kỹ thuật bảo quản và chế biến nấm linh chi

- Thứ 2, có lẽ vì các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu không có những phổ biến cụ thể đối với những nghiên cứu của mình đến với người dân, về kỹ thuật trồng cũng như bảo quản, chế biến,

KẾT CẤU NỘI DUNG ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Trình bày những kiến thức về nấm và nấm Linh Chi

CHƯƠNG II: BẢO QUẢN NẤM LINH CHI.

Trình bày lý do vì sao phải bảo quản nấm Linh Chi và những cách bảo quản nấm sau khi thu hoạch

CHƯƠNG III: CHẾ BIẾN NẤM LINH CHI

Trình bày những sản phẩm được chế biến từ nấm Linh Chi và công nghệ chế biến chúng

- Thứ 2, có lẽ vì các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu không có những phổ biến cụ thể đối với những nghiên cứu của mình đến với người dân, về kỹ thuật trồng cũng như bảo quản, chế biến, cách lựa chọn nấm và giống nấm Nên loại hình trồng nấm Linh Chi chưa thực sự phổ biến rộng rãi.

“Ở Tiệp Khắc và các nước châu Âu, người nông dân sử dụng các chất thải nông nghiệp để sản xuất nấm với qui mô lớn và rất hiệu quả, còn ở Việt Nam thì có quá nhiều những chất thải này nhưng chẳng ai dùng việc gì” PGS- TS Nguyễn Thị Chính ( bà chúa nấm Linh Chi Việt Nam) kể lại với nụ cười vui, khi được phỏng vấn

lý do chọn nấm để nghiên cứu Chính vì thế phát triển cây nấm Linh Chi ở Việt Nam

là hoàn toàn có thể còn mang lại nhiều ý nghĩa về kinh tế, môi trường, việc làm, sức khỏe… Đã thế khí hậu Việt Nam là khí hậu cận nhiệt đới, rất phù hợp để cây nấm tăng trưởng và phát triển tốt, có thể cạnh tranh với những loại nấm Linh Chi xuất xứ Hàn Quốc, Nhật Bản…xóa đi tâm lý người tiêu dùng về cây nấm Linh Chi Việt Nam không chất lượng bằng những cây nấm có xuất xứ nước ngoài

Vậy lý do tại sao cây nấm Linh Chi chưa thực sự đi rộng vào đời sống nhân dân Việt Nam

Chính vì những bất cập và thiếu sót mà chúng tôi đã nhận thấy trong quá trình nghiên cứu nấm và thị trường nấm Linh Chi tại Việt Nam nên chúng tôi đã quyết định chọn đề tài “ Kỹ thuật bảo quản và chế biến nấm Linh Chi” làm đề tài tốt nghiệp để một phần hiểu sâu sắc hơn về cây nấm nhỏ bé này, phần khác muốn mang những kiến thức đó phổ biến cho mọi người cùng hiểu và ngày càng nhận thức sâu sắc hơn về ý nghĩa kinh tế và sức khỏe mà cây nấm Linh chi mang lại, cũng như cách lựa chọn những cây nấm chất lượng, cách bảo quản khi sử dụng và những cách

sử dụng tốt nhất đối với nấm Linh Chi…

2- Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu các đặc điểm và đặc tính về cây nấm Linh Chi

- Nghiên cứu các phương thức bảo quản và lựa chọn nấm Linh Chi

- Nghiên cứu những cách thức chế biến và các sản phẩm từ nấm Linh Chi cũng như những công dụng của nó

- Nghiên cứu các vấn đề về thị trường nấm Linh chi Việt Nam Phân tích thực trạng về thị trường nấm Linh Chi của Việt nam và thế giới

3- Phạm vi và phương pháp nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề về bảo quản và chế biến nấm Linh Chi dựa vào việc tìm hiểu và phân tích các công trình nghiên cứu đã có của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến cây nấm Linh Chi

Nghiên cứu từ thực tiễn thông qua sự giúp đỡ của trại nấm anh Lê Minh Khoa

ở địa chỉ 132A, đường Sông Lưu, ấp 5, xã Hòa Phú, huyện Củ Chi

Ngoài ra, nghiên cứu còn dựa vào những hiểu biết về thị trường nấm Linh Chi của Việt nam và thế giới cùng với những tư liệu, tài liệu bổ ích về cây nấm Linh Chi trên sách báo, những kiến thức đã học tại trường Đại Học Kỹ Thuật Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh và các phương tiện thông tin đại chúng

Đề tài nghiên cứu sử dụng các phương pháp tổng hợp, thống kê, phân tích và nhận xét từ các số liệu và dữ liệu thu thập được

4- Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

- Ý nghĩa khoa học: kế thừa và phát triển hơn những kết quả nghiên cứu khoa

học về việc bảo quản và chế biến các sản phẩm từ cây nấm Linh Chi

- Ý nghĩa thực tiễn: việc nghiên cứu đề tài “ Kỹ thuật bảo quản và chế biến nấm

Linh Chi” trước hết giúp cho bản thân hiểu sâu sắc hơn về cây nấm nhỏ bé này phần khác chúng tôi muốn mang những kiến thức đó phổ biến cho mọi người cùng hiểu

và ngày càng nhận thức sâu sắc hơn về ý nghĩa kinh tế và sức khỏe mà cây nấm Linh chi mang lại, cũng như cách lựa chọn những cây nấm chất lượng, cách bảo quản khi sử dụng và những cách sử dụng tốt nhất đối với nấm Linh Chi…

CHƯƠNG I - TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Giới thiệu về nấm Linh Chi

- Tên Tiếng Nhật : Reishi

- Tên Hàn Quốc : Yeongji

- Tên Trung Quốc : 灵芝 Lingzhi.

- Tên tiếng Anh : Lucid Ganoderma.

Nấm Linh chi còn có những tên khác như: Xích chi (赤芝), Hồng chi (芝), Mộc linh chi (木灵芝), Khuẩn linh chi (菌灵芝), Vạn niên khuẩn (万年灵), Linh chi

thảo (灵芝草)

Từ Linh Chi tiếng Trung Quốc có nghĩa là "thảo mộc của tiềm năng tâm linh"

và cũng đã được miêu tả là "nấm của bất tử" Nên một số người còn gọi linh chi với những cái tên đầy trân trọng như: Tiên thảo, Nấm trường thọ, Vạn niên nhung…

Linh Chi (Ganoderma) có chu trình sống giống các loại nấm đảm khác, vị trí phân

loại như sau:

Thực ra, như trên đã nói, Linh Chi là một loại nấm Trong thiên nhiên, nấm này thường chỉ có nơi rừng rậm, ít ánh sáng và độ ẩm cao Những cây thường có Linh Chi là cây mận, dẻ (pasania), và guercus serrata Tuy nhiên trong hàng vạn cây già, chỉ có độ hai ba cây có Linh Chi Vì thế nấm này rất hiếm trong dạng thiên nhiên Hơn thế nữa, nấm tìm được thường không mấy khi nguyên vẹn mà hay bị sâu

bọ cắn nát Vỏ ngoài của Linh Chi rất cứng, nên việc nảy mầm càng thêm khó khăn

và việc tìm được cây nấm trở thành huyền thoại Khi may mắn kiếm được, người ta thường phải dấu cả người thân và coi như một gia bảo Mỗi khi kiếm được loại nấm này, cả vùng đó mở hội ăn mừng và lập tức loại dược thảo quí dược này được đem tiến cung Linh Chi càng huyền bí khi người ta còn đặt cho nó cái tên vạn niên Linh Chi, cho rằng ai ăn được nó sẽ trường sinh bất tử

Chính vì thế trong lịch sử không biết bao nhiêu người đã tìm cách gây giống

và trồng loại nấm này nhưng đều thất bại Mãi tới năm 1971, hai nhà bác học người

Nhật tên là Yukio Naoi và Zenzaburo Kasai, giáo sư của phân khoa nông nghiệp, đại học Kyoto mới thành công trong việc gây giống và người ta mới sản xuất được vị thuốc này một cách qui mô Từ đó Linh Chi được trồng và sử dụng trong việc bào chế chứ không chỉ là huyền thoại.

1.1.2 Phân loại nấm Linh Chi

Cho tới nay đã có 386 tên loài được ghi nhận trên toàn thế giới thuộc họ Linh Chi, trong đó 221 loài được các nhà khoa học công nhận, hơn 200 loài còn lại là các loài đồng nghĩa (synonym), các loài được sắp xếp nhầm vào họ Linh Chi và gần 10 loài chưa định loại được Các loài trên được sắp xếp vào các chi sau: Linh Chi bóng (Ganoderma) với 166 tên gọi (48 có thể là synonym), Linh Chi không bóng (Elfvingia) với 51 loài (21 loài có thể là synonym) có khi còn được một số tác giả gộp chung vào chi Linh Chi bóng Hắc Chi bào tử hình cầu (Amauroderma) với 96 tên gọi (41 có thể là synonym), Linh Chi bào tử có rãnh dọc (Haddowia) với 5 loài (2 loài có thể là synonym) và các chi Linh Chi bào tử mạng lưới (Humphreya) với 10 loài (3 loài có thể là synonym), Linh Chi hải miên (Tomophagus) với 2 loài (1 loài có thể là synonym)

Ở Việt Nam đã định tên được hơn 40 loài Nấm Linh Chi và còn hàng chục loài khác mới chỉ định tên được đến chi Khu hệ Nấm Linh Chi của Việt Nam rất đa dạng về thành phần loài và dạng sống (có loài đường kính lớn tới 110 cm), nhiều loài rất quý hiếm có giá trị dược liệu cao cần được nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen và sử dụng hợp lí để giữ gìn và nâng cao sức khoẻ của nhân dân, xử lí môi trường và giữ cân bằng cho hệ sinh thái bền vững của đất nước

Linh Chi được chia thành 2 nhóm: Cổ Linh Chi và Linh Chi

1.1.2.1 Cổ Linh Chi

Có tên khoa học là Ganoderma applanatum (Pers) Past, còn gọi là Linh Chi

đa niên nhiều tầng Cổ Linh Chi có hàng chục loài khác nhau

Là các loại nấm gỗ không cuống hoặc cuống ngắn, có nhiều tầng (mỗi năm thụ tầng lại phát triển thêm 1 lớp mới chồng lên) Mũ nấm hình quạt, màu từ nâu xám đến đen sẫm, mặt trên sù sì thô ráp.

Chúng sống kí sinh và hoại sinh trên cây gỗ trong nhiều năm (đến khi cây chết nấm cũng chết) Vì vậy các nhà bảo vệ thực vật xếp cổ linh chi vào nhóm các tác nhân gây hại cây rừng, cần khống chế

Hình 1.2: Cổ Linh Chi sống ký sinh trên thân cây

Cổ Linh Chi mọc hoang từ đồng bằng đến miền núi ở khắp nơi trên thế giới Trong rừng rậm, độ ẩm cao, cây to thì nấm phát triển mạnh, tán lớn Ở Việt Nam đã phát hiện trong rừng sâu Tây Nguyên có những cây nấm Cổ Linh Chi lớn, có cây tán rộng tới hơn 1 mét, nặng hơn 40 kg

Hình 1.3: Cổ Linh Chi sống 80 năm tuổi

Sách Bản thảo cương mục ( in năm 1995) của Lý Thời Trân, đại danh y Trung Quốc đã phân loại linh chi theo màu sắc thành 6 loại, mỗi loại có công dụng chữa bệnh khác nhau

Hình 1.4: Sáu loại nấm Linh Chi (phân loại theo màu sắc)

• Loại có màu hồng, màu đỏ gọi là Hồng chi hay Đơn chi hoặc Xích chi

Công dụng: Xích chi vị đắng, chủ vị, ích tâm khí, tăng trí tuệ Đây là loại nấm

có tính dược liệu cao nhất

Hình 1.5: Linh Chi màu hồng, màu đỏ (Hồng chi hay Đơn chi hoặc Xích chi)

• Loại có màu vàng gọi là Hoàng chi hoặc Kim chi

Công dụng: Hoàng chi (vàng) ích tì khí, an thần, trung hòa

Hình 1.6: Linh Chi màu vàng (Hoàng chi hoặc Kim chi)

• Loại có màu đen gọi là Huyền chi hay Hắc chi

Công dụng: Hắc chi (đen) ích thận khí, khiến cho đầu óc tinh tường

Hình 1.7: Linh chi màu đen (Huyền chi hay Hắc chi)

• Loại có màu tím gọi là Tử chi

Công dụng: Tử chi (tím đỏ) bảo thần, ích tinh, làm cứng gân cốt, da tươi đẹp

Hình 1.8: Linh Chi màu tím (Tử chi)

• Loại có màu trắng gọi là Bạch chi hay Ngọc chi

Công dụng: Bạch chi (trắng) ích phế khí, làm cho trí nhớ dai

Hình 1.9: Linh chi màu trắng (Bạch chi hay Ngọc chi)

• Loại có màu xanh gọi là Thanh chi

Công dụng: Thanh chi (xanh) vị toan bình, giúp cho mắt sáng, bổ can khí, giúp cho an thần, dùng lâu thân thể nhẹ nhàng, thoải mái

Hình 1.10: Linh chi màu xanh (Thanh chi)

Tuy nhiên, gần đây khi tìm được cách gây giống, những khoa học gia Nhật Bản chứng minh được rằng những cây nấm màu sắc khác nhau không phải vì khác

loại mà chỉ vì môi trường và điều kiện sinh hoạt khác nhau Thay đổi điều kiện người

ta có thể có được đủ sáu loại từ cùng một giống

Ngoài việc phân loại Linh Chi theo màu sắc, còn có thể phân loại nấm Linh Chi dựa theo các đặc điểm sau:

• Vị trí của nấm mọc trên cơ chất chủ

- Nhóm mọc cao: tai nấm mọc từ gốc lên đến ngọn cây

- Nhóm mọc gần đất: nấm mọc từ gốc cây chủ

- Nhóm mọc từ đất: tai nấm mọc từ rể cây hoặc xác mùn

• Nhiệt độ ra nấm

- Nhóm nhiệt độ thấp: tai nấm mọc ở nhiệt độ 20oC - 23oC

- Nhóm nhiệt độ trung bình: tai nấm mọc ở 24oC - 26oC

- Nhóm nhiệt độ cao: tai nấm mọc ở 27oC - 30oC

Vì vậy cho thấy, Linh Chi không những đa dạng về chủng loại, mà còn đa dạng về cả sinh thái, đây là loại nấm mang tính toàn cầu (Patouillard, 1928; Moreau, 1953)

1.1.3 Tình hình phát triển nấm Linh Chi ở Việt Nam

Hiện nay, thế giới hàng năm sản xuất vào khoảng 4.300 tấn, trong đó riêng Trung Hoa trồng khoảng 3.000 tấn còn lại là các quốc gia Ðại Hàn, Ðài Loan, Nhật Bản, Thái Lan, Hoa Kỳ, Malaysia, Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka Nhật Bản tuy tìm ra cách trồng nhưng nay chỉ sản xuất khoảng 500 tấn mỗi năm, đứng sau Trung Hoa Kỹ nghệ trồng Linh Chi ngày càng phát triển, và tại Việt Nam nhiều nhà nông nghiệp học cũng đã nghiên cứu và thiết lập một trại trồng và bào chế Linh Chi ở Saigon từ năm 1987

Sự phát triển của nghề trồng nấm có nhiều nguyên nhân, như sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, sự bùng nổ của công nghệ thông tin và sự hình thành các hiệp hội nấm Tuy nhiên vấn đề chủ yếu vẫn là hiệu quả của nấm trồng Một ngành nuôi trồng chỉ sử dụng nguyên liệu chính là phế liệu của ngành nông, công nghiệp như bã mía, bông thải, mạt cưa…ít bị cạnh tranh bởi những ngành khác, nhưng sản phẩm lại là nguồn thực - dược phẩm rất quí

Ngành nuôi trồng nấm hiện nay rất dễ phát triển vì các lý do sau:

- Điều kiện thiên nhiên ưu đãi, nhất là các tỉnh phía Nam Chênh lệch nhiệt độ giữa tháng lạnh và tháng nóng không nhiều lắm, nên có thể trồng nấm quanh năm Điều kiện độ ẩm cao thuận lợi cho nấm phát triển Độ ẩm thấp trung bình ở thành phố Hồ Chí Minh cũng không nhỏ hơn 80%

- Nguồn nguyên liệu dồi dào, mỗi năm cả nước khai thác khoảng 3,5 triệu m3

cây cao su, nếu chế biến sản phẩm sẽ cung cấp lượng mạt cưa khổng lồ cho ngành trồng nấm, chưa kể các phế liệu khác cũng chiếm số lượng rất lớn như cùi bắp (cùi ngô) , bã mía, bông thải…

- Lực lượng lao động nhàn rỗi khá đông, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp (chiếm 80% dân số cả nước), nếu tham gia trồng nấm thì sản lượng sẽ rất lớn

- Nhiều nơi có truyền thống trồng nấm lâu đời như Bình Chánh (Tp HCM)…bên cạnh một đội ngũ kỹ thuật được rèn luyện trong thực tế ngày càng nhiều, sẽ là hạt nhân thúc đẩy phong trào trồng nấm lan rộng

- Ngành chế biến và xuất khẩu nấm đang ở bước đầu với lợi nhuận tương đối, khả dĩ khuyến khích được người trồng nấm

Tóm lại, phát triển ngành trồng nấm ở nước ta hiện nay là điều tất yếu Nó không chỉ giải quyết vấn đề về lao động mà còn đem lại của cải cho xã hội Tuy nhiên để nghề trồng nấm nhanh chóng phát triển ở nước ta, bên cạnh sự vận động theo nhu cầu xã hội, cần có nhiều đầu tư về mặt khoa học như giống nấm, kỹ thuật nuôi trồng, vấn đề phòng bệnh, chế biến sản phẩm, cung cấp thông tin cũng như huấn luyện kỹ thuật trồng nấm và nhất là có chính sách ưu đãi cho người trồng nấm như cho vay vốn ưu đãi, miễm giảm thuế…

1.2 Đặc tính sinh học

1.2.1 Đặc điểm của nấm Linh Chi

Đặc trưng cơ bản của Nấm Linh Chi là có hệ sợi nấm ban đầu màu trắng, mọc

kí sinh hay hoại sinh trong cây, trong gỗ hay trên đất giàu mùn gỗ, khi gặp điều kiện thuận lợi hình thành nên quả thể nấm chất bần đến chất gỗ, có khi hoá sừng rất cứng Chúng có thể có cuống hay không có cuống với phần thịt nấm ở trên và ống nấm ở phía dưới

Nấm Linh Chi có bào tử đặc trưng gồm hai lớp (hình cầu đến hình trứng cụt đầu, đôi khi có các gờ trang trí theo chiều dọc hay mạng lưới đặc trưng cho từng chi) Nhóm Nấm Linh Chi bao gồm các loài sống một năm (đơn niên) và các loài sống nhiều năm (đa niên được gọi là Cổ Linh Chi) Nấm Linh Chi phân bố trên toàn thế giới nhưng phong phú và đang dạng nhất là ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới

Bảng vẽ 1.1: Cấu tạo cắt ngang của tai nấm Linh Chi

a- Đặc điểm về nhiệt độ thích hợp

- Giai đoạn nuôi sợi: 200C - 300C

- Giai đoạn quả thể: 220C – 280C

b- Đặc điểm về độ ẩm

- Độ ẩm cơ chất: 60% - 62%

- Độ ẩm không khí: 90% - 95%

c- Đặc điểm về độ thông thoáng

Trong suốt quá trình nuôi sợi và phát triển quả thể, nấm Linh Chi đều cần có

độ thông thoáng tốt

d- Đặc điểm về ánh sáng

- Giai đoạn nuôi sợi: không cần ánh sáng.

Hình 1.11: Giai đoạn nuôi sợi (không cần ánh sáng)

- Giai đoạn phát triển quả thể: cần ánh sáng tán xạ (ánh sáng đọc sách được) Cường

độ ánh sáng cân đối từ mọi phía

Hình 1.12: Giai đoạn phát triển quả thể (cần ánh sáng tán xạ)

e- Đặc điểm về độ PH

Linh Chi thích nghi trong môi trường trung tính đến axit yếu ( 5,5 – 7)

f- Đặc điểm về dinh dưỡng

Sử dụng trực tiếp nguồn xenluloza

1.2.2 Hình dáng của nấm linh chi

Linh Chi có nhiều hình dạng khác biệt, có cái hình nấm nhưng mũ nấm không tròn mà nhăn nheo, có thứ giống như trái thận, có thứ lại hình giống như sừng hươu

Nấm Linh Chi (quả thể cây nấm) gồm 2 phần cuống nấm và mũ nấm (phần phiến đối diện với mũ nấm)

Cuống nấm dài hoặc ngắn, hình trụ có đường kính 0,5 – 3 cm Cuống nấm ít phân nhánh, đôi khi có uốn khúc cong queo Lớp vỏ cuống màu đỏ, nâu đỏ, nâu đen, bóng, không có lông, phủ suốt trên mặt tán nấm

Mũ nấm khi non có hình trứng, lớn dần có hình quạt Trên mặt mũ có vân gạch đồng tâm màu sắc từ vàng chanh - vàng nghệ - vàng nâu - vàng cam - đỏ nâu

- nâu tím nhẵn bóng Mũ nấm có đường kính 2 – 25 cm, dày 0,8 – 1,2 cm, phần đính cuống thường gồ lên hay hơi lõm

Khi nấm đến tuổi trưởng thành thì phát tán bào tử từ phiến có màu nâu sẫm Thông thường 1 nấm linh chi trưởng thành có đường kính 15-20 cm

Hình 1.13: Bào tử Linh Chi chưa phá vách (phóng to lên 3000 lần)

Thực ra phần chúng ta nhìn thấy ở cây nấm chỉ là bộ phận nổi, vì chính cây nấm là phần nằm ngầm trong thớ gỗ, có tên khuẩn ti thể (mycelium), là những đường

dây chằng chịt, giống như rễ cây có nhiệm vụ hút chất bổ nuôi thân Và khi nào điều kiện còn thuận tiện, phần ngầm này tiếp tục phát triển và nẩy ra những cánh nấm

Những cây nấm này là một bộ phận tái biến chế (recyclers) quan trọng trong thiên nhiên vì nó làm gia tăng tiến trình hủ nát của thảo mộc, góp một phần quan trọng vào môi trường chúng ta đang sống Những cây cỏ sẽ biến thành mùn nuôi sống các cây khác Không có những cây nấm, thế giới sẽ chỉ là một bãi rác khổng lồ, chất đầy những vật liệu chết, mà phải mất một thời gian rất lâu mới tiêu đi được

Hình 1.14: Những mẻ nấm Bunashimeji ( Linh Chi nâu ) đầu tiên được nuôi

trồng thử nghiệm ở Đà Lạt.

Hình 1.15: Nấm Linh Chi trưởng thành theo thời gian

Hình 1.16: Linh Chi 3 tuần trước khi thu hoạch

Hình 1.17: Mặt dưới và trên của nấm Linh Chi

Hình 1.18: Hình dáng 1 loại nấm Linh Chi Hàn Quốc

Hình 1.19: Một cây nấm Linh Chi có đường kính 15-20 cm

Hình 1.20: Một cây nấm Linh Chi có chiều dày 1,5 – 2 cm

1.3 Thành phần hóa học của nấm Linh Chi

1.3.1 Thành phần hóa học của nấm Linh Chi

Thành phần hóa học chính gồm có :

- Những hợp chất đa đường (45% số lượng): beta-D-glucane,

arabinogalactane; ganoderane A,B et C

- Triterpene: acide ganoderic A,B,C,D,F,H, K,M,R,S, và Y

- Ganodermadiol, phân sinh của acide lanostaoic

- Esteroides: Ganodosterone

- Acide béo chưa bảo hòa: Acide oléique chứa rất nhiều chất alcaloides

- Chất đạm protide: Ling Zhi-8; glycoproteine (lactine)

- Khoáng chất (minéraux) : germanium, calcium, K, Fe, Mg, Mn, Zn, Ca, Be,

Cu, Ag, Al, Na, v….v…

- Những chất khác: manitole, trechalose, adenine, uracine, lysine, acide stearic (bạch lạp toan là loại mỡ bảo hòa), tất cả rất nhiều acide amine

Bảng 1.1: Thành phần hóa học của nấm Linh Chi đỏ

(Trung Quốc và Việt Nam)

THÀNH PHẦN TÀI LIỆU PHÂN TÍCH CỦA VIỆT NAM

Hình 1.21: Kết cấu phân tích của polysaccharides

1.3.2 Thành phần các hoạt tính ở Linh Chi

Bảng1.2: Thành phần các chất có hoạt tính ở Linh Chi

Steroid Lanosporeric acid A

đauProtein Lingzhi – 8 Chống dị ứng phổ rộng, điều hòa miễn dịchAcid béo Oleic acid Ức chế giải phóng Histamin

(*) Histamin (từ acid amin histidin mất nhóm –COOH) có tác động làm dãn

và tăng tính thấm của mao mạch, tăng nhịp tim và tăng co bóp cơ tim, co thắt cơ trơn

và gây ngộp thở (ở người hen suyễn), kích thích thần kinh, gây đau ngứa, gay dãn mạch, nhức đầu, ức chế hiện tượng thực bào của bạch cầu trung tính, ức chế tạo kháng thể của bạch cầu lymphocyte B và lymphokine của tế bào T

(**) ACE (Angiotension Converting Enzym): sự ức chế enzyme này liên quan đến tác dụng hạ huyết áp

- Polysaccharide dẫn Organic Germanium: Chất này giúp cải tiến khả năng tự chữa lành bệnh của cơ thể, và thiết lập một hệ thống miễn nhiễm mạnh Chất này có khả năng phòng chống ung bướu, ngăn chận sự suy thoái của các bộ phận nội tạng,

và tăng cường sinh lực cho các tế bào, gia tăng khí oxy cho hệ thống huyết quản, thải các tế bào chết và các độc chất,…

- Adenosine: Giúp khống chế việc hình thành những cục máu (blood clots), gia tăng việc luân lưu máu huyết, hạ thấp cholesterol và giảm mỡ trong máu, cải tiến chức năng cortex của tuyến adrenal nhằm duy trì sự quân bình của endocrine, điều tiết metabolism và làm cho chúng ta cảm thấy trẻ trung hơn, tràn đầy sinh lực và giúp duy trì khả năng quân bình PH của khí huyết

- Triterpenoids: Tăng cường hệ thống tiêu hóa, phòng chống các bệnh dị ứng, giảm cholesterol, và gia tăng sinh lực của các nhân tế bào cơ thể,…

- Chất Ganoderic: Trẻ trung hóa các cơ của cơ thể, duy trì chức năng của cơ thể, gìn giữ sự tươi trẻ, khắc phục các căn bệnh về da và làm làn da của chúng ta đẹp hơn,… Ngoài ra, chất này còn có công dụng chữa bệnh ngoài da như trị thương, ung thư miệng, và ngăn chận chảy máu,…

1.4 Công dụng của nấm Linh Chi

1.4.1 Công dụng của Linh Chi

Nấm Linh Chi là một dược liệu mà con người từ xa xưa đã biết dùng làm thuốc Trong 6 loại Linh Chi phân theo màu sắc, Linh Chi đỏ có tính dược liệu cao nhất.

Trong "Thần nông bản thảo" xếp Linh Chi vào loại siêu thượng phẩm hơn cả nhân sâm

Trong "Bản thảo cương mục" coi Linh Chi là loại thuốc quý, có tác dụng bảo can (bảo vệ gan), giải độc, cường tâm, kiện nảo (bổ óc), tiêu đờm, lợi niệu, ích vị (bổ

dạ dày)

Theo y học cổ truyền, nấm Linh Chi có vị nhạt, tính ấm, có tác dụng bổ can chí, an thần, tăng trí nhớ

Gần đây các nhà khoa học Trung Quốc và Nhật phát hiện nấm Linh Chi còn

có tác dụng phòng và chống ung thư, chống lão hóa làm tăng tuổi thọ Chính phủ Nhật Bản cho phép dùng Linh Chi như một phương thuốc hỗ trợ trong điều trị ung thư

Không chỉ được trọng dụng ở Á Đông, Linh Chi hiện là một trong những đề tài nghiên cứu và ứng dụng nóng bỏng của ngành y dược Âu Mỹ Mới đây, Cơ quan Quản lý thuốc và thực phẩm (FDA) của Mỹ đã cho phép sử dụng Linh Chi hỗ trợ điều trị bệnh AIDS trong khi chờ tìm ra một phương thuốc hữu hiệu

Có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới đã định danh được các hoạt chất

và xác định tác dụng dược lý của nấm Linh Chi như: Germanium, acid ganoderic, acid ganodermic, acid oleic, ganodosteron, ganoderans, adenosin, beta-D-glucan, (đặc biệt trong nấm Linh Chi có hàm lượng germanium cao hơn trong nhân sâm đến

5 - 8 lần)

Các nhà khoa học Việt Nam tìm thấy trong nấm Linh chi có chứa 21 nguyên

tố vi lượng cần thiết cho sự vận hành và chuyển hóa của cơ thể như: đồng, sắt, kalium, magnesium, natrium, calcium…

Vì vậy có thể nói nấm Linh Chi là 1 thần dược chữa bách bệnh, chúng có khả năng phòng chống nhiều bệnh hiểm nghèo thuộc hệ miễn dịch, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ tiêu hoá, hệ bài tiết, cũng như tăng tuổi thọ và nâng cao trí nhớ

• Trên hệ miễn dịch

- Linh Chi dùng trong điều trị viêm gan do virut (rất công hiệu ở Đài Loan, Nhật Bản), tăng cường chức năng sản xuất Interferon trong cơ thể, tăng hoạt tính của đại thực bào và Lympho bào.

- Hỗ trợ điều trị bệnh ung thư nhờ polysaccharide: beta (1-3D-Glucan)

- Chống dị ứng, chống viêm nhờ các acid Ganoderic

- Tác dụng như một chất chống oxy hóa, khử các gốc tự do trong cơ thể Bảo vệ

và chống ảnh hưởng của các tia chiếu xạ Nâng cao hệ miễn dịch trong điều trị HIV

• Trên hệ tuần hoàn

- Điều hòa và ổn định huyết áp Khi dùng cho người huyết áp cao, nấm Linh Chi không làm tăng mà làm giảm bớt, dùng nhiều thì huyết áp ổn định Đối với những người suy nhược cơ thể, huyết áp thấp thì nấm Linh Chi có tác dụng nâng huyết áp lên gần mức dễ chịu nhờ cải thiện, chuyển hoá dinh dưỡng

- Chống nhiễm mỡ xơ mạch và các biến chứng, giảm cholesterol

• Trên hệ tiêu hóa và bài tiết

- Chữa loét dạ dày, tá tràng, giúp ăn ngon

- Hỗ trợ trong điều trị tiểu đường, giúp ổn định đường huyết

• Trên hệ thần kinh

- Chống suy nhược thần kinh kéo dài, mất ngủ, giúp ngủ tốt

- Chống các stress gây căng thẳng

• Hệ hô hấp

- Đối với các bệnh về hô hấp, nấm Linh Chi đem lại kết quả tốt, nhất là với những ca điều trị viêm phế quản dị ứng, hen phế quản tới 80% có tác dụng giảm và làm nhẹ bệnh theo hướng khỏi hẳn

- Và còn nhiều công dụng khác Mọi hiệu lực của Linh Chi đều thông qua tác dụng điều hòa, củng cố,và tăng cường sức đề kháng của cơ thể,giúp nâng thể trạng trong những trường hợp mất ổn định,bị tác hại như: nhiễm độc, nhiễm trùng

1.4.2 Cơ chế tác dụng của Linh Chi

Cấu trúc độc đáo của Linh Chi chính là thành phần khoáng tố vi lượng đủ loại, trong đó một số khoáng tố như germanium, vanadium, crôm… Chúng đã được khẳng định là nhân tố quan trọng cho nhiều loại phản ứng chống ung thư, dị ứng, lão hóa, xơ vữa, đông máu nội mạch, giúp điều chỉnh dẫn truyền thần kinh, bảo vệ cấu trúc của nhân tế bào Có căn bệnh nào hiện nay thoát khỏi ảnh hưởng của các yếu tố bệnh lý vừa kể?

Với thành phần độc đáo như vừa tả, Linh Chi phục hồi cơ thể bằng cơ chế tác dụng gián tiếp Trái với chức năng cung cấp dưỡng chất theo kiểu “thiếu thì bổ sung” của các loại thuốc bổ thông thường, Linh Chi hữu ích cho cơ thể nhờ chọn con đường vận hành khéo léo và linh động hơn nhiều qua kiểu đòn bẩy Nó một mặt

thanh lọc cơ thể toàn diện và đồng bộ qua tác dụng lợi tiểu và lợi mật; một mặt kích thích nhiều chuỗi phản ứng sinh hóa trong cơ thể nhờ vai trò xúc tác của khoáng tố

vi lượng; Linh Chi khéo léo đánh thức sức đề kháng của cơ thể để từ đó điều chỉnh các rối loạn chức năng, làm lành các tổn thương cơ quan, phục hồi hệ miễn dịch Một khi hội đủ 3 điều kiện vừa kể thì cơ thể rất khó bệnh, con người chậm già

Tác dụng của Linh Chi trên cơ thể được chia ra làm 5 giai đoạn

- Giai đoạn 1: (1 - 30 ngày)

Linh Chi giúp phát hiện những căn bệnh và độc tố tiềm ẩn trong cơ thể và tiến hành việc điều hòa các chức năng của cơ thể Trong thời gian này, cơ thể sẽ cho thấy những triệu chứng mà chúng ta biết đến như là hiện tượng “phản ứng bệnh tật” (ailment reflection) Những phản ứng này không phải là “phản ứng phụ” (side effect), nhưng những phản ứng này giúp phân biệt khu vực bị đau trên cơ thể Đây là tính chất tìm kiếm và phát hiện

- Giai đoạn 2: Lọc và sa thải chất độc (1 đến 30 tuần)

Linh Chi được biết đến như là “Vua sa thải chất độc” trong cơ thể vì khả năng tuyệt vời của nó trong việc sa thải các chất uric acid dư thừa, lactic acid dư thừa, cholesterol dư thừa, lớp mỡ, tissue chết, và độc tố tích lũy trong cơ thể,… ra khỏi cơ thể Độc tố được loại thải ra khỏi thận, gan hay những nội tạng khác qua hệ thống tuần hoàn như tiểu, mồ hôi,…

- Giai đoạn 3: Điều chỉnh (1 - 12 tháng)

Trong tiến trình hồi phục này, chúng ta có thể thấy những phản ứng của cơ thể Đừng lo lắng Đây là giai đoạn cơ thể tự trị liệu Nếu phản ứng quá mạnh, thì giảm liều lượng xuống mà thôi

- Giai đoạn 4: Xây dựng và phục hồi

Linh Chi sẽ tiếp tục điều trị những bộ phận cơ thể bị yếu, bệnh và gia tăng hệ thống miễn nhiễm giúp hệ thống này gia tăng tính đề kháng trước bệnh tật Linh Chi cũng cung cấp cho cơ thể những yếu tố căn bản và sinh tố cho việc phục hồi nhanh chóng của cơ thể

- Giai đoạn 5: Trẻ trung hóa

Mục tiêu tối hậu của uống Linh Chi là nhằm duy trì các chức năng của cơ thể

ở mức độ tối thượng của nó cũng như mang lại sự tươi trẻ cho cơ thể chúng ta

Những nguyên tắc Y khoa của Linh Chi

Theo những thử nghiệm y viện của bác sĩ Shigeru Yuki, thì những nguyên do

mà Linh Chi trở thành một dược thảo hiệu quả vì những công dụng căn bản như sau:

- Hạ cholesterol trong máu và số lượng mỡ dư thừa

- Giảm mức đường trong máu và vãn hồi các công dụng của pancreas

Trên nền tảng tri thức khoa học, nếu biết cách áp dụng linh chi, đó sẽ là một trong các phương tiện hữu hiệu và an toàn để tăng cường sức đề kháng cơ thể trong cuộc sống đầy căng thẳng và ô nhiễm môi trường nặng nề của thế kỷ 21

CHƯƠNG II - BẢO QUẢN NẤM LINH CHI

2.1 Lý do bảo quản nấm Linh Chi

Nấm linh chi sau khi đã trồng đúng kỹ thuật và thu hoạch đạt năng suất cao, nhưng nếu không biết cách bảo quản, nấm Linh Chi sẽ không còn giữ được giá trị của nó, chính vì thế bảo quản là 1 hoạt động không thể thiếu sau khi thu hoạch và làm cơ sở cho hoạt động chế biến

Sự biến đổi của nấm sau khi thu hoạch:

Nấm Linh Chi sau khi thu hoạch đôi khi chất đống hoặc đổ chồng lên nhau thì

dễ dẫn đến hiện tượng thúi ủng, mất nước

Bên cạnh đó, nấm có thể tiếp tục phát triển ngoài ý muốn người trồng nấm Làm cho phẩm chất giảm và không được người tiêu dùng ưa chuộng

Sự biến đổi màu sắc, hình dáng dẫn đến sự biến đổi chất lượng, cụ thể là nấm

sẽ bị một số loài sinh vật, côn trùng và vi sinh vật độc hại xâm nhập và gây hại

Côn trùng ở đây bao gồm ruồi, bướm, bọ nhảy, kiến, cuốn chiếu, dế, gián, tuyến trùng ngoài ra, có thể kể cả nhện mạt (mites) mặc dù nó thuộc lớp nhện (Acaridae) Trong đó côn trùng hại nấm Linh Chi phổ biến là bọ cánh cứng và sâu đục thân Đặc điểm của côn trùng là sinh sản nhanh và di chuyển rộng, nên rất khó phòng trừ Thiệt hại chính do chúng gây nên là việc lây truyền mầm nhiễm (nhiễm trùng hoặc mốc) Sản phẩm bị nhiễm trùng sẽ có hiện tượng thối nhũn, hôi ê Nếu nhiễm mốc còn tích lũy độc tố và biến chất sản phẩm Mốc phổ biến ở nấm Linh Chi

là mốc xanh xuất hiện ở mặt dưới nấm

a) ruồi b) Giòi

Hình 2.1: ruồi (a) và ấu trùng ruồi (giòi - b) hại nấm