Tuyển tập báo cáo Hội nghị Khoa học lần thứ 17, Đai học Mỏ- Địa chat, Ha Noi, 20/10/2006 DAC DIEM CUA AM TIET TIENG ANH VA TIENG VIET - ANH HUONG CUA CHUNG DOI VGI VIEC NOI TIENG ANH CU
Trang 1Tuyển tập báo cáo Hội nghị Khoa học lần thứ 17, Đai học Mỏ- Địa chat, Ha Noi, 20/10/2006
DAC DIEM CUA AM TIET TIENG ANH VA TIENG VIET - ANH
HUONG CUA CHUNG DOI VGI VIEC NOI TIENG ANH CUA
NGƯỜI VIỆT Cao Xuân Hiển, Đại học Mỏ - Địa chất
Tóm tắt: Tiếng Anh và tiếng Việt thuộc hai loại hình ngôn ngữ hoàn toàn tương
phản là loại hình ngôn ngữ khuất chiết và loại hình ngôn ngữ đơn lập, do đó âm tiết tiếng Anh và tiếng Việt có những khác biệt cơ bản khi chúng xuất hiện trong hoạt dộng lời nói của mỗi ngôn ngữ Điều này gây nên những khó khăn nhất định cho người Việt khi nói tiếng Anh Nhận biết những khác biệt giữa âm tiết tiếng
Anh và tiếng Việt và có biện pháp luyện tập thích hợp sẽ giúp tháo gỡ những khó khăn nói trên góp phân đem lại hiệu quả cho việc đạy và học tiếng Anh
1 Dat van dé
Trên thế giới hiện có chừng sáu nghìn ngôn ngữ Bức tranh ngôn ngữ sống động
ấy đảm bảo cho các cộng đồng ngôn ngữ có được công cụ hữu hiệu để giao tiếp, để tư duy và để thoả mãn các nhu cầu khác về văn chương, nghệ thuật Ngôn ngữ là sản phẩm
của lao động của con người, mà con người lại tổn tại và phát triển trong mối quan hệ hết
sức đa dạng, phong phú từ bình diện hẹp là trong bản thân mỗi cộng đồng, tới bình diện
rộng là giữa các cộng đồng Trước bức tranh ngôn ngữ thế giới vừa cụ thể vừa trừu tượng
đó, từ hàng thế kỷ nay, các nhà nghiên cứu đã đặt ra nhiệm vụ làm sao hệ thống hoá được các ngôn ngữ, phân loại chúng, xác định nguồn gốc của chúng nhằm phục vụ cho các mục đích nghiên cứu, ứng dụng ở các lĩnh Vực trong và ngoài ngành ngôn ngữ học
Và một trong những lĩnh vực ứng dụng rộng rãi nhất các thành tựu của việc phân loại ngôn ngữ theo loại hình là hoạt động dạy và học ngoại ngữ
Ở Việt nam, trong xu thế hội nhập hiện nay, tiếng Anh ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mọi mặt đời sống xã hội Học tiếng Anh trở thành nhu cầu tự thân,
khách quan đối với các tầng lớp xã hội khác nhau, Nhưng học và sử dụng có hiệu quả
một ngoại ngữ, mà cụ thể ở đây là tiếng Anh không phải là công việc một sớm một
chiều Những khác biệt về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp, phong cách giữa tiếng Anh và
tiếng Việt gây những khó khăn đáng kể cho người Việt trong việc học tiếng Anh Và
khó khăn đầu tiên phải kể đến đó là người học phải làm quen với một hệ thống ngữ âm
có thể nói là rất khác biệt so với tiếng Việt Tuy nhiên, lĩnh vực ngữ âm tự thân nó cũng
đã bao hàm nhiều nội dung khác nhau Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập
đến đặc điểm của âm tiết tiếng Anh và tiếng Việt cùng những ảnh hưởng của chúng đối với việc nói tiếng Anh của người Việt
2 Nội dung nghiên cứu
Âm tiết được định nghĩa là một trong các đơn vị nằm trong một từ có thể được chia ra, thường gồm một nguyên âm với một phụ âm đứng trước hoặc sau, và là đơn vị phát âm tự nhiên nhỏ nhất trong ngôn ngữ Thí dụ các từ một âm tiết như: học, làm, nhanh (tổ hợp chữ cái -nh- chỉ có giá trị khi phát âm là một phụ âm [ 8 ] ), đứng, ngồi (tổ hợp chữ cái -ng- chỉ có giá trị khi phát âm là một phụ âm [mn] ), hay các từ hai âm tiết (từ ghép) như: học tập, nhà cửa, long lanh, đất nước trong tiếng Việt; và các từ
tiếng Anh nhu: cat [kaet] - con méo, car [ka:] - xe hoi, table ['teibl] - cdi ban, school
[sku:l] - trường học, university [,ju:ni'va:sati] - trường đại học,
Trong ngôn ngữ học loại hình, âm tiết được chú ý đến sau từ (đơn vị có nghĩa nhỏ nhất có thể hoạt động độc lập) và hình vị (đơn vị nhỏ nhất có nghĩa), tuy nhiên vị trí của âm tiết ngày càng được chú trọng Âm tiết được các nhà nghiên cứu xem xét đưới
255
Trang 2Tuyến tập báo cáo Hói ngÌa Khoa học bin thứ 17 Đại học Mo- Dia chat, Ha N6i, 2014012006
các góc độ: ranh giới giữa các âm tiết, ranh giới hình vị và ranh giới âm tiết trong các
ngôn ngữ khác nhau, đặc biệt là các ngôn ngữ phương Đông
Tuỳ theo việc xác định mục đích nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu tiếp cận âm tiết ở những góc độ nhất định, dẫn đến việc xây dựng các hệ thống tiêu chí khác nhau Tuy khác nhau ở điểm này điểm khác, nhưng hầu hết các tác giả đều thống nhất với nhau ở những tiêu chí chung trong việc phân chia loại hình ngữ âm Những tiêu chí đó
- Tiêu chí vẻ ranh giới âm tiết: Có / Không có khả năng xê dịch ranh giới âm tiết
- Tiêu chí về nhược hoá âm và âm tiết: Có / Không có hiện tượng nhược hoá âm và âm
tiết
Căn cứ vào các tiêu chí ở trên có thể dễ dàng nhận thấy những nét khác biệt rất
cơ bản giữa âm tiết tiếng Anh và tiếng Việt
- Về tiêu chí khả năng xê dịch ranh giới âm tiết:
+ Ranh giới âm tiết tiếng Anh trong chuỗi âm thanh lời nói có thể xê dịch do các hiện tượng nối âm giữa hai từ nối tiếp nhau, vì trong tiếng Anh hầu hết các âm phụ âm
đều có thể đứng ở vị trí cuối âm tiết, đã vậy chúng lại là các âm mở nên dễ dàng kết hợp với phần vần khuyết phụ âm đầu của âm tiết tiếp theo Hiện tượng này không chỉ diễn ra giữa những cặp từ đơn lẻ mà còn có thể tái điễn ở cả một chuỗi từ liên tiếp Về mặt ký tự
chúng vẫn là các từ riêng biệt, nhưng khi xuất hiện trong chuỗi âm thanh lời nói thì các ranh giới vốn có không còn nữa với sự xuất hiện của các âm tiết mới Dưới đây là một số thí dụ (các thí dụ tiếng Anh từ đây trở đi chỉ được khai thác về mặt phát âm, nên không dịch nghĩa) :
one or two questions here_are,, all the books
alllour friends they’revunderva table he’sva policeman how olduis Mrs Harris?
not atvall two boysuand.va girl + Ranh giới âm tiết tiếng Việt trong chuỗi âm thanh lời nói là hoàn toàn cố định,
vì mỗi âm tiết cũng đồng thời là một hình vị, một từ đơn, hay thành tố của từ ghép Đã vậy trong tiếng Việt chỉ có một số âm phụ âm có thể đứng ở vị trí cuối âm tiết, gồm các
âm [ k, m, n p, t, c (chữ viết -ch), 8 (chữ viết —nh), rị (chữ viết —ng) ], mà các phụ âm
này lại đều là các âm khép nên không thể nối với phần vần khuyết phụ âm đầu của từ sau, loạt trừ hoàn toàn hiện tượng nối âm nối vần
- Về tiêu chí nhược hoá âm và âm tiết
+ Tiếng Anh là ngôn ngữ có hiện tượng nhược hoá một số âm và âm tiết trong chuỗi âm thanh lời nói Hệ thống các nguyên âm tiếng Anh thường xuyên bị đọc nhược hoá, thậm chí có trường hợp âm tiết dưới dạng ký tự không còn là âm tiết chân chính nữa
mà trở thành một cụm phụ âm Một số tổ hợp phụ âm không được phát âm hết Sự chỉ phối lẫn nhau giữa các âm hữu thanh và âm vô thanh, nguyên âm câm ở cuối từ, - Các thí dụ sau đây sẽ minh hoạ cho các hiện tượng nói trên `
nation ['nei ƒn} know [nou] lived [livd]
condition [kan'difn] knife [naif] stopped [stopt]
composition [,kompa‘zifn] climber ['klaima] needed [ni:did]
daughter {'d2:ta] lamb [lam] wanted ['wontid] enough [i'naf} smile [smail] smiled {smaitd]
+ Đôi lập với các hiện tượng trên, trong tiếng Việt không có hiện tượng đọc
nhược hoá, tất ca các am được thể hiện bằng ký tự đều được đọc lên một cách đầy đủ
Từ những so sánh trên, có thể nhận thấy những khó khăn của người Việt khi học nói tiếng Anh Chịu ảnh hưởng của sự chuyển di tiêu cực của tiếng Việt nên người Việt
256
Trang 3Tuyến tập báo cáo Hỏi nghị Khoa học lần thứ 17, Dai học Mở- Địa chất, Hà Nói, 20/10/2006
rất khó đọc nối âm, nối từ, hay phải bỏ qua, không phát âm một số phụ âm, dẫn đến tình trạng nói ngất quãng, nhát gừng, không đảm bảo việc phân cắt cú đoạn đúng cũng như ngữ điệu của phát ngôn Và tất nhiên, hiệu quả giao tiếp sẽ bị ảnh hưởng, gay tam ly tic chế, kém tự tin
3 Kết luận
Để việc học nói tiếng Anh đạt được hiệu quả mong muốn, cùng với những yếu tố khác, về mặt ngữ âm cần đặc biệt chú ý đến những đặc điểm của âm tiết tiếng Anh và tiếng Việt Thuộc hai loại hình ngôn ngữ hoàn toàn tương phản nên âm tiết của tiếng Anh và tiếng Việt có những khác biệt rất cơ bản, tạo ra những khó khăn đáng kể cho người Việt khi học nói tiếng Anh Tuy nhiên, có thể giúp người học tháo gỡ dân những khó khăn đó nhờ những giải thích rõ rang va quan trọng hơn cả là một hệ thống bài
luyện ngữ âm thích hợp Vấn đề này chúng tôi sẽ để cập đến ở một bài viết khác
TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Ann Baker, Ship or sheep?, Cambridge University Press, 1981
{2] Nguyễn Quang Hồng, Âm tiết và loại hình ngôn ngữ, NXB ĐHQG HN, 2002
(3] V.B Kasevich, Loại hình học các hệ thống ngữ âm, NXB Nauka Moskva, 1983 (Bản dịch tiếng Việt)
[4] N.V Xtamkévich, Loại hình các ngôn ngữ, NXB DH & THƠN HN,1982
SUMMARY
Typical features of English and Vietnamese syllables
and their influence on Vietnamese speaking English Cao Xuan Hien, University of Mining and Geology English and Vietnamese belong to two contrastable types of languages (inflectional and monosyllabic) that make their syllables basically different in speech This causes difficulty for Vietnamese speaking English The situation can be solved with recognition of the differences between English and Vietnamese syllables and suitable phonetic exercises in learning
Người biên tập: Th.S Đỗ Kim Phương
257