hinh ph_t april

Hiện trưng tại viện Bảo tàng Calcutta.Đây là dựa theo một điển tích Ruru- jakata trong tiền kiếp của Đức Phật.. Tượng bằng đất sét nung tìm được ở Mirpur Khas ,hiện trưng tại Viện Bảo t

Hình 1 Đức Bồ Tát dưới dạng con nai vàng.Khắc trên một cột trụ trong

một bảo tháp tìm thấy tại Bharhut , Ấn dộ Thế kỷ thứ 2 trước C.N Hiện trưng tại viện Bảo tàng Calcutta.Đây là dựa theo một điển tích (Ruru-

jakata ) trong tiền kiếp của Đức Phật

Hình 2. Đản sinh Tấm khắc nổi tìm thấy trong một bảo tháp tại

AndhraPradesh , Ấn độ.Thế kỷ thứ 3 sau C.N Hiện trưng tại Viện Bảo New Delhi Không thấy Đưc Phật,mà chỉ thấy Hoàng Hậu Mara và đám hầu cận che lọng và dâng khăn Hoàng Hậu đứng mé tay phải

Hình 3 Tấm khằc nổi bạch vân thạch ( limestone)

tìm thấy trong một bảo tháp tại Amavarati , Bắc Ấn Thế kỷ thứ 2 sau C.N HiệntrưngtạiBritish Museum,London,UK.Tượngkhắcbabiếncố trong

đới Đức Phật : cây Bồ Dề tương trưng cho Giác Ngộ (tầng dướ); Bánh Xe tương trưng cho Đạo Pháp và Bảo Tháp tượng trưng cho Niết Bàn

Hình 4 Cây Bồ đề và Ngai ngọc Tìm thấy tại Amaravati , Bắc Ấn Thế

kỷ thứ 2 sau C.N Hiện trưng tại British Museum, London, UK

Bên phải cây Bồ đề là tì nữ tì Sujata đang dâng thức ăn.Phía trên là dấu

chân Phật đang qua sông Nairanjana

3

Hình 6 Rắn và voi chầu Bảo Tháp Tìm thấy tại Amavarati , Bắc Ấn.Thế

kỷ thứ 2 sau C.N Hiện trưng tại British Museum ,London ,UK

Hình 7 Bao tháp tại Karli , Ấn độ Đầu thế kỷ thứ 2 Tạc trong núi đá

Hình 8 Dấu chân Đức Phật Tìm thấy

ở vùng Gandhara ,nay trưng tại Viện Bảo tàng Preshawar Ở giữa bàn

chân có bánh xe Đạo Pháp , gót chân có đinh ba chạc (trisula) tượng

trưng cho Tam Bảo nằm trên bông sen.Giữa lòng bàn chân là Bánh Xe

Đạo Pháp.Đầu các ngón chân là chữ Vạn tượng trưng cho trường cửu.

.

Hình 9 Cột đá trạm trổ 3 biểu tượng của Phật giáo Kiếm đưọc ở

Sanci , Madhya Pradesh , Ấn độ Thế kỷ thứ 1 sau C.N

Nút vô tận ( Srivatsa ) nằm trong đinh ba trạc ( Trisula ) đặt trên bánh

xe Đạo pháp ( Cakra )

Hình 10 Vô Úy Phật Mathura Tượng bằng sa thạch Thế kỷ thứ 2 sau

C.N để tại Bảo tàng viện Mathura.Tóc búi thành một bó trên dỉnh đầu

(usnisa) tay bắt Ấn Vô Úy Sư tử chầu dưới ngai.Hãy chú ý đến kiểu áo

Hình 11 Bồ Tát đứng tìm được ở Sarnath , Ấn đô

Sakyasimha

Sư tử chầu giữa hai chân.Tượng làm bằng sa thạch đỏ Thế kỷ thứ 2 sau C.N.

Hình 12 Phật ngồi Gandhara.Archeological Museum,Preshawar

Tóc và mặt chịu ảnh hưởng của Hy Lạp một cách rõ rệt .Đặc biệt giữa

trán có dấu urna và trên mép có bộ ria Nếp áo và vai phải để trần phản ảnh nghệ thuật Mathura Hai tay bắt Ấn Thuyết Pháp (dharmacakra- pravartana) Xin so sánh với Hình số (10)

Hình 13 Phật đứng Gandhara Viện Bảo tàng quốc gia,New Delhi, Ấnđộ

Hình 14 Thích Ca Khổ Hạnh.Thế kỷ thứ 2 ViệnbảotàngLahore,Pakistan

XIN XEM LỜI BÀN TRANG KẾ BÊN

Hình (13) và Hình (14 ) tiêu biểu cho tài nghệ điêu khắc Phật giáo của

trường phái Gandhara

Người ta nhận thấy ảnh hưởng nặng nề của Hy Lạp , với tóc dài , xoăn

búi thành một búi trên đỉnh đầu ( usnisa ) ,mũi thẳng dọc dừa và một tí

ria trên mép

Nếp áo cà sa phảng phất ảnh hưởng của phái Mathura

Pho tượng Thích Ca Khổ Hạnh tọa Thiền biểu dương cái nhìn hiện thực

của các nghệ sĩ Gandhara

Hình 17. Đức Phật tọa thiền ngồi trong thế virasana Tượng bằng đất sét nung tìm được ở Mirpur Khas ,hiện trưng tại Viện Bảo tàng

Mumbai Gương mặt thanh thản từ bi ,dáng người thon thon nhẹ

nhàng thánh thoát.Trái với hệ phái ở Bodhgaya và Devnimori chú trọng

vào Yoga,hệ phái ở Mathura và Mirpur Khas chú trọng vào Từ Bi

(karuna) và Trí Tuệ (prajna)

Hình 18.Tượng Phật ngồi chân buông thõng theo kiểu Tây phương Thế kỷ thứ 6 sau C.N Tìm được ở Ajanta Nam Ấn Loại tuợng ngồi kiểu

này rất hiếm trong những thế kỷ đầu

Hình 19&20 Tượng Phật nhập Niết Bàn tại Nam Ấn và Đông Ấn ,thế kỷ

thứ 6 sau C.N

Hình 21 Tượng Phật nằm khổng lồ tại Polonnaruwa , Tích Lan

Hình 22 Đức Phật thuyết pháp Tượng bằng sa thạch,tìm ra ở

Sarnath.Thế kỷ thứ 6 sau C.N hiện trưng tại Bảo tàng viện Sarnath.Các

tượng Phật của các thế hệ sau càng ngày càng toát ra vẻ hiền hòa từ bi

Hình 23 Đầu Đức Phật kiếm được tại Taxila , Pakistan.Làm bằng đất sét

nung, Thế kỷ thứ 2.Hiện trưng tại Bảo tàng viện Karachi

So với những đầu tượng của những thế kỷ trước thì vẻ hiền hòa từ bi càng ngày càng thể hiện rõ rệt hơn

Hình 24 Bồ Tát Di Lặc ,kiếm ra ở Tamil Nadu , Ấn độ Giữa thế kỷ thứ 8

Hiện trưng tại viện Bảo tàng Madras.Đầu đội vương miện có bảo tháp

là dấu hiệu của Bồ Tát Di Lặc Tượng trình diễn nghệ thuật điêu khắc của Nam Ấn sẽ ảnh hưởng nặng nề đến các quốc gia vùng Đông Nam Á

Hình 25 Tượng Di Lặc 4 tay Tìm ra ở vùng Tamil Nadu.Thế kỷ thứ 13

Hiện trưng tại viện Bảo tàng Madras Cách phục sức thuộc truyền thống

của trường phái Cola vùng Nam Ấn

Hình 28 Bất động Phật ( Aksobhya ) Tượng bằng sa thạch tìm ra ở

Uttar Pradesh Thế kỷ thứ 9 sau C.N

Hiện trưng tại viện Bảo tàng Lucknow Tay Phật bắt Địa Xúc Ấn (bhumisparsa mudra) Cẳng phải bắi lên cẳng trái theo thế

virasana.Tượng xuất hiện nhiều nhất ở Đông Ấn Không tìm thấy

tượng kiểu này ở Tích Lan

Hình 29 Phật Tích Lan Giữa thế kỷ thứ 5.Viện Bảo tàng

Columbo.Người ta thấy rõ ảnh hưởng của Amavarati

Hình 30 Phật Tích Lan tọa Thiền

Tượng bằng đồng, thế kỷ 14 , thờ tại Gampola , Tích Lan

Những tượng Phật Tích Lan đều to lớn khổng lồ , và dần dần trở nên kiểu cách với nhiều mầu sắc sặc sỡ ,trông nguy nga đồ sộ

Hình 31 Phật Nam Dương

Cao 3 m, làm bằng đá ,tìm được ở đảo Java.Thế kỹ thứ 9 Tượng ngồi theo kiếu Tây phương , hai chân buông thõng Tượng này phản ảnh nghệ thuật phái Đại Thừa , và có lẽ tuợng trưng Đại Nhật Phật

(Vairocana )

Hình 32.Tượng Phật nằm ở Bago , Miến Điện

Tượng nằm bên cạnh Bảo tháp vàng Shwemawdaw ,dài 55 thước và

cao 16 thước Tượng làm thừ thế kỷ thứ 15 và được trùng tu nhiều lần

Hình 33 Tượng Phật đứng Miến Điện

Tượng bằng đồng mạ vàng, cao 4 m Thế kỷ thứ 11 sau C.N Hiện thờ tại chùa Shwezigon , Pagan, Miến Điện

Bốn tượng khổng lồ chấn giữ bốn phương của một Bảo tháp ,tượng

trưng cho bốn Đức Phật liên tiếp -đây là Đức Phật Konagamana

Tượng phản ảnh sự chú trọng của Phật giáo Miến Điện vào sự tu hành , như ta thấy áo cà sa được khắc đẽo tỉ mỉ

Tay phải bắt Ấn Vô Úy ( abhaya mudra ), tay trái cầm vạt áo

Hình 34 Thái tử Tất đạt Đa xuống tóc

Tượng bằng đá mạ vàng , cao 110 cm Hiện để thờ tại đền Nanda , Pagan, Miến Điện

Một kiệt tác của ngành điêu khắc Phật giáo Miến Điện

Hình 35 Phật ngồi Thái Lan Đầu thế kỷ thứ 8 Hiện trưng tại viện Bảo

tàng Bangkok

Hình 36 Phật đứng Thái Lan Khoảng thế kỷ thứ 8 Sưu tập tư nhân,

Panasnikhom

Hai bức tượng phản ảnh nghệ thuật điêu khắc của phái Dvaravati miền

Bắc Thái Lan Phật ngồi theo kiểu Tây phương , tay bắt Ấn Thuyết pháp

(vitarka mudra ) Tượng Phật ngồi kiểu này khá thịnh hành tại Ấn độ và

Đông Nam Á ,trừ Việt Nam và Tích Lan.Hãy so sánh bức tượng này với

hình (18) và (31) Phật đứng trên lưng con quái điểu ( garuda ) nửa

chim nửa sư tử

Hình 37 Đức Phật được Rắn Thần bảo vệ Đầu thế kỷ thứ 8 Tượng

bằng bạch vân thạch.Hiện trưng tại viện bảo tàng Bangkok

Hình 38 Bất Động Phật Thái Lan.Tìm được ở Sukhothai Tượng bằng

đồng ,thế kỷ thứ 14 sau C.N Sưu tầm tư nhân , Bangkok

Hai kiểu tượng này rát phổ thông ở Thái Lan Tuy chịu ảnh hưởng của Amavarati Bắc Ấn và Tích Lan , các điêu khắc gia phái Sukhothai đã diễn

tả những đặc tính nhân bản của các bức tượng Phật một cách tuyệt vời

Hình 39 Tượng Phật đi Tìm được tại Sukhothai Tượng bằng đồng, cao

220 cm Thế kỷ thứ 14 sau C.N HIện thờ tại chùa Benchamapit ,

Bangkok Kiểu tượng đặc biệt của trường phái Sukhothai, uyển chuyển

khoan thai mà thoát tục Một kiệt tác của nghệ thuật Thái

Hình 40 Đầu Phật Bằng đồng.Thế kỷ thử 13 Kiểu trường phái U

THONG , Thái Lan

Hình 41 Tượng Phật mặc đồ trang sức (Song Kruang ).Thế kỷ thứ 18

Bằng đồng mạ vàng Viện Bảo tàng Bangkok

Hai tượng này cho thấy ảnh hưởng của Khmer và Nam Ấn cùng với truyền thống Theravada

Hình 42 Tượng Phật nằm , Bangkok ,Thái Lan

Hình 43 Tượng Phật Ngọc Bích ( Emerald Buddha ), Bangkok ,Thái Lan

Pho Tượng Phật nằm thờ tại Chùa Pho ( Wat Pho ) ở Bangkok Tượng

dài 43m và cao 15 m , một trong những tượng Phật lớn nhất trên thế giới Do vậy không chụp nguyên cả thân hình tượng trong một khung ảnh được Bàn chân tượng khắc 108 đức tính và điềm tốt liên quan tới Đức Phật

Có nhiều giai thoại liên quan đến Tượng Phật Ngọc Bích thờ tại chùa

Phra Kaew ( Wat Phra Kaew ) ở Bangkok Tuy nhiên , các học giả cho

rằng tượng đẽo theo kiểu của phái Chiang Saen vào thế kỷ thứ 15 Hàng năm, vào tháng 4 , 8 , và 12 Âm lịch , đức Vua Thái đến thay áo đội mũ làm bằng vàng cho bức Tượng Hình chụp không được rõ vì phải chụp ở xa

Bằng sa thạch Cuối thế kỷ thứ 5 Tìm được ở chùa Romlok ,Cao Miên Nay trưng bày tại Bảo tàng viện Phnom Penh

Trước thời đại Angkor , ảnh hưởng của trường phái Amavarati , Ấn độ,thật rõ rệt

Hình 44 Đầu Phật Cao Miên

Hình 45 Tượng Phật đứng Cao Miên.Tìm được tại Kompong Speu Đầu

thế kỷ thứ 8 sau C.N Bảo tàng viện Phnom Penh Trước khi vương quốc

Khmer thành lập, những tượng Phật Cao Miên dều chịu ảnh hưởng nặng nề của Bắc Ấn

Hình 46 Phật Cao Miên tọa Thiền

Kiếm được ở Sisophon , Cao Miên Bằng sa thạch.Thế kỷ thứ 12.Hiện trưng tại Bảo tàng viện Phnom Penh

Đằng sau có Rắn Thần Mucilinda bảo vệ Đầu đội vương miện của các Vua Khmer Mình để trần Đây là thời kỳ Angkor cho thấy sự Khmer hóa tượng Phật

Hình 47.Tượng Quan Âm Bồ Tát 8 tay

Bằng sa thạch Đầu thế kỷ thứ 13 Tìm được tại Prah Thkol ,Cao Miên Nay trưng tai viện Bảo tàng Guimet ,Paris

Pho tượng này cho thấy ảnh hưởng của Đại Thừa tại Cao Miên trong thời đại Angkor,theo kiểu trường phái Bayon Đầu và thân hình được

bao phủ bằng cả trăm ngàn tượng Phật nhỏ ngồi theo thế samadhi

Hình 48 Đầu Phật Cao Miên

Bằng sa thạch Tìm được ở Angkor Thom Thế kỷ thứ 13 Nay trưng tại Bảo tàng viện Phnom Penh.Tượng này phơi bày nghệ thuật điêu khắc

phái Bayon Tính chất thần thánh giảm đi , người ta nâng cao khía cạnh nhân bản Khuôn mặt hiền từ phản ảnh tính vô tư yêu đời của dân tộc

Miên

Hình 49.Tượng Phật đứng mặc đồ trang sức

Bằng gỗ mạ vàng.Thế kỷ thứ 17.Tìm được ở Angkor Wat.Hiện trưng tại Bảo tàng viện Phnom Penh.Người ta thấy ảnh hưởng truyền thống Therevada sau thời đại Angkor.So sánh với Hình (41)

Hình 50 Tượng Phật Chàm

Tượng bằng đồng đen , cao 122 cm Tìm được ở làng Đông dương tỉnh Quảng Nam gần Đà Nẵng Việt Nam ( thuộc vương quốc Chàm thời xưa) Đầu thế kỷ thứ 6 sau C.N Không biết hiện giờ trưng ở đâu

Người ta ghi nhận ảnh hưởng của Amavarati Ấn độ và Tích Lan , nhất là trong kiểu tóc và nếp áo Xin so sánh với Hình (16) và (29) Tuy nhiên,

dấu urna trên trán giữa hai mắt cho biết là tượng này không xuất phát

từ Tích lan vì các tượng Phật Tích Lan không bao giờ có dấu này.Đây là một trong những tượng Phật đứng đẹp nổt tiếng trên thế giới

Hình 51 Bồ Tát Di Lặc Nepal

Tượng bằng đồng mạ vàng Thế kỷ thứ 10 Hiện trưng tại British Museum , London Cách chạm trổ chiếc áo trông như vải mỏng trong

xuốt thật là thần tình

Hình 52 Phật Nhiên Đăng Nepal Bằng gỗ , cuối thế kỷ thứ 17 Hiện

trưng tại National Art Gallery , Bhadgaon

Phật Nhiên Đăng rất được dân chúng sùng bái tại Nepal

Hình 53 Đại Nhật Phật ( Vairocana )Tây Tạng

Thế kỷ thứ 11 sau C.N Thờ tại tu viện Lamayuru , Ladakh ,Tây Tạng

Mầu sắc sặc sỡ nói lên ảnh hưởng Mật tông Kim Cương Thừa Tây Tạng sở trường về tranh vẽ hơn là về điêu khắc

Hình 55 Đại Nhật Phật (Vairocana) Kashmir

Bằng đồng mạ bạc Thế kỷ thứ 8 Bức tượng rất hiếm này kiếm được ở vùng Kashmir nay trưng bày tại Los Angeles County Museum of Art

Tượng ngồi trên một kệ có khắc sư tử và rồng Đặc biệt là ở chình giữa

kệ có khắc hình một Thần Atlas hai tay nâng kệ Đây là do ảnh hưởng Hy Lạp và La mã đã có thời chiếm đóng Kashmir

Hình 56 Phật Kashmir

Bằng đồng Thế kỷ thứ 9 Hiện trưng tại British Museum , London UK

Trên búi tóc có tỏa ra bó lửa năm ngọn Hai bàn tay làm cử chỉ khá lạ lùng Phật ngồi trên ngai có sư tử và nai đứng chầu

Hình 57.Phật nhập Niết Bàn Kapisa , Afghanistan

Khắc vào diệp thạch ( schist ) Hiện trưng tại Bảo tàng viện Kabul

Tóc và áo phản ảnh truyền thống Gandhara Đặc biệt là sự hiện diện của Bồ Tát Kim cương Thủ ( VAJRAPANI ) tay cầm tầm sét đứng bên góc trái

Hình 59.Tượng Phật khổng lồ ở Afghanistan

Tượng khắc vào trong núi đá ở Bamiyan Đầu thế kỷ thứ 6 Tượng cao 53m Đã bị quân Taliban phá hủy vào tháng 3 năm 2001

Hình 60 Phật tọa Thiền Afghanistan

Bằng diệp thạch Tìm được ở Kapisa Hiện trưng tại Bảo tàng viện Kabul

Từ hai bên vai bốc lên hai ngọn lửa Đây là ảnh hưởng của Ba Tư thời

đó thờ Thần Lửa Khuôn mặt và y phục chịu ảnh hưởng Gandhara

Hình 61.Tượng Phật Trung Hoa

Bằng đồng mạ vàng Cao 29.3 cm Đúc năm 437 sau C.N Sưu tầm tư nhân,Nhật Bản

Khuôn mặt Á đông Áo phủ cả hai vai cân đối , hai tay áo dài và thụng Tượng ngồi trên một kệ có hai tầng Tầng trên tương trưng núi Tu Di Lô(Sumeru) Đây là một pho tượng Phật cổ nhất của Trung Hoa

Hình 62 Phật A Di Đà Trung Hoa Bằng đá tạc vào năm 557 sau C.N

Hiện trưng tại Royal Ontario Museum , Toronto

Khuôn mặt và cách phục sức hoàn toàn Á đông So sánh với Hình (25) , (27) và (50)

Hình 63.Thế giới Tây Phương Cực Lạc

Đây là hình xà chắn ngang cửa vào động số 2 trong núi Diên Đường ở ranh gìới Hồ Nam Hồ Bắc Tạc vào khoảng năm 570 sau C.N

Phật A di đà ngồi giữa , vây quanh bởi các chúng sinh đang hóa nở từ các nụ sen Hai bên có Quan Âm Bồ Tát và Văn Thù Bồ Tát ngồi chầu Bố cục và kiểu cách thâu gồm nghệ thuật Ấn độ và Trung Hoa, đòi hỏi rất nhiều công phu tỉ mỉ

Hình 64 Phật A di đà tọa thiền trên tòa sen

Tượng bằng gang , đúc vào khỏang thế kỷ thứ 10 hay 11 Hiện trưng tại Nelson Gallery of Art , Kansas City

Khuôn mặt và kiểu áo theo mẫu mực nghệ thuật thời Đường Có một chi tiết mới và đặc biệt , đó là một khoảng trống nhỏ trong mớ tóc ngay

sát búi tó usnisa Chi tiết này sẽ trở thành một đặc điểm chính thống

cho các tượng Phật thời nhà Đường So sánh với Hình (55),(58) và(60)

Hình 65 Thích Ca trầm tư Bằng đồng mạ vàng Có lẽ đúc dưới thời nhà

Nguyên Hiện trưng tại Cleveland Museum of Art

Một khái niệm mới lạ và độc đáo trong nghệ thuật Phật giáo

Hình 66 Bồ Tát suy tư Triều Tiên

Tượng bằng đồng mạ vàng Dầu thế kỷ thứ 7 sau C.N Hiện trưng tại Bảo tàng viện Seoul , Nam Hàn So với hình(65), đây cũng là một khái

niệm táo bạo, có thể nói là cách mạng, trong nghệ thuật điêu khắc Phật

giáo , giữa hai dân tộc và hai thờì điểm khác nhau

Hình 67.Bất Dộng Phật Triều Tiên

Tượng bằng đá , tạc trong động Kyongju vào năm 750 Tượng ngồi nhìn

biển Đông hải dã trên 1200 năm So sánh tượng này với Hình (28) ,(36)

và (54)

Hình 69 Quan Âm thuyết pháp Nhật Bổn

Tượng bằng đồng đen , cao 188.9 cm Đúc vào thời đại Nara cuối thế kỷ thứ 7 Hiện thờ tại Toin-do ,Yakushi-ji ,Nara

Khuôn mặt và phục sức phơi bày ảnh hương nghệ thuật thời nhà

Dường Hai tay bắt Ấn vitarka-mudra

Hình 71 Tượng Quan Âm 11 đầu ( Ekadasamukha Avalokitesvara.)

Hình 72 Tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn (Sahasrabhuja

Avalokitesvara)

Tượng (71) thờ ở Quận Shiga , tượng (72) thờ ở Kyoto