tài Giáo dục liên quan tác động, trực tiếp đến mọi người, là lợi ích của mọi người, của cộng đồng Đối với gia đình đó là lợi ích của mỗi công dân Ai cũng có quá trình học tập nên chịu ảnh hưởng ít nhiều của công tác giáo dục Trong các văn kiện của Đảng cũng xác định “Giáo dục là sự ngh.

PHẦN MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tà i:

Giáo dục liên quan tác động, trực tiếp đến mọi người, là lợi ích của mọi người, của cộng đồng Đối với gia đình đó là lợi ích của mỗi công dân Ai cũng

có quá trình học tập nên chịu ảnh hưởng ít nhiều của công tác giáo dục

Trong các văn kiện của Đảng cũng xác định “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng” muốn tạo ra nguồn nhân lực thật tốt để đáp ứng sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội, yêu cầu của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa- hiện đại hóa

Để đạt được mục tiêu đó không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, phải có sự tham gia tích cực, phối hợp chặt chẽ của toàn xã hội Sự tham gia phối hợp ấy phải được tiến hành có tổ chức, khoa học, thường xuyên liên tục mới mang lại hiệu quả cao Phải đẩy mạnh công tác

xã hội hóa giáo dục, huy động mọi nguồn lực để phát triển giáo dục và đào tạo

“Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”

Xác định mục tiêu xã hội hoá giáo dục là xây dựng môi trường giáo dục trong sạch, lành mạnh; tăng cường sự phối hợp giữa ngành giáo dục với các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân; huy động nhân lực, vật lực, kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, hỗ trợ cho giáo dục phát triển nhanh và bền vững

Trong những năm gần đây công tác xã hội hóa giáo dục của xã Văn Hán nói chung và đơn vị nhà trường nói riêng đã đạt nhiều kết quả, nhận thức chung

về giáo dục-đào tạo của nhân dân trong xã được nâng lên, huy động sự tham gia đóng góp nhân lực, tài lực, vật chất cho giáo dục,…Từ đó bộ mặt của nhà trường

có nhiều khởi sắc, bước đầu thu hút được sự quan tâm chăm lo cho sự phát triển, đầu tư về cơ sở vật chất để nhà trường ngày càng khang trang, đầy đủ hơn

nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo và hỗ trợ nhà trường trong công tác xây dựng trưởng đạt chuẩn Quốc gia

Tuy nhiên, công tác xã hội hóa giáo dục ở đơn vị vẫn chưa phát huy một cách toàn diện sự tham gia của toàn thể cộng đồng, mỗi người dân, công tác tuyên truyền cả bề rộng lẫn chiều sâu chưa mang lại hiệu quả thiết thực Còn một

bộ phận không nhỏ gia đình cha mẹ học sinh có tư tưởng giao khoán chuyện dạy

dỗ, giáo dục con cái cho thầy cô, nhà trường, thờ ơ đến các hoạt động giáo dục, nhận thức rất hạn chế so với sự phát triển giáo dục trong tình hình mới

Nhận thức được tầm quan trọng trong công tác này, muốn phát triển nhà trường nhanh và bền vững phải ra sức làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục, khi mọi người dân, mọi gia đình trên địa bàn quản lý nhận thức sâu sắc về giáo dục, cùng nhau chăm lo, để trường học phát triển, tích cực tham gia vào các hoạt động của nhà trường với tinh thần tự nguyện, tâm huyết nhất, khi ấy nhà trường mới là chỗ dựa đáng tin cậy của cộng đồng, góp phần giáo dục thế hệ trẻ trở thành những người lao động có tri thức, công dân hữu ích cho xã hội, địa phương sau này

Tôi nhận thức rằng, trong khi ngân sách chi cho giáo dục còn hạn hẹp, thì nguồn huy động vật chất từ cha mẹ học sinh, tổ chức xã hội đem lại cho con em

họ môi trường giáo dục là tốt nhất Nếu toàn xã hội và các gia đình quan tâm với công tác xã hội hóa giáo dục thì con em của chúng ta được hưởng môi trường giáo dục tốt hơn Chính vì thế, là một cán bộ quản lý nhà trường tôi nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác xã hội hóa giáo dục nên mạnh dạn chọn đề tài này để cùng chia sẻ, học tập kinh nghiệm từ các đồng nghiệp, các đơn vị thực hiện tốt công tác xã hội hóa

II Phạm vi nghiên cứu:

Vấn đề xã hội hóa giáo dục là việc làm có tính xã hội rộng lớn trong phạm

vi cả nước mang tầm khái quát cao, nhưng trong đề tài này tôi chỉ đề cập đến công tác xã hội hóa giáo dục trong địa bàn nhà trường quản lý, gồm có hộ gia đình và công tác huy động các nguồn lực từ các bậc phụ huynh, các nhà hảo tâm, các tổ chức, cá nhân trong, ngoài xã có tâm huyết đối với công tác giáo dục của đơn vị

III Phương pháp nghiên cứu:

Vận dụng các phương pháp điều tra, so sánh, thống kê tổng hợp từ thực tiễn công tác xã hội hóa giáo dục trên địa bàn qua từng năm có xem xét tổng thể

về điều kiện phát triển kinh tế-xã hội Từ đó, tổng kết những mặt làm được, hạn chế tồn tại, học tập kinh nghiệm từ các đơn vị thực hiện có hiệu quả công tác này

PHẦN NỘI DUNG I.Cơ sở lý luận:

Hồ Chí Minh đã khẳng định “ Giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội, trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn” Quan điểm của Đảng về xã hội hóa giáo dục:“Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng” Quá trình giáo dục thế hệ trẻ trở

thành những người lao động có tri thức, có năng lực đáp ứng sự phát triển của kinh tế- xã hội không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục, mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, phải có sự tham gia tích cực phối hợp chặt chẽ của toàn

xã hội Sự tham gia phối hợp ấy phải được tiến hành có tổ chức, khoa học, liên tục mới mang lại hiệu quả

Báo cáo Chính trị tại Đại hội XI của Đảng cũng chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới

cơ chế quản lý giáo dục, đào tạo trên tinh thần tăng cường tính tự chủ, tự chịu

trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, đào tạo Hoàn thiện cơ chế, chính sách xã hội hóa giáo dục, đào tạo trên cả ba phương diện: động viên các nguồn lực trong

xã hội; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng; khuyến khích các hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện để người dân được học tập suốt đời Nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo”

Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển Phải coi đầu tư cho giáo dục là một trong những hướng chính của đầu tư phát triển, tạo điều kiện cho giáo dục đi trước và phục vụ đắc lực sự phát triển kinh tế- xã hội Huy động toàn xã hội giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhà nước Vì vậy, ngoài việc đầu tư của Nhà nước cho giáo

dục, cần có sự đóng góp của nhân dân, thực hiện chủ trương “Nhà nước và nhân dân cùng làm” bằng con đường xã hội hóa giáo dục.

II Thực trạng của vấn đề:

2.1 Thuận lợi:

Xã Văn Hán là một xã nằm ở phía Đông Bắc huyện Đồng Hỷ, thành phố Thái Nguyên Xã có diện tích tự nhiên là 6050 ha với trên 10237 nhân khẩu, gồm 9 dân tộc anh em tập trung ở 17 xóm Xã Văn Hán giàu truyền thống cách mạng và

bề dày văn hóa lịch sử được công nhận là xã ATK của chiến khu Việt Bắc năm

2011 Là quê hương của những làn điệu hát si, hát lượn với những nếp nhà sàn đậm đà bản sắc dân tộc

Văn Hán có truyền thống đoàn kết, tinh thần tương thân, tương ái, cố kết cộng đồng Truyền thống hiếu học, nhiều thế hệ học sinh thành đạt, trưởng thành phuc

vụ quê hương Xã Văn Hán được công nhận chuẩn phổ cập tiểu học năm 2000 và phổ cập THCS từ năm 2003 và luôn duy trì tốt tiêu chí phổ cập với chất lượng ngày càng cao Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Huyện, Phòng giáo dục, Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Văn Hán và các tổ chức phi chính phủ, tổ chức

Plan trong quá trình xây dựng và trưởng thành Nhận thức của người dân ngày càng tiến bộ Trường THCS Vân Hán nằm ở xóm Phả Lý, thuộc trung tâm xã Văn Hán, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên Trường được thành lập sau khi tách trường phổ thông cơ sở Vân Hán tháng 9 năm 1997 thành 3 trường

2.2 Khó khăn:

Hầu hết nhân dân trong xã sống bằng nông nghiệp, trồng rừng và trồng chè, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên việc đầu tư cho con em học tập còn hạn chế

Hệ thống giao thông trong xã còn nhiều khó khăn, còn nhiều đoạn suối qua đường chưa có cầu để học sinh có thể đi học trong những buổi trời mưa to Trong

xã có nhiều hộ nghèo cần sự giúp đỡ của chính quyền địa phương và nhà nước (

có 6 xóm đặc biệt khó khăn trên địa bàn xã)

Trường THCS Vân Hán được đặt ở vị trí trung tâm của xã.Trường có 10 lớp(trong đó 3 lớp 6, 3 lớp 7, 2 lớp 8, 2 lớp 9), với tổng số học sinh 362 em Vào những năm 2006-2007, 2007-2008 đến năm 2008-2009: Học sinh bỏ học bình quân 13 em/năm, phần nhiều do nhà xa, không đủ điều kiện hoặc là lao động chính trong nhà nên không đến trường Một bộ phận cha mẹ học sinh ở vùng nông thôn nhận thức về công tác xã hội hóa còn hạn hẹp, nghĩ là việc đó của nhà nước, nhà trường Nên công tác xã hội hóa không vận động rộng rãi trong địa bàn, Công tác tuyên truyền vận động xã hội làm công tác xã hội hóa giáo dục chưa đi vào chiều sâu, người dân thường giao khoán cho nhà trường

Các phiên họp cha mẹ học sinh định kì do trường tổ chức, số lượng phụ huynh tham dự còn ít nên việc trao đổi, bàn bạc về vấn đề học tập không được thuận lợi Nhu cầu về cơ sở vật chất vẫn chưa được đáp ứng kịp thời như: Phòng học tạm chỉ đủ cho học tập chính khóa, không có phòng học bộ môn, không có máy tính để phục vụ cho học tập, sân chơi còn chưa bằng phẳng, sân tập thể dục chưa có, ánh sáng trong lớp học,…rất cần sự đóng góp từ phía xã hội để chăm lo

cho giáo dục Các phong trào ngành phát động, nhà trường chỉ tập trung cho công tác giảng dạy là chính, chưa đầu tư đúng mức nên trong những năm qua không gặt hái nhiều thành tích Từ đó, dẫn đến việc duy trì sĩ số đạt hiệu quả không cao

Một số hình ảnh và hoạt động của nhà trường trước năm 2009

Từ thực trạng trên, cần xây dựng mục tiêu phấn đấu của trường, từng bước làm chuyển biến nhận thức trong đội ngũ cán bộ, giáo viên và củng cố lòng tin đối với xã hội Đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phát triển nhà trường trong xu thế chung của ngành giáo dục Làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục, thực

hiện phương châm “ Nhà nước và nhân dân cùng làm” góp phần tạo ra môi trường giáo dục thân thiện, hợp tác, cộng đồng trách nhiệm vì sự nghiệp giáo dục

thế hệ trẻ đúng theo quan điểm của Đảng: “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng”.

III Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề:

3.1.Quán triệt trong nhà trường mục đích xã hội hóa giáo dục:

Để hiểu và thực hiện đúng vấn đề xã hội hóa giáo dục cần nhận thấy các đối tượng có thể huy động tham gia xã hội hóa giáo dục gồm: Lãnh đạo Đảng, chính quyền các cấp (lực lượng quan trọng quyết định sự đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường và cũng là lực lượng tạo cơ chế và tạo điều kiện cho việc xã hội hóa giáo dục triển khai thuận lợi); gia đình, cha mẹ học sinh, ban đại diện cha mẹ học sinh (lực lượng có nhu cầu, nguyện vọng, lợi ích trực tiếp cùng chia sẻ với nhà trường và cũng là lực lượng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đối với học sinh); các cơ quan, ban ngành (nhất là các ngành có chức năng, có trách nhiệm đối với nhà trường như Y tế, Công an, Bảo vệ, các tổ chức đoàn thể như Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Khuyến học, các

tổ chức tôn giáo, tổ chức từ thiện,…); các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ tạo khả năng liên kết trong việc huy động các nguồn lực vật chất; bản thân ngành giáo dục đào tạo cũng là một đối tượng để xã hội hóa giáo dục; các tổ chức quốc

tế, các cá nhân, đặc biệt là cá nhân có uy tín

Trong quá trình huy động đối tượng thực hiện hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục cần thực hiện tốt nguyên tắc huy động cộng đồng tham gia xây dựng giáo dục gồm: Mỗi hoạt động hợp tác, phối hợp đều phải xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của cả hai phía: nhà trường và cộng đồng, mỗi bên tham gia đều cần tìm thấy lợi ích chung của cá nhân, tập thể

Nhà trường cũng như các lực lượng xã hội, các tổ chức, đều có những chức năng và trách nhiệm riêng Để khai thác, phát huy, khuyến khích họ tham gia vào một hoạt động nào đó thì phải phát hiện và nhằm đúng chức năng, trách nhiệm của đối tác Thí dụ: Đối với cấp ủy và chính quyền địa phương thì nội dung huy động phải là chủ trương, văn bản chỉ đạo, hoặc đất xây dựng,

Tạo môi trường công khai, bình đẳng để cộng đồng hiểu đúng về giáo dục

và nhà trường hơn, đồng thời góp phần thực hiện nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” các hoạt động xã hội hóa giáo dục để mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội phát triển toàn diện và mang lại hiệu quả thiết thực

Cán bộ quản lý giáo dục phải biết lựa chọn thời gian thích hợp nhất để đưa

ra một chủ trương xã hội hóa giáo dục Tuy nhiên, để thực hiện nguyên tắc này là phải xây dựng cho được kế hoạch cụ thể và kế hoạch mang tính định hướng

Khơi dậy và phát huy truyền thống hiếu học, tôn trọng đạo lý, đề cao sự học, đề cao giá trị của học vấn của mỗi gia tộc, dòng họ; niềm tin của cá nhân vào sự nghiệp phát triển chung của giáo dục, của từng nhà trường để có thể huy động nhiều nguồn lực khác nhau chăm lo cho sự nghiệp giáo dục đào tạo Cần có

sự phối hợp nhịp nhàng giữa địa phương và ngành giáo dục, “nhà trường gắn liền với xã hội”

Xây dựng kế hoạch là một trong bốn chức năng quản lý và là một chức năng mang tính chủ đạo trong quá trình quản lý của người Hiệu trưởng Kế hoạch

xã hội hóa giáo dục được xây dựng trên một số yếu tố sau: Mục tiêu của việc huy động xã hội; xác định đối tượng huy động; kết quả dự kiến đối với từng đối tượng; thời gian thích hợp nhất; nguyên tắc ưu tiên để sử dụng trong quá trình

triển khai thực hiện huy động cộng đồng; sự phân công một số thành viên trong chủ thể huy động; chi tiết hóa kế hoạch và hệ thống giải pháp cụ thể

Kinh nghiệm cho thấy, trong nhiều trường hợp đối tượng tham gia xã hội hóa giáo dục tuy ít nhưng lại cho những kết quả bất ngờ nếu như người cán bộ quản lý giáo dục biết đột phá vào các bước phát triển quan trọng có thể làm thay đổi chất lượng giáo dục Ngành giáo dục và đào tạo là lực lượng nòng cốt trong việc triển khai công tác xã hội hóa giáo dục trong đó bản thân nhà trường, cán bộ quản lý giáo dục cùng tập thể sư phạm, đội ngũ giáo viên giữ vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy và giáo dục trẻ

Mặt khác, mỗi nhà giáo có mối quan hệ xã hội rất rộng bởi vì họ có rất nhiều cha mẹ học sinh Chính quyền các cấp với chức năng quản lý Nhà nước của mình không chỉ huy động, khuyến khích mà còn tạo cơ sở pháp lý cho việc huy động và tổ chức điều hành sự phối hợp các lực lượng xã hội tham gia xây dựng

và phát triển giáo dục

Trong quá trình quản lý, tổ chức mọi hoạt động giáo dục, phương châm đặt

ra là phải xã hội hóa, trong đó có phân tích đánh giá tiềm năng của cộng đồng, năng lực của các tổ chức, cá nhân trong xã hội, xác định nội dung cần phối hợp, phân định trách nhiệm rõ ràng, luôn lắng nghe ý kiến, dư luận xã hội về nhà trường để từ đó điều chỉnh hoạt động cho phù hợp với thực tiễn

3.2.Định hướng mục tiêu phát triển đơn vị:

Đây là công việc phải đầu tư đúng mức, phù hợp với nhiệm vụ từng năm học do ngành đề ra Trong huy động xã hội hóa giáo dục gắn với việc xây dựng nhà trường đạt được các tiêu chí trường THCS đạt chuẩn Quốc gia

Điều quan trọng là phải xây dựng kế hoạch cụ thể, vừa sức mang tính khả thi Mỗi nội dung công việc đều được thông qua các tổ chức xã hội, các ban ngành đoàn thể địa phương, Ban đại diện cha mẹ học sinh, những cá nhân có uy tín, ảnh hưởng lớn trong địa bàn quản lý

Vào dịp khai giảng mỗi năm học, trường phải nêu được những việc cần làm, tham khảo ý kiến để hoàn chỉnh các điều kiện thực hiện, khi mọi người có ý kiến, tham gia hiến kế thì trong triển khai, tổ chức thực hiện sẽ dễ dàng, thuận lợi hơn

Lưu ý: trường học chỉ dừng lại xin “chủ trương” thực hiện chứ không “xin tiền”, vì khi xã hội thấy điều đó cần làm, thiết thực, giải quyết được bức xúc nào

đó trong hoạt động dạy học, thì mọi việc sẽ nhận được sự hỗ trợ đến nơi đến

chốn.(Ví dụ: Đặt vấn đề về làm sân chơi để các em có được các hoạt động vui

chơi bổ ích góp phần giáo dục toàn diện, tránh được những thói hư tật xấu Hỗ trợ trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy-học; giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn để các em được cắp sách đến trường đảm bảo quyền được học hành của trẻ,…).Những vấn đề đó khi nhà trường đưa ra bàn bạc thì các lực lượng sẽ đồng tình ủng hộ ngay

Nếu nhà trường làm được như vậy, các tổ chức, cá nhân cảm thấy mình được tôn trọng, nhận rõ trách nhiệm vì sự phát triển chung, dám đầu tư suy nghĩ làm và làm cho bằng được, bổ sung những vấn đề chưa được, hiệu quả cao, ngày càng thấy gắn bó với trường lớp hơn phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường-gia đình

và xã hội

Qua nhiều năm thực hiện, các tổ chức cá nhân đã có sự chuyển biến tích cực, cùng làm giáo dục, xem giáo dục là của mỗi gia đình, mỗi người Mọi sự