pdf-346-2021-8351

12/12/2021 XUẤT BẢN TỪ NĂM 1985 PHÁT HÀNH CHỦ NHẬT HÀNG TUẦN TRÊN TOÀN QUỐC GIÁ 6 800Đ ht tp / / ba op ha pl ua t vn SỐ 346 (8 425) 2 http //baophapluat vnđọC CHậMSố 346 (8 425) Chủ nhật 12/12/2021 lT[.]

12/12/2021 XUẤT BẢN TỪ NĂM 1985

PHÁT HÀNH CHỦ NHẬT HÀNG TUẦN TRÊN TOÀN QUỐC - GIÁ: 6.800Đ

SỐ 346

(8.425)

2 Số 346 (8.425) Chủ nhật 12/12/2021 đọC CHậM http://baophapluat.vn

lTÒA SOẠN: Số 42 ngõ 29

Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội.

* ĐT: (024) 37245180

* Fax: (024) 37245178

* Email: baoplvn2014@gmail.com.

lGPXB số 86/GP-BTTTT

ngày 06/03/2014 do Bộ TTTT cấp.

lGiấy phép sửa đổi, bổ sung

số 290/GP-BTTTT ngày 22/9/2014

do Bộ TTTT cấp

lThiết kế mỹ thuật tại Tòa soạn.

Hà Nội Mới; Cty In Ba Đình.

lCơ quan đại diện:

TP HCM: 200C Võ Văn Tần, P5, Q3, TP HCM

* ĐT: (028)38181281* Email: plvnvp2@gmail.com.

Khu vực ĐBSCL: 109 Trần Văn Hoài, Ninh Kiều, Cần Thơ

* ĐT: (0292) 3819009 *Email: canthophapluatvn@gmail.com.

Duyên hải phía Bắc: 10 Hồ Sen, Lê Chân, Hải Phòng

*ĐT: 0973465555 Email: vanphongplvn@gmail.com;

Miền Trung và Tây Nguyên: 92 Hoàng Văn Thụ, Pleiku, Gia Lai

ĐT: (0269) 365 8888 - 0963 111 333

* Email: baophapluat.mientrungtaynguyen@gmail.com

lVăn phòng đại diện:

Lào Cai: Số nhà 06, lô B2, đường D3, phố Cao Lỗ - TP Lào Cai, tỉnh

Lào Cai ĐT: 0903211537

Phú Thọ: đường Nguyễn Tất Thành, Việt Trì; ĐT: 0981391333.

*Email: vutienplvn@gmail.com;

Quảng Ninh: 701 Nguyễn Văn Cừ, Hạ Long * ĐT: 0912181122;

Nam Định: 455 Trường Chinh, TP Nam Định* ĐT: 0978295869;

Nghệ An: 93 Nguyễn Thị Minh Khai, TP Vinh, Nghệ An * ĐT: 0916635077

* Email: ngotoanbc@gmail.com

Thừa Thiên - Huế: 22 Nguyễn Lương Bằng, TP Huế *ĐT: (0234) 3888666 - 0903029099;

* Email: quangtam07@gmail.com

Đà Nẵng: 93 Dương Trí Trạch, Sơn Trà* ĐT: 0984282929 * Email: Ledanhtao224@gmail.com; Khánh Hòa: 125 Hoàng Hoa Thám, TP Nha Trang* ĐT: 0905555722

*Email: leanhduc.plvn@gmail.com

Lâm Đồng: A22 Trần Lê, TP Đà Lạt * ĐT: 0914876019 * Email: longbc07@gmail.com Đồng Nai: 134 Phan Trung, Biên Hòa *ĐT: (0251) 6273279 – 0918442754

*Email: huynhngochieu7979@gmail.com.vn

Tiền Giang: 242 Nguyễn Công Bình, Trung An, Mỹ Tho, Tiền Giang.* ĐT: 0888616767

*Email: duchien.plvn@gmail.com

Kiên Giang: P24 -10 đường 3/2, Rạch Giá, Kiên Giang.* ĐT: 0843135555

*Email: minhtu.plvn@gmail.com.

MÃ ĐẶT BÁO: B51 Giá: 6.800Đ

TS ĐÀO VĂN HỘI

TRẦN ĐỨC VINH (Thường trực)

TRẦN NGỌC HÀ

HÀ ÁNH BÌNH

BÙI THỊ XUÂN HOA

Liên hệ thông tin - quảng cáo: Nguyễn Sinh Hùng - ĐT: 0349610152

Đại dịch làm gia tăng

lao động trẻ em

Theo kết quả điều tra quốc gia

về lao động trẻ em ở Việt Nam do

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)

tại Việt Nam, Bộ LĐ-TB&XH và

Tổng cục Thống kê công bố vào

cuối năm 2020, Việt Nam có

khoảng 5,3% trẻ em và người

chưa thành niên, độ tuổi từ 5 đến

17 tuổi là lao động trẻ em Tỷ lệ

này tuy giảm sâu so với kết quả

Điều tra quốc gia về lao động trẻ

em lần thứ nhất vào năm 2012 (tỷ

lệ lao động trẻ em năm 2012 là

15,5%), nhưng vẫn còn khá cao,

tương ứng với hơn 1 triệu trẻ em

đang tham gia lao động

Một báo cáo do ILO và Quỹ

Nhi đồng Liên Hợp quốc

(UNICEF) công bố vào tháng 6

năm nay cho thấy, số lao động trẻ

em trên toàn thế giới đã tăng lên

160 triệu và hàng triệu trẻ em

khác có nguy cơ trở thành lao

động trẻ em dưới tác động của

đại dịch Covid-19 Đại dịch đã

đảo ngược xu hướng giảm trước

đó của tình trạng lao động trẻ em

trong hai thập kỷ qua Tại Việt

Nam, đại dịch đã khiến hơn

2.700 trẻ em rơi vào cảnh mồ côi

và hàng trăm em đứng trước

nguy cơ tham gia lao động do

mất cha, mẹ hoặc cha mẹ giảm,

mất nguồn thu nhập để đảm bảo

cuộc sống

Ở Việt Nam, lao động trẻ em

tập trung chủ yếu ở nông thôn,

thường làm những công việc

thuộc lĩnh vực nông, lâm, ngư

nghiệp, công nghiệp và xây

dựng, dịch vụ Hơn 50% lao

động trẻ em phải làm việc trong

những điều kiện nặng nhọc, độc

hại Thời gian làm việc của lao

động trẻ em làm công việc nặng

nhọc khá dài, với 40,6% số trẻ ở

nhóm này phải làm việc nhiều hơn 40 giờ/tuần

“Việc sử dụng lao động trẻ

em chỉ mang lại những lợi ích tạm thời trước mắt, nhưng ảnh hưởng lâu dài về nhiều mặt Trẻ

em phải làm những công việc không phù hợp với độ tuổi, vừa gây tổn hại về sức khỏe, tinh thần, vừa giảm cơ hội học tập, còn gia đình và xã hội sẽ thiếu lực lượng lao động chất lượng cao trong tương lai”, Cục trưởng Cục Trẻ em, Bộ LĐ-TB&XH Đặng Hoa Nam trăn trở

Ba mục tiêu cốt lõi để phòng ngừa lao động trẻ em

Công tác phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em luôn được Đảng, Quốc hội, Chính phủ quan tâm đầu tư Việt Nam đã tham gia, phê chuẩn các điều ước quốc tế nhằm bảo đảm thực hiện quyền trẻ em Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em giai đoạn 2016-2020

Qua 5 năm thực hiện, Chương trình đã được bộ, ngành, địa phương và các tổ chức quốc

tế quan tâm phối hợp, hỗ trợ và thu được kết quả đáng ghi nhận như: hệ thống luật pháp, chính sách liên quan đến lao động trẻ

em ngày càng hoàn thiện; triển khai quy trình hỗ trợ can thiệp lao động trẻ em trên toàn quốc; Việt Nam đã tăng cường hội nhập quốc tế trong công tác phòng ngừa lao động trẻ em và trở thành một trong 15 quốc gia tiên phong tham gia liên minh 8.7 (quan hệ đối tác nhiều bên nhằm xóa bỏ lao động trẻ em phù hợp

với mục tiêu phát triển bền vững

- SDG 8.7)

Chương trình quốc gia về phòng ngừa và giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 782/QĐ - TTg ngày 27 tháng 5 năm 2021

Chương trình được xây dựng dựa trên những thành công và bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện Chương trình phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em giai đoạn

2016 - 2020, Chương trình do Bộ LĐ-TB&XH chủ trì với sự hỗ trợ

kỹ thuật của ILO và UNICEF

Với tầm nhìn dài hạn đến năm 2030, chương trình có ba

mục tiêu cốt lõi: Ngăn ngừa và phát hiện các trường hợp lao động trẻ em trái pháp luật và hỗ trợ và can thiệp cho trẻ em tham gia lao động trái pháp luật và trẻ

em có nguy cơ; nâng cao nhận thức về phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em; nâng cao năng lực về phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em

Tại Hội thảo triển khai Chương trình quốc gia về phòng ngừa và giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 do Bộ LĐ-TB&XH phối hợp với các bộ, ngành, ILO và UNICEF tổ chức, Thứ trướng Nguyễn Thị Hà đã đề nghị các bộ, ngành, đoàn thể, địa phương và các tổ chức chủ động triển xây dựng các kế hoạch, các giải pháp phù hợp với thực tiễn

để làm tốt hơn công tác phòng ngừa giảm thiểu lao động trẻ em theo trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức

Còn theo bà Bharati Pflug, chuyên gia cao cấp của ILO, lao động trẻ em không chỉ gây rủi ro

về uy tín cho Việt Nam với tư cách là một đối tác thương mại quốc tế và làm suy yếu năng lực của lực lượng lao động tương lai của đất nước, mà còn làm xói mòn quyền của trẻ em và gia tăng tình trạng nghèo đói theo chu kỳ

“Việt Nam đã cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc

tế, bao gồm xóa bỏ lao động trẻ

em, theo yêu cầu của các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới Việc thực hiện Chương trình quốc gia phòng ngừa giảm thiểu lao động trẻ em sẽ đảm bảo rằng cam kết này được áp dụng trên thực tế, tạo điều kiện cho Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu; điều này rất quan trọng đối với sự phục hồi kinh tế của đất nước sau Covid-19” - bà Bharati Pflug

nhận định HỒNG MINH

Nỗ lực giảm thiểu lao động

trẻ em từ nhiều chiều cạnh

Ca khúc nâng cao nhận thức cộng đồng

về lao động trẻ em

Có một thực tế rằng, bên cạnh các nỗ lực của Chính phủ, cơ quan chức năng thì lao động trẻ em có thể phòng ngừa được thông qua sự ủng hộ của cộng đồng đối với việc tôn trọng quyền trẻ em, thúc đẩy nỗ lực của toàn xã hội cùng hành động để xóa bỏ lao động trẻ em Do đó, việc tác động nhận thức cộng đồng

về lao động trẻ em là rất quan trọng

Hưởng ứng Năm quốc tế của Liên Hợp quốc về xóa bỏ lao động trẻ em, vào tháng 4/2021, Bộ LĐ-TB&XH, ILO và Hội Nhạc sĩ Việt Nam, phối hợp với UNICEF, Tổ chức Save the Children và Tổ chức Good Neighbors đã có sáng kiến phát động Cuộc thi “Sáng tác ca khúc về phòng chống lao động trẻ em” nhằm mục đích sử dụng sức mạnh của âm nhạc để nâng cao nhận thức cộng đồng và truyền cảm hứng cho các hành động phòng chống lao động trẻ em.

Sau một thời gian thực hiện, cuộc thi nhận được

88 bài dự thi của 68 nhạc sĩ từ khắp mọi miền đất nước và đã tìm ra hai tác phẩm chiến thắng Hai nhạc

sĩ đến từ Hà Nội và TP HCM giành chiến thắng trong cuộc thi đã được trao giải vào đầu tháng 12/2021

“Chúng tôi rất vui mừng khi có tới 68 nhạc sĩ trên khắp Việt Nam tham gia Cuộc thi Sáng tác ca khúc về

phòng chống lao động trẻ em với những bản nhạc chất lượng Cộng đồng nhạc sĩ Việt Nam hết lòng tham gia cuộc đấu tranh cho một tương lai tốt đẹp hơn bằng cách cống hiến các bài hát và buổi hòa nhạc của mình nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về lao động trẻ em” - NSND Phạm Ngọc Khôi, Phó Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Phó Chủ tịch Ban Tổ chức Cuộc thi cho biết.

Bài hát “Em ước mong sao” của nhạc sĩ Trần Văn Hùng nói về ước mơ của các em nhỏ về một thế giới hòa bình, nơi không có lao động trẻ em, không có bệnh tật hay chiến tranh Ca khúc “Trẻ em như búp trên cành” của nhạc sĩ Khánh Vĩnh từ TP HCM nhắc nhở tất cả chúng ta rằng trẻ em tương lai của đất nước -cần được đến trường, các em xứng đáng được yêu thương và chăm sóc.

“Cùng với các chính sách của Nhà nước, sự nỗ lực của toàn dân, toàn quân, và các tổ chức hoạt động vì trẻ em, những ca khúc về phòng chống lao động trẻ em của cuộc thi này sẽ góp phần tích cực làm thay đổi nhận thức của mỗi người và toàn xã hội về vấn đề lao động trẻ em và có các hành động thiết thực tham gia vào chương trình Phòng chống lao động trẻ em giai đoạn 2021-2025 đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành” - Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh.

Do tác động, ảnh hưởng

của dịch Covid-19 và

biến đổi khí hậu, tỷ lệ

lao động trẻ em có xu

hướng tăng ở nhiều

quốc gia Để phòng

ngừa việc sử dụng lao

động trẻ em không đúng

quy định, bảo vệ thế hệ

tương lai, Việt Nam đã

khởi động Chương trình

phòng ngừa giảm thiểu

lao động trẻ em lần

thứ hai.

l Lao động trẻ em luôn là vấn đề nóng của toàn cầu và Việt Nam.

l Trẻ em cần được tạo điều kiện để lớn lên mạnh khỏe an toàn.

Số 346 (8.425) Chủ nhật 12/12/2021 3

http://baophapluat.vn

đọC CHậM

“Tình yêu Tổ quốc bắt đầu

từ những điều nhỏ bé”

Nhạc sĩ Phú Quang là một

trong những cây đại thụ âm nhạc

Việt, sở hữu một sự nghiệp đồ sộ,

có sự ảnh hưởng tới rất nhiều

nghệ sĩ lớn và đi sâu và tiềm thức

khán giả Phú Quang mang phố

cổ, hoa sữa, cây bàng, gió mùa

đông bắc, tiếng dương cầm, nóc

nhà thờ, heo may làm nên một

Hà Nội trầm mặc, lãng mạn, đẹp

như mơ Ông phần lớn không tự

viết lời, chỉ phổ nhạc từ thơ

Nhưng sự rung cảm từ ông qua

thơ ca để đưa vào nhạc, khiến

người nghe đôi khi ngỡ nó chính

là những con chữ do ông viết mới

thấm thía, riêng tư và nao lòng

đến thế

Nhắc đến Phú Quang người

ta chẳng thể nào quên những bản

tình ca gắn với Hà Nội như: “Im

lặng đêm Hà Nội”, “Nỗi nhớ

mùa đông”, “Tình khúc 24”, “Hà

Nội ngày trở về”, “Mơ về nơi xa

lắm”…

Phú Quang kể, ông thích một

cô bạn học dương cầm từ năm 17

tới 24 tuổi Tuy nhiên, tình cảm

cả hai dừng ở mức bạn bè Sau

này cô gái sang Pháp, họ vẫn giữ

mối quan hệ đó Năm 1986, nhạc

sĩ Phú Quang khi đó ngoài 30

tuổi, bắt gặp bài “Tình khúc 24”

của nhà thơ Dương Tường Nhớ

lại chuyện xưa, trùng nhịp cảm

xúc, ông liền phổ nhạc Ông nói

mình “viết chơi ôn lại kỷ niệm”

về một câu chuyện đẹp thời đôi

mươi Hồng Nhung là ca sĩ đầu

tiên thu âm nhạc phẩm

Ông cũng từng nói, viết là để

trả món nợ ra đi, dù chỉ giải thoát

một phần, nên trong nhớ nhung có

đôi phần tiếc nuối: “Ta mơ thấy

em, ở nơi kia xa lắm/Một Hà Nội

ngây ngất nắng/Một Hà Nội run

run heo may/Dạ khúc đêm

nay/Một mình ta/Một mình em”

(Mơ về nơi xa lắm)… Hà Nội qua

ca khúc của ông như một thực thể

độc nhất mà bất kỳ ai yêu Hà Nội

đều có thể cảm nhận được, nghe

được, chạm vào, ôm lấy Và ca

khúc nổi tiếng nhất và đưa tên tuổi

của Phú Quang phải là bài “Em

ơi, Hà Nội phố” Bài hát được Phú Quang phổ nhạc năm 1986, dựa lời thơ của Phan Vũ

Phú Quang từng chia sẻ bài hát “Em ơi, Hà Nội phố” được ông sáng tác trong một hoàn cảnh đặc biệt Trước đó, nhà thơ Phan

Vũ viết bài thơ “Em ơi, Hà Nội phố” trên một căn gác nhỏ phố Hàng Bún, rất gần Nhà máy điện Yên Phụ, mục tiêu đánh phá của không quân Mỹ trong những ngày Hà Nội chìm vào cơn mưa bom bão đạn năm 1972 Thơ viết xong, Phan Vũ cất trong ngăn tủ, thi thoảng mang ra chỉnh sửa, lúc thêm, lúc bớt Thời điểm đó, bài thơ chỉ được ông đọc cho bạn bè thân thiết nghe chứ không được công chúng biết đến

Một buổi chiều, Phan Vũ cùng nhạc sĩ Trần Tiến và Phú Quang gặp nhau tại sân khấu ở quận 3, TP HCM Biết Phú Quang người Hà Nội, nhà thơ Phan Vũ mới khoe: “Anh đọc cho Quang nghe bài này nhé!”

Rồi Phan Vũ say sưa đọc bài thơ

“Em ơi, Hà Nội phố”

Sau khi lắng nghe Phan Vũ đọc, nhạc sĩ Phú Quang rất xúc động Ông nói: “Anh viết cho anh

mà nghe anh đọc, em cứ nghĩ anh viết cho em Anh yên tâm, từ bài thơ này của anh, em sẽ có bài hát rất hay Em tin nó sẽ nổi tiếng”

Và chỉ hai ngày sau, tuyệt phẩm “Em ơi, Hà Nội phố” ra đời Phú Quang đã chọn ra 21 câu thơ trong số 443 câu thơ của Phan Vũ để tạo ra một bài hát để đời “Đó là năm 1986, tôi vừa chơi piano vừa hát cho Phan Vũ nghe Nghe xong, Phan Vũ bảo:

“Quang ơi, nhạc của em làm cho thơ anh lấp lánh lên Anh không ngờ em làm hay thế! Anh rất cảm

ơn em”…

Ông có 25 năm sống ở TP HCM, vì thế khi phải xa Hà Nội ông lúc nào cũng khắc khoải, tràn nỗi nhớ “Đôi lúc, con người ta không biết yêu những điều nhỏ

bé Không yêu những điều nhỏ

bé, sao yêu những điều lớn lao

được? Nếu tôi biết yêu những con đường có bờ tường cũ rêu phong, những con ngõ nhỏ, những chiếc lá rụng, những kỷ niệm, những giọt mưa… thì mới yêu được Tổ quốc, đất nước này

Người ta cứ thích nói những điều

to lớn Nhưng tình yêu bao giờ cũng bắt đầu từ những điều nhỏ

bé Và những mảnh ghép trong thơ Phan Vũ làm mỗi người thêm yêu Hà Nội”

Năm 1987, bài hát được phổ biến trên sóng phát thanh qua tiếng hát của ca sĩ Lệ Thu, trở thành ca khúc nổi tiếng đầu tiên của Phú Quang, đưa tên tuổi Phú Quang gắn với Hà Nội và được nhiều người biết đến

Chẳng phải ngẫu nhiên “Em ơi,

Hà Nội phố” lại được yêu thích, trở thành ca khúc “biểu tượng”

của Hà Nội qua bao thế hệ

“Lời tôi hát cháy lên tia lửa mặt trời”

Nhạc sĩ Phú Quang sinh năm

1949 tại Phú Thọ, quê gốc ở Hà Nội Năm 5 tuổi, ông theo gia đình về Hà Nội để học tập Tới năm 37 tuổi, ông vào Sài Gòn sinh sống và năm 2008 (59 tuổi) lại về Hà Nội sống tới lúc cuối đời Khi vào Sài Gòn sinh sống, chàng thanh niên gốc Hà Nội muốn đi tìm điều mới lạ và có những chuyện buồn bã muốn giã

từ, nhưng chỉ sau ba tháng, ông

đã khao khát trở về “Mà cuộc đời có số phận, 25 năm sau tôi mới quay lại”, Phú Quang từng kể: Nhưng một nửa đời người, tháng ngày ấu thơ đẹp đẽ tới tình yêu đầu tiên, những vui buồn đầu tiên đều ở nơi này khiến Phú Quang dù có lưu lạc bao nhiêu năm vẫn luôn mang Hà Nội trong lòng Và đường phố đó, xe cộ đó, mùa đông đó, góc quán cà phê đó sinh ra như vẫn để dành cho những bản nhạc của ông…

Niềm đam mê âm nhạc đến với nhạc sĩ Phú Quang ngay từ nhỏ và bộc lộ rõ thiên hướng theo nghiệp sáng tác, làm nhạc “Năm

13, 14 tuổi mới đi học tới sơ cấp, nhưng tôi đã nghĩ ra những câu hát rồi hát vu vơ Bạn bè nghe thấy mới hỏi câu này của ai, tôi bảo “của tao, tao sáng tác”

Năm 21 tuổi, Phú Quang chủ trì Dàn nhạc mùa thu thuộc biên chế của Đài Tiếng nói Việt Nam

Ai cũng muốn được chơi cho dàn nhạc này vì một đêm dàn nhạc thu được bốn bài, nhạc công được trả 40 đồng, tương đương một tháng lương cho người vừa tốt nghiệp đại học Ngoài dàn nhạc, Phú Quang còn nhận rất

nhiều việc bên ngoài

Từ năm 1967 tới 1978, Phú Quang công tác tại Nhà hát Giao hưởng - Hợp xướng - Nhạc vũ kịch Việt Nam, đồng thời theo học tại Nhạc viện Hà Nội chuyên ngành chỉ huy dàn nhạc

Năm 1982, sau khi tốt nghiệp với tấm bằng ưu, Phú Quang về công tác tại Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam Năm 1986 ông chuyển về Phòng ca múa nhạc,

Sở Văn hóa - Thông tin TP Hồ Chí Minh và năm 1994 thì chuyển về Nhà hát Giao hưởng

TP Hồ Chí Minh Nhờ được đào tạo bài bản và làm việc trong môi trường giao hưởng chuyên nghiệp nên nhạc sĩ Phú Quang sở hữu kiến thức vững chãi, chắc chắn về nhạc lý, đặc biệt ở mảng chỉ huy

Vì thế, nhạc sĩ Phú Quang có thể tự sáng tác, hòa thanh, phối khí và chỉ huy, đạo diễn cả một đêm nhạc lớn, với đầy đủ mọi âm hưởng từ hùng tráng tới trữ tình,

du dương Một trong những chương trình đáng nhớ nhạc sĩ Phú Quang từng làm là ngay bên sông Thạch Hãn

MC Lại Văn Sâm từng kể:

“Có một kỉ niệm giữa nhạc sĩ Phú Quang và tôi Năm 2007, chúng tôi có làm một chương trình nhân dịp 27/7 Chúng tôi có

ý tưởng đặt một cây piano bên sông Thạch Hãn và nhạc sĩ Phú Quang ngồi đó đánh Sông Thạch Hãn hôm đó không trong, nhưng

từ bầu trời xanh, cùng dòng sông, cây đàn và hình ảnh người nhạc

sĩ hát bài “Kỉ niệm của tôi - kỉ niệm của chính anh với đồng đội

đã hi sinh của mình đã khiến tôi xúc động vô cùng Khán giả Quảng Trị thì không nói làm gì, nhưng chính chúng tôi đã phải bật khóc Chương trình đó làm

trực tiếp nên tôi phải nén lòng lắm mới dẫn tiếp được”

Những năm gần đây, sức khỏe của ông yếu hơn trước nhưng ông vẫn miệt mài làm việc, vẫn tổ chức liveshow Nhờ

có khả năng chỉ huy, đạo diễn và

tự làm cả một chương trình nên Phú Quang cũng là nhạc sĩ hiếm hoi luôn cháy vé khi tự làm show nhạc cho mình MC Quyền Linh từng kể: “Tôi đã từng bỏ tiền mua một cặp vé tại Nhà hát Lớn

Hà Nội để nghe hết một bài “Nỗi nhớ mùa đông” của anh Phú Quang Hôm đó, tôi có gọi điện cho anh Phú Quang nhưng không được nên phải ra chợ đen mua 15 triệu cặp vé đó Tôi hỏi bạn tôi

“bạn thấy đắt không” Anh bạn tôi nói: “Không, với Phú Quang thì không có giá nào mắc cả vì bất cứ ai được nhìn Phú Quang ngồi bên piano hát thì sẽ thấy cảm xúc vô cùng, tràn ngập tình yêu với Hà Nội”…

Ông được trao Giải thưởng Lớn

- Vì tình yêu Hà Nội năm 2020 khi đang nằm viện Ông trở thành người trẻ nhất trong số những người được Giải thưởng Lớn nhưng không thể đến nhận giải Gần 2 năm trước nhạc sĩ phải nhập và được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Việt Xô Fanpage nhạc sĩ Phú Quang sáng 8/12 đăng câu hát trong bài “Lời rêu” của ông để báo tin buồn: “Ngày mai ta bỏ đi/Trần gian xin trả lại ” Ở ca khúc “Tâm sự người

ca sĩ” của Phú Quang có lời kết bằng câu: “Lời tôi hát cháy lên tia lửa mặt trời - niềm hạnh phúc chắt chiu suốt cuộc đời tôi”, như một lời chia tay Ông đã sống nhu thế, một cuộc đời tận hiến vô cùng đẹp đẽ với âm nhạc, luôn còn đó, những tia lửa mặt trời…

MIÊN THẢO

lNhạc sỹ Phú Quang - còn mãi một Hà Nội lộng lẫy và diệu vợi…

“Em ơi, Hà Nội phố ”

Diva Mỹ Linh: Cuộc đời của chú thật đáng sống!

“Tôi nghĩ rằng, cả Hà Nội, người xa xứ, những người sống với

âm nhạc của Phú Quang sẽ rất tiếc thương chú Lúc mới vào nghề,

tôi hát nhạc chú Quang rất nhiều Tôi cũng sống trong gia đình chú

Quang một thời gian cùng với cô Nhung, vợ cũ của chú Quang.

Trong mắt tôi, đó là một gia đình rất hạnh phúc Tôi thực sự biết

ơn khoảng thời gian được làm việc với nhạc sĩ Phú Quang và được

ở gần gia đình chú Chú mất quá trẻ là niềm tiếc thương vô hạn với

mọi người nhưng ở một phương diện khác, sự ra đi của chú cũng là

một sự giải thoát, vì hai năm nay như thế với chú là quá khổ Tôi

tin là chú đã ra đi thanh thản Cuộc đời của chú là cuộc đời đáng

sống, từng phút giây một rất hạnh phúc Tôi tin là như thế”

Nhạc sỹ Phú Quang qua đời sáng 8/12, để lại gia tài với hơn 600 ca khúc, phần lớn đều

mang bóng dáng một Hà Nội rất đỗi riêng tư Nói tới Hà Nội người ta nhớ tới tranh phố

Phái và nhạc Phú Quang, dường như có một Hà Nội thấm đẫm từ những điều nhỏ bé Ông

từng nói: “Tôi yêu Hà Nội, tình yêu cực đoan đến nỗi khi nhìn chiếc lá, trong phút ngông

cuồng tôi đã nghĩ lá ở Hà Nội xanh hơn nơi khác”…

…

Số 346 (8.425) Chủ nhật 12/12/2021

Say sưa “ném đá” theo

số đông!

Theo GS.TS Trần Ngọc Thêm,

ông không nói là bỏ dạy Lễ, bỏ học

Lễ theo cách hiểu là phẩm chất đạo

đức; mà chỉ là bỏ quan niệm và

cách nói “Tiên học lễ, hậu học văn”

theo cách hiểu là phục tùng một

chiều Bởi muốn xây dựng một xã

hội phát triển thì phải có những con

người sáng tạo, để sáng tạo thì phải

chủ động và có tư duy phản biện

Mà đã “Tiên học lễ” rồi thì con

người sẽ trở nên thụ động, không

còn tư duy phản biện nữa Và theo

quan điểm của ông, đó sẽ là những

ứng xử tôn trọng hai chiều, không

chỉ trò tôn trọng thầy, mà thầy cũng

cần lắng nghe, tôn trọng trò, chứ

không chỉ một chiều áp đặt như

trong lễ giáo xưa…

Thực tế, vấn đề chính trong nỗi

lo lắng về sự xuống cấp của văn

hóa trong xã hội không phải ở

chuyện “Tiên học lễ” mà là ở việc

thượng tôn pháp luật Hiện nay,

những quan niệm này đã gắn bó lâu

đời với người dân Việt Nam và để

thay đổi là không dễ dàng Gần đây,

ngành Giáo dục cũng đã đổi mới

chương trình dạy và học, đề cập tới

việc bỏ lối dạy một chiều, bỏ văn

mẫu, bệnh thành tích Để thay đổi

quan niệm đã gắn bó lâu đời với

người dân Việt là một điều không

dễ dàng, khi mà trong giáo dục và

trong xã hội, tính thụ động thể hiện

ở mọi bình diện, mọi khía cạnh: con

cái thụ động trong quan hệ với cha

mẹ; người học thụ động trong quan

hệ với người dạy; người dạy thụ

động trong quan hệ với nhà trường;

nhà trường thụ động trong quan hệ

với bộ máy quản lý giáo dục; cán

bộ, nhân viên thụ động trong quan

hệ với cấp trên; mỗi người thụ động

trong quan hệ với dư luận, sợ bị số

đông “ném đá”… Bởi vậy, để phát

triển tư duy phản biện, thực hành

dân chủ trong giáo dục đòi hỏi

người trên (cha mẹ, thầy cô, nhà

quản lý…) phải vươn lên rất nhiều,

nỗ lực rất nhiều Có thể nói, chính

những “người trên” lo lắng không

theo kịp con cái, không theo kịp

người học là những người phản đối

chủ trương từ bỏ quan niệm “Tiên

học lễ” quyết liệt nhất, là những

người muốn duy trì quan niệm

“Gọi dạ, bảo vâng, lễ phép ngoan

nhất nhà” nhất

Đã đến lúc cần hiểu rằng tri

thức bây giờ, người học có thể tự

tìm ở mọi nơi, thậm chí các em có

thể tìm nhanh hơn người dạy Và

hơn nữa, mọi tri thức không phải

lúc nào cũng đúng, ngay cả những

chân lý mà các nhà khoa học tiên

phong đã nêu ra Vì vậy, vấn đề

không phải ở chỗ truyền thụ kiến

thức cho người học, không phải ở

việc “chở đò” đưa học trò qua sông,

mà là hướng dẫn cho học trò tự

đóng thuyền, tự làm bè, tự tìm mọi

cách qua sông Cần phải thay đổi tư

duy từ dạy kiến thức, học kiến thức

sang dạy phương pháp, học

phương pháp Có hệ thống phương

pháp tốt thì sẽ dễ dàng thích nghi

với mọi môi trường và sự biến đổi

“Chúng ta cần phải có lộ trình và

đồng bộ để thực hiện khát vọng xây

dựng xã hội phát triển mới Để

hướng đến một nền giáo dục có hiệu quả thì cần thay đổi rất nhiều điều Những việc gần đây chúng ta làm như xây dựng chương trình tổng thể, thay đổi sách giáo khoa là đã cố gắng rất nhiều nhưng chưa đủ”, GS.TS Trần Ngọc Thêm nhấn mạnh

Trước sự việc trên, nhà báo Nguyễn Thanh Phong bày tỏ, khi một cuộc tranh luận nổ ra ngay lập tức, nhiều ý kiến xuất hiện trên các trang báo, trên mạng xã hội, đồng tình với GS Trần Ngọc Thêm nhiều, phản đối kịch liệt cũng không ít

Đành rằng, khi có một quan điểm mới đưa ra, sẽ có ý kiến phản biện, tranh luận Phải có phản biện mới làm rõ hơn, sáng hơn, tiếp cận với chân lý hơn và dân chủ hơn Áp đặt một chiều sẽ thủ tiêu sáng tạo

và hạn chế quyền dân chủ Về đề xuất của GS.TS Trần Ngọc Thêm,

có những ý kiến tranh luận không chừng mực, không phải phản biện

mà nặng lời Tranh luận hay phản biện phải có lý lẽ, mang tính học thuật và tôn trọng nhau, đó là văn hóa ứng xử, văn hóa phản biện

GS.TS Trần Ngọc Thêm phải

thốt lên “nhiều người chưa đọc hết bài của tôi đã lao vào “ném đá”

Không riêng gì GS.TS Trần Ngọc Thêm, mà đã có nhiều trường hợp đưa ý kiến đề xuất, bày tỏ quan điểm và chịu sự nặng lời không kém Có nhiều người không cần quan tâm đến nội dung, chỉ cần đọc một cái tựa, một câu trích dẫn thoát ly khỏi ngữ cảnh, nhưng vẫn say sưa “phản biện” - đôi khi lời lẽ thiếu sự tử tế và tất nhiên không thuyết phục

Còn đó những người Việt xấu xí?

Có thể nói, một xã hội có văn hóa phản biện cao chứng tỏ dân trí cao, khi đó sẽ có nhiều người dám bày tỏ quan điểm, đề xuất thay đổi, hiến kế đổi mới, lợi ích của đất nước được mang lại từ những “trí tuệ xã hội” đó Phản biện có văn hóa sẽ nuôi dưỡng tinh thần dân chủ và phát huy trí tuệ xã hội

Ngược lại, tranh luận mà không đi đến đâu là sự lãng phí thời gian, công sức, như lấy trứng chọi đá vậy! Dẫu chúng ta kì vọng vào một tương lai người ta dùng ái ngữ để bàn luận với nhau về chân lý, song

vài tình huống trong thực tại thì

“chân lý không thắng được một

số người”

Không thể phủ nhận, mỗi chúng ta lớn lên từ môi trường văn hóa không có sự phản biện Các thế

hệ con cái vâng lời cha mẹ, thầy cô mới là đạo hiếu lễ nghĩa Cùng với

đó, từ xưa tới nay, trong gia đình và nhà trường, cho tới cả các cơ quan công quyền, thường không duy trì hay khuyến khích các cuộc tranh luận, mà đặc biệt là tranh luận công khai Do những người quản lý, người đi trước, người hơn tuổi, tự xem mình là có vị thế và hiểu biết hơn, nhiều kinh nghiệm, đã tước bỏ

cơ hội được tranh luận đối với những người xung quanh

Ngày nay, gần như mỗi tuần là những cuộc tranh luận, ồn ào bất tận Nhưng điều dễ nhận thấy, trong

đó có rất ít tranh luận đúng nghĩa

mà phần nhiều là các cuộc cãi vã vô

bổ, những cuộc “ẩu đả” về ngôn từ

và rồi quay ra xúc phạm, miệt thị nhau khi không thể chiến thắng được đối phương Cãi vã chán thì

ồn ào, sôi sục đó sẽ bị chìm trong quên lãng bởi những sục sôi mới

Và tất nhiên, rất nhiều vấn đề vẫn nằm nguyên ở đó, mà không có thêm sức mạnh tri thức nào, ngoài những lời khiếm nhã gây sát thương đã được tuôn ra từ rất nhiều giới: giới trẻ, “anh hùng bàn phím” và cả những vị có học hàm, học vị…

Ông Nguyễn Hữu Trí (CEO Công ty Breakthrough Power) từng chia sẻ với NST về cú sốc trong thời gian đầu học tập tại ĐH Quốc

gia Singapore (NUS): “Sinh viên nước ngoài thường kháo nhau: nếu muốn làm bài tập nhóm, thuyết trình được điểm cao thì đừng làm chung nhóm với sinh viên Việt, vì

họ không biết tranh luận dù học rất giỏi” Còn ông Hiroyuki (người Nhật, quản lý một công ty du lịch) thì thẳng thắn: “Người Việt còn phải cải thiện rất nhiều về kỹ năng tranh luận vấn đề”

Nhìn lại, anh Nguyễn Hữu Trí, tốt nghiệp thủ khoa (khoa giao tiếp

đa phương tiện NUS) cho rằng, những hạn chế trong khả năng tranh luận bắt nguồn từ việc giới trẻ Việt thường ít được khuyến khích bày tỏ quan điểm, lập luận riêng ngay từ nhỏ Chính điều này dẫn tới việc sau này khi đứng trước việc tranh luận một vấn đề, hoặc họ sẽ chọn giải pháp im lặng và giấu ấm

ức trong lòng, hoặc lập luận nông

và thiếu kiên trì

Bên cạnh đó, “trước giờ người trẻ Việt có vẻ được giáo dục thiên

về hùng biện nhiều hơn tranh biện, kiểu như một người độc thoại và trở thành trung tâm sự kiện, còn tất cả mọi người chỉ lắng nghe Nếu vấn

đề này được giải quyết thì mọi thứ

sẽ thay đổi đáng kể”, Nguyễn Thanh Việt (ĐH Sheffield, Anh) cho biết Còn với Thanh Võ (ĐH Monash, Úc) thì: “Tôi nghĩ điều cốt lõi là họ chỉ thích nói chứ chưa thật

sự lắng nghe nhau Điều này rất khác với giới trẻ các nước”

Và như thế, điều dễ nhận thấy, dẫu những người tranh luận là trí thức, văn nghệ sĩ, người tranh đấu, trong và ngoài nước, khoa học, bình dân… thì đa phần người Việt coi tranh luận là cãi nhau để giành phần thắng, thỏa mãn sự chiến thắng của bản thân, chứ không phải để tìm ra chân lý Người ta mải nói hơn là dừng lại lắng nghe Chưa

kể, những lời khiếm nhã, công kích,

hạ bệ nhau giữa những người tri thức thật khó tin nhưng lại là sự thật Thật rầu lòng khi những nặng lời mạt sát là những quan điểm cá nhân, sự hả hê khó kiểm soát khi người khác bị “ném đá” mà thôi Trong khi đó, bất cứ sự phản biện nào cũng trên tinh thần xây dựng, nhân văn, tôn trọng sự đa dạng, những quan điểm khác nhau để đi tới một chân lý nào đó Bởi thế, không ngạc nhiên khi chúng ta ở trong tốp 5 dẫn đầu theo bình chọn của Microsoft về những hình ảnh xấu xí, về một bộ phận những người Việt chỉ già đi, mà không có

sự trưởng thành…

NGUYỄN MỸ

VĂN HÓA TRANH LUẬN

lPhản biện không phải là “ném đá” hay công kích cá nhân (Ảnh minh họa)

Khoảng trống văn hóa phản biện

Vài năm trở lại đây, liên tục có những ồn ào trên truyền thông và mạng xã hội bởi bất cứ cơn cớ nào Những ngày qua, khi GS.TS Trần Ngọc Thêm đề xuất không nên tiếp tục sử dụng khái niệm “trồng người” và khẩu hiệu

“Tiên học lễ, hậu học văn”, ngay lập tức là những “ném đá”, sỉ vả - một lần nữa khiến chúng ta giật mình về văn hóa tranh luận của người Việt…

lTranh của danh họa Wassilij Dimitriewitsch Polenow năm 1888 về câu chuyện người đàn bà bị ném đá trong Kinh Thánh

Tân ước.

Không thể thiếu những giá trị nhân văn

“Ngoài kỹ thuật tranh biện, người tham gia nếu thiếu đi những giá trị nhân văn như lắng nghe để cảm thông, tôn trọng, cởi mở để đón nhận các quan điểm khác nhau thì việc tham gia cũng trở nên vô nghĩa”, bà Vũ Thị Mỹ Hạnh (sáng lập viên và quản lý chương trình giáo dục Vietnam Youth to Debate (Y2D), một trong những chương trình lớn và hiếm hoi về hoạt động tranh biện ở Việt Nam) chia sẻ.

VĂN HÓA TRANH LUẬN

Không “thuận tai,

thuận mắt” là… dậy sóng!

Gần đây nhất, chiều 6/12,

mạng xã hội xôn xao trước thông

tin một giảng viên đại học chê tân

Hoa hậu Hòa bình Quốc tế Thùy

Tiên Cụ thể, giảng viên này tên

D, là Phó Giáo sư, Tiến sĩ kiêm

Trưởng khoa của một Trường Đại

học lớn tại TP.HCM

Đăng ảnh Thùy Tiên và một

học trò của mình, giảng viên D

bày tỏ: “Không hiểu ban giám

khảo có mù không mà sao chọn

hoa hậu gì xấu dữ vậy? Thua xa

nữ sinh viên trường , thua học

trò mình khoa , ngành khóa

2004 của ĐH TPHCM, là N.K,

hiện giờ là phóng viên Đài

truyền hình ”

Trong đêm chung kết, Thùy

Tiên được đánh giá cao bởi

những màn trình diễn ấn tượng

cũng như phần trả lời đầy thông

minh trong phần thi hùng biện,

ứng xử và đặc biệt là màn “đối

đầu” cùng người đẹp Ecuador

trong vòng đấu loại cuối cùng

Thế nhưng, ngay sau khi cô

đăng quang, như thông lệ là

những tin đồn thất thiệt bởi mua

giải từ một người chị của hoa hậu

Đại dương Và chính trang chủ

“Miss Grand International 2021”

đã lên tiếng bảo vệ tân hoa hậu

của mình về điều này Thế rồi,

tiếp đó là phát ngôn từ nhà giáo,

một vị PGS khiến dư luận dậy

sóng Những lời lẽ này được cho

là xúc phạm Thùy Tiên và chiến

thắng cô mang về cho quê hương

Mặc dù giảng viên D đã nhiều lần

chỉnh sửa bài đăng, xóa đi những

từ ngữ mạnh, thậm chí là xóa hẳn

bài đăng nhưng vẫn bị dư luận lên

án mạnh mẽ

Giảng viên D cho rằng Thùy

Tiên “quá xấu”, giám khảo Miss

Grand International “như mù”

“Mỗi người đều có nhận xét khác

nhau Cái tôi thấy đẹp thì nhiều

người lại không thấy Khen chê là

điều tất nhiên trong cuộc đời này

Khi đăng tải lên tôi cũng không

nghĩ câu chuyện sẽ đi xa đến thế,

chỉ tính đùa cho vui thôi” Giảng

viên D cũng cho biết, dù đã xin lỗi

và gỡ bài nhưng vẫn có nhiều

người, trong đó có cả học trò của

mình vào trang cá nhân xúc phạm

Nam giảng viên mong tình trạng

này chấm dứt để yên tâm giảng

dạy “Thật lòng tôi không nghĩ câu

chuyện đi quá xa, một người thì sẽ

người này khen và người khác chê

là chuyện bình thường Có lẽ tôi

không có con mắt thẩm mỹ nên

chưa nhìn thấy cái đẹp Vì vậy, có

lời bình luận không chuẩn mực”

Có thể nói, không ai cấm

người khác bày tỏ quan điểm của

mình về thẩm mỹ, đẹp - xấu, bởi

cái đẹp trong mắt mỗi người! Thế

nhưng, cũng giống như trước đây,

một nhà báo đã chê làn da nâu khi

Hoa hậu Hoàn vũ H’Hen Niê đăng

quang… Ở đây là câu chuyện khi

đàn ông luôn cho mình quyền đùa

vui, phán xét về nhan sắc của phụ

nữ! Điều đáng nói, những “câu

đùa” khiếm nhã ấy khá phổ biến

trong cuộc sống, không loại trừ

những người có trình độ học vấn

cao hay thấp… Họ có thể chê bai

từ cô gái thoáng lướt qua trên đường, cho tới hoa hậu của những cuộc thi quốc tế có uy tín

Trên đây, chỉ là một ví dụ cho những tranh luận, nhận xét từ khiếm nhã cho tới ác ý không chỉ trên mạng xã hội Bởi lẽ, ngay cả những nhận xét vu vơ cũng có thể tạo nên một cơn bão tố, một trận cuồng phong, có thể đẩy người khác tới trầm cảm, thậm chí là cái chết cho những điều trời ơi đất hỡi… Nói như vậy, để thấy, mỗi con người cần có trách nhiệm với những “phản biện” của mình…

Một đơn cử khác, GS Võ Tòng Xuân là một chuyên gia nông học được cả thế giới nể trọng Còn nhớ chục năm về trước, ông có viết 1 bài báo, xem xét bỏ Tết cổ truyền,

ăn Tết theo dương lịch như các nước phương Tây Lập luận của ông là Tết này thật sự theo nông lịch, nhiều nước như Hàn Quốc, Nhật Bản chỉ xem đây là một kỳ nghỉ ba ngày GS Xuân cho rằng, chúng ta nghỉ tết, thật sự là quá dài

Trước tết thì đã mất 1 tháng với tâm lý đã tháng chạp, lúc đó chúng

ta bắt đầu quên dương lịch, toàn tính theo ngày âm, rằng bữa nay là mùng mấy tháng chạp rồi?… Sau Tết thì với quan niệm còn mùng còn ăn chơi, còn Giêng còn ăn chơi, nên mất coi như 2 tháng

Đơn hàng xuất khẩu đi các nước khác sẽ bị thiệt hại, chúng ta sẽ bị chậm lại quá lâu so với nhịp chung của thế giới…

Vừa đăng lên, ông bị “ ném đá” rần rần Thậm chí, những năm gần đây, cứ dịp Tết đến

Xuân về, quan điểm này lại được đào xới lại để… “ném đá” rùm beng Đây là thực tế ở Việt Nam, bất cứ điều gì nghe không thuận tai là những trận cuồng phong diễn ra Và tất cả chỉ có thể hạ nhiệt khi có một “mâm cỗ” mới

nổ ra, liên tiếp đến khôi hài

Rào cản tâm thức độc đoán khó thay đổi một sớm, một chiều

Theo nhà báo Hồng Lam, càng ngày, những vấn đề chính trị, thời

sự của xã hội đất nước càng được quần chúng nhân dân quan tâm nhiều hơn, bàn luận nhiều hơn

Gia tăng không khí tranh biện sôi nổi có thể xem là một tín hiệu tích cực, dân chủ trong lộ trình phát triển văn hóa xã hội Nhưng văn hóa tranh biện đang bộc lộ những

lỗ hổng, những khiếm khuyết, lệch lạc… khó có thể khắc phục trong một sớm một chiều Điều này xuất hiện không chỉ trên mạng xã hội

mà ngay cả trên báo chí và hệ thống truyền thông chính thống

Người ta dễ thấy rằng người Việt đang trong giai đoạn thiếu, hoặc yếu nền tảng văn hoá tranh luận

Chúng ta chỉ có ngôn từ để cãi vã

và hơn thua

Nếu như chúng ta cứ nhìn vào tốc độ chóng mặt của các cuộc…

bỉ bôi thì đã ngỡ xã hội có một tinh thần phản biện chẳng thua kém gì các nước phương Tây Thế nhưng, điều đáng nói, ở các nước này, lưu lượng của những tranh luận cởi

mở và nghiêm túc được xem là một dấu hiệu của một xã hội lành mạnh, văn minh Đó là, cũng như

trong một cuộc đấu võ, một tranh luận nghiêm túc là một cuộc tranh luận có qui tắc hẳn hoi, mà trong

đó người tham gia không được, hay cần phải tránh, phạm luật chơi

Những qui tắc chung và căn bản là người tham gia chỉ phát biểu bằng cách vận dụng những lí lẽ logic, với thái độ thành thật và cởi mở, chứ không phát biểu theo cảm tính, hẹp hòi Để đạt những yêu cầu này, người tranh luận nghiêm túc trước khi phát biểu hay đề xuất

ý kiến, đưa ra lời bình phẩm của mình, cần phải xem xét tất cả các trường hợp khả dĩ Như thế, mỗi người khi tranh luận, phản biện thì cần chuẩn bị bằng trí tuệ, sự thông hiểu và được chuyển tải một cách chuyên nghiệp, có văn hóa

Do đó, dù bất kỳ là ở đâu, trong bất cứ diễn đàn nào, kể cả trên blog, những ý kiến tranh luận đều cần đạt tới những chuẩn mực nhất định và phải xuất phát từ sự tôn trọng người đối thoại và cả những ý kiến trái với mình

Luật sư Hà Hải, Đoàn Luật sư

TP Hồ Chí Minh nhận định, trong

xã hội chúng ta, di sản văn hóa Nho giáo vẫn còn rất đậm nét Ta vẫn còn mang mầm tư duy độc đoán ngay trong tâm thức của mình và thường bê nguyên sự độc đoán đó vào để áp đảo người đối thoại Trong phần nhiều các lỗi ngụy biện thường gặp của người Việt, có một tâm lý cơ bản hiện rõ khi tham gia tranh luận, đó chính

là tâm thế hiếu thắng, không tôn trọng người đối thoại Ðể hoạt động phản biện xã hội với ý nghĩa tích cực, trước hết có một nguyên

tắc cần tuân thủ là phải dựa trên nền tảng tri thức, thái độ khách quan, lấy lợi ích của cộng đồng, quốc gia làm mục đích Mọi cuộc tranh luận vì vậy cần được diễn ra trên cơ sở đối thoại hiểu biết, cảm thông và tôn trọng lẫn nhau

“Để tranh luận và phản biện không dẫn đến tổn thương xã hội, chúng ta cần phải có văn hóa phê bình thật sự Ý thức văn hóa phải bắt đầu từ dạy và học cơ bản, bằng những quy ước xã hội được đưa vào các cấp giáo dục, các hoạt động văn hóa - xã hội

Chúng ta không hy vọng sẽ có được văn hóa phê bình trong ngày một ngày hai Có thể phải trải qua vài thế hệ, những đánh giá, nhận xét mới có thể ổn định trong văn hóa phê bình”, luật sư

Hà hải nhấn mạnh

Bà Nguyễn Thị Hương, Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh bày tỏ, trong một thời gian dài, xã hội chúng ta vẫn đề cao nền văn hóa theo chủ nghĩa tập thể, lấy số đông làm chuẩn, coi chân lý thuộc về số đông Phần nào nghiễm nhiên yếu tố cá nhân

sẽ bị coi nhẹ Tuy nhiên, hầu hết các phát kiến, sự sáng tạo, sự thay đổi đều mang dấu ấn cá nhân, đánh dấu vị thế tiên phong của người phát kiến Ủng hộ nó thường chỉ là một thiểu số Khi xuất hiện, bao giờ nó cũng gây hoài nghi, tranh cãi, thậm chí sẽ

bị công kích dữ dội bởi đa số đã quen thuộc với một thực tế được định dạng Bởi vậy, việc thiếu suy xét khách quan không thể tạo ra văn hóa tranh luận được Do đó, khi chưa có được sự tranh luận đúng nghĩa, cởi mở thì sự phát triển sẽ vẫn có những rào cản

Chúng ta chỉ mới bắt đầu vào xã hội hiện đại nên vẫn mang tàn dư của một xã hội tiểu nông, thậm chí cả xã hội phong kiến khi hành

xử Muốn có một nền văn hóa tranh luận, chúng ta phải tự tháo

dỡ những rào cản tư tưởng này…

PHƯƠNG UYÊN

“Sân chơi” nào cũng cần chuẩn mực!

Luật An ninh mạng quy định

rõ những hành vi bị cấm liên quan đến văn hóa ứng xử như:

Xúc phạm nghiêm trọng danh

dự, uy tín, nhân phẩm của người khác; thông tin bịa đặt, sai sự thật xâm phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng…

Những quy định của Luật không xâm phạm đến quyền con người, không cản trở tự do ngôn luận, không cản trở hoạt động bình thường, đúng luật của cá nhân, tổ chức như những thông tin trên mạng xã hội, blog, web phản động tuyên truyền, xuyên tạc Thực hiện đúng Luật nghĩa là bảo vệ chính mình, người thân và gia đình, đồng thời, góp phần bảo

vệ an ninh mạng quốc gia.

Nhiều quan điểm cho rằng, thay vì những cuộc cãi vã mang tính… cá nhân bất tận, dù bất kỳ ở đâu, trong bất cứ diễn đàn nào, kể cả trên trang cá nhân, những ý kiến tranh luận đều cần đạt tới những chuẩn mực nhất định! Đó là phải xuất phát từ

sự nghiêm túc, tôn trọng người đối thoại và cả những

ý kiến trái với mình…

lPhản biện cũng cần phải học! (Ảnh minh họa)

Số 346 (8.425) Chủ nhật 12/12/2021

TÂM ĐIỂM TUẦN NÀY

Người dân đã thấy được

hiệu quả của “Quốc hội

tranh luận”

Ngày 27/10/2021, tại phiên

họp trong Kỳ họp thứ 2 Quốc hội

khóa XV, không khí nghị trường

đã “nóng” với phần tranh luận

thẳng thắn, dân chủ, rất sôi nổi

của các đại biểu Quốc hội

(ĐBQH) xung quanh dự án Luật

Cảnh sát cơ động Trước yêu cầu

đặt ra là việc ban hành Luật Cảnh

sát cơ động sẽ khắc phục những

hạn chế, bất cập sau 7 năm thực

hiện Pháp lệnh Cảnh sát cơ động;

tạo hành lang pháp lý quan trọng

cho lực lượng cảnh sát cơ động

thực hiện tốt nhiệm vụ theo yêu

cầu thực tiễn đặt ra, các ĐBQH

đã tranh luận sôi nổi

Đơn cử như về vấn đề “Có nên

trang bị máy bay cho lực lượng

cảnh sát cơ động”, ĐBQH Hoàng

Đức Thắng (đoàn Quảng Trị) nhấn

mạnh, đây là chính sách lớn, cần

có báo cáo đánh giá tác động cụ

thể Còn ĐBQH Quản Minh

Cường (đoàn Đồng Nai) cho rằng:

“Tội phạm ngày càng dùng nhiều

thủ đoạn tinh vi, thậm chí trang

thiết bị hiện đại thì lực lượng công

an nói chung, cảnh sát cơ động nói

riêng sử dụng máy bay là nhu cầu

cần thiết” ĐBQH Phạm Văn Hòa

(đoàn Đồng Tháp) cho rằng, quy

định trang bị tàu bay cho cảnh sát

cơ động là không hợp lý Tranh

luận với ĐBQH Phạm Văn Hòa,

ĐBQH Đặng Hùng Sỹ (đoàn Bình

Thuận) cho rằng, cảnh sát cơ động

chủ yếu đảm bảo an ninh trật tự,

xử lý bạo loạn, khủng bố nếu sử

dụng máy bay quân đội tham gia

trong các vụ việc thì không phù

hợp chức năng, nhiệm vụ của công

an Kinh phí có tốn kém nhưng

cần tiến lên hiện đại, có thể trước

mắt chưa có nhưng lâu dài cần bố

trí cho lực lượng này…

Có thể thấy quá trình tranh

luận, phản biện đã cho thấy các

ĐBQH đã có những nghiên cứu

kỹ, có trách nhiệm và có tinh thần

phản biện làm rõ nhiều vấn đề,

nhiều góc nhìn mới giúp cơ quan

chủ trì soạn thảo tiếp thu để hoàn

thiện dự thảo Luật nhằm đảm bảo

sự thống nhất, đồng bộ của hệ

thống pháp luật Điều này cũng

cho thấy, giá trị của tranh luận tại

nghị trường là chạm được những

vấn đề “nóng”, chạm đúng và

trúng những vấn đề cử tri cả nước

quan tâm

Còn nhớ, chiều 18/11, Kỳ họp

thứ 10 Quốc hội khóa XIV kết

thúc Điều ấn tượng của kỳ họp

với các các ĐBQH cũng như báo

giới và người dân theo dõi các kỳ

họp là tham luận còn nhiều nhưng

đã giảm, thay vào đó là hình ảnh

những tấm bảng sử dụng quyền

tranh luận liên tục được giơ lên,

mô tả khá sống động hình ảnh của

hoạt động nghị trường Theo thời

gian, người dân đã thấy được hiệu

quả của một “Quốc hội tranh

luận” vào đời sống

Vấn đề này cũng được Tiến sĩ

Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó

Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội

khẳng định trong bài viết “Tranh

luận tại nghị trường” trên báo chí

vào tháng 12/2017 Theo Tiến sĩ

Nguyễn Sĩ Dũng, chính tranh

luận đã làm cho những phiên chất vấn hấp dẫn hơn; các vấn đề được

đề cập trở nên sáng rõ hơn Ðây

là một bước tiến đáng ghi nhận trong quá trình đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội Việt Nam

“Tranh luận tại nghị trường là một hoạt động rất quan trọng trong quy trình quản trị quốc gia Trong nhiều mô hình thể chế, đây có lẽ còn là hoạt động quan trọng nhất

và thực chất nhất của nghị viện…

Tranh luận cũng rất quan trọng đối với Quốc hội nước ta, vì Đảng cầm quyền cũng có đa số trong Quốc hội Chủ trương, chính sách của Đảng chắc chắn sẽ được Quốc hội thông qua Vấn đề là tranh luận tại Quốc hội sẽ làm cho các chủ trương, chính sách đó trở nên sáng

rõ, minh bạch hơn Và Đảng cũng

có điều kiện được cân nhắc thêm

về chủ trương, chính sách của mình khi được nghe ý kiến về sự nhìn nhận vấn đề từ những góc độ khác nhau” – Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh

Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, khi tranh luận tại nghị trường thì không thể xem nhẹ văn hóa tranh luận “Một số vấn đề liên quan đến văn hóa tranh luận cũng cần được quan tâm Thí dụ, văn hóa tranh luận đòi hỏi chỉ được tấn công quan điểm, chứ không được tấn công con người

Hay, lập luận phản biện phải dựa trên chứng cứ và logic, chứ không dựa trên sự suy diễn và quyền thế Dù rằng, liên quan đến hoạt động tranh luận ở nghị trường, vẫn còn tồn tại không ít vấn đề Tuy nhiên, thành tựu đạt được rất đáng được ghi nhận Đây

là một dấu mốc quan trọng trên con đường tiến tới chuyên nghiệp của Quốc hội nước ta”, Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng nêu quan điểm

Văn hóa tranh luận tại tòa -một trong những yếu tố đảm bảo chất lượng xét xử

Ngày 15/3/2018, tại TAND

TP HCM đã diễn ra phiên tòa xét

xử 10 bị cáo nguyên là cán bộ Navibank về tội “Cố ý làm trái gây thiệt hại” Trong phần tranh luận và đối đáp của Viện KSND

TP HCM của phiên tòa này, có một sự kiện là Hội đồng xét xử (HĐXX) đã phải nhắc nhở luật sư

về “văn hóa tranh luận” tại tòa

Cụ thể, một luật sư ý kiến về việc HĐXX không công bằng khi

để các luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho Vietinbank phát biểu nhiều nội dung trùng lặp trong khi một số luật sư khác thì ngắt lời Trước đó, chiều 14/3/2018, một luật sư bị HĐXX mời về chỗ vì trong lúc bào chữa cho bị cáo luật sư này đã bị HĐXX nhắc nhở về thái độ, lời nói khi tranh luận, nhưng luật sư cho rằng ông không thể dừng lại

để sửa 1, 2 từ ngữ, khi bào chữa xong nếu sai thì sẽ xin lỗi sau

Trả lời ý kiến của luật sư về việc này, HĐXX cho rằng HĐXX ngắt lời và mời luật sư về chỗ là bởi lời hành văn bào chữa của luật sư có lời lẽ mang tính xúc phạm các cơ quan tiến hành tố tụng Theo HĐXX, luật sư bào chữa cho các bị cáo trên cơ sở đánh giá chứng cứ nhưng không được mang tính quy chụp Trong lời phát biểu, luật sư tự cho mình quyền được xúc phạm người khác trước, sau đó thấy sai thì xin lỗi nên HĐXX buộc phải mời luật

sư này về chỗ chứ không phải ngắt lời khi luật sư bào chữa về hành vi của bị cáo Theo HĐXX,

để giúp cho HĐXX làm sáng tỏ

vụ án trên cơ sở khoa học pháp lý

và có những phán quyết đúng quy

định pháp luật, Tòa mong trong phần tranh luận các bên cần có thái độ đúng mực, không sử dụng lời lẽ xúc phạm nhau

Dưới góc độ của văn hóa tranh luận nói chung và văn hóa tranh luận tại pháp đình nói riêng,

có thể nói lời nhắc nhở và mong muốn của HĐXX trong phiên tòa ngày 15/3/2018 cũng là mong muốn chung để nâng cao chất lượng xét xử tại Việt Nam

Văn hóa pháp đình được đánh giá từ hai khía cạnh là văn hóa vật thể pháp đình (thường đề cập đến

cơ sở vật chất của tòa án, một phần không thể thiếu để tạo nên một nền văn hóa pháp đình Việt Nam mang bản sắc dân tộc và phù hợp với xu thế phát triển của từng thời đại) và văn hóa phi vật thể pháp đình (thường đề cập đến việc xử lý các mối quan hệ trong

tố tụng và và việc ứng xử trong phiên tòa của những người tham gia tố tụng)

Cả hai khía cạnh văn hóa pháp đình này đều được coi là hai trong những giải pháp đột phá, hữu hiệu để nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án

Chính vì thế, ngày 30/3/2017, TANDTC đã ban hành Hướng dẫn số 136/HD-TANDTC hướng dẫn công tác tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm Một trong những nội dung rút kinh nghiệm theo

hướng dẫn của TANDTC là về tác phong, trang phục, lời lẽ, ứng

xử, bản lĩnh nghề nghiệp của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và thành viên Hội đồng xét xử…

Ở góc độ luật sư - một thành phần không thể thiếu tại chốn pháp đình, Luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch trong bài viết “Văn hóa pháp đình” đăng trên Cổng thông tin của Đoàn Luật sư TP HCM để trao đổi nghiệp vụ đã bày tỏ quan điểm Theo Luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch, nếu như nói về văn hóa vật thể pháp đình chúng ta có thể hình dung ra được những tòa án uy nghi thể hiện tính quyền lực Nhà nước thì nói về văn hóa phi vật thể pháp đình còn nhiều sự phức tạp mà ít được quan tâm đến Chúng ta biết tòa

án là nơi tôn nghiêm, tất cả mọi công dân khi đến tòa án phải có ý thức tôn trọng Nhưng hầu như hiện nay chưa có một quy chế nào

cụ thể để qui định từ tác phong, cách ăn mặc cho người đến chốn pháp đình cả cho dù họ đến tòa án với bất kỳ tư cách nào

“Trong cách ứng xử giữa HĐXX, Viện kiểm sát, luật sư cũng còn nhiều điều để phải bàn Trong cách xưng hô của mình, công tố viên đại diện cho Viện kiểm sát khi đọc cáo trạng hay phát biểu quan điểm của mình chỉ kính thưa HĐXX mà quên đi sự hiện diện của luật sư Điều mà luật

sư chúng tôi quan tâm nhất vẫn là thái độ của HĐXX khi luật sư trình bày luận cứ bào chữa hay tranh luận với đại diện Viện kiểm sát, nhiều thẩm phán đã giơ tay khoác bảo luật sư phải ngồi xuống hay cắt ngang không cho luật sư trình bày đều là những hành vi không tôn trọng luật sư, không dân chủ đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến văn hóa pháp đình Thiết nghĩ, trong xu thế hội nhập hiện nay trong mỗi chúng ta phải tự ý thức được việc thể hiện văn hóa nơi pháp đình một cách nghiêm túc, phát huy tính nhân văn trong xét xử; những tinh hoa của truyền thống văn hóa, đạo đức vốn đã thấm nhuần trong dân tộc ta để ngày một nâng cao vị thế của pháp đình Bên cạnh việc nâng cao ý thức văn hóa pháp đình, các cấp lãnh đạo của ngành Tòa án nên đưa ra những quy định cụ thể hơn nhằm khắc phục tình trạng thiếu sót như hiện nay Điều quan trọng nữa là cần xây dựng kiện toàn hệ thống cơ sở vật chất cho các tòa án cấp quận, huyện theo một mô hình thống nhất để đáp ứng cũng như bảo đảm cho việc xét xử được công bằng, dân chủ hơn và nhất là thể hiện rõ tính quyền lực nhà nước của pháp đình” - Luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch nêu quan điểm

HỒNG MINH

VĂN HÓA TRANH LUẬN

lVăn hóa tranh luận tại tòa - một trong những yếu tố đảm bảo chất lượng xét xử - Ảnh minh họa

Đặt lợi ích của người dân, đất nước lên hàng đầu

khi tranh luận

Chúng ta đều hiểu, tranh luận là một sinh hoạt bình thường trong đời sống xã hội, trong đó những cuộc tranh luận lành mạnh sẽ tạo ra những góc nhìn, tiếng nói đa chiều, thúc đẩy sự tiến bộ Điều này không chỉ cần trong cuộc sống hàng ngày mà

cả trong các hoạt động của hệ thống lập pháp, hành pháp, tư pháp… để từ đó “chân

lý sinh ra trong tranh luận”, mang lại lợi ích cho người dân, đất nước

“Chân lý sinh ra trong tranh luận” và, rất tiếc, chết đi cũng

ở trong đó Nếu như người ta hiểu biết về cách thức lập luận và vận dụng nó phù hợp thì quả thật tranh luận có thể làm sáng tỏ chân lý Ngược lại, nếu người ta lập luận bằng mọi cách chỉ cốt để bảo vệ những định kiến đã có sẵn thì chân lý sẽ chết chìm trong những trận luận chiến kéo dài Có thể, trong trường hợp thứ hai nói trên, tranh luận cũng sinh ra “chân lý”, nhưng mỗi người sẽ được sinh hạ một “chân lý” của riêng mình” – trích bài viết

“Lập luận trong tranh luận” của Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng

VĂN HÓA TRANH LUẬN

Những cuộc khẩu chiến

không hồi kết

Nếu nói đến cuộc khẩu

chiến đình đám nhất giữa nghệ

sĩ và khán giả năm vừa qua, có

lẽ đình đám nhất vẫn là câu

chuyện “khán giả có nuôi nghệ

sĩ hay không”

Sự việc xuất phát từ bài viết

của một đạo diễn sân khấu nội

dung xoay quanh “Khán giả

không nuôi nghệ sĩ” và “nghệ sĩ

không cần tri ân khán giả” Đạo

diễn viết: “Xã hội luôn có sự phân

công lao động nên bất cứ đóng

góp của ngành nghề nào cũng

được trân trọng… Vậy mà nghệ

sĩ sống bằng nghề nghiệp thì phải

mang ơn khán giả, phải nghĩ là

được khán giả nuôi, phải tri ơn

khán giả, phải quan niệm là chén

cơm của mình là khán giả ban

cho? Ủa, sao ngộ vậy?”

Bên dưới bài viết, có không ít

nghệ sĩ vào bày tỏ sự đồng tình

với đạo diễn nói trên Không chỉ

thế, nhiều nghệ sĩ khác bày tỏ

quan điểm trên trang cá nhân, cho

rằng “không có chuyện khán giả

nuôi nghệ sĩ”

Nhạc sĩ Nguyễn Quang phân

tích: “Người nghệ sĩ cũng cần

khán giả đến xem, nhưng không

cần khán giả nuôi Nghệ thuật

phải bỏ sức lao động mới có,

khán giả cũng phải bỏ sức lao

động thì mới có tiền mua vé vào

xem nghệ sĩ trình diễn, để rồi

người nghệ sĩ ngày mai lại ra chợ

mua gạo của khán giả bán Vậy

thì cuối cùng ai nuôi ai? Không ai

nuôi ai cả”

Về phần mình, MC Nguyễn

Cao Kỳ Duyên cho rằng, chữ

nuôi có nghĩa là một bên cho và

một bên nhận, bên nhận không

cần phải trả lại bằng bất cứ hình

thức nào Chẳng hạn như cha mẹ

nuôi con Con không cần làm gì

hết, cha mẹ vẫn nuôi, lo ăn, lo

học, cấp dưỡng mọi thứ

“Còn nói khán giả nuôi nghệ

sĩ thì chỉ đúng nếu khán giả trả

tiền mà nghệ sĩ không cần làm gì

cả, không cần ca hát, đàn, diễn,

múa nói chung là chỉ “ngậm

miệng ăn tiền Đó mới gọi là

nuôi”, Nguyễn Cao Kỳ Duyên

khẳng định

Một nghệ sĩ khác, MC Quốc

Bình đồng quan điểm với đạo

diễn Bùi Quốc Bảo: “Tất cả

chúng ta hoạt động ở nhiều ngành

nghề đều nuôi sống lẫn nhau chứ

chẳng ai được người khác nuôi

không cả” Anh còn nhấn mạnh:

“Đừng cho rằng khán giả là người

nuôi sống nghệ sĩ nữa nhé, vì

nghệ sĩ cũng phải bỏ tiền mình

kiếm được để mua các sản phẩm,

hàng hóa, dịch vụ… do người

khác tạo ra và như thế là nghệ sĩ

cũng đang nuôi sống người khác

đấy thôi”

Còn không ít nghệ sĩ cũng lên

tiếng, cho rằng quả thật nghệ sĩ

không được khán giả nuôi, không

cần tri ân khán giả, thậm chí cá

biệt có người cho rằng khán giả

phải “cảm ơn nghệ sĩ” Những

quan điểm này đã gặp phải làn

sóng phẫn nộ từ công chúng

Khán giả cho rằng, nghệ sĩ suy

nghĩ như thế là “vô ơn”, phủ nhận những thành quả đã đạt được đến

từ sự yêu thương của khán giả

Sự việc chưa dừng lại khi nhiều nghệ sĩ đăng đàn cãi nhau với khán giả trên các diễn đàn, hội nhóm mạng xã hội Có những nghệ sĩ thì tự viết bài đăng đầy bức xúc trên trang cá nhân, kéo theo không ít nghệ sĩ khác vào mỉa mai, nói xấu khán giả Cuộc khẩu chiến này kéo dài đến vài tháng trời, và cuối cùng, một số nghệ sĩ xin lỗi khán giả, một số nghệ sĩ khác vẫn tỏ thái

độ bất cần

Chuyện nghệ sĩ cãi nhau với khán giả không phải là chuyện hiếm hoi Nữ ca sĩ chuyển giới Hương Giang cũng từng có một cuộc “khẩu chiến” quyết liệt với khán giả Khi một bộ phận cư dân mạng lập các group “anti Hương Giang”, nữ ca sĩ đã đăng đàn chỉ trích ngược khán giả Sau đó, cô dọa kiện những người nói xấu mình và đăng cả những hình ảnh

để chứng minh cô đã báo công an làm việc với những người nói xấu

cô trên mạng Cuộc đấu khẩu qua lại cũng kéo dài nhiều tháng trời khiến cho hai bên không còn muốn nhìn mặt nhau

Nhiều nghệ sĩ khác cũng từng

sa đà vào các cuộc từ tranh luận đến cãi nhau với khán giả Có nghệ sĩ, bức xúc vì khán giả nói xấu mình Có nghệ sĩ, bị chê sản phẩm không tốt, hát chưa hay, diễn còn cứng, liền lên đáp trả

chan chát với khán giả, cho rằng khán giả thiếu công bằng, hoặc thậm chí chưa hiểu hết ý đồ của nghệ sĩ Và lẽ dĩ nhiên, những lời đáp trả đó dễ dàng dẫn đến những mâu thuẫn gay gắt giữa đôi bên

Được gì và mất gì?

Nếu nói nghệ sĩ tranh cãi với khán giả sẽ được những gì, có lẽ khó ai trả lời Hoặc, thứ duy nhất

mà họ đạt được chính là sự thỏa mãn cơn nóng giận nhất thời, là cái tôi được hả dạ

Nhưng, trong cuộc tranh luận với khán giả, dầu hai bên, bên nào đuối lý đi nữa, thì phần thua bao giờ cũng thuộc về nghệ sĩ

Đó là cái “thua” về lòng người,

về cảm tình Bởi, sau mỗi một cuộc khẩu chiến như thế, trong mắt khán giả, nghệ sĩ chỉ là một

kẻ háo thắng, thích cãi cọ, thiếu tôn trọng khán giả

Như cuộc “khẩu chiến” dai dẳng khán giả có nuôi nghệ sĩ hay không nói trên, dù không phân định đúng sai, nhưng câu nói ấy mãi mãi còn đó, như cái dằm trong lòng khán giả Từ sau cuộc cãi nhau đình đám ấy, dường như vị thế của làng giải trí Việt đã ít nhiều sứt mẻ đi trong lòng công chúng

Hơn nửa năm trôi qua, nhưng giờ đây, thi thoảng, có scandal nào xảy ra đối với nghệ sĩ, vẫn không ít khán giả nhắc lại chuyện

cũ, để khẳng định rằng, nghệ sĩ có coi khán giả là người nuôi sống

mình đâu, khán giả có là gì trong lòng của nghệ sĩ đâu? Một hố sâu ngăn cách giữa khán giả và nghệ

sĩ cũng đã hình thành từ ngày ấy,

mà không biết các nghệ sĩ, với bao nhiêu thời gian và nỗ lực mới

có thể lấy lại được

Hay như sự việc của Hương Giang Cô từng là một nghệ sĩ đáng nể trong lòng công chúng

Công chúng yêu mến, nể phục bởi cô là nghệ sĩ chuyển giới đầu tiên trong nước đạt được nhiều thành tựu trong sự nghiệp nghệ thuật đến như thế Cô đã vượt qua hoàn cảnh, qua mọi định kiến để khẳng định chính mình trong làng giải trí Việt Nam và khu vực

Thế nhưng, dường như mọi tình yêu mến ấy đã không còn nữa sau những cuộc cãi vã vô

bổ Dù rằng cuối cùng Hương Giang đã phải “chịu thua”, viết tâm thư xin lỗi, nhưng mọi thứ

đã quá trễ tràng

Chuyện nghệ sĩ bị “anti”, bị khán giả không ưa, nói thế này thế kia cũng là chuyện thường trong làng giải trí Nhưng đáng ra, Hương Giang nên tiếp nhận những lời nói không hay, sự không thích của khán giả với một tâm thế khác, mang theo sự cầu thị thì từ đầu, mọi chuyện đã khác

đi nhiều Nếu mở lòng ra với khán giả, cô có thể sẽ “hóa thù thành bạn”, biến lượng antifan thành khán giả trung thành Đáng tiếc, để cho sự ngạo mạn và cái tôi lấn át, cô đã đánh mất đi sự

quý trọng của khán giả

Đến nay, dù mọi chuyện đã qua khá lâu, nhưng Hương Giang vẫn không thể trở lại vị trí như xưa trong lòng khán giả lẫn trong showbiz Việt

Nghệ sĩ, nếu phát sinh mẫu thuẫn với khán giả, có lẽ việc đầu tiên nên làm là nhìn nhận đúng sai

từ phía bản thân mình, đồng thời, coi những lời chỉ trích là động lực

để thay đổi, với tâm thế học hỏi, tiếp thu và sửa mình, thì sẽ dễ dàng dập tắt được ngọn lửa khẩu chiến, giữ vững được vị trí trong lòng người hâm mộ

Nhưng có lẽ, tốt hơn hết, một nghệ sĩ có bản lĩnh, có tầm sẽ không bao giờ để xảy ra những cuộc tranh luận, dù lớn dù nhỏ với người hâm mộ Những nghệ

sĩ bản lĩnh hầu như có thể ngăn chặn những cuộc tranh cãi trước khi nó kịp bùng ra bởi trong lòng

họ, khán giả luôn chiếm một vị trí đặc biệt Họ yêu quý, tri ân khán giả và lấy cả tấm lòng ra đối đãi với khán giả

Ta có thể thấy được hành xử chuẩn mực ấy ở nhiều ngôi sao danh tiếng trong làng nghệ thuật Việt: Thanh Lam, Mỹ Linh, Hồng Nhung, Trần Thu Hà, hay những thế hệ nghệ sĩ kế cận như Mỹ Tâm, Lam Trường, Đan Trường

Họ chính là những tấm gương để các nghệ sĩ trẻ đang đặt cái tôi quá cao cần học hỏi Bởi, “bông lúa chín là bông lúa cúi đầu”

NGỌC MAI

Đấu khẩu với khán giả, NGHệ Sĩ ĐượC, MấT GÌ?

Có không ít nghệ sĩ đã

sa đà vào các cuộc tranh cãi, đấu khẩu với khán giả, không bên nào chịu nhường bên nào Và kết quả là họ mất nhiều hơn được

lVị đạo diễn sân khâu châm ngòi

cho cuộc khẩu chiến bằng phát ngôn

“khán giả không nuôi nghệ sĩ”.

lHoa hậu chuyển giới Hương Giang đánh mất tình cảm trong lòng người

hâm mộ bởi “khẩu chiến” với khán giả

lĐấu khẩu khiến hình ảnh của nghệ sĩ sứt mẻ trong lòng khán giả

(Ảnh minh họa)

8 Số 346 (8.425) Chủ nhật 12/12/2021 http://baophapluat.vn

VĂN HÓA TRANH LUẬN

“Nỗi e sợ của các trọng tài

quốc tế”

Người hâm mộ Việt và không

ít quốc gia trên thế giới, khi nhắc

đến lượng “fan cuồng” bóng đá

của Việt Nam trên mạng xã hội

thường bày tỏ sự e ngại bởi

những hành xử quá khích của họ

Tại nhiều trận đấu quốc tế, chỉ

cần cảm thấy bất bình vì trọng tài,

vì cầu thủ nước bạn, lập tức sẽ có

hàng loạt fan hâm mộ cõi mạng

săn lùng ra Facebook cầu thủ,

trọng tài để tấn công

Vào tháng 6 vừa qua, sau

trận Việt Nam - UAE, cho rằng

đội tuyển Việt Nam đang bị đối

xử bất công, các cổ động viên quá

khích của Việt Nam đã tràn vào

facebook cá nhân của ông Ali

Sabah để bình luận những lời khó

nghe, thậm chí vị trọng tài người

Iraq còn bị dọa giết

Trên trang cá nhân, ông Ali

Sabah viết: “Tôi bị xúc phạm bởi

những bình luận của người hâm

mộ Việt Nam Tôi chịu trách

nhiệm trước luật pháp, nhưng

không hiểu vì lý do gì họ chửi bới

và xúc phạm tôi, thậm chí họ còn

đòi giết tôi Tôi cần cơ quan pháp

luật giúp giải quyết việc này”

Trước ông Ali Sabah, trọng tài

Ahmad Alali (Kuwait), người

điều khiến trận Việt Nam với

In-donesia cũng bị “ném đá” dữ dội

vì bỏ qua một số lỗi cầu thủ

In-donesia đá xấu với các cầu thủ

Việt Nam Sự tấn công dữ dội của

các cổ động viên quá khích từ

Việt Nam đã khiến trọng tài Ali

Sabah phải tạm khóa tài khoản

Đây không phải là lần đầu tiên

các cổ động viên quá khích Việt

Nam có hành vi chửi bới, tấn

công trên mạng xã hội Năm

2013, khi trọng tài Cuneyt Cakir

rút thẻ đỏ với Nani của MU trong

trận đấu với Real Madrid tại

Champions League, các cổ động

viên quá khích của MU ở Việt

Nam cũng như trên toàn thế giới

tràn vào trang cá nhân của vị

trọng tài này chửi bới, dọa giết

Chính sự “điên cuồng” của

một bộ phận cộng đồng mạng

như trên đã khiến họ được

nhiều fan hâm mộ quốc tế

mệnh danh là “nỗi sợ hãi của

các trọng tài” trước các trận đấu

giữa các đội tuyển quốc tế với

đội tuyển Việt Nam

Ứng xử quá khích của cư dân

mạng Việt Nam không chỉ diễn ra

trong lĩnh vực bóng đá Trong

làng giải trí, nhiều sao quốc tế

cũng trở thành “nạn nhân” của sự

ném đá từ cộng đồng mạng Việt

Nam khi giữa họ và một nghệ sĩ

thần tượng nào đó của Việt Nam

có tranh chấp Cạnh đó, thi

thoảng người ta cũng chứng kiến

cảnh nhiều “anh hùng bàn phím”

Việt Nam vào để lại những lời

đùa cợt khiếm nhã, tục tĩu về hình

thể, ăn mặc của nghệ sĩ ngoại

Trong các vấn đề xã hội khác,

lực lượng “anh hùng bàn phím

Việt” cũng nổi tiếng khi xảy ra

không ít trận khẩu chiến kịch liệt

với cư dân mạng quốc tế liên

quan đến nhiều vấn đề

Cách đây ít lâu, cư dân mạng

Việt Nam “dậy sóng’’ khi phát hiện bản tin xuyên tạc sự thật đến từ nhà đài YTN News Phía này dẫn thông tin công khai chê bai khu cách ly tại Đà Nẵng nghèo nàn, thậm chí các cán bộ Việt Nam đã đối xử tệ bạc với 20 công dân đến từ vùng dịch Daegu, Hàn Quốc

Ngay lập tức, làn sóng chỉ trích, đòi nhà đài này cùng nhóm

du khách phải xin lỗi đã bùng nổ trên mạng xã hội Chỉ sau vài giờ đăng tải, hashtag #Apologize-ToVietNam (Xin lỗi Việt Nam đi) hay #KoreansStopLying (Người Hàn hãy ngưng nói dối)

đã vào top tìm kiếm thịnh hàng trên Twitter

Sự lên tiếng chừng mực từ cư dân mạng đã khiến nhà đại diện phía Hàn Quốc phải lên tiếng xin lỗi, đính chính Tuy nhiên, bên cạnh những lời phản ứng văn minh, thì cũng có không ít những

kẻ lấy danh nghĩa “đòi công bằng” mà tấn công, chửi bới trên

kênh Youtube và mạng xã hội của phía đài Hàn Quốc

Theo khảo sát của Microsoft vào tháng 2/2020, chỉ số văn minh trên không gian mạng -Digital Civility Index (DCI) của Việt Nam đang đứng thứ 5/25 của thế giới (chỉ số càng cao, mức độ văn minh càng thấp) - sau Nga, Colombia, Peru, Nam Phi

Khảo sát này của Microsoft nhằm tìm hiểu nhận thức của thanh thiếu niên và người trưởng thành trên 25 quốc gia về cuộc sống trên mạng và những trải nghiệm của các đối tượng này đối với 21 rủi ro do các hành xử không đúng mực gây ra

Cũng theo khảo sát của Mi-crosoft, top 5 chủ đề người Việt Nam thường có những hành xử không đúng mực bao gồm các mối quan hệ tình cảm (48%), giới tính (48%), ngoại hình (35%), chủng tộc (23%) và quan điểm chính trị (23%)

“Rác trên mạng” đến từ hành xử thiếu văn minh

Những năm qua, mạng xã hội khá thịnh hành những “diễn đàn”, những “nhóm riêng tư”, ở đó tập hợp những người có cùng mối quan tâm, để cùng nhau bàn luận

về những chủ đề nào đó Tuy nhiên, đây lại cũng là “mảnh đất”

khá tự do cho lực lượng “anh hùng bàn phím” tha hồ tự tung tự tác Thực tế là, tại những diễn đàn, nhóm nói trên, nhiều “anh hùng bàn phím” tham gia bàn luận về các vấn đề chính trị, xã hội dù chưa thực sự chứng kiến hay hiểu rõ Không chỉ thế, họ còn chia sẻ các thông tin, hình ảnh, video nhảm nhí, thiếu chuẩn mực đạo đức, tung tin giả có nội dung xấu, độc, thông tin sai sự thật trên mạng xã hội để câu like, câu view, làm ảnh hưởng đến trật

tự an toàn xã hội

Bất cứ một sự việc dầu lớn, dầu nhỏ xuất hiện, lập tức mạng

xã hội xuất hiện hàng loạt ý kiến

trái chiều Và sau đó là những cuộc công kích mạnh mẽ dành cho các “nhân vật chính” trong

sự việc, rồi lan dần ra đến công kích, chửi bới, thóa mạ những ai đưa ý kiến trái chiều với mình

Rồi có cả những trường hợp

bị “vạ lây” trước cơn giận dữ của cộng đồng mạng Đó là khi nhiều nghệ sĩ trong showbiz Việt

bị lên án vì thiếu minh bạch trong hoạt động từ thiện, quảng cáo sản phẩm kém chất lượng, hành xử lệch lạc, để rồi hàng loạt nghệ sĩ khác, dù sống chuẩn mực, dù vẫn cống hiến cho nghệ thuật, vẫn bị “anh hùng bàn phím” lao vào trang cá nhân chửi bới, tấn công

Có những thời điểm, người ta

ví von, mạng xã hội như đang

“nhiễm độc” bởi hàng loạt thông tin giả mạo, đồn nhảm, tiêu cực

Những thông tin ấy được coi là

“rác trên mạng”, đến từ hành xử thiếu văn minh của một bộ phận

cư dân mạng

Trước đó, ngày 17/6/2021,

Bộ Thông tin và Truyền thông đã

có Quyết định số 874/QĐBTTTT ban hành “Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội” Bộ Quy tắc này gồm 3 chương, 9 điều, được xem là “thể chế mềm” điều chỉnh các hành vi ứng xử, chuẩn mực đạo đức, văn hóa trên môi trường mạng và có tính chất khuyến nghị đối với các

tổ chức, cá nhân, nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội

Mục đích chính của Bộ quy tắc ứng xử này là nhằm tạo điều kiện lành mạnh mạng xã hội tại Việt Nam, đảm bảo quyền tự do

cá nhân, quyền tự do kinh doanh, không phân biệt đối xử nhà cung cấp dịch vụ trong và ngoài nước, phù hợp với chuẩn mực, thông

lệ, các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia

Đồng thời, Bộ Quy tắc hướng đến xây dựng chuẩn mực đạo đức

về hành vi ứng xử trên mạng xã hội, giáo dục ý thức, tạo thói quen tích cực trong các hành vi ứng xử của người dùng trên mạng xã hội, góp phần xây dựng mạng an toàn, lành mạnh tại Việt Nam

Bộ quy tắc ứng xử trên mạng

xã hội chỉ mang tính chất khuyến cáo, khuyến nghị, nhưng khi xảy

ra các hành vi vi phạm pháp luật, các tổ chức, cá nhân sai phạm sẽ

bị xử lý theo các quy định của pháp luật

Thời gian qua, đã có không ít trường hợp bị xử phạt từ vài triệu đồng và lên đến 20 triệu đồng vì các hành vi, phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng

Điều quan trọng nhất ở đây vẫn là ý thức từ mỗi người dùng mạng xã hội Dù mạng xã hội có thể giúp người dùng ẩn danh, nhưng mỗi một lời bình luận, mỗi một chia sẻ sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến cả cộng đồng, môi trường mạng xã hội nói chung Những bình luận thiếu trách nhiệm cũng rất có thể sẽ khiến chủ nhân của nó bị “tuýt còi”, chịu chế tài hoặc vướng

vòng lao lý TRÂN TRÂN

Anh hùng bàn phím,

Họ LÀ AI?

Anh hùng bàn phím là một lực lượng vô hình, nhưng có “quyền lực” không nhỏ trên mạng xã hội Và cư dân mạng Việt Nam được đánh giá

là một trong những nhóm “anh hùng bàn phím” có chỉ số thiếu chuẩn mực trong hành

xử hàng đầu cõi mạng

lTrọng tài Ali Sabah từng là nạn nhân trước sự tấn công trên mạng của cổ động viên quá khích người Việt.

Ngôi đình của chợ bán yếm xưa

Đình Đồng Lạc (đình chợ bán yếm lụa)

ở 38 phố Hàng Đào - Hà Nội được xây

dựng vào thời nhà Lê (thế kỷ XVII) Đình

thờ các vị thần trong Tứ trấn của Thăng

Long Hà Nội thần Bạch Mã trấn phía

Đông, Linh Lang vị thần trấn phía Tây,

Cao Sơn vị thần núi non trấn phía Nam

kinh thành xưa Do nhiều biến động của

lịch sử, ngôi đình đã bị phá hủy hoàn toàn

Năm 1941, đình được xây dựng lại với quy

mô hai tầng, một tầng dùng để bán hàng và

một tầng để ở Năm 1956, nơi đây được sử

dụng làm cửa hàng bách hoá

Năm 2000, trong khuôn khổ hợp tác

giữa hai Hà Nội (Việt Nam) và Toulouse

(Pháp), đình Đồng Lạc đã được dựng lại

đúng theo dáng xưa với kiến trúc nghệ

thuật độc đáo Các nhà tôn tạo ngôi đình

Đồng Lạc đã hết sức chú ý đến cổng đình

Các cánh cửa của cổng ra vào vẫn được

phân bổ theo nguyên tắc truyền thống: cửa

giữa to cao, cửa hai bên thấp Tất cả những

chữ Hán ở cổng đình và ở một số câu đối

treo ở gian trong, cách cổng đình một cái

sân trời và ở trên gác hai của ngôi đình đều

được cán bộ Viện Hán Nôm đến dập chữ,

rồi thuê thợ phục hồi như cũ

Vật thể quan trọng nhất còn lại của đình

Đồng Lạc chính là một tấm văn bia gắn

trên tường bên phải gần điện thờ trên tầng

hai “Trăm năm bia đá cũng mòn”, tấm văn

bia dầu dãi nắng mưa rất khó đọc, tuy thế

Giáo sư Trần Quốc Vượng vẫn đọc được

bốn chữ “Quyến yếm thị đình” (diễn nôm:

Đình của chợ bán yếm lụa) Tấm bia đá

dựng năm Tự Đức - Bính Thìn (1856) có

ghi rõ nội dung “Đình chợ có bán yếm lụa

do hiệu chủ Nguyễn Công Trung và vợ là

Nguyễn Thị Từ Thiết xây dựng từ thời Lê,

quy mô rộng rãi Nhưng vì chiến tranh,

đình bị phá hủy Về sau, ông Hà Đình

Nguyễn Cảnh Thê đứng ra lo việc trùng tu

lại ngôi đình, giao cho ông Trần Hợp Tài

và Nguyễn Bá Lân trông nom, xây dựng

Người ở phường Đồng Lạc là Dương Nghĩa Hợp vốn thích làm việc công đức đã cúng 100 quan tiền kẽm để chi dùng cho việc chung Bản chợ nghĩ đến tình nghĩa

“biếu đào tặng mận” đã cùng nhau hội họp bầu con thứ của ông là Lương Văn Tín, tên

tự là Doãn Tái, tên hiệu là Nhã Giảng được tòng tự tại đình để tỏ rõ đạo trung hậu, bèn khắc vào bia để truyền lại cho muôn đời”

Hiện nay, tại đình Đồng Lạc, những hoạt động nghệ thuật được thực hiện định

kỳ hàng tháng Đến đây, bạn sẽ được chiêm ngưỡng các sản phẩm làng nghề truyền thống độc đáo, các sản phẩm đồ thủ công mỹ nghệ làng nghề như đồ sơn mài cao cấp, mây tre đan, lụa Lãnh Mỹ A

Điều đặc biệt, mỗi sản phẩm trưng bày đều mang trong mình một câu chuyện riêng và

là sự kết hợp giữa bàn tay và trí óc tài tình của các nghệ nhân, thợ giỏi của Hà Nội, với các nhà thiết kế đến từ châu Âu Ngoài

ra, nơi đây còn là nơi tổ chức các buổi tọa đàm và triển lãm định kỳ vào tuần thứ hai hàng tháng, với khách mời là các nghệ sĩ, các nhà nghiên cứu, học giả uy tín nhằm tạo ra một địa điểm giao lưu văn hóa cho những người yêu di sản

Và con đường tơ lụa vang bóng một thời

Theo GS Trần Quốc Vượng, ngày xưa Thăng Long là một thành phố sông, hồ Số

38 Hàng Đào xưa có lẽ là một chợ bán yếm của một phường chuyên nghề dệt nhuộm truyền thống Dãy nhà số chẵn được xây dựng theo thuật phong thủy, bao giờ cũng thấp hơn dãy nhà số lẻ Xưa, bên kia phố Hàng Đào có hồ Thái Cực thông với hồ Gươm bằng một con lạch nhỏ, sau bị lấp lại thành phố Cầu Gỗ Cũng ngày xưa ấy, hai phường Đông Lạc và Thái Cực cùng chung một phố bán hàng vậy nên Hà Nội

36 phố phường đã có tình trạng “một phường hai phố” và “một phố hai phường”

Theo truyền thuyết, nghề trồng dâu nuôi tằm ươm

tơ lụa có ở nước ta

từ thời Hùng Vương

và Công chúa Thiều Hoa con Vua Hùng thứ 6

đã phát minh ra nghề dệt lụa

Xung quanh Thăng Long xưa, dệt lụa xuất hiện như một nghề truyền thống vời các làng Nghi Tàm, làng Dâu, Thúy Ái…

Từ tơ tằm qua những bàn tay khéo léo

đã được người thợ cho ra các sản phẩm phong phú: tơ, lụa, lượt là, gấm, vóc, nhiễu, the, đoạn, lĩnh, dũi, địa, nái, sồi, thao, vân,… Thế kỷ 18, người Việt còn dệt được các loại lụa đẹp từ các vân tinh xảo:

vân tứ quý, vân hồng điệp, vân trúc điều, vân phương thọ, vân chữ hỉ, chữ triệu…

Trong cuốn “Vương quốc đàng ngoài”, tác giả Baron đã mô tả: “Kỹ nghệ dệt tơ lụa ở đây rất phát triển đến nỗi kẻ giàu, người nghèo đều mặc quần áo bằng tơ lụa” Và cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19, Giáo sĩ Bis-sachèse đến Thăng Long và các tỉnh Bắc

kỳ đã nhận xét: kỹ thuật của nghề dệt ở Thăng Long và Bắc kỳ đã đạt tới mức độ cực thịnh

Tuy nhiên, trong nếp nhà truyền thống, phụ nữ thường tự mua lấy tơ tằm mà may yếm cho mình Vậy mà Thăng Long - Kẻ Chợ lại xuất hiện cả một chợ dành cho phường bán yếm? Có giả thuyết cho rằng, thời huy hoàng “yếm lụa” xa xưa ấy, từ các chốn làng quê, những sản phẩm tuyệt hảo của tơ tằm đã đổ về đây để đàn bà, con gái Thăng Long, những ngày sắp hội, rủ nhau

đến chọn tơ tằm may yếm Không chỉ thế,

họ còn sắm sửa lụa là gấm vóc để may quần áo tứ thân, ngũ thân, áo cánh, thắt lưng, khăn vấn…

Hàng Đào - con đường tơ lụa trung tâm buôn bán tấp nập giữa kinh thành Thăng Long, cái nôi của văn hóa và phong trào yêu nước chống Pháp của dân tộc ta Hàng Đào nằm ở phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, phố dài khoảng 260m, kéo dài theo hướng Bắc

- Nam, được coi là trục chính của 36 phố phường Hà Nội Phía Nam Hàng Đào tiếp giáp với Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, phía Bắc nối phố Hàng Ngang Phố mang tên gọi Hàng Đào, bởi xưa kia, phố chuyên bán các loại vải nhuộm hồng, nhuộm đỏ cùng những màu khác xen lẫn Thế kỷ 15, 16 người dân ở nhiều nơi, đặc biệt từ Đan Loan Hải Dương, tới Hà Nội đã lập nên phường Đại Lợi chuyên nghề nhuộm

tơ lụa Hàng Đào lúc bấy giờ trở thành một trung tâm tơ lụa sầm uất của kinh thành Thăng Long, mà trong tác phẩm “Dư địa chí”

từ thế kỷ 15, Nguyễn Trãi ghi:

“Phường Hàng Đào nhuộm điều” Về sau này nghề nhuộm màu chuyển dần sang phố Cầu

Gỗ, Hàng Đào trở thành phố chuyên bán các loại hàng tấm tơ lụa, lượt, là, đũi,

sa, xuyến… Thời Pháp thuộc, phố mang tên

là Rue de la Soie (phố bán lụa) Khi đó dọc phố có lắp đặt đường ray tàu điện bánh sắt chạy từ bờ hồ Hoàn Kiếm đi vườn hoa Hàng Đậu Ngày nay đường ray tàu điện không còn nữa

Đến sau Thế chiến thứ nhất (1914-1918), phố Hàng Đào bắt đầu mang dáng dấp của một con phố hiện đại Người Ấn ở các thành phố thuộc Pháp trên đất Ấn Độ

đã đến đây mở cửa hàng vải ka ki, cát bá trắng… Và rồi vào những năm 1925, vải Tây thắng thế, quá nửa phố cho thuê bán loại hàng này, khiến hàng truyền thống vắng hẳn Dần dần, phố không còn bán vải nhuộm màu nữa mà thay vào đó là các mặt hàng cao cấp, xa xỉ Đến năm 1930, hàng loạt các cửa hàng tạp hóa bán đồ hiệu sang trọng của Pháp bắt đầu xuất hiện khắp các con phố như nước hoa, mỹ phẩm, mũ dạ, mùi xoa

Không những thế, Hàng Đào còn được coi là cái nôi của văn hóa và phong trào yêu nước chống Pháp Ngay từ năm 1907, tại ngôi nhà số 10, cụ Lương Văn Can cùng các sĩ phu yêu nước đã lập nên phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục…

Có thể nói, Đình Lạc, Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, Hàng Đào, Hàng Ngang, chợ Đồng Xuân… vừa cổ xưa vừa hiện đại, trong dòng chảy bất tận của thời

gian, lịch sử… UYÊN NA

Đình Đồng Lạc và con

đường tơ lụa Hàng Đào

Giữa con phố buôn bán sầm

uất, đình Đồng Lạc như một

nốt lặng xen lẫn cổ xưa và

hiện đại Bước vào không gian

của ngôi đình là một thế giới

của xưa cũ trầm mặc với lối

kiến trúc nghệ thuật đặc trưng

nhà ống phố cổ Khác với các

khu phố cổ trên thế giới, phố

cổ Hà Nội là nơi diễn ra nhiều

hoạt động của đời sống

thường ngày Đồng thời cũng

là nơi lưu trữ một kho tàng di

sản đồ sộ với 121 di tích lịch

sử văn hóa Đình Đồng Lạc là

một trong số đó…

l Đình Đồng Lạc.

l Không gian văn hóa.

Vừa qua, trong khuôn khổ chuyến thăm ngoại giao hữu nghị giữa hai nước Việt Nam - Lào, phu nhân Chủ tịch Quốc hội hai nước đã có chuyến tham quan và tìm hiểu về giá trị lịch sử văn hóa phố cổ Hà Nội và đình Đồng Lạc, 38 Hàng Đào Tại đây đoàn đã dâng hương tại khu vực thờ cúng trong không gian tầng 2 của ngôi đình Đồng Lạc và tìm hiểu về những sản phẩm sơn mài truyền thống Qua chuyến thăm này, các vị phu nhân đánh giá rất cao về công tác bảo tồn giá trị di tích của ngôi đình, đồng thời cũng như phát huy các giá trị di tích gắn với giới thiệu các sản phẩm nghề truyền thống của làng nghề với các phố nghề trong khu phố cổ Hà Nội.

l Năm 2004, đình Đồng Lạc – nhà cổ 38 Hàng Đào đã được xếp hạng là

Di tích lịch sử - văn hoá cấp quốc gia của Việt Nam.

lKhu vườn tiếp giáp giữa hai gian

là nơi uống trà và tiếp khách thập phương.

Số 346 (8.425) Chủ nhật 12/12/2021

Hồi còn ở quê, mỗi khi mẹ

Ngọc gội đầu hong tóc, dù

đang bận chấm bài hay đọc sách,

ông cũng ngừng tay đến ngắm

vợ, nhất là ngắm cái suối tóc

chảy dài trên lưng bà, mỗi lần bà

hất tóc lên, y như là cha Ngọc

ngẩn người ra đến thẫn thờ

Góc phòng của Ngọc đầy

gấu bông Mỗi con gấu bông

được mang một chiếc huy

chương giải thưởng của một

cuộc thi thời trang

Ngọc chưa hẳn là một cô gái

đẹp, nhưng là một diễn viên múa

khá say mê

Người cao, những số đo rất lý

tưởng, dáng dấp nhẹ nhàng,

thanh tú, ai cũng bảo Ngọc là

một cô gái thành phố, nhưng thật

ra Ngọc đích thực là một cô gái

chân quê Cha là giáo viên cấp

hai, mẹ chỉ là một diễn viên

nghiệp dư diễn chèo, vào những

buổi nông nhàn Năm 12 tuổi,

trường nghệ thuật tỉnh sơ tán về

làng, nhiều cô bé được các diễn

viên thấy xinh xinh, dáng đẹp,

trắng trẻo liền dạy cho các em

múa Không ngờ Ngọc phát lộ

được năng khiếu Ngọc múa rất

khéo và chuẩn, kể cả những

động tác khó mà nhiều diễn

viên thực thụ cũng không dễ gì

làm được Ông hiệu phó rất quý,

giới thiệu em thi vào trường

múa trung ương

Những năm ấy, chiến tranh

cũng vừa kết thúc được mấy

năm Cha mẹ Ngọc, nhất là cha

có ý định cho con đi học múa Và

Ngọc thi đỗ, học liền gần chục

năm ở trường

Tốt nghiệp ngành múa Ngọc

được nhận ngay vào Nhà hát Ca

múa nhạc, nhưng xem ra đất

dụng võ chưa có bao nhiêu

Nhiều sinh viên ballet xuất sắc

cũng không có vở, không có sân

khấu để thực nghiệm, thử thách

tài năng Quen ai, quen nhóm

nào là những lựa chọn rất khó,

bởi vậy các diễn viên trẻ thường

bám các ca sĩ nổi tiếng để múa

phụ họa Nhiều khi không cần

có múa cũng phải bịa ra mà múa

Ðạo diễn nhạc thì hiểu biết múa cũng vừa phải thôi Có ông cho dàn phụ họa xem một đĩa CD của một ban nhạc nổi tiếng nước ngoài, khi thì nhạc blue, khi thì nhạc Rock, khi thì nhạc đồng quê

và bảo cứ phỏng theo và cải tiến chút ít, Việt Nam hóa mà phụ họa Tiền ít, quay cuồng thì nhiều, múa đích thực thì chẳng phải, nghề nghiệp không nâng cao được chút nào, nhưng bởi lương ít, âu cũng phải nhập cuộc

Ngọc có mái tóc dài và đen, tài sản kế thừa được ở bà mẹ Tóc của Ngọc dài gần chấm gót Giữ cho được mái tóc ấy đến tận bây giờ kể ra cũng phải kiên trì lắm mới được Ngay đám bạn bè trong đoàn của Ngọc cũng chẳng

cô nào để tóc dài nữa Họ để tóc ngắn, tóc ngang vai, tóc tém, nhiều cô giở đến hàng chục cata-logue để chọn một kiểu tóc Các mốt tóc Hàn Quốc đang khá thịnh hành Phim Hàn Quốc thường lăng-xê các mốt thời trang, mốt tóc Cứ mỗi khi có

bộ phim mới, y như rằng lại xuất hiện các kiểu tóc, kiểu quần áo Hàn Quốc mới

Ngọc không thế Học múa và tiếp xúc với nhạc phương Tây nhiều nhưng hồn vía của Ngọc vẫn vương vấn với đồng quê, ao làng, chiếc nón trắng che nghiêng, do đó Ngọc để tóc dài

là thấy thoải mái nhất Hình như tóc dài cũng hợp với khổ người của Ngọc Khi thả xuống, mái tóc như làn suối chảy phía sau lưng Ngọc thích nhất khoảng chiều ba mươi Tết về quê được

mẹ chuẩn bị cho một chậu nước

bồ kết mà gội tóc và sau đó được tắm tất niên bằng nồi nước

lá cây mùi

Lúc ấy, bánh trái, giò chả, các thứ cỗ bàn đã chuẩn bị xong xuôi Cha Ngọc thắp hương khấn tiên tổ, cũng là lúc hai mẹ con tắm, gội Tắm, gội tất niên như trút lốt Dẫu có rét một tý, nhưng nước nóng, nước thơm của bồ kết, của cọng mùi đã làm cho da

dẻ như mềm mại và mát mẻ

thêm Nhất là mái tóc, óng, mượt

và đen Khi đứng trên thềm nhà,

rũ tóc mà quay cho khô, rồi vào nhà ngồi trên giường, lần năm ngón tay khẽ gỡ và vuốt tóc cho

se thêm thì cái nét con gái đồng quê chân phác, hồn hậu càng được tôn lên nhờ mái tóc Cha Ngọc cũng là người lãng mạn

Hồi còn ở quê, mỗi khi mẹ Ngọc gội đầu hong tóc, dù đang bận chấm bài hay đọc sách, ông cũng ngừng tay đến ngắm vợ, nhất là ngắm cái suối tóc chảy dài trên lưng bà, mỗi lần bà hất tóc lên, y như là cha Ngọc ngẩn người ra đến thẫn thờ

Tóc mẹ bây giờ đã rụng và thưa Bà thường ngồi bên con gái thả mái tóc dài của con xuống, chải cho con ngắm suối tóc đen nhức mà hoài niệm mái tóc mình xưa Bà nói:

- Tóc mẹ bạc nhiều lắm rồi

Lắm lúc mẹ nhìn những sợi tóc bạc dài rụng trong lòng bàn tay, nhìn mãi mà không muốn thả

nó đi

Ngọc bảo:

- Con thích tấm ảnh mẹ mặc chiếc áo cánh nâu non, thả cho tóc bay trên gò bên sông Tóc mẹ hồi ấy đẹp thế Chẳng thế mà bao giờ con cũng thấy bố treo bức ảnh ấy ở phòng làm việc Tóc con bây giờ không đẹp bằng tóc

mẹ trước đây!

Ngọc đã trở thành người mẫu Lúc ấy ngành thời trang chưa phát triển rầm rộ như bây giờ, nhưng các cô gái nguyện trở thành người mẫu thì nhiều vô

kể Những lớp học người mẫu

mở ra nhan nhản Một vài người mẫu hoạt động ở các thành phố lớn mấy năm trước, nay đã thành những thầy dạy, suốt ngày đêm tất bật với các khóa học ba tháng, sáu tháng của các trung tâm huấn luyện cấp tốc Sẵn có vốn liếng múa trong mình, Ngọc chỉ đi xem diễn và lùng tìm các sách báo thời trang, rồi tìm đến cô họa sĩ phụ trách trang phục nay về hưu non, trở thành nhà thiết kế thời trang để học hỏi thêm Cô xem Ngọc như con gái mình, hướng dẫn thêm đôi chút rồi giới thiệu Ngọc lên sàn diễn Nhờ nghiền ngẫm lâu, lại hiểu biết những lý thuyết cơ bản giữa thời trang và múa, Ngọc thực hiện các động tác đi, đứng, dừng khá chuẩn và

có hồn

Tuy nhiên, vì là diễn viên múa nên nhiều lúc Ngọc còn lẫn những động tác múa trong động tác người mẫu Dù đã chú ý sửa rất nhiều, song đôi lúc Ngọc vẫn còn để rơi rớt Cô Minh, người

đỡ đầu Ngọc, sau một buổi dự giải thời trang hè của năm, thấy Ngọc được giải nhì, chỉ thua cô giải nhất vì chút động tác thừa ấy,

đã nghiêm mặt bảo Ngọc:

- Cô đã nói mãi mà cháu không nghe Cháu hãy quên mình là diễn viên múa đi Lên sàn diễn thời trang cháu là người mẫu, nhớ kỹ lấy Người mẫu chỉ

là con ma-nơ-canh sống Ðây đâu phải là nhân vật của một vở opera, cháu không phải nhập

Anh bấm nút chia sẻ câu

chuyện đang nóng hổi về

trang cá nhân Cùng với đó là

những ý kiến rất hùng hồn của

bản thân anh về vụ việc Chỉ sau

ít phút, anh nhận được hàng

trăm bình luận Anh say sưa,

miệt mài hồi đáp từng người.

Và rồi, anh giật mình trước

một comment rất đỗi nặng nề:

“Tao không ngờ mày lại là đứa

như thế, quan điểm lệch lạc, coi

khinh người nghèo!” Anh giật

mình nhìn lại, đó là nick một ông

anh, một người bạn rất thân Họ

từng cùng khởi nghiệp với vị trí

rất thấp Sau đó cũng nỗ lực

phát triển, mỗi người giờ đây đi

theo một con đường khác nhau,

nhưng vẫn coi nhau như anh em

thân thiết, vẫn một tháng đôi lần hẹn bạn, hẹn bè ra “chén chú chén anh”.

Thế mà nay, chỉ vì anh đăng bài viết, bày tỏ quan điểm của mình về một người dân vi phạm pháp luật, anh nhận được lời bình luận nặng nề đến thế từ người anh em thân thiết của mình.

Anh cáu tiết trả lời ngay:

“Đứa như thế là như nào? Em không đồng tình việc phạm luật vì bất cứ nguyên nhân nào chẳng lẽ là sai sao? Bộ người nghèo là được phạm pháp sao?”

Chưa đầy 3 phút, chuông báo bình luận mới vang lên, anh thấy người anh thân thiết

lại comment trả lời, lần này còn căng thẳng hơn cả lần trước:

“Mày không có trái tim à? Mày

có đọc lý do người ta phạm luật không? Mày không nghĩ nếu đặt mày vào trường hợp đó thì mày

có làm như vậy hay không à?

Hay bây giờ mày giàu rồi, mày mất đi lòng cảm thông với con người rồi”?

Anh giận dữ đáp trả: “Nếu tôi không có trái tim thì chắc là anh có não? Hễ nghèo, khổ, bị đối xử bất công thì được phép vi phạm pháp luật à? Anh đừng so sánh tôi như thế, bởi nếu là tôi, tôi cũng chẳng bao giờ làm vậy.

Chỉ có người bộp chộp nóng nảy không phân phải trái như anh mới có hành xử đó mà thôi”.

Ngưng một lát, bên kia đáp lại:

“Với suy nghĩ như thế này, tao tin lính mày chẳng sung sướng

gì khi làm việc với mày, mày chắc bóc lột bọn nó nên trò.

Đứng trên cao đúng là thích phán như thánh Giàu mà đánh

mất tình thương con người thì cũng như không!” Cuộc cãi nhau còn kéo dài hàng chục câu chửi bới qua lại, mà câu sau thô

lỗ, giận dữ hơn câu trước Cho đến lúc anh mệt nhoài vì tức giận, tay chân run rẩy, anh tắt máy đi nằm.

Sáng hôm sau, anh lên mạng, đập vào mắt anh là bài post mới trên trang cá nhân của người anh thân thiết ấy, với nội dung ắt hẳn là nhắm vào anh: “Xưa anh

em đồng cam cộng khổ, cứ tưởng nó là anh em cả đời Ngờ đâu giờ nó giàu, mở công ty, nó coi khinh người nghèo khổ, nói chuyện láo lếu, bạc bẽo Thôi tao đành tạm biệt một thằng em,

từ nay đường ai nấy đi” Cơn nóng giận trong anh lại bùng dậy Anh viết ngay không cần suy nghĩ: “Khỏi tạm biệt, để tôi tiễn anh trước nhé, đồ đạo đức giả!” Xong, anh chặn nick ông anh Thế là một mối quan hệ gắn

bó 15 năm chính thức kết thúc.

Ngày tháng trôi, và có lẽ sự bận rộn cuốn đi khiến anh chỉ giữ sự tức giận và bận tâm khoảng một tuần, rồi thôi “Đời còn bao chuyện để làm, bao bạn

để vui”, thi thoảng, nhớ đến mối quan hệ đã đánh mất, anh tự nhủ như vậy Cho đến một hôm, vợ anh khẽ hỏi: “Mai mình có gửi quà cho cháu Tú không anh”, anh mới giật mình Hóa ra là ngày sinh nhật con trai của người anh nọ, đứa bé mà anh đã nhận làm cha đỡ đầu Từng hứa

sẽ thương như con cháu trong nhà Và anh nhớ lại, rằng người anh ngày xưa từng bao lần “đỡ đòn” cho anh khi bị sếp “đì” Sau này, bươn ra làm ăn, những đồng vốn đầu tiên cũng có phần

từ tiền mượn của người anh Nhớ những lúc buồn bực, áp lực,

rủ người anh đi nhậu, tâm sự chút là thấy lòng nhẹ nhàng ngay Rồi những chuyến hai gia đình rủ nhau đi chơi chung, đi

ăn, cùng nấu nướng Anh chợt

Một trận khẩu chiến

IếNG LÒNG

T

lẢnh minh họa.

Cô gái tóc dài

qTruyện ngắn của NGÔ VĂN PHÚ