ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN Tên học phần: Sản khoa gia súc Dùng cho chuyên ngành: Chăn nuôi thú y - Bậc đại học

3 Mục tiêu của học phần 3.1 Về kiến thức + Nắm được cấu tạo và chức năng sinh lý cơ qua sinh dục cái, so sách sự khác nhau về cấu tạo cơ quan sinh dục cái giữa các loài gia súc, gia cầm

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HOÁ TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Tên học phần: Sản khoa gia súc

M ã s ố : 164 135 Dùng cho chuyên ngành: Chăn nuôi thú y - Bậc đại học

THANH HOÁ , Tháng 3 năm 2011

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC ĐỀ CƯƠNG TÍN CHỈ HỌC PHẦN

Khoa : Nông Lâm Ngư nghiệp S¶n khoa gia súc

Bộ môn : KHVN Mã số : 164135

1 Thông tin chung về giảng viên

Họ và tên : Hoàng Văn Nam

Chức danh, học vị, học hàm: CBGD, KS CNTY

Thời gian và địa điểm làm việc: Bộ môn khoa học vật nuôi - Khoa NLNN

Điện thoại: DĐ 0949801584

Địa chỉ liên hệ: SN 05 Bùi sĩ Lâm - Quang trung3 - P Đông Vệ - TP Thanh Hóa

Các giảng viên cùng giảng

1: Họ và tên : Hoàng Thị Bích

Chức danh, học vị, học hàm: CBGD, Thạc sỹ - BS thú y

Thời gian và địa điểm làm việc: Bộ môn khoa học vật nuôi , khoa NLNN

Điện thoại: DĐ 0988614950

Địa chỉ liên hệ: SN 251 Yết kiêu , Phường Đông Sơn -TP Thanh Hóa

2: Họ và tên: Hoàng Văn Sơn

Chức danh, học vị, học hàm: CBGD, BS thú y

Thời gian và địa điểm làm việc: Bộ môn khoa học vật nuôi - khoa NLNN

Điện thoại: DĐ 0912868700

Địa chỉ liên hệ: Thịnh Hùng, Quảng Thịnh, Quảng Xương - Thanh Hóa

2 Thông tin chung về học phần

- Tên ngành học: Chăn nuôi thú y

- Địa chỉ bộ môn: Bộ môn Khoa học vật nuôi - Khoa nông lâm ngư nghiệp - Trường Đại Học Hồng Đức

- Tên Học phần: Sinh sản gia súc

- Số tín chỉ: 2

- Mã số học phần: 164 135

- Học phần bắt buộc x

- Các môn học tiên quyết: Sinh lý gia súc

- Các môn học kế tiếp: Các môn chăn nuôi và các môn bệnh thú y

- Giờ tín chỉ

+ Nghe giảng lý thuyết 15 tiết

+ Thảo luận trên lớp 20 tiết

+Thực hành thực tập 10 tiết

+Tự học : 90 Tiết

3 Mục tiêu của học phần

3.1 Về kiến thức

+ Nắm được cấu tạo và chức năng sinh lý cơ qua sinh dục cái, so sách sự khác nhau về cấu tạo cơ quan sinh dục cái giữa các loài gia súc, gia cầm Các thời kỳ sinh trưởng phát triển của gia súc và ý nghĩa trong chăn nuôi Tính thành thục tính dục Những điều kiện quyết định tính thành thục

+ Nắm được tuổi đưa vào phối giống tốt nhất Đặc điểm khi gia súc động dục Xác định được thời điểm phối thích hợp

+ Hiểu được những loại chu tính dục thường xảy ra trong chăn nuôi và những điểm cần lưu ý khi sử dụng gia súc sinh sản Thời gian động dục trở lại sau khi đẻ ở động vật và những trường hợp không tuân theo quy luật Các phương pháp chẩn đoán khi gia súc động dục Quá trình thụ thai Sự phát triển của phôi Sự phát triển của thai Cấu tạo màng nhau thai và sự khác nhau giữa các loài Tuần hoàn bào thai

+ Nắm được những biến đổi về sinh lý khi gia súc có chửa Các phương pháp chẩn đoán khi gia súc có chửa Quá trình đẻ ở gia súc, các học thuyết về quá trình đẻ Kỹ thuật đở đẻ và nhưng lưu ý khi gia súc đẻ đối với từng loài + Nắm được nguyên nhân, triệu chứng của các bệnh xảy ra trong thời kỳ mang thai biện pháp chẩn đoán và can thiệp Những bệnh xảy ra trong khi đẻ biện pháp chẩn đoán và can thiệp Những bệnh xãy ra sau khi đẻ , biện pháp chẩn đoán và can thiệp

+ Nắm được: Cấu tạo tuyến vú, sự phát triển của tuyến vú, phân loại viêm

vú và những bệnh viêm vú thường gặp trong chăn nuôi đặc biệt trong chăn nuôi

bò sữa (Bệnh sốt sữa , Viêm vú cata, Viêm vú thanh dịch, viêm vú có mủ, viêm

vú thể fibrin, viêm vú biến chứng , loét cổ núm vú và nốt lao vú)

+ Hiểu được các bệnh vô sinh và chậm sinh: Khái niệm vô và chậm sinh Những bệnh vô sinh và chậm sinh thường gặp trong chăn nuôi Biện pháp chẩn đoán và can thiệp các trường hợp vô sinh và chậm sinh

+ Biết lựa chọn thuốc thích hợp cho từng loại gia súc và can thiệp trong

trường hợp vô sinh và chậm sinh

3.3 Về thái độ

+ Sinh viên phải yêu thích môn học Đây là những nội dung chủ yếu của chuyên ngành Thông qua môn học sinh viên vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn sản xuất

+ Tôn trọng các nhà khoa học, giáo viên môn học này cũng như các môn học khác có trong chương trình

+ Phải xác định được vị trí của môn học, vai trò của nó trong sản xuất + Tự nghiên cứu bài trước khi đến lớp, ôn bài sau mỗi tiết học

+ Phải tham gia đầy đủ các buổi học trên lớp các buổi thảo luận cũng như các bài thực hành thực tập tại phòng thí nghiệm và ở cơ sở sản xuất

+ Phải hoàn thành đầy dủ các bài kiểm tra đánh giá của giáo viên

4 Tóm tắt nội dung học phần

Học phần sinh sản gia súc cung cấp những nội dung::

- Cấu tạo và chức năng sinh lý cơ qua sinh dục cái, so sách sự khác nhau

về cấu tạo giữa các loài gia súc, gia cầm Các thời kỳ sinh trưởng phát triển của gia súc và ý nghĩa trong chăn nuôi Tính thành thục tính dục, những điều kiện quyết định tính thành thục và tuổi dưa vào phối giống tốt nhất Đặc điểm khi gia súc động dục Xác định thời điểm giao phối thích hợp Những loại chu tính dục thường xảy ra trong chăn nuôi và những điểm cần lưu ý khi sử dụng gia súc sinh sản Thời gian động dục trở lại sau khi đẻ ở động vật và những trường hợp không tuân theo quy luật Các phương pháp chẩn đoán khi gia súc động dục

- Quá trình thụ thai Sự phát triển của phôi - thai Cấu tạo màng nhau thai

và sự khác nhau giữa các loài Tuần hoàn bào thai Những biến đổi về sinh lý khi gia súc có chửa Các phương pháp chẩn đoán khi gia súc có chửa Quá trình

đẻ ở gia súc Học thuyết về quá trình đẻ Vị trí, chiều hướng và tư thế thai: vị trí thai; chiều hướng thai; tư thế thai Các giai đoạn xảy ra trong quá trình đẻ: Giai đoạn trước sổ thai; Giai đoạn sổ thai; Giai đoạn bong nhau; Giai đoạn hồi phục

tử cung Kỹ thuật đở đẻ cho lợn; Kỹ thuật đỡ đẻ cho trâu bò

- Những bệnh xảy ra trong thời kỳ mang thai biện pháp chẩn đoán và can thiệp; Những bệnh xảy ra trong khi đẻ biện pháp chẩn đoán và can thiệp; Những bệnh xảy ra sau khi đẻ, biện pháp chẩn đoán và can thiệp

- Bệnh về vú: Những bệnh viêm vú thường gặp trong chăn nuôi đặc biệt trong chăn nuôi bò sữa (bệnh sốt sữa, viêm vú cata, viêm vú thanh dịch, viêm vú

có mủ, viêm vú thể fibrin, viêm vú biến chứng, loét cổ núm vú và nốt lao vú)

- Bệnh vô sinh và chậm sinh ở gia súc sinh sản

5 Nội dung chi tiết học phần

Chương1: Cấu tạo và chức năng sinh lý của cơ quan sinh dục cái

1.1 Cấu tạo và chức năng cơ quan sinh dục ngoài

1.1.1.Môi sinh dục

1.1.1.1 Cấu tạo 1.1.1.2 Chức năng 1.1.2.Tiền đình

1.1.2.1 Cấu tạo 1.1.2.2 Chức năng 1.1.3 Âm vật

1.1.3.1 Cấu tạo 1.1.3.2 Chức năng 1.2 Cấu tạo và chức năng cơ quan sinh dục bên trong

1.2.1 Âm đạo

1.2 1 Cấu tạo 1.2.3 Chức năng 1.2.2 Cổ tử cung

1.2 2.1 Cấu tạo 1.2.2.2 Chức năng 1.2.3 Thân tử cung

1 2 3.1 Cấu tạo

1 2.3 2 Chức năng 1.2.4 Sừng tử cung

1 2 4.1 Cấu tạo

1 2 4 2 Chức năng 1.2.5.Ống dẫn trứng

1.2.5 1 Cấu tạo 1.2.5.2 Chức năng 1.2.6 Buồng trứng

1.2.6 1 Cấu tạo 1.2.2.2 Chức năng

Chương 2 Đặc điểm sinh lý sinh sản ở gia súc cái

2.1 Các thời kỳ sinh trưởng và phát triển ở gia súc

2.1.1 Thời kỳ trước sinh sản 2.1.2 Thời kỳ sinh sản

2.1.3 Thời kỳ sau sinh sản 2.2 Thành thục tính dục

2.2.1 Định nghĩa tính thành thục tính dục 2.2.2.Cơ chế tính dục

2.2.3 Điều kiện quyết định tính thành thục 2.2.4 Tuổi phối giống thích hợp

2.3 Đăc điểm tính thành thục tính dục

2.3.1 Chu kỳ động dục 2.3.2 Các giai đoạn xảy ra trong chu kỳ động dục 2.3.3 Các loại chu kỳ động dục

2.3.4 Thời gian biểu hiện động dục trở lại sau khi đẻ 2.4 Các phương pháp chẩn đoán gia súc động dục

2.4.1 Phương pháp quan sát 2.4.2 Phương pháp dùng đực thí tình 2.4.3 Phương pháp khám qua trực tràng 2.4.4.Phương pháp tinh khiết màng nhầy âm đạo 2.4.5 Phương pháp Ostromet

2.4.6 Phương pháp định lượng hàm lượng ostrogen trong huyết thanh

Chương 3 Quá trình chửa đẻ

3.1 Kiểu thụ thai

3.2 Bản chất sinh học của quá trình thụ thai

3.3 Sự hình thành và phát triển của phôi thai

3.3.1 Sự hình thành và phát triển của phôi 3.3.2 Sự phát triển của thai

3.3.2.1 sự phát triển của màng thai 3.3.2.2 kích thước thai qua các thời kỳ 3.3.2.3 Tuần hoàn bào thai

3.3.3 Số lượng thai và thời gian mang thai của các loài 3.3.3.1 Số lượng thai của các loài

3.3.3.2 Thời gian mang thai của các loài 3.4 Sinh lý trong thời kỳ mang thai

3.4.1 Sự biến đổi về nội tiết 3.4.2 Sự biến đổi về sinh lý của một số hệ cơ quan 3.5 Phương pháp chẩn đoán gia súc có chửa

3.5.1 Phương pháp chẩn đoán lâm sàng

3.5.1.1 Phương pháp quan sát 3.5.1.2 Phương pháp dựa vào chu kỳ tính dục 3.5.1.3 Phương pháp sờ nắn và khám qua trực tràng 3.5.2 Phương pháp chẩn đoán bằng dụng cụ, hóa chất, máy 3.5.2.1 Phương pháp xác định bằng hóa chất

3.5.2.2 Phương pháp sinh học 3.5.2.3 Phương pháp bào thai kế 3.5.2.4 Phương pháp định lượng hàm lượng Progesteron trong huyết

thanh

3 6 Quá trình đẻ

3.6.1 Học thuyết về quá trình đẻ 3.6.1.1 Học thuyết về áp lực 3.6.1.2 Học thuyết về chất hoạt động sinh học 3.6.1.3 Học thuyết về quá tình xung huyết cơ quan sinh dục 3.6.1.4 Học thuyết về nội tiết

3.6.1.5 Học thuyết về sự biến đổi nhau thai 3.6.1.6 Học thuyết về quá tình hưng phấn tủy sống 3.6.1 7 Học thuyết tổng hợp

3.6.2 Vị trí - chiều hướng và tư thế thai 3.6.2.1 Vị trí thai

3.6.2.2 Chiều hương thai 3.6.2.3 Tư thế thai 3.6.3 Các giai đoạn xảy ra trong quá trình đẻ 3.6.3.1 Giai đoạn trước sổ thai

3.6.3.2 Giai đoạn sổ thai 3.6.3.3 Giai đoạn bong nhau 3.6.3.4 Giai đoạn hồi phục tử cung 3.6.4 Kỹ thuật đỡ đẻ

3.6.4.1 Kỹ thuật đỡ đẻ cho Lợn 3.6.4.1 Kỹ thuật đỡ đẻ cho Trâu Bò

Chương 4 Bệnh trong thời kỳ mang thai

4.1 Sẩy thai

4.1.1 Phân loại sẩy thai 4.1.2 Cách can thiệp 4.2 Bệnh bại liệt

4.2.1 Nguyên nhân 4.2.2 Triệu chứng 4.2.3 Phương pháp chẩn đoán 4.2.4 biện pháp can thiệp 4.3 Bệnh âm đạo lộn bít tất

4.3.1 Nguyên nhân 4.3.2 Triệu chứng 4.3.3 Phương pháp chẩn đoán 4.3.4 biện pháp can thiệp 4.4 Bệnh răn đẻ quá sớm

4.4.1 Nguyên nhân 4.4.2 Triệu chứng 4.4.3 Phương pháp chẩn đoán 4.4.4 Biện pháp can thiệp

Chương 5 Bệnh trong khi đẻ

5.1 Bệnh rặn đẻ yếu

5.1.1 Nguyên nhân 5.1.2 Triệu chứng 5.1.3 Phương pháp chẩn đoán 5.1.4 Biện pháp can thiệp 5.2 Bệnh rặn đẻ quá mạnh

5.2.1 Nguyên nhân 5.2.2 Triệu chứng 5.2.3 Phương pháp chẩn đoán 5.2.4 Biện pháp can thiệp 5.3 Bệnh hẹp âm môn

5.3.1 Nguyên nhân 5.3.2 Triệu chứng 5.3.3 Phương pháp chẩn đoán 5.3.4 Biện pháp can thiệp 5.4 Bệnh xoắn cổ tử cung

5.4.1 Nguyên nhân 5.4.2 Triệu chứng 5.4.3 Phương pháp chẩn đoán 5.4.4 Biện pháp can thiệp

5.5 Bệnh hẹp chậu

5.5.1 Nguyên nhân 5.5.2 Triệu chứng 5.5.3 Phương pháp chẩn đoán 5.5.4 Biện pháp can thiệp

5.6 Bệnh hẹp cổ tử cung

5.6.1 Nguyên nhân 5.6.2 Triệu chứng 5.6.3 Phương pháp chẩn đoán 5.6.4 Biện pháp can thiệp

5.7 Bệnh Đẻ khô

5.7.1 Nguyên nhân 5.7.2 Triệu chứng 5.7.3 Phương pháp chẩn đoán 5.7.4 Biện pháp can thiệp

5.7 Các trường hợp tư thế - chiều hướng thai không bình thường 5.7.1 Nguyên nhân

5.7.2 Triệu chứng 5.7.3 Phương pháp chẩn đoán 5.7.4 Biện pháp can thiệp

Chương 6 Bệnh sau khi đẻ

6.1 Bệnh Sót nhau

6.1.1 Nguyên nhân 6.1.2 Triệu chứng 6.1.3 Phương pháp chẩn đoán 6.1.4 Biện pháp can thiệp

6.2 Bệnh Tử cung lộn

6.2.1 Nguyên nhân 6.2.2 Triệu chứng 6.2.3 Phương pháp chẩn đoán 6.2.4 Biện pháp can thiệp

6.3 Bệnh Viêm tử cung

6.3.1 Nguyên nhân 6.3.2 Triệu chứng 6.3.3 Phương pháp chẩn đoán

6.3.4 Biện pháp can thiệp

6.4 Bệnh bại liệt

6.4.1 Nguyên nhân 6.4.2 Triệu chứng 6.4.3 Phương pháp chẩn đoán 6.4.4 Biện pháp can thiệp

Chương 7 Bệnh về vú

7.1 Bệnh sốt sữa

7.1.1 Nguyên nhân 7.1.2 Triệu chứng 7.1.3 Phương pháp chẩn đoán 7.1.4 Biện pháp can thiệp

7.2 Viêm vú

7.2.1 Vài nét về cấu tại tuyến vú 7.2.2 Quá trình phát triễn của tuyến vú 7.2.3 Phân loại viêm vú

7.3.4 Một số bệnh viêm vú thường gặp 7.3.4.1 Viêm vú thể thanh dịch 7.3.4.2 Viêm vú thể cata

7.3.4.3 Viêm vú thể fibrin 7.3.4.4 Viêm vú thể có mủ 7.3.4.5 Viêm vú thể có máu 7.3.4.5 Viêm vú thể biến chứng 7.3.4.6 Áp xe vú

7.3.4.7 Nứt kẹ đầu vú , loét cổ núm vú và nốt lao vú

Chương 8 Bệnh vô sinh và chậm sinh

8 1 Khái niệm vô sinh và chậm sinh

8.2 Bệnh vô sinh và chậm sinh

8.2.1 Nhược năng buồng trứng 8.2.2 Thể vàng bảo lưu

6 Học liệu

Học liệu bắt buộc

[1] Hoàng văn Nam (2009), Sinh sản gia súc, Đại học Hồng Đức

[2] Bang Đăng Phong (2000), Bệnh ở gia súc sinh sản, NXB Nông nghiệp

Học liệu tham khảo

[3] Lê Khắc Thận (2000), Sinh lý sinh sản gia súc, NXB Nông nghiệp

[4] Nguyễn Xuân Tịnh (1999), Giáo trình sinh lý gia súc, NXB Nông nghiệp [5] Đàm văn Tiện (2008), Giáo trình sinh lý gia súc, Trường ĐH NL Huế

7 Hình thức tổ chức dạy học

Hình thức tổ chức dạy học học phần Nội dung

Lý thuyết

Thảo luận

Lý thuyết

2 tiết

Phòng học

- Cấu tạo và chức năng sinh lý cơ quan sinh dục

- Nắm được cấu tạo

và chức năng sinh lý của cơ quan sinh dục cái

- Cần phân biệt sự khác nhau về cấu tạo của cơ quan sinh dục cái của loài nhai lại và loài dạ dày đơn

đọc tài liệu [1] tr 1- tr8

Lý thuyết

2 tiết

Phòng học

- Thành thục tính dục

- cơ chế của hoạt động tính dục ở gia súc cái

- Điều kiện quyết định tới thành thục tính dục

- Tuổi phối giống thích hợp

- Nắm được khái niệm về tính dục và thành thục tính hiểu được cơ chế gây biểu hiện tính dục

- Nắm được những điều kiện ảnh hưởng đến thanh thục tính dục và ứng dụng trong chăn nuôi

- Nắm được tuổi đưa gia súc vào phối giống tốt nhất

[1] tr 10- tr12 [4] tr244-

- Sử dụng sơ đồ cơ chế tính dục để nắm toàn bộ nội dung tiết giảng

3-5 s/v : Cấu tạo cơ quan sinh dục

Thảo luận

3 tiết

Phòng học

- Chu kỳ tính dục

- Các loại chu kỳ tính dục

- Các giai đoạn xảy ra trong chu

kỳ tính dục

- Thời gian biểu hiện động dục trở lại sau đẻ

- Nắm được tại sao biểu hiện tính dục lại mang tính chu kỳ

ở con cái, đối với con đực không có chu kỳ

- Nắm được các đặc điểm xảy ra khi gia súc động dục và thời điểm giao phối và TTNT tốt nhất

- Thời gian gia súc động dục trở lại sau

đẻ

[1] tr 12- tr20 [4] tr 255- tr257

Tự học Hocmon sinh sản - Nắm được những

hocmon tham gia quá trình sinh sản

Nắm những nội dung chính

Thành thục tính dục

Tuần 4

Nội dung 4 : Phương pháp chẩn đoán gia súc động dục

Kiểu thụ tinh - Bản chất quá trình thụ thai Hình thức

dạy học

địa điểm

Nội dung chính Mục tiêu cụ thể Yêu cầu

S/V chuẩn bị

Lý thuyết

1 tiết

Phương pháp chẩn đoán gia súc động dục

- Nắm được các phương pháp chẩn đoán gia súc động dục Phương pháp chẩn doán gia súc động dục đối với từng loài gia súc hiện nay đang sử dụng có hiệu quả

[1] tr 20- tr21

Thảo luận

3 tiết

Phòng học

Kiểu thụ tinh và bản chất quá trình thụ thai

[1] tr 21- tr24 [4] tr 257- tr258

Tự học, tự

NC

Hỗn hợp tinh N¾m ®−îc c¬ së

khoa häc vµ thùc tiÔn cña viÖc hçn hîp tinh dÞch

Tư vấn của

giáo viên

- Sinh viên tự đặt câu hỏi để cùng nhau giải quyết Sử dụng hình ảnh để hiểu được bản chất của quá trình thụ thai

- Xem lại chương quá trình thụ thai trong học phần sinh lý gia súc KTĐG Kiểm tra 3-5 sinh viên:

Đặc điểm tính dục

Tuần 5

Nội dung 5 : Quá trình phát triển của phôi thai

Sự biến đổi sinh lý khi gia súc có chửa và phương pháp chẩn đoán Hình thức dạy

học

địa điểm

Nội dung chính Mục tiêu cụ thể Yêu

cầu S/V chuẩn

bị

Lý thuyết

1 tiết

Quá trình phát triển của phôi thai

Nắm được:

- Sự hình thành và phát triễn của thai, màng nhau thai

- Sự hoạt động của tuần hoàn bào thai

[1] tr 24- tr31

Xemina 3 tiết Phòng

học

Sự biến đổi sinh

lý khi gia súc có chửa và phương pháp chẩn đoán

N¾m ®−îc:

- Những bến đổi về mặt sinh lý khi gia súc có chửa

- Các phương pháp chẩn đoán gia súc có chửa

- Phương pháp chủ yếu để chẩn đoán trâu bò và lợn

có chửa hiện nay

[1] tr 21- tr36 [4] tr 259-

261

Tự học, tự

NC

Giai ®o¹n ph«i N¾m ®−îc :

- §Æc ®iÓm giai ®o¹n ph«i

- Thêi gian ph¸t triÔn ph«i cña c¸c loµi

Tư vấn của

giáo viên

- Xem lại chương chửa đẻ ở học phần sinh lý gia súc

- Học qua hinh vẽ

- Tự nêu các câu hỏi để bạn trả lời

quá trình phát triễn phôi thai

Nắm được nội dung chính của bài kiểm tra