KTTC_Kiểm-toán_Nguyễn-Thị-Ngân_Slide-Bài-giảng-tuần-3

MỤC TIÊU BÀI HỌC 01 02 03 Trình bày, phân biệt, xác định, nhận diện, so sánh được gian lận, sai sót, trọng yếu và trách nhiệm của KTV, doanh nghiệp kiểm toán đối với gian lận và sai s

CHƯƠNG 2: MÔI TRƯỜNG KIỂM TOÁN

2

Bài 3

Ths Nguyễn Thị Ngân

2.6 Đạo đức nghề nghiệp của KTV

2.7.Kiểm soát chất lƣợng hoạt động kiểm toán

SAI SÓT

TRỌNG YẾU

ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CỦA KTV

MỤC TIÊU BÀI HỌC

01

02

03

Trình bày, phân biệt, xác định, nhận diện, so sánh được

gian lận, sai sót, trọng yếu và trách nhiệm của KTV, doanh

nghiệp kiểm toán đối với gian lận và sai sót

Trình bày vai trò, mục tiêu và các vấn đề quan trọng cần

trao đổi giữa KTV và doanh nghiệp được kiểm toán khi

thực hiện cuộc kiểm toán

Trình bày được khái niệm đạo đức nghề nghiệp của KTV

Mô tả, nhận diện, phân biệt đước các nguyên tắc đạo đức

nghề nghiệp của KTV

6

GIAN LẬN VÀ SAI SÓT

7

KN: Là hành vi cố ý do một hay nhiều người trong Ban quản trị, Ban Giám đốc, các nhân viên hoặc bên thứ ba thực hiện bằng các hành vi gian dối để thu lợi bất chính hoặc bất hợp pháp

GIAN LẬN

8

Gian lận trong kế toán: Là những hành vi chủ ý lừa dối

có liên quan đến việc tham ô, biển thủ tài sản hoặc

GIAN LẬN

Giả mạo chứng từ,

sửa chữa hoặc xử lý

chứng từ theo ý kiến

chủ quan

Giấu giếm thông tin, tài liệu

Gắn với một lợi ích kinh

tế nào đó: ăn cắp, làm giả chứng từ; giấu diếm các khoản nợ xấu

BIỂU HIỆN CỦA GIAN LẬN

vốn hóa chi phí không đủ điều kiện vốn hóa

Ghi nhận DT

không có thật/

khai khống DT

ghi nhận thêm các nghiệp vụ bán hàng không có thật

tự tạo ra các khách hàng và chứng từ giả

mạo

Ghi nhận sai

niên độ

DT hay CP đƣợc ghi nhận không đúng với thời kỳ

DT hoặc CP của kỳ này

có thể chuyển sang kỳ

kế tiếp hay ngƣợc lại để

11

11

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 1

Công ty TNHH Xây dựng dân dụng An Bình, Trong kỳ khai thuế

Quý 2/2018, Giám đốc công ty yêu cầu kế toán hãy mua hóa đơn

đầu vào để doanh nghiệp nộp Thuế GTGT ít hơn so với số thực

tế hoặc giúp doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT

Câu hỏi 1: Trường hợp của công ty An Bình có được coi là gian lận

không ? Vì sao ?

Câu hỏi 2: Nếu bạn là kế toán công ty/kiểm toán viên tại công ty, bạn sẽ

tư vấn thế nào cho Giám đốc công ty để tình huống trên không xẩy ra ?

12

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 DOANH NGHIỆP MUA HÓA ĐƠN ĐỂ LÀM GÌ ?

2 RỦI RO GẶP PHẢI

3 PHƯƠNG ÁN THAY THẾ

13

Thuế GTGT đầu ra Thuế GTGT đầu vào

15

Mua hóa đơn với giá từ 5-10% của giá trị giao dịch

Mua Hóa đơn là hành vi làm giả chứng

từ để minh chứng cho các NVKT không

có thực, không phát sinh trong thực tế

DN mua Hóa đơn với mục đích lách thuế, trồn thuế: Tăng trị giá thuế GTGT được khấu trừ và làm giảm số Thuế TNDN phải nộp

Các hành vi trên đều là hành vi pháp luật nghiêm cấm

Trường hợp của

công ty An Bình

được xác định là

gian lận Vì:

RR GẶP PHẢI

Giải trình Xuất toán Truy thu thuế, nộp phạt Truy tố hình sự

Giải quyết tình huống – Câu hỏi 2

18

MUA, BÁN HÓA ĐƠN

Giải quyết tình huống – Câu hỏi 2

19

KN: Là những lỗi không cố ý nhưng làm ảnh hưởng đến hệ thống thông tin và BCTC

VÍ DỤ VỀ SAI SÓT

Phân loại nhầm chi phí

AD sai phương pháp tính

giá của hàng tồn kho từ

FIFO trước sang LIFO Lập dự phòng giám

giá HTK, dự phòng

Nợ phải thu khó đòi không hợp lý

Ghi đảo số tiền,

Ghi sai số tiền

Ghi trùng NVKT

22

HÓA ĐƠN

23

Biên soạn: Ths Nguyễn Thị Ngân

HÓA ĐƠN GIẢ

LẬP KHỐNG HÓA ĐƠN

25

26

Kiểm tra các liên hóa đơn với nhau cho khớp đúng

Không nên thực thiện phương thức ”khoán trắng” cho 1 bên thứ 03

Kiểm tra các thông tin về người bán khi lần đầu giao dịch hoặc khi

có nghi ngờ

HÓA ĐƠN - GIẢI PHÁP PHÕNG NGỪA

28

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIAN LẬN VÀ SAI SÓT

NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG

NHÂN TỐ BÊN TRONG

NHÂN TỐ BÊN NGOÀI

30

31

01 02

03 04 HỢP LÝ TRUNG THỰC

Trung thực & Hợp lý

Bày tỏ ý kiến về tính

Chính xác và Đầy đủ

dựa vào các thông tin này để nhận xét thì

sẽ không chính xác hoặc sẽ đƣa đến những kết luận sai lầm”

Thông tin đƣợc coi là trọng yếu nếu

việc bỏ sót hoặc sai sót của thông tin

KHÔNG TRỌNG YẾU ?

LNST: 950 trđ TRỌNG YẾU ?

LNST: 500 trđ

LỢI NHUẬN SAU THUẾ CỦA CÔNG TY A LÀ 1 TỶ ĐỒNG

TUY NHIÊN, THÔNG TIN TRÊN BCTC NHƢ SAU:

VÍ DỤ

38

VÍ DỤ

Sai sót về niên độ ghi nhận doanh thu

là 50.000 USD có thể là trọng yếu đối đơn vị có doanh thu 500.000 USD,

nhƣng lại không trọng yếu với đơn vị

có doanh thu 2.000.000 USD

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC XÁC ĐỊNH TÍNH TRỌNG YẾU

GIAN LẬN VÀ SAI SÓT

Trách nhiệm của KTV &

DNKT đối với gian lận,sai sót

42

GIAN LẬN VÀ SAI SÓT

Chuẩn mực kiểm toán số 240: Trách nhiệm của kiểm toán viên liên

quan đến gian lận trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính

Chuẩn mực kiểm toán số 315: Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót

trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi

trường kiểm toán

Chuẩn mực kiểm toán số 450: Đánh giá các sai sót phát hiện trong

quá trình kiểm toán

43

TRAO ĐỔI CÁC VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG PHÁT SINH KHI KIỂM TOÁN VỚI BAN LÃNH ĐẠO ĐƠN VỊ ĐƯỢC KIỂM TOÁN

TẠI SAO PHẢI TRAO ĐỔI ? VAI

TRÕ CỦA QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI

ĐÂU LÀ CÁC TRÁCH NHIỆM CỦA

KTV VÀ BAN LÃNH ĐẠO ĐƠN VỊ

TRONG VIỆC TRAO ĐỔI CÁC VẤN

ĐỀ QUAN TRỌNG PHÁT SINH KHI

Entrepreneurial activities differ substantially

Entrepreneurial activities differ substantially Entrepreneurial

activities differ substantially

Đảm bảo KTV tuân thủ chuẩn mực chuyên môn & chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp

Entrepreneurial activities differ substantially

VAI TRÕ CỦA QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI

Các bên hiểu được các

vấn đề liên quan đến quá

trình kiểm toán và tăng

cường quan hệ hỗ trợ lẫn

nhau trong công việc

Hỗ trợ KTV thực hiện việc thu thập thông tin liên quan đến cuộc kiểm toán từ Ban quản trị đơn

3

2

1

TRONG VIỆC TRAO ĐỔI CÁC VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG

PHÁT SINH KHI KIỂM TOÁN

Thông báo đầy đủ cho BQT đơn vị được kiểm toán về trách nhiệm

của KTV và doanh nghiệp kiểm toán trong cuộc kiểm toán, phạm vi

kiểm toán và thời gian thực hiện cuộc kiểm toán BCTC

Thu thập từ Ban quản trị đơn vị được kiểm toán các thông tin liên quan đến cuộc kiểm toán

Kịp thời thông báo cho BQT đơn vị được kiểm toán các vấn đề đáng lưu ý mà KTV biết được khi thực hiện cuộc kiểm toán liên quan đến trách nhiệm giám sát quá trình lập và trình bày báo cáo tài chính của BQT đơn vị được kiểm toán

46

NỘI DUNG TRAO ĐỔI

Kiểm toán viên phải xem xét những vấn đề quan trọng, trong đó có vấn đề về quản trị đơn vị

phát sinh từ cuộc kiểm toán báo cáo tài chính và trao đổi những vấn đề này với những người

trong Ban lãnh đạo đơn vị được kiểm toán Thông thường những vấn đề này bao gồm:

KTV phải trao đổi với BQT đơn vị

được kiểm toán về trách nhiệm

của kiểm toán viên trong cuộc

kiểm toán BCTC

KTV phải trao đổi với BQT đơn vị được kiểm toán các nội dung chính về phạm vi và lịch trình thực hiện cuộc kiểm toán theo kế hoạch

Những khó khăn (nếu có) phát

sinh trong quá trình kiểm toán

Phương pháp tiếp cận tổng quát

và toàn bộ phạm vi kiểm toán, bao gồm cả giới hạn dự kiến hoặc những yêu cầu bổ sung

47

NỘI DUNG TRAO ĐỔI

Nhận xét của kiểm toán viên về khía cạnh định tính của công việc kế toán của đơn

vị, bao gồm chính sách kế toán, ƣớc tính kế toán và các thông tin công bố trong

báo cáo tài chính Nếu cần thiết, kiểm toán viên cần giải thích cho Ban quản trị đơn

vị đƣợc kiểm toán biết lý do tại sao kiểm toán viên cho rằng công việc kế toán của

đơn vị đã tuân thủ các quy định của chuẩn mực và chế độ kế toán có liên quan

nhƣng chƣa hoàn toàn phù hợp với điều kiện cụ thể của đơn vị

Những thay đổi hoặc việc lựa chọn

chính sách và thông lệ kế toán

quan trọng có tác động hoặc có thể

có tác động đáng kể đến BCTC của

đơn vị đƣợc kiểm toán;

Tác động tiềm tàng của những rủi ro quan trọng đối với báo cáo tài chính, nhƣ một vụ kiện chƣa xử lý yêu cầu phải đƣợc trình bày trong báo cáo tài chính

48

Những bút toán điều chỉnh theo ý kiến của KTV, cho

dù đơn vị đƣợc kiểm toán có thực hiện hay không,

có thể tác động quan trọng đến báo cáo tài chính của đơn vị

Các ý kiến bất đồng với BQT đơn vị được kiểm toán về những vấn đề mang tính nghiệp vụ hay nguyên tắc có ảnh hưởng đáng kể tới BCTChoặc BCKTcủa đơn vị được kiểm toán,…

Những yếu tố không chắc chắn đáng

kể liên quan đến những sự kiện và

điều kiện tạo ra sự nghi ngờ về khả

năng hoạt động liên tục của đơn vị

50

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

Đạo đức nghề nghiệp là những quy tắc để hướng dẫn cho các thành viên ứng xử và hoạt động một cách trung thực, phục vụ cho lợi ích chung của nghề nghiệp & xã hội

(Ban hành kèm theo

TT số 70/2015/TT-BTC

ngày 05/05/2015 của BTC

51

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

NGUYÊN TẮC ĐĐNN

CỦA KTV

ĐỘC LẬP CHÍNH TRỰC KHÁCH QUAN

NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN VÀ TÍNH THẬN TRỌNG

TÍNH BẢO MẬT

TƢ CÁCH NGHỀ NGHIỆP

TUÂN THỦ CHUẨN MỰC CHUYÊN MÔN

52

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

 Vay/cho vay, đối với DN đƣợc KT

 Có quan hệ kinh doanh chặt chẽ (khách hàng, nhà cung cấp)

vừa thực hiện dịch vụ kiểm toán

vừa thực hiện các dịch vụ kế toán

nhƣ: ghi sổ kế toán, lập BCTC,

kiểm toán nội bộ, định giá tài sản,

tƣ vấn quản lý, tƣ vấn tài chính, tƣ

55

ĐỘC LẬP

Độc lập về tình cảm thể hiện ở

chỗ KTV không có quan hệ về mặt tình cảm với các nhà quản trị của đơn vị đƣợc kiểm toán

56

ĐỘC LẬP

Cha, mẹ, con, cháu,

vợ, chồng, anh/chị/em ruột

Nhà quản trị DN

(HĐQT, BGĐ, KTT, TP, PP,…)

KHÔNG ĐƢỢC KT

KTV

ĐỘC LẬP

KTV & thành viên BGĐ công ty

kiểm toán không được kiểm

toán 1 khách hàng trong vòng

quá nhiều năm vì sẽ tạo ra mối

quan hệ quen thuộc

toán, thành viên BGĐ công ty

kiểm toán trước đây là nhân

tham gia kiểm toán

58

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

TÍNH CHÍNH TRỰC

THẮNG

HÀNH XỬ CÔNG BẰNG

ĐÁNG TIN CẬY

59

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

Tôn trọng sự thật, không thiên kiến hay thành kiến

KTV không để sự thiên vị, xung đột lợi ích hoặc ảnh hưởng không hợp lý của những đối tượng khác chi phối các xét đoán chuyên môn của mình

60

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

Hành động thận trọng theo các quy định tại chuẩn mực nghề nghiệp và kỹ thuật phù hợp khi cung cấp các hoạt động hoặc dịch vụ

chuyên môn

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN TÍNH BẢO MẬT

KTV không được phép:

Tiết lộ các thông tin có

được từ cuộc kiểm toán

khi chưa có sự đồng ý

của người có thẩm

quyền, trừ khi có quyền

hoặc nghĩa vụ phải công

bố theo quy định của

pháp luật

KTV không được sử dụng những thông tin mật có được từ cuộc kiểm toán để phục vụ lợi ích cá nhân hay lợi ích của bên thứ ba

62

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN

TƯ CÁCH

NGHỀ NGHIỆP

Phải tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan

và tránh bất kỳ hành vi nào mà họ biết hoặc cần phải biết rằng sẽ làm giảm uy tín nghề nghiệp của mình

Phải tránh làm giảm uy tín nghề nghiệp khi quảng bá

về bản thân và công việc của mình

Không được cường điệu về các dịch vụ mà họ có thể thực hiện, về trình độ hay kinh nghiệm của bản thân Không được đưa ra những thông tin, giới thiệu làm mất uy tín hay đưa ra những so sánh không có căn

63

ĐẠO ĐỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA

KIỂM TOÁN VIÊN TUÂN THỦ CHUẨN MỰC CHUYÊN MÔN

KTV phải thực hiện công việc kiểm toán theo những quy

định của chuẩn mực chuyên môn (CMKT quốc tế, CMKT

VN) đã đƣợc chấp nhận, quy định của Hội nghề nghiệp và

quy định của pháp luật hiện hành

VÍ DỤ - ENRON – ARTHUR ANDERSEN

Phí dịch vụ khác Phí kiểm toán

VÍ DỤ - ENRON – ARTHUR ANDERSEN

NĂM 2000

27

BILLION+

25 BILLION+

66

“Liên minh ma quái“ được thành lập Một mạng lưới chằng chịt quan hệ giữa Enron, một số quan chức chính

phủ và đặc biệt là Công ty kiểm toán Arthur Andersen

VÍ DỤ - ENRON – ARTHUR ANDERSEN

67

VÍ DỤ - ENRON – ARTHUR ANDERSEN

Kế toán trưởng của Enron là Richard Causey - nguyên là kiểm toán viên của Andersen chuyển sang

Một nhân viên kiểm toán

của Andersen đã cực lực

phản đối phương pháp kế

toán của Enron Vài tuần

sau, nhân viên này bị

Andersen chuyển sang bộ

phận khác

68

Theo thống kê: Thu nhập từ các

ngành không liên quan đến kiểm toán

(dịch vụ đại lý, tư vấn về thuế và tư

vấn quản lý,…) cao hơn rất nhiều so

với thu nhập của nhân viên làm trong

ngành kiểm toán

Và tất nhiên thu nhập của nhân viên

làm việc không thuộc lĩnh vực kiểm

toán cao hơn rất nhiều so với thu

nhập của kiểm toán viên

Năm 2001, WorldCom Inc đã trả cho công ty kiểm toán Arthur Andersen chi phí dịch vụ lên đến khoảng 16,8 triệu đôla Mỹ trong đó chi phí cho kiểm toán là 4,4 triệu đôla, dịch vụ tư vấn thuế là 7,6 triệu đôla, chi phí cho việc kiểm toán các bản báo cáo tài chính là 1,6 triệu đôla và các dịch vụ tư vấn khác là 3,2 triệu đôla

VÍ DỤ - ENRON – ARTHUR ANDERSEN

70

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 2

 Công ty Việt Value là công ty chuyên cung cấp các dịch vụ kiểm toán & tư vấn tài chính

Ngày 05/01/XX, Công ty nhận được lời mời kiểm toán cho công ty cổ phần MTP

 Đoàn kiểm toán gồm: Ông Phan Phong Lưu; Ông Hà Triệu Phú; Bà Hứa Mộng Mơ; Bà

Cao Vĩnh Viễn

 Trong đó, Ông Phan Phong Lưu – Trưởng đoàn kiểm toán đang nắm giữ 15% cổ phần

của công ty MTP

 Ngày 10/01/XX, Công ty Việt Value chấp nhận lời mời thực hiện dịch vụ kiểm toán cho

MTP mà không có bất cứ động thái nào liên quan đến số cổ phần mà ông Lưu đang nắm

giữa tại MTP

72

HƯỚNG DẪN GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG 2

Yêu cầu đề bài: Nhận định tình huống => tức là đánh giá chủ thể của tình

huống (Viet Value) hành động đúng hay sai, hợp lý hay không hợp lý ?

Từ khóa: nắm giữ 15% cổ phần, không có động thái nào liên quan

Xuất phát từ những thông tin đã tóm tắt + các từ khóa quan trọng => SV

hãy xem xét việc nắm giữ 15% cổ phần MTP của Ông Lưu khi Ông này

đóng vai trò là trưởng đoàn kiểm toán có phù hợp với yêu cầu, nguyên tắc

đạo đức nghề nghiệp của KTV hay không ? Nếu vi phạm thì đó là nguyên

tắc nào => Từ đó SV nhận định tình huống và đề ra hướng giải quyết

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 3

Ngày 15/04/XX, Ngân hàng TMCP AZZ cho công ty TNHH AC&M vay 20trđ, thời hạn 03 tháng

Ngày 20/6/XX, Ngân hàng TMCP AZZ có nhu cầu kiểm toán BCTC giữa niên độ nên đã thuê cty AC&M thực hiện dịch vụ này

Lãnh đạo công ty TNHH AC&M cho rằng khoản tín dụng 20 trđ tại Ngân hàng TMCP AZZ có giá trị nhỏ nên đã chấp nhận lời đề nghị trên

Hãy cho biết quan điểm của

75

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT

Mọi thắc mắc về bài học, SV liên hệ

giảng viên thông qua mail:

nganmsa03tdt@gmail.com