ĐỀ CƯƠNG MÔN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 1 Phương pháp điều tra giáo dục Định nghĩa Điều tra giáo dục là phương pháp khảo sát một số lượng lớn các đối tượng nghiên cứu ở một hay nhiều khu vực, vào một hay nhiều thời điểm nhằm thu thập số liệu phục vụ cho mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Đối tượng điều tra là những người có liên quan đến việc nghiên cứu Các loại điều tra giáo dục + Điều tra cơ bản điều tra trình độ học vấn của dân cư, điều tra nhu cầu phát triển giáo dục, điều tra chỉ số thông m.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1 Phương pháp điều tra giáo dục:
- Định nghĩa: Điều tra giáo dục là phương pháp khảo sát một số lượng lớn các đối tượng
nghiên cứu ở một hay nhiều khu vực, vào một hay nhiều thời điểm nhằm thu thập số liệu phục
vụ cho mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Đối tượng điều tra là những người có liên quan đến việc nghiên cứu
- Các loại điều tra giáo dục:
+ Điều tra cơ bản: điều tra trình độ học vấn của dân cư, điều tra nhu cầu phát triển giáo dục, điều tra chỉ số thông minh của học sinh,…
+ Trưng cầu ý kiến: là pp thu thập thông tin bằng ngôn ngữ dựa trên các tác động về mặt tâm lý
xã hội trực tiếp (phỏng vấn sâu) hoặc gián tiếp (anket – bảng điều tra bằng câu hỏi) giữa nhà
KH và người được hỏi ý kiến
* Điều tra bằng bảng hỏi
Anket là câu hỏi được sử dụng để thu thập thông tin dưới dạng viết; là bản in những câu hỏi và
cả những câu trả lời được sắp xếp theo những trật tự và những quy tắc nhất định Bao gồm:
Anket đóng là loại anket mà người trả lời chọn một trong những phương án có sẵn để đánh dấu
Anket mở là loại anket mà người trả lời có thể bổ sung những phương án mới, ý kiến mới
* Ưu điểm và nhược điểm của bảng điều tra anket
- Ưu điểm:
Có thể thu được khối lượng lớn thông tin trong thời gian ngắn với phương tiện đơn giản
và không tốn kém lắm
Là công cụ phổ biến trong việc thu thập cứ liệu ban đầu
Có thể thu thập những thông tin mang tính tế nhị
Rất thích hợp cho việc tìm hiểu những đặc điểm chung của một nhóm lớn
Mang tính chủ động cao
Việc thu thập thông tin tiến hành một cách nhanh chóng
Đảm bảo tính khuyết danh cao
Bảng câu hỏi được chuẩn bị rất chu đáo, hầu hết các câu hỏi đóng vì thế khả năng đo lường trong nghiên cứu định lượng rất phù hợp
- Nhược điểm:
Thu hồi bảng hỏi gặp khó khăn, ít khi nhận được đủ số bnag3 hỏi đã gởi đi
Đôi khi có những câu hỏi không nhận câu trả lời, hạn chế tính đầy đủ của thông tin và ảnh hưởng đến tính đại diện của mẫu đối với các câu hỏi này
Bảng hỏi trưng cầu ý kiến thường số lượng câu hỏi không nhiều
Trong nhiều trường hợp, người được hỏi không nói thật ý kiến của mình
Khối lượng câu trả lời lớn nên rất khó xử lý
Mang tính chủ quan
* Yêu cầu:
Trang 2- Các câu hỏi phải được diển đạt sao cho khi đọc lên ai cũng hiểu được ý nghĩa của nó và sẵn sáng cung cấp thông tin
- Việc sắp xếp câu hỏi cũng như bố cục cần được qaun tậm đặc biệt để duy trì sự quan tâm, hứng thú của người được hỏi
Về hình thức của bảng hỏi như chất lượng giấy, các trình bày câu hỏi trên giấy, khổ chữ in, cần được chú ý để người được hỏi cảm thấy mình được tôn trọng
Vấn đề thị lực của người được trả lời cũng cần được chú ý trong việc xây dựng bảng hỏi
* Chú ý:
- Không hỏi câu hỏi kép, câu hỏi cùng lúc nhiều mục đích
- Không hỏi câu hỏi phủ định nhiều theo hai nghĩa
- Câu hỏi không đầy đủ các phương án trả lời
* Phương pháp phỏng vấn sâu (pp đàm thoại):
- Khái niệm: là pp thu thập thông tin một cách trực tếp bằng một hệ thống câu hỏi đã định qua việc trò chuyện, trao đổi trực tiếp với người được khảo sát
- Các bước tiến hành phỏng vấn
Bước 1: Chọn mẫu phỏng vấn
Bước 2: Tiếp xúc sơ khởi với người phỏng vấn
Bước 3: Thực hiện phõng vấn theo kế hoạch đã định
- Ưu điểm:
+ So với điều tra bảng hỏi, PVS diễn ra linh hoạt hơn, sinh động hơn và tạo ra thông tin nhiều chiều hơn Câu hỏi mở trả lời bằng ngôn ngữ của họ
+ PVS có thể tế nhị theo dõi thái độ của đối tượng để xác định độ tin cậy của câu trả lời
+ Có khả năng kết hợp với các pp khác
+ Có thể khai thác những suy nghĩ nội tâm của người được nghiên cứu, có lúc thu thật được những tài liệu có giá trị cao, có chiều sâu và độ tin cậy cao
- Nhược điểm:
+ Tốn kiếm nhiều thời gian, công sức và tiền của
+ Đòi hòi khà năng giao tiếp tốt của người phỏng vấn
+ Dễ gặp phản ứng của đối tượng
+ Khó mã hóa khi xử lý số liệu
+ Những ý kiến thu thập được có tính chất cá nhân nên chưa chắc đã mang tính phổ biến
- Những yêu cầu đối với phỏng vấn viên:
+ Giữ kín thông tin tuyệt đối của người được phỏng vấn
+ Gữ thái độ ghi nhận, động viên,…tạo mối quan hệ tốt
+ Nói năng rõ ràng, đều, giải thích khi cần thiết
+ Không hỏi những câu hỏi đe dọa
+ Để ý thái độ người được phỏng vấn: thái mái hay khó chịu
+ Nên có máy thu âm để hỗ trợ việc ghi chép
2 Cấu trúc của một công trình nghiên cứu khoa học
Trang 3Thông thường dàn ý một đề tài nghiên cứu KHGD gồm các vần đề sau
- Phần mở đầu:
+ Lý do chọn đề tài
+ Mục đích nghiên cứu
+ Đối tượng, khách thể nghiên cứu
+ Giả thuyết khoa học
+ Nhiệm vụ nghiên cứu
+ Phương pháp nghiên cứu
- Phần nội dung:
+ Lịch sử vấn đề nghiên cứu
+ Cơ sở lí luận của đề tài
+ Thực trạng vấn đề nghiên cứu
+ Thực nghiệm khoa học và kết quả thực nghiệm
- Phần kết luận và kiến nghị
- Phục lục: Phiếu trưng cầu ý kiến, bảng điểm, mẫu phiếu dự giờ, mẫu biên bản quan sát,…
- Danh mục tài liệu tham khảo
+ Xếp thứ tự tên theo ABC
+ Tài liệu không có tên tác giả thì xếp theo thứ tự ABC từ đầu của tên cơ quan ban hành, báo cáo hay ấn phẩm
+ Tài liệu tham khảo là sách, luận án, báo cáo phại ghi đầy đụ các thông tin (tên tác giả hoặc cớ quan ban hành, năm xuất bản, tên sách, nhà xuất bản, nơi sản xuất,…)
+ Tài liệu là báo cáo trong tạp chí, bài trong một cuốn sách, ghi đầy đủ các thông tin như sau: t6en tác già, năm công bố, tên tạp chí hoặc sách, tập, số, các số trang
BÀI TẬP CÁC NHÓM
1 Nhóm 1: ĐỀ TÀI: Chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non ngũ phụng
- Đối tượng: Chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ 4 – 5 tuổi
- Khách thể: Trẻ 4 – 5 tuổi và phụ huynh tại trường Mầm Non Ngũ Phụng
- Mục đích: Qua việc phân tích lý luận và tìm hiểu về thực trạng giáo dục thể chất cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường MN Ngũ Phụng từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Nghiên cứu lý luận về đặc điểm phát triển thể chất của trẻ 4 – 5 tuổi
+ Phân tích thực trạng chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường MN Ngũ Phụng + Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường MN Ngũ Phụng
- Bảng hỏi:
Câu 1: Ngoài giờ học trên lớp, anh (chị) có cho trẻ tham gia vào các môn võ hoặc erobic hay không?
Trang 4a Có – vì: + Muốn nâng cao thể lực cho trẻ.
+ Rèn cho trẻ sự mạnh dạn tự tin trước đám đông
+ Giúp cho trẻ có sự dẻo dai, chống bệnh tật
b Không – Vì: + Không có thời gian
+ Không có điều kiện kinh tế + Không cần thiết
c Câu trả lời khác:………
Câu 2: Ở nhà phụ huynh có cho trẻ đến khu vui chơi giải trí không?
a Thường xuyên
b Thỉnh thoảng
c Không bao giờ
Câu 3: Sau giờ học về nhà cháu thường làm gì?
a Xem tivi, điện thoại
b Ăn bánh kẹo
c Thích chơi đùa cùng bạn
d Chơi một mình
BẢNG 1: MỨC ĐỘ RÈN LUYỆN THÓI QUEN KỸ NĂNG CHO TRẺ
Các nội dung rèn luyện
thói quen kỹ năng
Mức độ Thường xuyên Thỉnh thoảng Không bao giờ
1 Đánh răng sau khi ngủ
dậy
2 Đánh răng trước khi đi
ngủ vào buổi tối
3 Rửa tay trước và sau khi
ăn xong
4 Tập thể dục sáng
5
2 Nhóm 2: ĐỀ TÀI: GIÁO DỤC NÂNG CAO KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON TAM THANH
- Đối tượng: Gáo dục nâng cao kỹ năng sống cho trẻ 4- 5 tuổi
- Khách thể: Trẻ 4 – 5 tuồi, phụ huynh 4 – 5 tuổi trường MN Tam Thanh
- Mục đích: Qua tìm hiểu cơ sở lý luận về kỹ năng sống đang hình thành và thực trạng giáo dục
kỹ năng sống ở trẻ trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
4 – 5 tuổi tại trường MN Tam Thanh
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận về các nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi
+ Khảo sát thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường MN Tam Thanh + Đề xuất các giài pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường MN Tam Thanh
- Bảng hỏi:
Trang 5Câu 1: Theo anh (chị) cần giáo dục những kỹ năng sống nào cho trẻ?
a Kỹ năng tự phục vụ
b Kỹ năng bảo vệ sự an toàn của bản thân
c Kỹ năng giao tiếp, ứng xử
d Kỹ năng thích ứng
e Câu trả lời khác:………
Câu 2: Theo anh (chị), chúng ta cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ hay không?
a Có Vì: + Hình thành tính tự lập cho trẻ
+ Để trẻ có thể tự bào vệ bản thân tránh khỏi các nguy hiểm
+Kỹ năng sống giúp trẻ dễ hòa nhập vào cuộc sống c9o65ng động
+ Trẻ được học nhiều thì tốt
b Không Vì: + Không cần thiết phải dạy trẻ sớm
+ Lớn trẻ sẽ tự biết
+ Có người lớn làm thay cho trẻ, không dạy cũng không sao
+ Chỉ cần trẻ biết đọc, biết viết là được
c Câu trả lời khác:………
Câu 3: Theo anh (chị) cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở đâu?
a Ở nhà
b Nhà trường
c Mọi lúc mọi nơi
Câu 4: Theo anh (chị) nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ sâu đây trẻ đã thực hiện đạt ở mức độ nào?
1 Trẻ tự đánh răng
2 Trẻ tự mặc quần áo
3 Trẻ tự xúc ăn
4 Trẻ tự đi vệ sinh
đúng nơi quy định
Câu 5: Anh (chị) hiểu như thế nào về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ?
a Giúp trẻ nhanh chóng hòa nhập và khẳng định vị trí của trẻ trong cộng động
b Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp và có các hành vi ứng xử hợp lý với mọi người
c Giúp trẻ có các kỹ năng tự phục vụ bản thân
d Cả a,b, c đều đúng
e Ý kiến khác
Câu 6: Ở nhà cháu có biết tránh xa những vật, nơi nguy hiểm không?
Vật sắc nhọn (deo, kéo, )
Trang 6ổ điện
Bình nước nóng
Giếng, ao hồ,
3 Nhóm 3: ĐỀ TÀI: NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC TCHT TRONG HOẠT ĐỘNG KHKH VỀ MTXQ CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI TRƯỜNG MN LONG HẢI
- Đối tượng: Nâng cao hiệu quả tổ chức TCHT trong hoạt động về khám phá khoa học về
MTXQ cho trẻ 4 – 5 tuổi
- Khách thể: trẻ 4 – 5 và giáo viên dạy lớp 4 – 5 tuổi trường MN Long Hải
- Mục đích: Qua việc phân tích cơ sở lý luận và thực trạng tổ chức các trò chơi trong hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ 4 – 5 tuổi từ đó đề ra các giải pháp hữu ích, thiết thực nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức các TCHT, và giúp trẻ cũng cố lại kiến thức đã được học và các kỹ năng đã có ở trẻ 4 – 5 tại trường MN Long Hải
- Nhiệm vụ:
+ Tổng hợp 1 số vấn đề lý luận về việc tổ chức TCHT trong hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ 4 – 5 tuổi
+ Nghiên cứu thực trạng về việc tổ chức TCHT trong hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường MN Long Hải
+ Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc tổ chức các TCHT trong hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ 4 – 5 tuổi
- Bảng hỏi:
Câu 1: Thời gian công tác của chị bao lâu?
Câu 2: Theo chị mục đích của việc tổ chức TCHT trong giờ hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ mẫu giáo là:
a Củng cố và chính xác hóa lại vốn biểu tượng cho trẻ về sự vật, hiện tượng trong MTXQ mà giáo viên vừa dạy trẻ trong giờ học
b Phát triển các năng lực nhận thức
c Phát triển các quá trình phát triển nhận thức
d Tất cả các ý kiến trên
e Ý kiến khác
Câu 3: Khi lựa chọn TCHT để tổ chức trong hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ mẫu giáo , chị thường căn cứ vào:
a Vốn kiến thức và kỹ năng của trẻ về đối tượng
b Mục đích, yêu cầu đặt ra của buổi hoạt động
c Điều kiện cơ sở vật chất về đồ dùng – đồ chơi, giáo cụ học tập và các trang thiết bị của lớp học
d Tất cả các căn cứ trên
Trang 7e Ý kiến khác.
Câu 4: Để tổ chức tốt TCHT cho trẻ trong hoạt động KPKH về MTXQ, theo chị giáo viên cần chuẩn bị những gì?
a ĐD – ĐC, gióa cụ học tập có liên quan đến nội dung TC được tổ chức cho trẻ
b Địa điểm và không gian tổ chức trò chơi
c Phương pháp và cách thức tổ chức trò chơi
d Tất cả các ý kiến trên
e Ý kiến khác
Câu 5: Với trò chơi mới do chị thiết kế, chị thường tổ chức hướng dẫn trẻ chơi théo cách thức nào?
a GV giới thiệu tên trò chơi, giải thích cách chơi, luật chơi, sau đó tổ chức cho trẻ chơi
b GV giới thiệu tên trò chơi, sau đó yêu cầu trẻ tự đưa ra cách chơi, luật chơi, sau đó GV chính xác lại cách chơi và luật chơi; và tổ chức cho trẻ chơi
c GV giới thiệu tên trò chơi, giải thích cách chơi, luật chơi (đối với trò chơi có nhiệm vụ chơi khó, hành động chơi phức tạp, GV có thể kết hợp thực hiện một vài thao tác minh họa), sau đó mời 1 số trẻ bất kỳ lên chơi thử rồi mới tổ chức cho tất cả trẻ cùng chơi
d Ý kiến khác
Câu 6: Theo cá nhân chị, có những biện pháp nào để nang cao hiệu quả của việc tổ chức TCHT trong giờ hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ MG 4 – 5 tuổi? (Người được khảo sát tự đưa ra câu trả lời)………
Câu 7: Chị đã tổ chức các TCHT như thế nào trong hoạt động KPKH về MTXQ cho trẻ
Thỉnh thoảng Thường xuyên Chưa bao giờ Trò chơi cũ đã có
Trò chơi cũ có cải tiến về mực độ
chơi
Trò chơi được thiết kế mới
Trò chơi kết hợp trò chơi mới và
trò chơi cũ
TCHT dạng tĩnh
TCHT có yếu tố vận động