BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG NGHỆ SINH HỌC o0o ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG PHÁT SINH HÌNH THÁI CỦA LÁT MỎNG TẾ BÀO PHÁT HOA ĐỒNG TIỀN (Gerbera jamesonii) TRONG ĐIỀU KIỆN IN VITRO Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học Mã ngành : 111 GVHD: CN. BÙI VĂN THẾ VINH SVTH : ĐẶNG LÂM TRÚC MSSV : 105111070 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2009 1. Đầu đề Đồ án tốt nghiệp: “Nghiên cứu khả năng đáp ứng phát sinh hình thái của lát mỏng tế bào phát hoa đồng tiền (Gerbera jamesonii) trong điều kiện in vitro” 2. Nhiệm vụ (yêu cầu về nội dung và số liệu ban đầu):  Khảo sát thời gian khử trùng mẫu cấy bằng dung dịch Javel.  Khảo sát ảnh hưởng của BA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy phát hoa Đồng tiền.  Khảo sát ảnh hưởng của NAA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy phát hoa Đồng tiền.  Khảo sát ảnh hưởng của BA kết hợp NAA lên khả năng tái sinh chồi 3. Ngày giao Đồ án tốt nghiệp: 01/04/2009 4. Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 24/06/2009 5. Họ tên người hướng dẫn Phần hướng dẫn CN. Bùi Văn Thế Vinh Toàn bộ Nội dung và yêu cầu LVTN đã được thông qua Bộ môn. Ngày tháng năm 2009 CHỦ NHIỆM BỘ MÔN NGƯỜ I HƯỚNG DẪN CHÍNH (Ký và ghi rõ họ tên) (Ký và ghi rõ họ tên) BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KTCN TPHCM CỘNG HOÀ XÃ H ỘI CH Ủ NGHĨA VIỆT NAM ĐỘC LẬP - TỰ DO – HẠNH PHÚC KHOA : MÔI TR Ư ỜNG & CNS H BỘ MÔN : CNSH NHIỆM VỤ ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP HỌ V À TÊN : ĐẶNG LÂM TRÚC MSS V : 105111070 NGÀNH : CÔNG NGHỆ SINH HỌC LỚP : 05DSH PHẦN DÀNH CHO KHOA, BỘ MÔN Người duyệt (chấm sơ bộ): ……………………… Đơn vị:…………………………………………… Ngày bảo vệ:…………………………………… Điểm tổng kết:…………………………………… Nơi lưu trữ Đồ án tốt nghiệp: Lời cảm ơn Cuối cùng tôi cũng được đặt chân vào trường Đại học, đó không chỉ là mong ước của chính bản thân mà còn là điều kỳ vọng của những người thân của tôi. Và mục tiêu kế tiếp là được như các đàn anh được làm luận văn tốt nghiệp. Ngay lúc này đây, tôi vẫn còn đang “sợ” vì không biết mình có được bảo vệ đề tài hay không? Đơn giản, chỉ vì khả năng làm luận văn còn quá tệ để mà … Câu viết xin được bỏ ngõ, thay vào đó tôi sẽ cố gắng – cố gắng hơn nữa. Đề tài của mình sẽ là gì ??? Tôi vẫn chưa biết chính xác trong khi luôn ao ước là được làm luận văn. Nhưng thật may mắn, Đại học năm thứ 3 tôi cũng đã chọn được cho mình hướng đi khi được học môn Công nghệ thực vật. Biết được Thầy, người truyền đạt kiến thức và khơi dậy niềm yêu thích từ lâu trong bản thân mình. Không biết nói gì hơn, người học trò này xin chân thành cảm ơn thầy –Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt, tuy chưa lần nào được gọi trực tiếp là thầy, nhưng tôi vẫn luôn mong mỏi điều đó. Vì thầy đã là người khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học từ một người học trò mà lẽ ra chỉ yêu thích Công nghệ thông tin… Chính nhờ thầy mà giờ đây, em đã may mắn được học hỏi từ người học trò ấy. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến Thầy – Bùi Văn Thế Vinh, người hiện đang dẫn dắt và hướng dẫn tận tình không những cho em mà còn 3 người học trò khác nữa. Để có thể viết ra cuốn luận văn này, em xin cảm ơn Ban lãnh đạo trường Đại học Kỹ Tthuật Công Nghệ và thầy cô phòng thí nghiệm đã tạo mọi điều kiện để em có thể hoàn thành đề tài này. Tôi cũng cám ơn các bạn, những người đã gắn bó cùng tôi trong những tháng vừa qua tại phòng thí nghiệm, đó sẽ luôn là kỷ niệm hạnh phúc trong tôi : Hiền, Xuân, Quyên cám ơn các bạn nhé. Ngoài ra, người đã luôn ủng hộ tôi trong những lúc chán nản sau khi gặp nhiều thất bại khi làm luận văn, đó là Phúc, người bạn thân nhất của tôi. Vẫn còn nhiều lời cảm ơn mà tôi thực sự muốn gủi đến như bạn Trinh, Cẩm, Khánh Linh và thầy Thành nữa, nhờ thầy mà không khí ở phòng thí nghiệm thực vật “bùn tẻ” này đã trở nên vui nhộn và ấm áp. Cuối cùng, con xin cảm ơn ba mẹ nhiều lắm, điều mà có lẽ con chưa bao giờ nói ra : con yêu ba mẹ và nhóc con “lớn xác”- nhỏ em cũng như người bạn của tôi. Đồng Nai, tp. Biên Hòa ngày 29 tháng 6 năm 2009 Đặng Lâm Trúc MỤC LỤC Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt i Danh mục bảng ii Danh mục hình iii Phần 1: MỞ ĐẦU 1.1. Đặt vấn đề 1 1.2. Mục đích, nội dung nghiên cứu 1 1.2.1. Mục đích 1 1.2.2. .Nội dung 1 Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1. Khái quát về kỹ thuật vi nhân giống 2 2.1.1. Khái niệm 2 2.1.2. Ứng dụng của kỹ thuật nuôi cấy mô 2 2.1.3. Các bước nhân giống in vitro 2 2.1.4. Quá trình tái sinh cơ quan trong vi nhân giống in vitro 6 2.1.4.1. Sự hình thành chồi bất định 7 2.1.4.2. Sự hình thành rễ bất định 9 2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh hình thái in vitro 11 2.1.5.1. Ảnh hưởng của mẫu cấy 11 2.1.5.2. Ảnh hưởng của ch ất điều hòa sinh trưởng và phát triển của thực vật 14 2.1.6. Các chất khử trùng hóa học được dùng trong nuôi cấy mô 15 2.2. Kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng tế bào 17 2.2.1. Giới thiệu 17 2.2.2. Định nghĩa hệ thống lớp mỏng tế bào 17 2.2.3. Một số nghiên cứu ứng dụng phương pháp nuôi cấy lớp mỏng tế bào 19 2.3. Giới thiệu chung về cây hoa Đồng tiền 21 2.3.1. Các đặc điểm quan trọng của cây hoa Đồng tiền 22 2.3.1.1. Vị trí phân loại 22 2.3.1.2. Đặc điểm hình thái 22 2.3.1.3. Điều kiện trồng trọt 23 2.3.2. Một số phương pháp vi nhân giống đối với cây hoa Đồng tiền 25 Phần 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP 3.1. Vật liệu 30 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu 30 3.1.2. Mẫu cấy 30 3.1.3. Các loại môi trường 30 3.1.4. Điều kiện nuôi cấy 30 3.2. Phương pháp thí nghiệm 31 3.2.1. Khử trùng mẫu 31 3.2.2. Bố trí thí nghiệm 32 3.2.2.1. Thí nghiệm 1: Khảo sát thời gian khử trùng mẫu cấy bằng dung dịch Javel 3.2.2.2. Thí nghiệm 2: Khảo sát ảnh hưởng của BA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền 32 3.2.2.3. Thí nghiệm 3: Khảo sát ảnh hưởng của NAA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền 33 3.2.2.4. Thí nghiệm 4: : Khảo sát ảnh hưởng của BA kết hợp với NAA lên khả năng tái sinh chồi 34 3.2.3. Phân tích thống kê 34 Phần 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 4.1. Thí nghiệm 1: Khảo sát thời gian khử trùng mẫu cấy bằng dung dịch Javel 4.2. Thí nghiệm 2: Khảo sát ảnh hưởng của BA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền 38 4.3. Thí nghiệm 3: Môi trường khảo sát ảnh hưởng của NAA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền 41 4.4. Thí nghiệm 4: Khảo sát ảnh hưởng của BA kết hợp với NAA lên khả năng tái sinh chồi 44 Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 5.1. Kết luận 48 5.2. Đề Nghị 48 Phần 6 : TÀI LIỆU THAM KHẢO 6.1. Tài liệu tham khảo trong nước a 6.2. Tài liệu tham khảo nước ngoài a e Danh mục chữ viết tắt f GVHD: CN. Bùi Văn Thế Vinh e i f # Đặng Lâm Trúc Khoa Môi trường & CNSH Danh mục chữ viết tắt ¾ MS : MS medium (Murashige và Skoog, 1962) ¾ TCL : Thin cell layer ¾ tTCL : Transverse thin cell layer ¾ lTCL : Long thin cell layer ¾ ELS : Embro-like structure ¾ NAA : Naphthalene acetic acid ¾ BA : 6-benzylladenine acid ¾ TDZ : N-phenyl-N’-1,2,3-thidiazol-5-ylurea e Danh mục bảng f GVHD: CN. Bùi Văn Thế Vinh e ii f #Đặng Lâm Trúc Khoa Môi trường & CNSH Danh mục bảng Bảng 3.1. Nồng độ Javel và thời gian khử trùng mẫu cấy Bảng3. 2. Môi trường khảo sát nồng độ BA ảnh hưởng đến sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền. Bảng 3.3. Môi trường khảo sát nồng độ NAA ảnh hưởng đến sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền. Bảng 3.4. Khảo sát nồng độ BA kết hợp với NAA đến sự ti sinh chồi c ủa mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền. Bảng 4.1. Kết quả ảnh hưởng của thời gian và nồng độ Javel lên mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền. Bảng 4.2. Kết quả ảnh hưởng của BA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền. Bảng 4.3. Kết quả ảnh hưởng của NAA lên sự phát sinh hình thái của mẫu cấy tTCL phát hoa Đồng tiền. e Danh mục hình f Danh mục hình Hình 2.1. Mười hai loài thuộc họ Cúc (Asteraceae), từ các phân họ Asteroideae, Cichoriodeae và Carduoideae. Hình 2.2. Cây hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) Hình 2.3. Một số loài hoa Đồng tiền trên thế giới. Hình 2.4. Cụm hoa đầu (B - C) và hoa Đồng tiền. Hình 4.1. Ảnh hưởng chất điều hòa tăng trưởng lên sự phát sinh hình thái tTCL phát hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) GVHD: CN. Bùi Văn Thế Vinh e iii f # Đặng Lâm Trúc Khoa MT & CNSH 05DSH e Phần 1 – Mở đầu f GVHD: CN. Bùi Văn Thế Vinh # Đặng Lâm Trúc Khoa Môi trường & CNSH Phaàn 1: MÔÛ ÑAÀU [...]... từ tế bào phát hoa Trong nghiên cứu này, mẫu cấy sử dụng là các lát mỏng tTCL được cắt từ phát hoa cây Đồng tiền Các kết quả cho thấy được kỹ thuật ni cấy lát mỏng tế bào phát hoa tương lai có thể dùng để nhân giống cây hoa Đồng tiền cùng với các kỹ thuật khác đã nghiên cứu thành cơng 1.2 Mục đích, nội dung nghiên cứu 1.2.1 Mục đích Bước đầu thực hiện nghiên cứu khả năng đáp ứng phát sinh hình thái của. .. như Việt Nam đã có nhiều cơng trình nghiên cứu về cây hoa Đồng tiền trong lĩnh vực ni cấy in vitro, và đã thiết kế được nhiều quy trình nhân giống số lượng lớn và đồng nhất từ mẫu ban đầu là chồi đỉnh, cuống lá, mặt lá, rễ, đế hoa, và cánh hoa Đề tài Nghiên cứu khả năng đáp ứng phát sinh hình thái của lát mỏng tế bào phát hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) trong điều kiện in vtro” nhằm bổ sung thêm nguồn... nghiên cứu khả năng đáp ứng phát sinh hình thái của lát mỏng tế bào phát hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) trong điều kiện in vitro 1.2.2 Nội dung Nghiên cứu khử trùng mẫu cấy để xác định nồng độ hóa chất, thời gian khử trùng tối ưu Nghiên cứu các nồng độ của chất điều hòa sinh trưởng ảnh hưởng lên mẫu cấy GVHD: CN Bùi Văn Thế Vinh -1- Đặng Lâm Trúc Khoa Mơi trường & CNSH e Phần 2 – Tổng quan tài liệu... như Freesia (Bajaj và Pierik, 197 4), Lunaria annua (Pierik và cộng sự, 197 4), Primula obconica ( Coumans và cộng sự, 197 9) Tình trạng sinh lý Tình trạng sinh lý ảnh hưởng mạnh đến khả năng tái sinh và phân chia tế bào in vitro Thơng thường các bộ phận của cây trong giai đoạn sinh dưỡng dễ tái sinh hơn trong giai đoạn sinh sản Các mẫu cấy từ vảy của cây huệ tây ở giai đoạn sinh dưỡng tái sinh tốt hơn... khơng thể dùng để nghiên cứu, mặc dù hiện nay những kỹ thuật về sinh học phân tử rất mạnh Các khái niệm về mạng lưới ức chế, trong đó sự tăng trưởng, phát triển và lão hóa bắt nguồn từ mối tương quan có thể điều chỉnh giữa: i) cơ quan, mơ, tế bào, ii) các cụm tế bào khác nhau, iii) các bào quan trong tế bào đâ đưa GS K Trần Thanh Vân đến với khái niệm hệ thống lớp mỏng tế bào (TCL) vào đầu những năm... nhau của thực vật (thân, lá, rễ, phát hoa, các bộ phận của hoa, lá mầm, phơi) Nếu mẫu cấy được cắt theo chiều dọc được gọi là lTCL, nếu được cắt theo chiều ngang gọi là tTCL Các lTCL (1 mm x 0,5 hay 10 mm) chỉ chứa một loại mơ như lớp đơn của tế bào biểu bì hoặc một vài lớp (3 – 6 lớp) của tế bào vỏ, ngược lại các tTCL (dày khoảng 0,2/0,5 mm đến vài mm) bao gồm một số tế bào thuộc các mơ khác nhau (mơ... (Nguyễn Quang Thạch, 200 2) Với diện tích 2.000m2 trồng hoa Đồng tiền có thể cho thu nhập khoảng 15 triệu đồng/ tháng (Nguyễn Hà và Hồng Nhung, 200 7) 2.3.1 Các đặc điểm quan trọng của cây hoa Đồng tiền 2.3.1.1 Vị trí phân loại Giới: Plantae Ngành: Magnoliophyta Lớp: Magnoliosida Bộ: Asterales Họ: Asteraceae Chi: Gerbera Lồi: Gerbera jamesonii Hình 2.2 Cây hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) GVHD: CN Bùi Văn... đổi hình thái và màu sắc nên được gọi là mắt hoa hoặc tâm hoa Trong q trình hoa nở, cánh hoa hình lưỡi nở trước, cánh hoa hình ống nở sau theo thứ tự từ ngồi vào trong theo từng vòng một Cụm hoa đầu có bề ngồi dường như là một bơng hoa, trên thực tế là một tập hợp của hàng trăm hoa nhỏ riệng biệt Tùy theo từng giống mà phân cấp theo chiều dài cành và kích thước đường kính hoa Đồng tiền là cây hoa của. .. 1.1 Đặt vấn đề Hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) là cây cảnh thuộc họ cúc (Asteraceae) Cây rất phổ biến được dùng làm cây trang trí trong sân vườn hay dùng làm cây cắt cành Nên có tầm quan trọng về mặt thương mại, hoa Đồng tiền ứng hàng thứ năm trong số các loại hoa được cắt để bán trên thế giới (chỉ sau hoa hồng, cẩm chướng, cúc đại đóa và tulip) Ngồi ra cây còn chứa các dẫn xuất của comarin nguồn... in vitro đối với cây hoa Đồng tiền Những nghiên cứu liên quan đến tái sinh chồi in vitro ở nhiều lồi Gerbera jamesonii đã được báo cáo đối với các mẫu cấy từ lá và cuống lá (S Kuma, J.K Kanwa và D.R Sharma, 200 4); mẫu từ lá, cuống lá và mơ rễ (Azlina, Rosna Mat Taha và Asmah Awal, 200 8); chồi cây Gerbera jamesonii Bolus (J.K Kanwar và D.R sharma, 200 8); phát hoa Gerbera hyhrid (Chen-young Chun và Min-chang . đế hoa, và cánh hoa. Đề tài Nghiên cứu khả năng đáp ứng phát sinh hình thái của lát mỏng tế bào phát hoa Đồng tiền (Gerbera jamesonii) trong điều kiện. Nghiên cứu khả năng đáp ứng phát sinh hình thái của lát mỏng tế bào phát hoa đồng tiền (Gerbera jamesonii) trong điều kiện in vitro” 2. Nhiệm vụ (yêu