MỤC LỤC MỞ BÀI 1 BÀI LÀM 2 I, NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG 2 1 Một số khái niêm 2 II SỰ CẦN THIẾT PHẢI BAN HÀNG LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG Ở VIỆT NAM 2 1 Quyền lợi người tiêu dùng tại Việt nam đang bị xâm phạm 2 2 Quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trước khi Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 ra đời 3 III QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG SAU KHI LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG 2010 ĐƯỢC BAN HÀNH 5 1 Những điểm mới của Luật bảo vệ người tiêu dù.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ BÀI 1
BÀI LÀM 2
I, NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG .2
1 Một số khái niêm 2
II SỰ CẦN THIẾT PHẢI BAN HÀNG LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG Ở VIỆT NAM 2
1 Quyền lợi người tiêu dùng tại Việt nam đang bị xâm phạm 2
2 Quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trước khi Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 ra đời 3
III QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG SAU KHI LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG 2010 ĐƯỢC BAN HÀNH 5
1 Những điểm mới của Luật bảo vệ người tiêu dùng so với pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng 5
2 Thực trạng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sau khi Luật bảo vệ người tiêu dùng 2010 được ban hành 7
3 Biện pháp giải quyết 10
KẾT BÀI 11
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 2MỞ BÀI
Nền kinh tế thị trường tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thành lập, cung cấp các sản phẩm dịch vụ cho thị trường Việc cũng cấp các sản phẩm dịch vụ này trở nên ngày một phổ biến, vì vậy bảo vệ người tiêu dùng là một trong những lĩnh vực được các quốc gia quan tâm, Việt Nam cũng không ngoại lệ Trên thực tế việc xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng hiện nay vẫn diễn ra khá phổ biến, pháp luật bảo vệ người tiêu dùng của Việt Nam được ra đời là một tất yếu khách quan của xã
hội Để nghiên cứu rõ hơn về vấn đề này em xin chọn đề tài : “Sự cần thiết phải ban hành Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam” để nghiên cứu.
Trong quá trình làm bài, do hạn chế về mặt nhận thức, nên còn vướng phải một
số sai sót, em mong thầy cô bỏ qua và giúp em hoàn thiện bài tập này
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 3BÀI LÀM
I, NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG
1 Một số khái niêm.
Người tiêu dùng: là người mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích
tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân, gia đình, tổ chức
Nguyên tắc bảo vệ người tiêu dùng: ( Điều 4 Luật bảo vệ người tiêu dùng)
1 Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm chung của Nhà nước và toàn xã hội
2 Quyền lợi của người tiêu dùng được tôn trọng và bảo vệ theo quy định của pháp luật
3 Bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng phải được thực hiện kịp thời, công bằng, minh bạch, đúng pháp luật
4 Hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không được xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và tổ chức, cá nhân khác
II SỰ CẦN THIẾT PHẢI BAN HÀNG LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU
DÙNG Ở VIỆT NAM
1 Quyền lợi người tiêu dùng tại Việt nam đang bị xâm phạm
Trước khi Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 ra đời: trước khi Luật
bảo vệ người tiêu dùng năm 2010 ra đời , các vụ vi phạm quyền lợi người tiêu dùng xảy ra với quy mô rộng khắp và tính chất cũng như thủ đoạn phức tạp năm
2008, các lực lượng chức năng đã kiểm tra và xử lý 146.958 vụ vi phạm, trong đó
có 15.092 vụ buôn bán hàng cấm, hàng nhập lậu, 18.539 vụ sản xuất, buôn bán
Trang 4hàng giả, hàng kém chất lượng đặc biệt, một số vụ vi phạm có ảnh hưởng lớn đến người tiêu dùng gây bức xúc và hoang mang trong dư luận như: 315.000 điện kế điện tử giả; vụ gian lận cước taxi; vụ sữa melamine trẻ em; vụ gian lận trong đo lường và kinh doanh sảm phẩm xăng dầu; hay vụ mũ bảo hiểm không đảm bảo an toàn chất lượng ;nước tương chứa chất 3-MPCD gây ung thư; sữa đóng hộp không đúng trọng lượng; ghi nhãn sai đối với sữa tươi nhằm lừa dối NTD;ghi nhãn mác là nước mắn cá hồi Bắc Âu sau phải cải chính lại hương cá hồi; vấn đề rau xanh, an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng; việc gian dối taximét của các hãng taxi, chất lượng dịch vụ viễn thông Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, trên thị trường cũng đang xuất hiện nhiều phương thức kinh doanh mới như bán hàng qua mạng, qua điện thoại giao dịch điện tử để đặt mua hàng hoá, dịch vụ từ một nước khác cũng đang phát triển Những phương tiện giao dịch hiện đại tạo sự thuận tiện cho các bên nhưng bên cạnh những tiện ích thì đây cũng là môi trường làm phát sinh những hành vi vi phạm quyền lợi NTD ngày một tinh vi
và phức tạp hơn Những việc này không chỉ gây thiệt hại về tài sản , mà còn gây thiệt hại về sức khỏe và tính mạng của con người
Một thống kê đáng chú ý là từ năm 2004-2008 cả nước có 1634 vụ ngộ độc thực phẩm với 23.894 người bị ngộ độc và 321 người tử vong
Trên chỉ là một phần nhỏ các con số thực tiễn mà người tiêu dùng bị vi phạm quyền lợi có thể thấy tại Việt Nam quyền lợi người tiêu dùng đang bị xâm phạm một cách nghiêm trong với tính chất và mức độ ngày càng phức tạp hơn
2 Quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trước khi Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 ra đời
Ngày 27 tháng 4 năm 1999, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hàng Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng Đây được coi là một điểm nhấn, một bước ngoặt
Trang 5đánh dấu sự quan tâm của nhà nước đối với quyền lợi người tiêu dùng Tiếp theo
đó nhà nước tiếp tục ban hành các văn bản khác như : Nghị định số 69/2001/CP năm 2001 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh bảo vệ quyền lợi NTD Ngoài ra, liên quan đến chất lượng sản phẩm, Nhà nước quản lý bằng Pháp lệnh chất lượng hàng hoá Các cơ quan quản lý nhà nước và bảo vệ pháp luật như
Bộ Thương mại, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính đã phối hợp ra Thông tư liên tịch số 10/2000/TTLT, ngày 27-04-2000 nhằm chống lại các hoạt động làm, buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ hàng giả, góp phần quan trọng bảo
vệ quyền lợi của NTD nước ta…
Tuy nhiên hệ thống pháp luật bảo vệ người tiêu dùng lúc này còn tồn tại nhiều bất cập
- Các quy định về bảo vệ người tiêu dùng còn mang tính tuyên ngôn, khó
thực hiện
- Quy định của pháp luật hiện hành chưa xây dựng được một cơ chế giải
quyết các khiếu nại, để người tiêu dùng có thể tự bảo vệ mình
- Quy định của pháp luật hiện hành chưa có những đặc thù, đủ sức răn đe
để xử lý các hàn vi pháp luật
- Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong công tác bảo vệ
người tiêu dùng chưa được quy định rõ ràng
- chưa có cơ chế hữu hiệu để tổ chức bảo vệ người tiêu dùng hoạt động
một cách hiệu quả
Nhận thấy quyền lợi người tiêu dùng đang bị xâm phạm vô cùng quan trong, cùng với đó, pháp lệnh được ban ra đã thực hiện được 10 năm tuy nhiên quyền lợi người tiêu dùng vẫn bị xâm phạm ngày càng nhiều với những hành vi và thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn
Trang 6Xem xét thực trạng về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam nói trên, có thể thấy rất rõ sự cần thiết của việc ban hành Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để khắc phục tình trạng trên, đảm bảo cho người tiêu dùng Việt Nam được tôn trọng và bảo vệ, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, phát triển đất nước Đáp ứng yêu cầu cấp thiết đó, Ngày 17 tháng 11 năm 2010, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo vệ Quyền lợi người tiêu dùng , Luật bảo vệ người dùng 2010 thay thế cho Pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng năm 1999 Sự ra đời của Luật này đánh dấu một mốc quan trọng trong công tác xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đáp ứng kịp thời yêu cầu của pháp luật cũng như nhu cầu của xã hội trong nền kinh tế xã hội
III QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG SAU KHI LUẬT BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG 2010 ĐƯỢC BAN HÀNH.
1 Những điểm mới của Luật bảo vệ người tiêu dùng so với pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng
- Bảo vệ thông tin của người tiêu dùng
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã đưa nguyên tắc bảo vệ thông tin của người tiêu dùng thành một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật, trong đó khẳng định: Người tiêu dùng được bảo đảm an toàn, bí mật thông tin của mình khi tham gia giao dịch, sử dụng hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu
- Quy định cụ thể về nghĩa vụ của người tiêu dùng
so với Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khẳng định nghĩa vụ của người tiêu dùng trong việc thông tin cho
cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan khi phát hiện hàng hóa, dịch vụ lưu hành trên thị trường không bảo đảm an toàn, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt
Trang 7hại đến tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người tiêu dùng; hành vi của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng
- Các hành vi bị cấm trong lĩnh vực Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã đưa ra các quy định chi tiết và đầy
đủ về các hành vi bị Việc quy định cụ thể này sẽ tạo cơ sở pháp lý cho người tiêu dùng được bảo vệ đầy đủ hơn, đồng thời ràng buộc chặt chẽ hơn các trách nhiệm liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
- Trách nhiệm của bên thứ ba với người tiêu dùng
Bên thứ 3 ở đây có thể hiểu là những đơn vị truyền thông quảng cáo về hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh tới người tiêu dùng Cụ thể, Luật quy định chi tiết trách nhiệm của bên thứ 3 về các vấn đề như: phải bảo đảm chính xác, đầy đủ thông tin về hàng hóa, dịch vụ cung cấp; yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp chứng cứ chứng minh tính xác thực và đầy đủ của thông tin; chịu trách nhiệm liên đới trong trường hợp cung cấp thông tin không chính xác, đầy đủ
- Hợp đồng giao kết với người tiêu dùng, điều kiện giao dịch chung.
- Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đối với
người tiêu dùng.
Luật đã có những quy định mới, tập trung vào vấn đề trách nhiệm bảo hành
và thu hồi hàng hóa có khuyết tật, bồi thường thiệt hại do khuyết tật của hàng hóa gây ra cho người tiêu dùng
Trang 8- Vai trò của tổ chức xã hội trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Luật đã có thêm những quy định mới nâng cao vai trò của tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, góp phần xã hội hóa công tác bảo vệ người tiêu dùng như: quy định quyền tự khởi kiện vì lợi ích công cộng của tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quy định tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được Nhà nước cấp kinh phí và các điều kiện khác khi tổ chức này thực hiện nhiệm vụ được cơ quan nhà nước giao
- Giải quyết tranh chấp tại tòa án giữa người tiêu dùng và các tổ chức, cá
nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo thủ tục đơn giản
- Bổ sung phương thức thương lượng để giải quyết tranh chấp giữa người
tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
- Về việc miễn nghĩa vụ chứng minh lỗi và miễn tạm ứng án phí
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng đưa ra quy định miễn nghĩa vụ chứng minh lỗi và miễn tạm ứng án phí cho người tiêu dùng khi tiến hành khởi kiện các tổ chức cá nhân vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình
2 Thực trạng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sau khi Luật bảo vệ người tiêu dùng 2010 được ban hành.
Luật Bảo vệ người tiêu dùng có hiệu lực từ năm 2011, cho đến năm 2017 Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ NTD Việt Nam (Vinastas) cũng đã có cơ sở ở 53/63 tỉnh, thành phố trong cả nước, Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) đã mở đường dây nóng tiếp nhận thông tin để có giải pháp xử lý, hỗ trợ người tiêu dùng kịp thời kịp thời
Trang 9Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng đã đi vào thi hành được 7 năm Tuy nhiên quyền lợi người tiêu dùng vẫn bị xâm phạm một cách nghiêm trọng
Cục Quản lý cạn tranh (Bộ Công thương) cho biết, trong năm 2016, đã tiếp nhận và xử lý 1.567 vụ việc về khiếu nại tiêu dùng Trong đó, khiếu nại qua Tổng đài 1800.6838 có 1.193 vụ việc và qua hình thức văn bản như email, trực tuyến, bưu điện và trực tiếp có 374 vụ việc
Báo cáo do Cục Quản lý cạnh tranh phối hợp với Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương) và Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) thực hiện
Theo kết quả công bố, đã có 3.000 bản khảo sát được gởi đến 12 tỉnh, thành phố lớn của cả nước Hơn một nửa số người tiêu dùng tham gia trả lời đã từng bị xâm phạm quyền lợi với tư cách là người tiêu dùng trong khoảng thời gian từ năm
2011 đến 2015 (chiếm 56%)
Nhưng có tới 44% số người được hỏi chọn phương án “im lặng và bỏ qua vụ việc” ; 20% chọn phương án “yêu cầu hỗ trợ từ cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD)”; 36% thực hiện việc “khiếu nại đến tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ”
Lý do được người tham gia khảo sát đưa ra cho việc im lặng, bỏ qua vụ việc
là vì giá trị tranh chấp nhỏ (38, 56%); thấy thủ tục khiếu nại, khiếu kiện tới cơ quan có thẩm quyền phức tạp (22,05%); cho rằng đơn vị kinh doanh sẽ không giảiquyết (15,2%); không biết đến quy định pháp luật có liên quan (11,1%); không biết đến cơ quan, tổ chức hỗ trợ giải quyết khiếu nại cho người tiêu dùng (10,75%)
…
Trang 10Khảo sát cũng cho thấy 27% số người tham gia khảo sát đánh giá “chưa tốt” đối với công tác giải quyết khiếu nại người tiêu dùng tại các cơ quan quản lý nhà nước vì quy trình, thủ tục giải quyết phức tạp, rườm rà ; 21% thấy không nhận được sự hỗ trợ hiệu quả từ cán bộ chuyên trách; 19% cho rằng thẩm quyền trong giải quyết vụ việc tranh chấp người còn hạn chế; 16% nói không có cán bộ chuyên trách…
Khảo sát cũng ghi nhận nhóm hàng hóa, dịch vụ được nhiều người tiêu dùng phản ánh nhất là thực phẩm, nước giải khát (19,69%), đồ điện tử gia dụng (13,05%), hàng hoá tiêu dùng thường ngày khác (12,88%), điện thoại, viễn thông (9,17%), thời trang, trang sức (6,57%), du lịch, nhà hàng (5,6%), máy tính, kết nối Internet (5,37%), y tế, chăm sóc sức khỏe (5,2 %)
Như vậy, có thể thấy quyền lợi người tiêu dùng bị xâm phạm vô cùng nghiêm trọng, vì vậy việc ban hành Luật người tiêu dùng là một tất yếu tuy nhiên việc ban hàng Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vẫn chưa giải quyết được triệt để các vấn đề vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
Bởi lẽ:
- Ý thức bảo vệ người tiêu dùng của chính người tiêu dùng còn yếu kém, khi bị xâm phạm về quyền lợi thì thường họ sẽ chọn cách im lặng thay vì
tố cáo
- Việc xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng của các tiểu hương, cách doanh nghiệp ngày càng nhiều, biến tướng tinh vi
- Quy định pháp luật còn chưa rõ ràng, đặc biệt trong việc xác định đâu là người tiêu dùng
Trang 11- Các hình phạt vẫn còn nhẹ nhàng, hay có thể nói, số tiền nộp phạt chỉ là một phần nhỏ trong lợi nhuận từ việc xâm phạm đến quyền lợi người tiêu dùng, vì vậy khiến các tiểu thương, doanh nghiệp bất chấp và không tuân theo quy định của pháp luật
- Các khiếu kiện, khiếu nại của người tiêu dùng chưa thực sự được hồi đáp một cách thỏa đáng, gây tâm lý ngại phản ánh, dẫn đến không thể phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng
- Trình độ chuyên môn của các cán bộ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn yếu kém, mặc dù đã rất cố găng và có thành tựu nhất định nhưng không thể đáp ứng đủ nhu cầu của xã hội
3 Biện pháp giải quyết.
Đầu tiên, cần nâng cao ý thức của người dân, cũng như khuyến khích người
dân khiếu nại, khiếu kiện các trường hợp xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng với
cơ quan chức năng, để cơ quan chức năng có thể phát hiện các trường hợp sai phạm, để tiến hành điều tra, xử lý và bảo vệ người tiêu dùng
Thứ hai, cần có các văn bản giải thích pháp luật rõ ràng hơn, để người dân
dễ dàng hơn trong việc tuân theo pháp luật, cùng với đó cần đưa ra các hình phạt
có tính răn đe hơn
Thứ ba, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần có những phản hồi được hồi
đáp một cách thỏa đáng, tạo niềm cho người tiêu dùng trong việc khiếu kiện, khiếu nại của người dân
Tiếp theo, cần nâng cao năng lực chuyên môn của các cán bộ công tác trong
lĩnh vực quản lý , xử phạt về hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng