Group 1 Group 1 This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY Suy thoái tài nguyên và ô nhiễm môi trường đất Soil pollution 1 Những vấn đề chung về đất đai ở Việt Nam 1 1 Khái niệm đất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người Đất là nơi ở, xây dựng cơ sở hạ tầng của con người Đất là mặt bằng để sản xuất nông, lâm nghiệp → Đất đai là bộ phận hợp thành của môi trường Đất là nền tảng để phân bố dân cư và các hoạt động kinh tế xã hội, Là tư liệu sản xuất không thể thay thế được trong sả.
Trang 1Group 1
Suy thoái tài nguyên và ô nhiễm môi trường
đất
Soil pollution!
Trang 21 Những vấn đề chung về đất đai ở
Việt Nam
1.1 Khái niệm: đất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người.
Đất là nơi ở, xây dựng cơ sở
hạ tầng của con người
Đất là mặt bằng để sản xuất nông, lâm nghiệp
→ Đất đai là bộ phận hợp thành của môi trường:
• Đất là nền tảng để phân bố dân cư và các hoạt động kinh
tế - xã hội,
• Là tư liệu sản xuất không thể thay thế được trong sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp
• Là một trong những yếu tố quan trọng để điều hòa nhiệt
độ và điều hòa khí hậu, điều hòa lưu lượng nước trên toàn
bộ hành tinh
Trang 3Chất khoáng
1 Những vấn đề chung về đất đai ở
Việt Nam 1.2 Cấu trúc của đất đai
Cấu tạo tầng đất đai
Cơ cấu diện tích ba nhóm đất
Đất mòn núi cao Đất phù sa Đất feralit đồi núi thấp
11%
24% 65%
Trang 41 Những vấn đề chung về đất đai ở
Việt Nam 1.3 Những vấn đề chung về đất đai ở Việt Nam
Tổng diện tích đất tự nhiên ở
Việt Nam là 33 triệu ha
Đứng thứ 58 thế giới
• Tổng diện tích đất tự nhiên ở Việt Nam là 33 triệu ha, đứng thứ 58 thế giới
Trang 51 Những vấn đề chung về đất đai ở
Việt Nam 1.3 Những vấn đề chung về đất đai ở Việt Nam
• Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới mưa nhiều và tập trung, nên các quá
trình khoáng hóa trong đất diễn ra rất mạnh khiến đặc điểm địa hình đồi núi chiếm ¾ lãnh thổ dễ bị rửa trôi, xói mòn, thoái hóa do nghèo chất hữu cơ và chất dinh dưỡng
• Bên cạnh đó, những di hại do chiến tranh hoá học của đế quốc Mĩ để lại
trong gần 50% diện tích đất trồng trọt, đất lâm nghiệp ở miền Nam cũng là tác nhân gây suy thoái đất
• Nhu cầu về đất cho các mục đích chuyên dụng ngày càng tăng
Trang 62 Khái niệm ô nhiễm môi trường – suy thoái môi
trường nói chung và ô nhiễm – suy thoái môi trường
đất nói riêng 2.1 Khái niệm ô nhiễm môi trường
• Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh
hưởng xấu đến con người và sinh vật (Khoản 8 Điều 3 Luật Bảo vệ môi
trường năm 2014)
2.2 Khái niệm suy thoái môi trường
• Suy thoái môi trường: là sự giảm về số lượng và chất lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật (Khoản 9 Điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường 2014)
Trang 72 Khái niệm ô nhiễm môi trường – suy thoái môi
trường nói chung và ô nhiễm – suy thoái môi trường
đất nói riêng 2.3 Khái niệm ô nhiễm môi trường đất
Ô nhiễm đất là việc đưa vào môi trường đất các năng lượng hoặc chất thải nguy
hại ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ con người và sinh vật hoặc làm suy thoái
môi trường đất nghiêm trọng
2.4 Khái niệm suy thoái môi trường đất
Suy thoái môi trường đất là tình trạng chất lượng đất bị yếu và sút kém dần về tính chất trong khoảng thời gian nhất định
Trang 83 Những tác nhân ảnh hưởng xấu đến tài nguyên đất
đai tại Việt Nam 3.1 Từ tự nhiên
• Việt Nam là một quốc gia có ¾ địa hình là đồi núi Độ dốc lớn kết hợp với lượng
mưa lớn gây rửa trôi, xói mòn đất mạnh Độ che phủ rừng chưa thực sự hiệu quả
• Nắng hanh gây hiện tượng nứt nẻ, hàm lượng chất hữu cơ đất thấp do khoáng
hóa mạnh, hàm lượng chất dinh dưỡng kém do quá trình xâm thực…
• Thiên tai, hạn hán, hạn mặn kéo dài ở các tỉnh miền Trung và miền Tây
Lũ quét, sạt lở tại Thái
Nguyên, Yên Bái
Hạn mặn tại miền Tây 2020
Trang 93 Những tác nhân ảnh hưởng xấu đến tài nguyên đất
đai tại Việt Nam 3.1 Từ con người
Tình trạng đốt, chặt
phá rừng không hợp lý
gây xói mòn
Lạm dung thuốc bảo vệ, chất hóa học để gia tăng sản lượng
3.1.2 Từ hoạt động nông nghiệp
Trang 103 Những tác nhân ảnh hưởng xấu đến tài nguyên đất
đai tại Việt Nam 3.1 Từ con người
Phế thải khai thác từ công nghiệp gây ảnh
hưởng nghiêm trọng đến nguồn đất và
nước Hình ảnh minh họa cho ngành công
nghiệp khai thác than tại Quảng Ninh
Một đoạn sông Tô Lịch cho thấy nước thải sinh hoạt ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường nước và đất
3.1.2 Từ phế thải công nghiệp và phế thải sinh học
Trang 113 Những tác nhân ảnh hưởng xấu đến tài nguyên đất
đai tại Việt Nam 3.1 Từ con người
• Việc quản lý đất đai chưa có hiệu lực
• Do sức ép dân số, đồi núi bị khai phá một cách vô ý thức, cùng với tỉ lệ cao các hộ gia đình chưa định canh, định cư, nương rẫy vẫn tiếp tục bị khai phá, tình trạng đất bị xói mòn vẫn tiếp tục phát triển, diện tích đất canh tác bị thu hẹp, năng suất cây trồng trên đất bị giảm sút
3.1.3 Từ các nhân tố khác
Trang 12Khoảng 1/3 tài nguyên đất trên hành tinh đang bị suy thoái
Do xói mòn, ô nhiễm, quá trình axit hóa, suy giảm chất dinh dưỡng
4 Thực trạng đất đai thời kì
trước và nay 4.1 Trên thế giới
Tài nguyên đất trên thế giới
Đang suy thoái Đang bị đe dọa suy thoái
Chất lượng môi trường tại
đô thị đang bị ô nhiễm nghiêm trọng
Do chất thải, rác thải ràn lan, thải ra từ hoạt động công nghiệp, xây dựng và sinh hoạt
Trang 1326,1 triệu ha đất dùng cho nông nghiệp, lâm nghiệp
và thủy sản
Đã bị ô nhiễm, xuống cấp, sa mạc hóa hoặc mất giá trị do khai thác bất hợp lý quá mức
4 Thực trạng đất đai thời kì
trước và nay 4.1 Tại Việt Nam
Tổng diện tích đất tự nhiên Việt Nam là 33 triệu ha
Đất nông lâm và nuôi trồng thủy sản Đất chưa được sử dụng
Đất phi nông nghiệp
11%
3,7 triệu ha cho
đất phi nông
nghiệp
10%
3,3 triệu ha cho
đất chưa được
sử dụng
Trang 14• Việt Nam có tới 9,34 triệu ha đất bị hoang hóa, tuy nhiên trong số đó có khoảng 7,85 triệu ha chịu tác động mạnh do sa mạc hóa gây ra, phần lớn là đất trống, đồi núi bạc màu, có nguy cơ
bị thoái hóa nghiêm trọng Đất khô hạn đang chiếm tới 43% diện tích đất canh
• Tài nguyên rừng cũng bị suy giảm một cách đáng kể, nếu vào năm 1943 nước ta có tỷ lệ rừng che phủ là 43% thì sau nhiều nỗ lực khắc phục các tình trạng mất rừng trong suốt 60 năm qua,
tỷ lệ rừng che phủ hiện nay mới chỉ là 37,6%
4 Thực trạng đất đai thời kì
trước và nay 4.1 Tại Việt Nam
Trang 155 Phân biệt ô nhiễm môi trường
đất và suy thoái môi trường đất
Ô nhiễm môi trường đất Suy thoái môi trường đất
Nguyên nhân Hậu quả của hành vi xả thải các chất gây ô nhiễm ra môi
trường trong đó các chất gây ô nhiễm xác định là các chất hoặc các yếu tố vật lý mà khi nó xuất hiện sẽ làm
cho các thành phần đất bị biến đổi
Hậu quả của hành vi khai thác sử dụng quá mức các thành phần môi trường đất vượt quá khả năng tái sinh của chúng làm suy giảm, cạn kiệt các thành phần môi trường.
Tình trạng thay
đổi Các thành phần môi trường đất có sự biến đổi theo chiều hướng không còn phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi
trường và tiêu chuẩn môi trường
Các thành phần của môi trường đất có
sự suy giảm cả về chất lượng và về số
lượng
Cấp độ biểu hiện
ra bên ngoài Có thể thể hiện ngay tức khắc, đột ngột dễ nhận diện, dạng thức "cấp tính" một quá trình, một khoảng thời gian Chuyển biến chậm thường trải qua
còn người mới có thể phát hiện tình trạng này thường phải thông quá các công cụ đo đạc, dạng thức "mãn tính"
Trang 165 Phân biệt ô nhiễm môi trường
đất và suy thoái môi trường đất
Ô nhiễm môi trường đất Suy thoái môi trường đất
Mối quan hệ nhân
quả Ô nhiễm môi trường đất có thể là nguyên nhân gây ra suy thoái môi trường đất đai một trong những nguyên nhân gây Suy thoái môi trường đất đều là
ô nhiễm môi trường đất đai
Biện pháp khắc
phục Xử lý làm sạch môi trường đất, ngăn chặn các hành vi xả thải trái phép tiết kiệm kết hợp với các biện pháp để Khai thác các tài nguyên hợp lý,
khôi phục số lượng và chất lượng
Trang 176 Các biện pháp kiểm soát suy
thoái và ô nhiễm môi trường đất
tại Việt Nam 6.1 Các biện pháp kiểm soát suy thoái môi trường đất ở Việt Nam
• Về chính sách, pháp luật: Bổ sung, sửa đổi và hoàn thiện hơn nữa các
chính sách và pháp luật về quyền sở hữu, sử dụng và quản lý nhà nước
về đất đai
• Về kinh tế: Cần quy hoạch, sắp xếp lại dân cư giữa các vùng, miền nhằm giảm áp lực của dân số đối với tài nguyên đất
• Về kỹ thuật: Thực hiện quản lý lưu vực để bảo vệ đất, phát triển thuỷ lợi,
giữ cân bằng sinh thái và điều hoà các tác động qua lại giữa đồng bằng
và miền núi
• Đối với miền núi thì việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác trên đất dốc
• Thực hiện tốt công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên đất và pháp luật liên quan đến môi trường
Trang 186 Các biện pháp kiểm soát suy
thoái và ô nhiễm môi trường đất
tại Việt Nam 6.2 Các biện pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường đất ở Việt Nam
• Ban hành các chính sách bảo vệ môi trường đất
• Đẩy mạnh công tác truyền thông đại chúng, giúp tất cả mọi người, mọi nhà để hiểu rõ ô nhiễm môi trường đất
• Sử dụng các loại cây trồng chống chịu sâu bệnh tốt, cho năng suất cao
• Phục hồi hệ sinh thái rừng để bảo vệ đất không bị rửa trôi, giữ lại các chất dinh dưỡng
• Áp dụng biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường đất bằng cách sục khí tại điểm bị ô nhiễm hoặc đào đất nhiễm độc tố
• Khắc phục ô nhiễm môi trường đất bằng việc dùng nhiệt
• Sử dụng một số loài thực vật để trích xuất kim loại nặng
• Phục hồi và tái chế vật liệu sử dụng tiết kiệm tài nguyên, hạn chế sử dụng túi ni long
• Xử lý chất thải rắn chất thải rắn từ sinh hoạt, các hoạt động công – nông nghiệp
Trang 19XIN CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG
NGHE!