KẾ TOÁN QUẢN TRỊ ĐƠN VỊ CÔNG.Bộ môn Kế toán quản trị.Trường Đại học Thương Mại

Mục tiêu học phần– Trang bị cho SV lý luận chung và những kiến thức cơ bản về nguyên tắc, phương pháp KTQT áp dụng cho các đơn vị thuộc khu vực công – Sinh viên có thể tham gia giám sát,

KẾ TOÁN QUẢN TRỊ ĐƠN VỊ CÔNG

Bộ môn Kế toán quản trị Trường Đại học Thương Mại

Mục tiêu học phần

– Trang bị cho SV lý luận chung và những kiến thức

cơ bản về nguyên tắc, phương pháp KTQT áp dụng cho các đơn vị thuộc khu vực công

– Sinh viên có thể tham gia giám sát, quản lý, điều hành hoạt động chuyên môn kế toán phục vụ quản trị trong các đơn vị khu vực công

–

Tài liệu tham khảo

– Giáo trình Kế toán quản trị, Đại học Thương Mại (2020) – Public Sector Accounting, Rowan Jones, Maurice Pendlebury (2010)

– Quản lý tài chính công, Học viện Tài chính (2010)

– Bài giảng gốc Kế toán quản trị công, Học viện Tài chính (2015)

Nội dung học phần

• Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị đơn vị

công

• Chương 2: Dự toán trong đơn vị công

• Chương 3: Kế toán quản trị thu ngân sách nhà

• Chương 3: Kế toán quản trị thu ngân sách nhà

nước

• Chương 4: Kế toán quản trị trong đơn vị hành

chính sự nghiệp

• Chương 5: Phân tích thông tin KTQT cho việc ra

quyết định trong đơn vị công

Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị đơn vị công

Nội dung chương 1

1

2

1.1 Khái quát về khu vực công

1.2 Bản chất và vai trò của KTQT đơn vị công

3

4

1.3 Đối tượng và nội dung KTQT đơn vị công

1.4 Phương pháp KTQT đơn vị công

1.1 Khái quát về khu vực công

1.1.1 Khái niệm và phân loại

• Sự khác biệt “Khu vực công” và “Khu vực tư”

• Khái niệm Khu vực công

“Khu vực công (the public sector) là một khái niệm được dùng để xác định một tập hợp gồm có các cơ quan quản

lý nhà nước trong một quốc gia, các tổ chức và doanh nghiệp công và cả hệ thống ngân hàng trung ương”

Phân loại hoạt động trong khu vực công

hóa

Phân loại đơn vị trong khu vực công

- Chính phủ trung ương

- Chính quyền địa phương

- Các quỹ bảo hiểm xã hội

- Các đơn vị sự nghiệp

Phân loại đơn vị trong khu vực công

theo chức năng nhiệm vụ

- Các đơn vị công trong lĩnh vực nông-lâm nghiệp

- Các đơn vị công trong lĩnh vực công nghiệp chế

biến

- Các đơn vị công trong lĩnh vực xây dựng

- Các đơn vị công trong lĩnh vực khoa học công nghệ

- Các đơn vị công trong lĩnh vực y tế

- Các đơn vị công trong lĩnh vực giáo dục

- …

1.1.2 Đặc điểm các đơn vị trong khu vực công

Phục vụ cho mục tiêu phát triển chung của xã hội.

1.2.Bản chất và vai trò của kế toán quản

trị đơn vị công

1.2.1 Bản chất của kế toán quản trị công

KTQT công là khoa học cung cấp, đánh giá và phân tích thông tin kinh tế, tài chính trong quá trình lập dự toán, kế hoạch, tổ chức chỉ đạo và thực hiện kế hoạch, kiểm soát và đưa ra các quyết định trong quản lý kinh tế, tài chính và đánh giá kết quả hoạt động khu vực công nói chung cũng như đơn vị kế toán công nói riêng.

1.2.1 Bản chất của kế toán quản trị công

1.2.2 Vai trò của kế toán quản trị công

- Là công cụ xác lập các cân đối vĩ mô của nền kinh tế phục vụ công tác lập kế hoạch phát triển kinh

tế xã hội

- Là công cụ điều hành tài chính công

- Là công cụ giúp quản lý kỷ luật và rủi ro tài khoá, giải trình và đánh giá trách nhiệm trong quản

1.3 Đối tượng và nội dung kế toán quản

trị đơn vị công

1.3.1 Đối tượng KTQT đơn vị công

- KTQT công phản ánh đối tượng của kế toán công dưới dạng chi tiết theo yêu cầu của nhà quản lý

- Phản ánh chi tiết các khoản tiền và tương đương tiền

- Phản ánh chi tiết các khoản thu và các khoản chi phí tương ứng

- Phản ánh chi tiết các khoản thanh toán công nợ trong và ngoài đơn vị

1.3.1 Đối tượng KTQT đơn vị công

- KTQT công phản ánh, mô tả hoạt động trong khu vực công theo yêu cầu quản lý và cấp quản lý

- Các hoạt động quản lý tài chính công, tài sản công, tình hình

sử dụng kinh phí NSNN

- Các nghiệp vụ thu, chi từ nguồn NSNN

- Các hoạt động đầu tư công

- Các hoạt động tín dụng trong lĩnh vực công

- Các hoạt động của các quỹ ngoài NSNN

1.3.2 Nội dung KTQT đơn vị công

• Căn cứ vào bản chất kinh tế của đơn vị công:

1.3.2 Nội dung KTQT đơn vị công

công

- (1) KTQT lập kế hoạch và dự toán

- (2) KTQT quá trình thực hiện kế hoạch, dự

toán

- (3) KTQT trong kiểm soát, kiểm tra quyết toán

- (4) KTQT trong phân tích, dự báo, thống kê

1.4 Phương pháp kế toán quản trị đơn

vị công

• 1.4.1 Thiết kế thông tin thành dạng so sánh được

• 1.4.2 Phân loại chi phí

• 1.4.3 Trình bày mối quan hệ giữa các thông tin kế

toán theo dạng phương trình

• 1.4.4 Các phương pháp khác áp dụng trong kế

toán quản trị công

1.4 Phương pháp kế toán quản trị đơn vị công

* Thiết kế thông tin thành dạng so sánh được

KTQT so sánh số liệu thực hiện với kỳ trước,

so sánh với kế hoạch, so sánh với dự toán, sosánh với các đơn vị cùng ngành,

1.4 Phương pháp kế toán quản trị đơn vị công

* Phân loại chi phí

KTQT phân loại chi phí theo nhiều tiêu thứckhác nhau, để phục vụ cho mục đích của nhàquản lý như kiểm soát chi phí, xây dựng cácđịnh mức và dự toán chi phí,

1.4 Phương pháp kế toán quản trị đơn vị công

* Trình bày mối quan hệ giữa các thông tin kế toán theo dạng phương trình

Thiết lập mối quan hệ giữa các đối tượng kếtoán theo dạng phương trình, thể hiện xuhướng biến động của thông tin

Các phương pháp khác áp dụng

trong KTQT công

• Phương pháp định giá, đánh giá, đo lường và ước tính

Phương pháp quản lý chi tiêu công (PEM)

- Phương pháp khung đánh giá trách nhiệm giải trình tài chính và chi tiêu công (PEFA)

• Phương pháp phân tích dự báo

- Dự báo vĩ mô

- Dự báo sự vận động của từng ngành, từng vùng lãnh thổ

- Dự báo sự phát triển của các chỉ tiêu kinh tế

Chương 2

Dự toán trong đơn vị công

Nội dung chương 2

Dự toán trong đơn vị công và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội

.

2.1

Kế toán quản trị lập dự toán trong 2.2

Kế toán quản trị lập dự toán trong

đơn vị hành chính sự nghiệp 2.2

Kế toán quản trị lập dự toán ngân sách Nhà nước trung ương

2.3

2.1 Dự toán trong đơn vị công và kế hoạch phát

triển kinh tế xã hội

đơn vị công

hoạch phát triển kinh tế xã hội

Khái niệm cơ bản

đoạn khởi đầu trong một chu trình NSNN ởmỗi quốc gia

quyết định dự toán thu chi ngân sách củaNhà nước trong khoảng thời gian nhất định,thường là 1 năm

Ý nghĩa của dự toán trong đơn vị công

vị phù hợp và hiệu quả

thực hiện, khâu đánh giá và quyết toán ngânsách được hữu hiệu

Các loại dự toán trong đơn vị công

Cơ chế gắn kết lập dự toán với kế hoạch phát

triển kinh tế xã hội

• Khái niệm

Bản kế hoạch phát triển KTXH là bản kếhoạch đánh giá thực trạng và xác địnhđược mục tiêu, nguồn lực tốt trên hai góc

độ định tính và định lượng

Cơ chế gắn kết lập dự toán với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội

Cơ chế gắn kết lập dự toán với kế hoạch

phát triển kinh tế xã hội

• Mối quan hệ lập dự toán và KH phát

triển KTXH: là 2 mặt của phạm trù quản

lý kinh tế của Nhà nước, có mối quan hệbiện chứng, khách quan, không thể táchrời

2.2 Kế toán quản trị lập dự toán trong đơn vị

hành chính sự nghiệp

2.2.1 Cơ sở lập dự toán

Kết quả thực hiện về số lượng, khối lượng dịch vụ

Tình hình thu, chi hoạt động cung cấp dịch vụ sự nghiệp công

và các dịch vụ khác của năm hiện hành

Yêu cầu nhiệm vụ của năm kế hoạch

Quy chế tài chính nội bộ của đơn vị

2.2.2 Trình tự lập dự toán

Các đơn vị sử dụng ngân sách lập dự toán thu, chi ngân sách thuộc phạm vi nhiệm vụ được giao, gửi cơ quan

quản lý cấp trên trực tiếp

Cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp (không phải là đơn vị

dự toán cấp I) xem xét, tổng hợp dự toán của các đơn vị cấp dưới trực thuộc gửi đơn vị dự toán cấp I

Các đơn vị dự toán cấp I xem xét dự toán do các đơn vị cấp dưới trực thuộc lập; tổng hợp và lập dự toán thu, chi ngân sách thuộc phạm vi quản lý gửi cơ quan tài chính,

cơ quan kế hoạch và đầu tư cùng cấp

2.2.3 Phương pháp lập dự toán

- Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ

- Phương pháp lập dự toán trên cơ sở không

dựa trên quá khứ

2.3 Kế toán quản trị lập dự toán ngân sách

Nhà nước trung ương

2.3.1 Cơ sở lập dự toán

triển các hoạt động sự nghiệp, hoạt động ANQP

hội

NSNN hiện hành và dự đoán những điều chỉnh hoặc thay đổi có thể xảy ra trong kỳ kế hoạch.

sử dụng kinh phí chi thường xuyên kỳ báo cáo

2.3.2 Trình tự lập dự toán

Tài chính hướng dẫn về yêu cầu, nội dung,thời hạn lập dự toán NSNN

của đơn vị mình gửi cho đơn vị dự toán cấptrên hoặc cơ quan Tài chính

cho phù hợp, đề nghị cơ quan quyền lực NNđồng cấp chính thức phân bổ và giao dự toánchi thường xuyên cho mỗi ngành, mỗi cấp,mỗi đơn vị

2.3.3 Phương pháp lập dự toán

• Việc lập dự toán NSNN được dựa trên các giả định thực tế, không tính quá cao các chỉ tiêu về thu ngân sách, không tính quá thấp các khoản chi bắt buộc để đảm bảo tính khả thi của

kế hoạch NSNN

• Các bước lập dự toán NSNN hàng năm:

- Cách tiếp cận từ trên xuống:

+ Xác định tổng các nguồn lực sẵn có cho chi tiêu công cộng

+ Hình thành số kiểm tra về thu chi cho các Bộ, địa phương và các đơn vị

+ Thông báo số kiểm tra cho các bộ, địa phương, đơn vị

2.3.3 Phương pháp lập dự toán

• Các bước lập dự toán NSNN hàng năm:

- Cách tiếp cận từ dưới lên:

Các bộ, địa phương, đơn vị đề xuất ngân sáchcủa mình trên cơ sở các hướng dẫn

- Trao đổi, đàm phán và thương lượng

Đàm phán ngân sách giữa các Bộ, đơn vị với cơquan tài chính là quá trình quan trọng để xácđịnh dự toán ngân sách cuối cùng trình lên cơquan lập pháp trên cơ sở đạt được sự nhấtquán giữa mục tiêu và nguồn lực sẵn có

Chương 3

Kế toán quản trị thu ngân

sách nhà nước

Nội dung

3.1 Tổng quan về KTQT thu NSNN

3.2 KTQT thu NSNN trong lập kế hoạch thu NSNN 3.3 KTQT trong quá trình kiểm soát, chấp hành kế hoạch thu NSNN

3.4 KTQT trong quá trình quyết toán thu NSNN

3.5 KTQT trong công tác dự báo thu NSNN

3.1 Tổng quan về kế toán quản trị

3.1.1 Tổng quan về thu NSNN

• Khái niệm thu ngân sách nhà nước (NSNN)

• Quy trình thu NSNN

• Đặc điểm thu NSNN

• Vai trò của thu NSNN

Lập dự toán thu Chấp hành dự toán thu Quyết toán thu Lập dự toán thu Chấp hành dự toán thu Quyết toán thu

Bắt đầu lập DT thu 1/1/

N

31/12/

N

Duyệt quyết toán

Duyệt dự toán thu Thu theo dự toánđược giao

Chỉnh lý và lập báo cáo quyết toán

Quy trình thu NSNN

Các khoản thu mang t/c bắt buộc

Các khoản thu mang t/c tự nguyện

Các khoản thu mang t/c trao đổi & đầu tư

Nội dung thu NSNN ở Việt Nam

• Thu từ thuế, lệ phí;

• Thu phí từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan NN thực hiện, trường hợp được khoán chi phí hoạt động thì được khấu trừ; các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước thực hiện nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;

• Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân ở ngoài nước cho Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương;

• Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

(Trích khoản 1 điều 5 Luật NSNN 2015)

3.1.2 Đối tượng và nhiệm vụ của KTQT thu NSNN

Hoạt động của quá trình thu NSNN, các khoản phải thu, đã thu và còn phải thu

Đối tượng và nhiệm vụ của KTQT

thu NSNN?

3.1.3 Chủ thể KTQT thu NSNN

Cơ quan tài chính và các cơ quan khác

Chính phủ và

UBND

các cấp

Các chủ thể đóng góp vào NSNN

Cục Tin học và Thống kê tài chính – Bộ tài chính

3.1.4 Nội dung KTQT thu

3.2 KTQT thu NSNN trong lập kế hoạch thu NSNN

3.2.1 Quá trình lập kế hoạch thu NSNN

3.2.2 Nội dung KTQT thu NSNN trong lập kế hoạch thu NSNN

3.2.1 QUÁ TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH THU NSNN

 Khái niệm: Lập kế hoạch thu NSNN là việc tính toán số thu NSNN sẽ được huy động vào NSNN trong tháng, quý, năm dựa trên những căn cứ, điều kiện nhất định và dự kiến những giải pháp sẽ thực thi nhằm thực hiện kế hoạch thu đã được xác định.

 Yêu cầu:

 Quy trình lập kế hoạch thu NSNN: (7 bước)

3.2.2 Nội dung KTQT thu NSNN trong lập kế hoạch thu NSNN

3.2.2.1 Thu thập thông tin KTQT trong lập kế hoạch thu NSNN

3.2.2.2 Xử lý và phân tích thông tin

3.2.2.3 Cung cấp thông tin phục vụ lập kế hoạch thu NSNN

3.2.2.1 Thu thập thông tin KTQT trong lập kế hoạch thu NSNN

NỘI DUNG THÔNG TIN CẦN THU THẬP

 Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an

ninh…

 Quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí và chế độ thu NSNN.

 Phân cấp nguồn thu, tỷ lệ phần trăm (%) phân chia đối với các

khoản thu phân chia và mức bổ sung cân đối ngân sách của

ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới.

dẫn xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán

NGUỒN CUNG CẤP THÔNG TIN???

dẫn xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán

NSNN năm sau.

kế hoạch đầu tư trung hạn nguồn NSNN.

 Thông tin về tình hình lạm phát, giá cả, tốc độ tăng trưởng kinh

tế…

PHƯƠNG PHÁP THU THẬP THÔNG TIN???

3.2.2.2 Xử lý và phân tích thông tin phục vụ lập

kế hoạch thu NSNN

Trên cơ sở các thông tin thu thập được, KTQT sử dụng một

số phương pháp kỹ thuật đặc thù để xử lý và phân tích thông tin phục vụ lập kế hoạch thu NSNN: Thiết kế thông tin thành dạng so sánh được, Trình bày thông tin dưới dạng phương trình, đồ thị

3.2.2.3 Cung cấp thông tin phục vụ lập kế hoạch thu NSNN

Thông tin KTQT cung cấp phục vụ lập kế hoạch thu NSNN được thể hiện thông qua các báo cáo dự toán thu NSNN:

 Tổng hợp dự toán thu NSNN năm (Dùng cho cơ quan Thuế)

 Tổng hợp dự toán thu cân đối NSNN theo sắc thuế năm

 Tổng hợp dự toán thu NSNN năm (Dùng cho Hải quan)

 Tổng hợp các khoản thu lãi, nợ gốc, thu bán cổ phiếu của Nhà

 Tổng hợp các khoản thu lãi, nợ gốc, thu bán cổ phiếu của Nhà nước năm

 Tổng hợp dự toán thu, chi từ nguồn viện trợ không hoàn lại và vốn đối ứng năm

 Tổng hợp dự toán thu, chi từ nguồn vay nợ mước ngoài và vốn đối ứng năm

 Dự kiến số thuế GTGT phải hoàn cho các DN năm

3.3 KTQT thu NSNN trong quá trình kiểm soát, chấp hành kế hoạch thu

3.3.1 Quá trình chấp hành kế hoạch thu NSNN

3.3.2 Nội dung KTQT thu NSNN trong lập kế hoạch thu NSNN

3.3.1 QUÁ TRÌNH CHẤP HÀNH KẾ HOẠCH THU NSNN

 Chấp hành kế hoạch thu NSNN là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp về kinh tế - tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu trong kế hoạch trở thành hiện thực; bao

gồm việc tổ chức thu NSNN (theo dự toán năm và theo quy định của các Luật Thuế) và kiểm soát thu theo quy định của

Luật) Qua đó, góp phần thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của đất nước.

3.3 2 NỘI DUNG KTQT TRONG QUÁ TRÌNH KIỂM

SOÁT, CHẤP HÀNH KẾ HOẠCH THU NSNN

3.3.2.1 Thu thập thông tin KTQT trong quá trình kiểm soát

và chấp hành kế hoạch thu NSNN

3.3.2.2 Xử lý và phân tích thông tin

3.3.2.3 Cung cấp thông tin phục vụ thanh tra, kiểm tra và kiểm soát nội bộ

KTQT thu thập thông tin về quá trình chấp hành kế hoạch thu NSNN của

Chứng

từ kế

toán

Sổ kế toán

Tài khoản

Nội dung thông tin cần thu thập ??

chấp hành kế hoạch thu NSNN của Các cơ quan, Bộ, ngành từ TW đến địa phương:

Diễn biến giá

3.3.2.2 Xử lý và phân tích, đánh giá định kỳ

Nội dung phân tích,

Nguyên nhân ảnh hưởng

đên thu NSNN năm hiện

hành.

Kết quả phối hợp

Tình hình triển khai

và kết quả thực hiện

các biện pháp thu phân tích,

đánh giá giữa các cấp trong

xử lý vướng mắc phát sinh trong công tác thu NSNN các biện pháp thu

NSNN

3.3.2.3 Cung cấp thông tin phục vụ thanh tra, kiểm tra

và kiểm soát

• Nguyên tắc và vai trò của công tác thanh tra, kiểm tra và kiểm soát:

• Nội dung thông tin KTQT cung cấp phục vụ thanh tra, kiểm tra

và kiểm soát quá trình chấp hành kế hoạch thu NSNN

- Thông tin đánh giá mức độ tuân thủ của người nộp thuế

- Thông tin phục vụ thanh tra, kiểm tra và kiểm soát cơ quan thu

3.4 KTQT thu NSNN trong quá trình quyết toán thu NSNN

3.4.1 Quá trình quyết toán thu NSNN

3.4.2 Nội dung KTQT trong quá trình quyết toán thu NSNN

3.4.1 Quá trình quyết toán thu NSNN

 Quyết toán thu NSNN là việc tổng kết, đánh giá việc thực hiện dự toán thu NSNN và các chính sách, chế độ, các văn bản pháp luật về thu NSNN, trách nhiệm pháp lý của các cơ quan quản lý thu NSNN khi thực hiện chính sách động viên của Nhà nước.

 Yêu cầu quyết toán thu NSNN

 Kỳ quyết toán thu NSNN