Giới thiệu Việt Nam là một trong những nước có nền xuất khẩu ngành may mặc hàng đầu thế giới.. Tất cả các ngành công nghiệp trong đó có ngành dệt may đang vấp phải nhiều thách thức lớ
Trang 1Chính sách thu hút vốn đầu tư vào ngành may mặc
sau đại dịch Covid-19
Chu Nguyệt Hà, Hoàng Trường Giang, Trần Thị Linh Đan,
Nguyễn Mai Hà, Nguyễn Linh Giang
Ngày 27 Tháng Giêng 2022 Preprint DOI: 10.31219/osf.io/qr6mu
1 Giới thiệu
Việt Nam là một trong những nước có nền xuất khẩu ngành may mặc hàng đầu thế giới Tuy nhiên vào cuối năm 2019 đến bây giờ, Việt Nam nói riêng và các nước trên thế giới nói chung đang phải đối mặt với tác động tiêu cực của đại dịch Covid 19 (La, 2020; Vuong, Q.H., 2022) Dịch bệnh diễn biến phức tạp tại các tỉnh, thành ảnh hưởng tới nhịp sản xuất và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp Tất cả các ngành công nghiệp trong đó có ngành dệt may đang vấp phải nhiều thách thức lớn: thiếu nguồn lao động có kinh nghiệm, đơn hàng sụt giảm, doanh nghiệp không có đủ khả năng thực hiện các biện pháp phòng chống dịch cho công nhân, khó khăn trong việc xuất khẩu, vấn đề tiêm chủng cho lao động dệt may chưa được đồng bộ, nhu cầu về quần áo của người tiêu dùng giảm sút Bài viết bàn về một số chính sách của Chính phủ để giúp ngành may mặc Việt Nam ổn định hơn trong tương lai
Tại Việt Nam, ngành may mặc là một trong những ngành lâu đời và có nhiều đóng góp cho sự phát triển nền kinh tế và nhận được rất nhiều sự quan tâm của chính phủ Tuy nhiên, đây là một trong những nhóm ngành hàng hóa tiêu thụ không thiết yếu và nhạy cảm với chu trình kinh tế Chính vì vậy cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp
để thúc đẩy đặc biệt là trong tình hình dịch bệnh khó khăn
2 Tình hình nền may mặc thế giới
Trang 2Diễn biến ngành dệt may trên thế giới
Đại dịch covid 19 là một thách thức không nhỏ đối với ngành may mặc, đặc biệt
là những nước có tỉ trọng xuất khẩu ngành dệt may lớn Theo nghiên cứu của Tổ chức lao động thế giới (ILO) thương mại dệt may toàn cầu đã hoàn toàn sụp đổ vào nửa đầu năm 2020 Xuất khẩu sang các thị trường lớn như Châu Âu, Nhật Bản, Hoa Kỳ giảm 70% Đặc biệt ngành công nghiệp này còn bị gián đoạn nguồn cung ứng bông và các nguyên liệu thô khác
Tuy nhiên vào nửa cuối năm 2020, bất chấp sự ảnh hưởng của đại dịch tổng kim ngạch xuất khẩu nganh dệt may tăng nhẹ so với thời kì trước dịch (2017-2019) Tốc
độ tăng trưởng trong từ năm (2017-2020) đạt 3,5%/năm cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế (2,5%/năm)
Tổng kim ngạch xuất khẩu dệt, may thế giới (Đơn vị: tỷ USD), Nguồn:
vcbs.com.vn
Diễn biến xuất nhập khẩu mảng may mặc
Mười quốc gia có thị phần lớn nhất chiếm hầu hết tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may thế giới Tuy nhiên, do ảnh hưởng của làn sóng dịch bệnh thị phần của top 10 nước nhập khẩu dệt may năm 2020 giảm sâu so với 2019 Giá trị xuất nhập khẩu chỉ đạt khoảng 80% - 87% giá trị trước dịch
Trang 3Năm 2019, ba nước xuất nhập khẩu hàng may mặc lớn nhất là EU, USD và Nhật Bản chiếm 75% tổng giá trị nhập khẩu toàn thê giới, đến năm 2020 con số này giảm xuống còn 62% do các tác động tiêu cực của dịch Ngoài ra giá trị nhập khẩu riêng của
3 quốc gia/khu vực này cũng giảm 8-14% so với 2019
Biểu đồ kim ngạch nhập khẩu của 10 nước lớn nhất so với TKNXK thế giới
(Đơn vị: Tỷ USD)
Nguồn: vcbs.com.vn
Biểu đồ kim ngạch xuất khẩu của 10 nước lớn nhất so với TKNXK
thế giới (Đơn vị: Tỷ USD)
Nguồn: vcbs.com.vn
Trang 43 Tình hình nền may mặc Việt Nam
Mặc dù bị ảnh hưởng nặng nề do đại dịch nhưng vào năm 2020, tổng lượng xuất nhập khẩu hàng dệt may toàn cầu vẫn vượt nhẹ so với thời kỳ trước đại dịch (2017 - 2019)
Xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam năm 2021 chững lại do Covid-19: Theo
số liệu của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đạt 29 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2021, tăng 13,2% so với cùng kỳ năm 2020
và giảm so với cùng kỳ năm 2019 là 0,04%
Trong năm 2019, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực đều tăng so với cùng kỳ, cụ thể:
Mặt hàng Năm 2019 (USD) Tăng/giảm so với 2018 (%)
1.Dệt may
1.1.Phát triển xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam :
phần gần 60% Năm 2020, xuất khẩu sợi và sợi dệt sang Trung Quốc đạt 2 tỷ USD, giảm 12,5% so với cùng kỳ năm 2019 Tuy nhiên, trong 7T.2021, con số này đã giảm nhẹ xuống gần 40%, thay vì sự đa dạng của các thị trường xuất khẩu như Bangladesh,
Mỹ và EU
Trang 5
Đồng thời, quần áo Việt Nam chủ yếu được xuất khẩu sang Hoa Kỳ (chiếm 45% -50% kim ngạch xuất khẩu quần áo) Năm 2020, xuất khẩu sang Mỹ là 14 tỷ USD và đến cuối tháng 7 năm 2021, con số này sẽ đạt 7,6 tỷ USD Thị trường xuất khẩu hàng may mặc có xu hướng đa dạng, tỷ trọng xuất khẩu sang EU, Trung Quốc, Úc và các nước khác ngày càng mở rộng
1.2 Một số thị trường xuất khẩu hàng dệt may lớn :
Tất cả các thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam đều có sự tăng trưởng, ngoại trừ xuất khẩu đến Nhật Bản giảm so với cùng kỳ, điều này là hợp lý khi nhu cầu dệt may của Nhật Bản chưa tăng trở lại, ngang bằng mức của năm 2020 [1]
Thị trường Hoa Kỳ thường chiếm đến 45% - 50% giá trị xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam và nước ta chiếm 15% - 19% thị phần nhập khẩu hàng may mặc vào
Mỹ, chỉ xếp sau Trung Quốc (2016-1H.2020) [2]
Biểu đồ giá trị Xuất khẩu ròng dệt, may (Đơn vị: Triệu USD)
Nguồn: vcbs.com.vn
Trang 6Biểu đồ tỷ trọng thị trường xuất khẩu ngành dệt may
Nguồn: vcbs.com.vn
2 Da giày
2.1 Phát triển xuất khẩu hàng da giày của Việt Nam
Năm 2020, tổng kim ngạch xuất khẩu da giầy của Việt Nam giảm 10% so với năm 2019 Giảm mạnh nhất tại Mỹ La tinh (-25,4%), EU (-15.4%) và Bắc Mỹ (-8.4%), châu Á (-5,8%), phản ánh tác động tiêu cực khác nhau của đại dịch Covid-19 tại các châu lục Trong 8 tháng đầu năm 2021: tổng kim ngạch xuất khẩu da giày đã có sự tăng nhẹ đạt 14,75 tỷ USD, tăng 2,3%, trong đó xuất khẩu giầy dép đạt 12,64 tỷ USD tăng 4.4% và xuất khẩu túi xách đạt 2,11 tỷ USD giảm 8,8% so với cùng kỳ năm 2020 (Bảng 1) [3]
Trang 7Bảng 1: Top 15 nước nhập khẩu da giày từ Việt Nam
Trị giá Tăng % Trị giá Tăng% Trị giá Tăng%
Trang 814 Hồng kong 125.3 19.7 76.4 -26.5 48.9 -6.0
-ĐV: triệu USD (nguồn: Tổng cục hải quan)
4 Tình hình thu hút vốn đầu tư vào ngành may mặc
Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, năm 2019 và đặc biệt là 9 tháng đầu năm
2020 nước ta chưa có khoản đầu tư lớn nào từ nước ngoài vào ngành dệt may Điều này đã tác động rất lớn đến tốc độ phát triển vốn đang mạnh của ngành dệt may giai đoạn các năm trước đó (2015-2019):
o 2015: 189 dự án – 4,23 tỷ USD
o 2016: 234 dự án (kỷ lục) – 2,5 tỷ USD (giảm)
o 2017 – 2018: vốn FDI giảm nhưng vẫn đạt 1,5 đến 2 tỷ USD
Đặc biệt: trong dòng vốn FDI vào dệt may trong năm qua có sự vượt trội của lượng vốn vào các dự án nguyên liệu:
o 90 dự án vào mảng dệt, tổng vốn 1,245 tỷ USD
o 24 dự án lĩnh vực nhuộm, vốn đăng ký 673,3 triệu USD
o 109 dự án may với 587,2 triệu USD
o 45 dự án sợi với 640,4 triệu USD
Trang 9o 3 dự án sản xuất xơ với vốn đăng ký 1,3 triệu USD
Kể từ năm 2015, vốn FDI vào ngành dệt may đã tăng lên đáng kể do các doanh nghiệp nước ngoài đã tận dụng được các cơ hội mà các Hiệp định CPTPP và EVFTA mang lại
Các doanh nghiệp dệt may trong nước đánh giá, vốn FDI chuyển dịch mạnh mẽ trong giai đoạn vừa qua đã giúp gia tăng giá trị sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam, thoát khỏi cảnh làm gia công theo đơn đặt hàng
Tuy nhiên, theo thống kê, các khối doanh nghiệp FDI đang chiếm gần 70% kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam Mặc dù hiện nay tỷ trọng doanh nghiệp trong nước trong ngành dệt may làm thuần gia công đã giảm mạnh, chuyển dần sang hình thức FOB hoặc OEM Dù vậy, trong thời gian tới các doanh nghiệp dệt may ở Việt Nam cần tăng cường nỗ lực hơn nữa để cạnh tranh với các doanh nghiệp FDI Hiện nay, Khoảng 60% doanh nghiệp dệt may Việt Nam vẫn đang sản xuất theo hình thức CMT, tức là gia công cắt may và đóng gói đơn giản, chỉ có khoảng 30% là làm theo hình thức FOB; 5% là OBM có thể tự thiết kế, tự chủ; Đối với hình thức CMT: lợi nhuận thuần chỉ chiếm khoảng 1-3% doanh thu, FOB là 3-5% và OBM là 5-7%.Đến thời điểm hiện tại, mặc dù dệt may là ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, nhưng các doanh nghiệp trong nước lại đạt lợi nhuận tương đối thấp
Trích dẫn tài liệu:
V Đ Anh, “Việt Nam có giữ được vị trí quốc gia xuất khẩu dệt may lớn thứ 2 thế giới
trong năm 2021?,” Vinatex, 2021, [Online] Available:
La, V P et al (2020) Policy response, social media and science journalism for the sustainability of the public health system amid the COVID-19 outbreak: The vietnam lessons Sustainability (Switzerland), 12(7) https://doi.org/10.3390/su12072931
Vuong, Q H., et al (2022) Covid-19 vaccines production and societal immunization under the serendipity-mindsponge-3D knowledge management theory
Trang 10and conceptual framework Humanities and Social Sciences Communications, 9, 22 Retrieved from: https://www.nature.com/articles/s41599-022-01034-6
P T Q L Hoàng, Trần Minh, Lê Đức Quang, CFA, “Báo cáo ngành chứng khoán
2021,” VCBS, p 8, 2021, [Online] Available:
http://vcbs.com.vn/vn/Communication/GetReport?reportId=9093
B biên Tập, “SỐ LIỆU SẢN XUẤT VÀ XUẤT NHẬP KHẨU NGÀNH DA GIẦY - 9 THÁNG, NĂM 2021,” 2021 [Online] Available: http://www.lefaso.org.vn/chi-tiet-tin-
tuc/26941/so-lieu-san-xuat-va-xuat-nhap-khau nganh-da-giay-9-thang-nam-
2021?fbclid=IwAR29Hc5cA2SKXAcjg4w-U25nTQrE2zeR2U-ak3A6ZcSnuj_hF8NSo_2FXq4
T P T T HƯƠNG, “Thực trạng thu hút vốn FDI vào công nghiệp hỗ trợ ngành May
mặc Việt Nam,” Tạp chí Công Thương, 2020, [Online] Available:
https://tapchicongthuong.vn/bai-viet/thuc-trang-thu-hut-von-fdi-vao-cong-nghiep-ho-tro-
nganh-may-mac-viet-nam-76513.htm?fbclid=IwAR21bFcxkEExQvJwn3fHSA0T9LRpUOS9gJhONZrewP0CMFoUrS LGCu4x-pw
B biên Tập, “TÌNH HÌNH ĐẦU TƯ VÀO NGÀNH DỆT MAY CỦA VIỆT NAM VÀ
DỰ BÁO,” Invest Vietnam, 2020, [Online] Available:
https://investvietnam.gov.vn/vi/-
80.nd/tinh-hinh-dau-tu-vao-nganh-det-may-cua-viet-nam-va-du-
bao.html?fbclid=IwAR2ACTU-9sJubVATPgUuP8iw-Z1it7MioNFXtac_UyZqrDiaN_G6RMgbULw
