Giáo án công nghệ 10 kiểm tra bài 23: chọn giống vật nuôi và cây trồng bằng phương pháp gây đột biến

Giáo án Công nghệ 10 Kiểm tra bài 23 Chọn giống vật nuôi và cây trồng bằng phương pháp gây đột biến DeThiMau vn TRƯỜNG THPT ÐẠI AN GV thực hiện ĐẶNG HỒNG CÚC TỔ HÓA SINHTỔ HÓA SINH DeThiMau vn Câu 1 hãy phân tích lí do việc gây đột biến tạo vật liệu cho chọn giống? Tác nhân gây đột biến? Để có năng suất cao hơn mức trần hiện có của giống, các nhà chọn giống đã sử dụng phương pháp gây đột biến để tạo nguồn vật liệu cho chọn giống Tác nhân gây đột biến gồm Tác nhân vật lý tia phóng xạ, tia tử ngoạ.

TRƯỜNG THPT Ð ẠI AN GV th ực hiện: ĐẶNG HỒNG CÚC

TỔ HÓA SINH

Câu 1 hãy phân tích lí do việc gây đột biến tạo vật liệu cho chọn giống? Tác nhân gây đột

biến?

- Để có năng suất cao hơn mức trần hiện có  của giống, các nhà chọn giống đã sử dụng  phương pháp gây đột biến để tạo nguồn 

vật liệu cho chọn giống

- Tác nhân gây đột biến gồm 

- Tác nhân vật lý: tia phóng xạ, tia tử ngoại,  sốc nhiệt.

- Tác nhân hoá học 5-BU, EMS (  E thyl 

m ethane  s ulfonat), NMU(Nitrôzô m eyl u rê), cônxisin

Câu 2: trình bày quy trình tạo giống mới bằng

phương pháp gây đột biến, nêu một số thành tựu tạo giống mới bằng phương pháp gây đột biến.

Quy trình( 3  bước)

Xử lí mẫu vật bằng tác nhân  gây   đột biến

Chọn lọc cá thể có kiểu hình mong muốn

Tạo dòng thuần chủng

TRƯỜNG THPT Ð ẠI AN

GV th ực hiện: ĐẶNG HỒNG CÚC

L ỚP : 12A – NĂM HỌC 2009- 2010

TỔ HÓA SINH

- Nêu được các ứng dụng của công nghệ tế  bào trong chọn giống cây trồng , vật nuôi.

- Từ những thành tựu của công nghệ tế bào  trong chọn tạo giống mới ở vật nuôi và cây  trồng xây dựng cho học sinh niềm tin vào 

khoa học về công tác tạo giống mới.

Công nghệ tế bào  là ngành kỹ thuật về quy  trình ứng dụng phương pháp  nuôi cấy mô,

tế bào  để  tạo ra cơ quan  hoặc  cơ thể hoàn  chỉnh  với  đầy đủ các tính trạng của cơ

thể gốc (nhân giống vô tính)

Công nghệ tế bào là gì? 

Hãy kể một vài thành tựu  giống mới tạo từ công  nghệ tế bào mà em biết.

Một số thành tựu đã học  :

+ Nuôi cấy mô hoa phong lan, cây dứa, một 

số cây rừng( bạch đàn, sến)

+ nhân bản vô tính cừu Dolly(1997), 

bò(2001), cá trạch…

TẠO GIỒNG BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

CÔNG

NGHỆ

TẾ

BÀO

THỰC

VẬT 4 DUNG HỢP TẾ BÀO TRẦN

1 NUÔI CẤY HẠT PHẤN HOẶC NOÃN

2 NUÔI CẤY TB THỰC VẬT IN VITRO TẠO

MÔ SẸO (CALLUS)

3 CHỌN DÒNG TẾ BÀO XÔMA CÓ BIẾN DỊ

CÔNG

NGHỆ

TẾ

BÀO

ĐỘNG

VẬT

1 CẤY TRUYỀN PHÔI

2 NHÂN BẢN VÔ TÍNH

1 NUÔI CẤY HẠT PHẤN HOẶC NOÃN

- Năm 1964, hai nhà khoa học Ấn Độ là Guka và 

Maheshwari lần đầu tiên nuôi cấy bao phấn cây 

Cà độc dược(Datura innoxia) và tạo ra cây đơn bội 

- Tiếp theo sau, có nhiều loài cây đơn bội được tạo ra từ :

+Nuôi cấy bao phấn cây thuốc lá, lúa mạch đen, khoai tây,   lúa nước, lúa mì…

+Nuôi cấy noãn chưa thụ tinh cây Ginkgo biola, hành, tỏi, 

củ cải đường…

Hiện nay có trên 200 loại cây được tạo ta từ con đường này

SỬ DỤNG  CÂY ĐƠN BỘI

Nghiên cứu 

sự di truyền 

cúa các gen

Tạo đột biến 

ở mức đơn 

bội

Tạo cây đồng  hợp tử tuyệt 

đối

Mỗi giao tử mang tổ hợp gen của bố mẹ rất khác nhau do Biến dị tổ hợp Vì thế, khi nuôi trên môi trường nhân tạo, chúng sẽ mọc

thành các dòng đơn bội có kiểu hình rất khác nhau.

Mỗi giao tử (hạt phấn) đều có số lượng NST là n nhưng lại không giống nhau về kiểu gen Ví dụ : KG AaBb cho 4 loại giao tử 

AB, AB, aB, ab. khoa học nuơi cấy hạt Cơ sở nào các nhà  VÌ SAO?

phấn tạo cây đơn bội?

-Thể đơn bội của cây phản ánh đầy đủ các gen của  cây.

-Tất cả các gen lặn, trong đĩ các gen lặn quý cũng  được biểu hiện ra KH.

Cơ sở khoa học nuơi cấy hạt phấn tạo cây đơn bội

Nuơi cấy hạt phấn hoặc nỗn (n) trong mơi trường đặc biệt để phát triển thành

các dịng đơn bội (n)

Chọn lọc và lưỡng bội hĩa các dịng đơn

bội để tạo cây lưỡng bội (2n)

lưỡng bội hĩa tế

bào (n) thành (2n)

> cho mọc thành

cây 2n

cho mọc thành cây (n) > gây

ĐB lưỡng bội tạo cây 2n

2 phương pháp lưỡng bội hĩa

1 NUƠI CẤY HẠT PHẤN HOẶC NỖN

ĐƯỢC TIẾN HÀNH NHƯ THẾ NÀO?

Có mấy cách để tạo cây lưỡng bội từ cây

n?

c.THÀNH TỰU CỦA PHƯƠNG PHÁP NUƠI CẤY HẠT PHẤN

Cĩ hiệu quả cao chọn các cây cĩ các  đặc

tính như kháng  thuốc diệt cỏ,  chịu  lạnh, 

chịu hạn, chịu phèn, chịu mặn, kháng bệnh,  sạch khơng nhiễm virút gây bệnh. 

b.MỤC ĐÍCH   -Tạo ra các dòng thuần 

chủng

  -Tính trạng chọn lọc được sẽ rất ổn  định.

Lấy hạt phấn của 

lúa chiêm

8- 10 0 C Dịng nào chịu 

lạnh, sẽ mọc

Dịng nào khơng chịu 

Giống lúa  chiêm chịu 

lạnh

ví dụ

2 NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO

TẠO MÔ SẸO

NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO ĐƯỢC

PHÁT TRIỂN NHỜ tìm ra môi trường nuôi cấy

chuẩn kết hợp với việc sử dụng các hoocmôn sinh

trưởng Auxin, Giberelin, cytokynin…

NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO TẠO MÔ SẸO DỰA TRÊN

tế bào thực vật có tính toàn năng có nghĩa là bất kì

tế nào của thực vật đều chứa bộ gen qui định kiểu

gen của loài đó và chúng đều có khả năng sinh

sản vô tính để tạo thành cây trưởng thành.

TẾ BÀO CỦA THỰC VẬT CÓ THỂ NUÔI CẤY 

ĐƯỢC: chồi, lá thân, rễ, hoa, bao phấn, noãn chưa

thụ tinh……

VẬY NHỮNG LOẠI TẾ BÀO NÀO CỦA THỰC VẬT

CÓ THỂ NUÔI CẤY ĐƯỢC?

NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO

ĐƯỢC PHÁT TRIỂN NHỜ ĐÂU? 

NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO TẠO MÔ SẸO DỰA TRÊN CƠ SỞ KHOA HỌC NÀO?

2a.CÁCH TIẾN HÀNH

2 NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO TẠO MÔ SẸO

CHỌN VẬT LIỆU NUÔI CẤY

KHỬ TRÙNG TẠO MÔ SẸO

TẠO RỄ

CẤY CÂY VÀO MÔI TRƯỜNG 

THÍCH ỨNG

MT MS(Murashige và Skoog) NUÔI CÂY

MS+ CYTOKININ cao MS+ AUXIN cao

Đạt chiều cao, số lá,     bộ rễ thích hợp

QUY TRÌNH NHÂN GIỐNG CÂY BẠCH ĐÀN

(E UROPHYLLA) BẰNG PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ 

-NHÂN NHANH CÁC GiỐNG CÂY TRỒNG CÓ NĂNG 

SUẤT CAO, CHẤT LƯỢNG TỐT, THÍCH NGHI VỚI ĐIỀU  KIỆN SINH THÁI NHẤT ĐỊNH, CHỐNG CHỊU TỐT VỚI 

NHIỀU LOẠI SÂU BỆNH…

Ví dụ : 1 củ khoai tây, sau 6 tháng nuôi cấy tạo được 2000  triệu tế bào mầm, mỗi tế bào sẽ phát triển thành một cây  mới, cung cấp giống cho 40 hecta đất

-CÁC CÁ THỂ ĐỒNG NHẤT VỀ MẶT DI TRUYỀN

-KHÔNG TỐN DIỆN TÍCH (1 cm3 môi trường  chứa 1 triệu  mầm tế bào khoai tây, mỗi tế bào khoai tây sẽ phát triển  thành một cây mới.)

phương pháp nuôi  cấy tế bàonày có lợi 

ích gì?

2b.LỢI ÍCH CỦA NUÔI CẤY TẾ BÀO

2c.THÀNH TỰU CỦA NUÔI CẤY TẾ BÀO

HOA: hoa lan, cẩm chướng, đồng 

tiền, lili, hoa cúc…

Cây lương thực thực phẩm: khoai  tây, mía, cà phê, măng tây, củ cải, 

cà chua…

Cây ăn quả: cam chanh, chuối, dứa

Cây lâm nghiệp: bạch đàn, sến, 

keo tai tượng…

Cây cảnh: sung, si, đa, …

NHÂN 

NHANH

NHIỀU 

GIỐNG

GiỮ 

NGUYÊN 

ĐẶC 

TÍNH 

CƠ 

THỂ 

GỐC

NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH CÂY

3 CHỌN DỊNG TẾ BÀO XƠMA CĨ BIẾN DỊ

- Nuơi cấy TB xơma 2n NST trên mơi trường nhân

tạo

- Các TB sinh sản thành nhiều dịng biến dị cĩ số

lượng NST thay đổi và biểu hiện cao hơn mức bình

thường ( biến dị dịng xơma).

- Chọn lọc và phát triển các dịng TB cĩ biến dị theo

mong muốn thành cơ thể mới

khi nuôi cấy Têế bào xơma :Biến dị dạng nào

có thể tạo ra?

(2n – 1; 2n – 2; 2n + 1; …)

ƯU ĐIỂM:  -TẠO GIỐNG MỚI NHANH, GIẢM THỜI GIAN 

CHỌN LỌC, THƯỜNG CÁC GIỐNG CĨ TÍNH CHỐNG CHỊU, 

TÍNH KHÁNG SÂU, BỆNH