SÁCH-VỀ-MỘT-VIỆT-NAM-TƯƠI-ĐẸP-SAU-2020-Phần-3

NGHĨ VỀ NHỮNG ĐIỀU TỐT ĐẸP SAU NĂM 2020 VIỆN NGHIÊN CỨU – THINK TANK SENA TRUNG TÂM ĐỔI MỚI VĂN HÓA CIC CHỦ BIÊN TS MINH ĐƯỜNG Về một VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 HÀ NỘI, NGÀY 19 THÁNG 5 NĂM 2019 VỀ[.]

VIỆN NGHIÊN CỨU – THINK TANK SENA TRUNG TÂM ĐỔI MỚI VĂN HÓA CIC CHỦ BIÊN: TS MINH ĐƯỜNG

Về một VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP

SAU NĂM 2020

HÀ NỘI, NGÀY 19 THÁNG 5 NĂM 2019

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 39

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 40

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 41

Phần 3:

XÃ HỘI CẦN ĐỔI MỚI CHÍNH TRỊ BẮT ĐẦU TỪ

“TRĂM ĐIỀU PHẢI CÓ THẦN LINH PHÁP QUYỀN”

I) MỘT HỆ THỐNG TRIẾT LÝ MỚI ĐỂ VIỆT NAM ĐỔI MỚI THỰC SỰ BẮT ĐẦU BẰNG NIỀM TIN

N ếu các bản kinh chính của Đạo Phật như Hoa nghiêm, Đại thừa được

các đại đệ tử của Đức Phật viết sau Ngài hóa chừng 100 năm, thì Kinh Phúc

Âm, nền tảng của Thiên chúa giáo cũng được các đại đệ tử của Chúa Jêxu viết

chừng 70 năm sau Người mất, càng thấy đã đến lúc phải có một cách nhìn

xác tín về Thánh Hồ Chí Minh Bởi các nhân vật vĩ đại như Đức Phật, như

Jêxu, như Bác Hồ cả cuộc đời đều lo “Nói” những điều sâu xa một cách đơn

giản để mọi người được hiểu, lo “Làm” những gì cho lý tưởng cao đẹp biến

thành sự thực; Từ đó trở thành Đức tin, Niềm tin kết nối mọi người

Đây là nội dung những dòng đầu tiên bản Tham luận được Viện trưởng

Viện Nghiên cứu - Think Tank SENA đọc tại Hội thảo “Những vấn đề cốt

yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ thuyết phát triển” do Hội đồng Lý

luận TW tổ chức ngày 20/3/2009 tại Hà Nội

Tham luận cho rằng, đã đến lúc cần làm rõ Hệ thống Triết lý Hồ Chí

Minh, để từ đó tạo nguồn động lực mới đưa Việt Nam Hội nhập và Phát

triển Điều này là hết sức cần thiết, nhất là trong bối cảnh hiện nay, hình ảnh

của Lãnh tụ Hồ Chí Minh, do nhiều nguyên nhân khác nhau, vẫn bị bao phủ

bởi quá nhiều thiên kiến

Mười năm sau Hội thảo trên, ngày 8/3/2019, trang web “Think Tank

Việt Nam” ra đời; Mở đầu là 21 TRIẾT LÝ PHÁT TRIỂN CỦA VIỆT NAM

THẾ KỶ 21 Trong đó Triết lý thứ 5 có nội dung:

“ H ồ Chí Minh là một vị Thánh Để Việt Nam sớm trở thành cường

quốc, có ba lời dặn của Người cần sớm được hiểu đúng và làm theo: Thứ

nhất : Đất nước và Con người phải “Đàng hoàng hơn”; Thứ hai : Phải “Góp

phần xứng đáng vào sự nghiệp Cách mạng Thế giới”; Thứ ba : Phải có Định

hướng, Nền tảng và Động lực là “Trăm điều phải có Thần linh pháp quyền”

Nghịch lý là càng tuyên truyền, càng học tập tư tưởng Hồ Chí Minh,

thì Việt Nam càng xa rời tư tưởng của Người Nguyên nhân là do vẫn cố giữ

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 42

Xa lạ với các Học thuyết được xây dựng từ Chủ nghĩa Duy vật,

Duy khoa học và Vô thần; Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự thống nhất Con người

với Con người, Con người với Thiên nhiên, Con người với Vũ trụ

C hủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm “Tinh thần”, “Vật chất” đều là một, vì thế ngày

19/12/1946, Người đã về Chùa Trầm Chính từ vùng đất và núi non linh thiêng này

Người đã đọc Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến bất hủ “Chúng ta thà hy sinh tất cả,

chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” Ngày 21/1/1947,

Bác lại về chùa Trầm đọc thơ chúc Tết:

C ờ đỏ sao vàng tung bay trước gió

Tiếng kèn kháng chiến vang dậy non sông

Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến

C ũng đêm Giao thừa ấy, Thiên, Địa,

Nhân đã hợp làm một trong Bác Hồ khi

Người viết 8 chữ: “Kháng chiến tất thắng;

dâng lên bàn thờ Phật

đẳng, Hòa hợp, Sáng tạo” cũng như “Trăm

điều phải có Thần linh pháp quyền”, dẫn đến

dễ bị lệ thuộc bởi các quan điểm Phân biệt

và Cực đoan như Duy vật, Duy Khoa học và

Vô thần vốn thịnh hành trong thế kỷ 20

đây lại là hệ thống tín ngưỡng để trong gia đình thì biết thờ và tuân theo những di huấn

tốt đẹp của ông, bà, tiền nhân, dòng tộc, với cộng đồng thì biết thờ Thần Thành hoàng

làng, rộng hơn ngoài xã hội thì biết thờ các vị danh nhân và anh hùng đã có công lập

nước và giữ nước

Ảnh trên: Bác Hồ nói chuyện với các chiến sĩ sư đoàn 308 tại Đền Giếng, thuộc

Khu di tích Đền Hùng, trước khi về tiếp quản Thủ đô năm 1954 Tại đây Người nói: “Các

vua Hùng đã có công dựng nước Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”

Ảnh dưới: Bản sao bức trướng Bác Hồ phong sắc cho Thành hoàng làng Pò

Háng – Đình Lập được nhân dân ở đây trân trọng gìn giữ Bản chính bức trướng này

được trưng bày ở Bảo tàng

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 43

thiên kiến, cho rằng tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ là việc “Áp dụng sáng tạo” một

tư tưởng ngoại nhập có từ Chủ nghĩa Duy vật và Chủ nghĩa Vô thần Vì thế,

ba lời dặn trên của Lãnh tụ Hồ Chí Minh đến nay vẫn chưa được nhận thức

đúng mức, ví như rất ít người Việt Nam được biết về lời dặn quan trọng của

Người: “Trăm điều phải có Thần linh pháp quyền”, cho dù đây là Định

hướng, Nền tảng và Động lực của tư tưởng Hồ Chí Minh

Đây là một trong các nguyên nhân hàng đầu làm Việt Nam dù có 44

năm thống nhất với đầy đủ các điều kiện để thành cường quốc, thế nhưng đến

nay kinh tế thì đang lún sâu vào bẫy “Thu nhập trung bình”; Văn hóa, đạo

đức, giáo dục thì ngày càng xuống cấp; Môi trường thiên nhiên thì ô nhiễm

ngày thêm trầm trọng Nguy hiểm hơn là cả xã hội, nhất là lớp trẻ thiếu vắng

một Niềm tin đích thực, nên bị lệ thuộc vào lối sống “Duy vật”, tức quá coi

trọng Vật chất và Bạo lực

Tình hình “Sức ta đã mạnh; Người ta đã đông” dẫn đến nhu cầu ngày

càng mạnh mẽ và cấp bách đòi hỏi Việt Nam phải sớm có một Hệ thống Triết

lý mới và Niềm tin mới để thực sự Đổi mới Chính trị, Đổi mới Thể chế, Đổi

mới Văn hóa Đây là tiền đề không thể thiếu để đưa đất nước sớm thoát tình

trạng tụt hậu và ngày càng tụt hậu

II) NẾU ĐỔI MỚI LÀ TẠO RA SẢN PHẨM MỚI, QUYỀN

LỰC MỚI, VỊ THẾ MỚI, THÌ TỪ 1986 ĐẾN NAY, VIỆT NAM

CHƯA ĐỔI MỚI CHÍNH TRỊ, ĐỔI MỚI KINH TẾ THỰC SỰ

Nhiều báo trong tháng 4/2019 đã đồng loạt trích đăng nhận định của

Báo cáo Chính trị Đại hội XII năm 2016: “Đổi mới Chính trị chưa đồng bộ với

Đổi mới Kinh tế; Năng lực và hiệu quả hoạt động của Hệ thống Chính trị

chưa ngang tầm nhiệm vụ” Đây là một trong muôn vàn biểu hiện trong thực

tiễn cho thấy, đòi hỏi Đổi mới Chính trị, Đổi mới Thể chế trong đó có Cải

cách Hành chính - Kinh tế đang ngày càng trở nên mạnh mẽ và cấp bách

Ngày 16/5/2019, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng yêu

cầu làm rõ khái niệm “Đổi mới Chính trị” và “Đổi mới Kinh tế” Nếu không

rõ các khái niệm này thì không thể có Đổi mới Chính trị và Kinh tế thực sự

Những nội dung trên cho thấy, do thiếu vắng một Hệ thống Triết lý Phát triển,

cho nên đến nay Việt Nam mới đang dò dẫm tiến hành các hoạt động mang

tính ứng phó nhằm “Ứng phó”, chứ hoàn toàn chưa có Đổi mới Chính trị và

Đổi mới Kinh tế thực sự, kể cả trong tâm tưởng

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 44

Thực tiễn chứng minh nhận định này vì ngay từ Nghị quyết Hội nghị

TW 5, Đại hội Đảng XII năm 1991 đã khẳng định: “Kinh tế tư nhân là động

lực quan trọng của nền kinh tế” Hiện nay, Chính phủ tích cực xây dựng

“Chính phủ Kiến tạo và Liêm chính” và quyết liệt chỉ đạo các bộ ngành, địa

phương xóa bỏ rào cản mở đường cho doanh nghiệp phát triển;… Thế nhưng,

khoảng cách giữa Quan điểm với Thực tế, giữa Quyết tâm với Hiện thực

đang ngày một xa

Việc yêu cầu “Đột phá” nhưng vẫn phải giữ nguyên “Đường lối cũ”,

“Cương lĩnh cũ”, hay quan niệm Đổi mới chỉ là có nội dung là “Kiểm soát

quyền lực”, cho thấy đó không phải là Đổi mới Chính trị, mà chỉ mới là Cải

tiến Chính trị, việc này thực chất chỉ là “Giải pháp ứng phó” dẫn đến gây khó

cho việc khắc phục một cách cơ bản tình trạng không công bằng trong mọi

lĩnh vực, ví như về chính sách với các loại hình doanh nghiệp

Bởi thế, đến năm 2019, Chủ tịch Phòng Thương mại Việt Nam vẫn

phải phát biểu: “40% doanh nghiệp cho biết các tỉnh còn ưu ái Doanh nghiệp

Nhà nước và FDI hơn Doanh nghiệp tư nhân” Thực trạng này làm cho các

doanh nghiệp quy mô lớn ở Việt Nam chỉ có tỷ lệ 1,9%; doanh nghiệp vừa,

nhỏ và siêu nhỏ chiếm tới 98,1%

Vì Đổi mới Thể chế, trong đó bao gồm cả Cải cách Hành chính -

Kinh tế sẽ ít hiệu quả, nếu không Đổi mới Chính trị, cho nên Chủ tịch Hồ

Chí Minh mới nói: “Dân tộc ta đã bước sang một Giai đoạn mới, tất nhiên

phải có một Chính thể mới và một Văn hóa mới”, trong đó Chính thể là Chính

trị và Thể chế

Giờ đây phải tiến hành đồng bộ, toàn diện, triệt để Đổi mới Chính trị,

Đổi mới Thể chế, nhất là Cải cách Hành chính – Kinh tế, gắn liền với Đổi mới

Văn hóa Theo đó, để có kết quả tốt đẹp, Đổi mới Chính trị và Đổi mới Văn

hóa phải đi trước một bước, làm cơ sở cho Đổi mới Thể chế, nhất là Cải

cách Hành chính - Kinh tế

Vì Đổi mới là sự nghiệp của cả Dân tộc, không phải là việc riêng của

bộ máy Lãnh đạo, cho nên các vấn đề cốt lõi như: Thế nào là Đổi mới Chính

trị? Thế nào là Đổi mới Kinh tế? và dĩ nhiên, Thế nào là Đổi mới Văn hóa

cần được làm rõ và đơn giản để mỗi người dân, mỗi cộng đồng xã hội đều có

thể nắm bắt và tổ chức thực hiện

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 45

III) ĐỔI MỚI CHÍNH TRỊ LÀ KIẾN TẠO HỆ THỐNG TRIẾT LÝ MỚI; ĐỔI MỚI THỂ CHẾ, TRONG ĐÓ CÓ ĐỔI MỚI

KINH TẾ, LÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN MỚI

Không chỉ tụt hậu so với các nước mới phát triển, trong đó không ít các

nước mới chỉ vài chục năm trước còn là nước đang phát triển như Hàn Quốc,

Singgapore,… Việt Nam còn tụt hậu ngay cả với những nước nhỏ hơn bên

cạnh mình như Lào, Campuchia

Theo số liệu World Bank 2017, GDP bình quân đầu người của Việt

Nam đã thua cả Lào, quốc gia đã đầu tư và tiếp nhận đầu tư rất lớn vào cơ sở

hạ tầng Trong khi đó, theo WEF năm 2018, Việt Nam xếp hạng cạnh tranh

quốc tế về 4.0 tăng 1 điểm nhưng lại tụt 3 hạng, tức là trong cuộc đua này thì

chúng ta có tiến lên nhưng các quốc gia khác tiến nhanh hơn

Các chỉ tiêu khác của Việt Nam như chỉ tiêu phát triển con người HDI,

chỉ tiêu kinh tế tri thức KEI vẫn đứng dưới 100, chỉ số năng lực cạnh tranh

nền kinh tế GCI cũng đứng thứ 90 Tóm lại, Việt Nam không còn ở vị trí đối

diện nguy cơ rơi, mà thực tế đã bắt đầu sa vào bẫy thu nhập trung bình thấp,

nếu không kiên quyết đột phá sẽ khó thoát ra được

Đồng quan điểm này, năm 2019, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói:

“Việt Nam vẫn đứng trước nhiều nguy cơ, trong đó nguy cơ bị bỏ lại và rơi

vào bẫy thu nhập trung bình là rất lớn”; Ông cho biết, Việt Nam đã nỗ lực rất

nhiều nhưng các kết quả này “Chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển, cũng

như chưa tương xứng với tốc độ phát triển mà Việt Nam kỳ vọng”

Quan niệm sơ sài, cho Đổi mới chỉ là “cởi trói” cho Dân và Doanh

nghiệp, nay đã tỏ ra lạc hậu, bởi giờ đây để có hiệu quả, không chỉ cần công

nghệ và năng lực quản trị, mà còn cần các yếu tố khác như văn hóa Không

đáp ứng được nhu cầu này, Mô hình tăng trưởng Việt Nam trở thành “Xuất

khẩu thuê - Gia công hộ”, với giá trị gia tăng rất thấp chỉ 10-20%

Khu vực doanh nghiệp tư nhân rộng khắp xã hội, là khu vực mang lại

phồn vinh, thịnh vượng ở các quốc gia khác, thì ở Việt Nam dù là “Động lực

quan trọng” vẫn bị phân biệt đối xử, bị chèn ép từ ở văn bản đến cuộc sống

Lối tư duy lạc hậu và mô hình phát triển không phù hợp này làm cho

Việt Nam tuy là quốc gia mở cửa thị trường mạnh hàng đầu thế giới, thế

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 46

Ngày 19/5 hàng năm không chỉ là ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là ngày Bác Hồ thành lập một Tổ chức

xã hội dân sự tiên tiến là Việt Nam Độc lập Đồng Minh

N hiều người kể, ngày 19/5/1946 Cao ủy Đông Dương, Đô đốc d’Argenlieu đến

thăm Hà Nội Là một chính khách thực dân “diều hâu”, ông này không được người Việt

cảm tình Để tránh căng thẳng và có thời gian chuẩn bị kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí

Minh nói 19/5 là ngày sinh nhật của mình để nhân

đó thành phố có cờ quạt đón khách

Từ đây, ngày 19/5 được xem là ngày

sinh của Người Đó là lời kể, còn sử sách ghi rõ,

ngày 19/5/1941, dưới sự chủ trì của Lãnh tụ

Đông dương họp tại Pác Bó (Cao Bằng) quyết

định thành lập Vi ệt Nam Độc lập Đồng minh,

V ì sao Việt Minh ra đời, trong khi tháng 3/1938 đã có Mặt trận Thống nhất Dân

chủ Đông Dương? Lời đáp có ở “Hồi ký Hoàng Quốc Việt”, trong đó Chủ tịch Hồ Chí

Minh giải thích: “Lúc này, chúng ta phải mở rộng khối Đoàn kết, phải tìm bạn Đồng

S ẽ rõ hơn nếu nhớ rằng phong trào “Cộng sản” ở Việt Nam

từ khi sinh ra đến thời đó quá ít gắn với khát vọng “Độc lập” của Dân tộc, mà gắn với lý tưởng “Giai cấp công nhân và vô sản toàn thế giới”, chưa kể Đảng Cộng sản Đông Dương từ khi ra đời năm

cần Niềm tin mới, Chính thể mới, Con người mới

V ì Đồng minh và Xã hội Dân sự, hay còn gọi là Xã hội Công dân, vừa là tiền đề không

một Việt Nam Độc lập và một Việt Nam Phát triển, cũng như vì Độc lập và Đồng minh

trị cho nên đã lấy ngày 2/9 hàng năm làm ngày Độc lập, thì cũng cần lấy ngày 19/5

hàng năm làm ngày Đồng minh và Xã hội Công dân Việt Nam

Ảnh trên: Bác Hồ câu cá trên suối ở Việt Bắc sau khi về nước năm 1941

Ảnh dưới: Đại hội toàn quốc thống nhất Việt Minh - Liên Việt năm 1951

VỀ MỘT VIỆT NAM TƯƠI ĐẸP SAU NĂM 2020 47

nhưng người hưởng lợi đa số lại là doanh nghiệp FDI vì họ chiếm tới hơn 70%

giá trị xuất khẩu như một dạng thuộc địa mới trong thế kỷ 21 Trong khi đó

doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp tư nhân, đã bé lại lạc hậu về

mọi mặt, cho nên khó mà tận dụng được lợi thế của Mở cửa, cũng như khả

năng tham gia và có được một vị trí trong Chuỗi giá trị toàn cầu

Muốn thoát khỏi tình trạng này thì các giải pháp không thể chắp vá,

ứng phó Việt Nam cần Kinh tế thị trường đích thực, hiện đại, đầy đủ và hội

nhập; Cần tôn trọng các quy luật khách quan; Cần Nhà nước Kiến tạo và Liêm

chính; Cần đề cao thúc đẩy phát triển tối đa kinh tế tư nhân; Cần xây dựng xã

hội công bằng; Cần sự phát triển hài hòa với vai trò ngày càng tăng lên của

Xã hội công dân và Tầng lớp trung lưu qua thực hiện Dân chủ rộng rãi

Tất cả các đòi hỏi nêu trên chỉ có thể được đáp ứng khi thực sự đồng

bộ Đổi mới Chính trị, Đổi mới Thể chế với mục tiêu là có một Chính thể mới

và một Văn hóa mới như lời Lãnh tụ Hồ Chí Minh đã dặn từ khi lập nước

Vấn đề là bước đi ban đầu của sự nghiệp Đổi mới này là bắt đầu từ đâu? Và

với ai? Bắt đầu từ tư duy “Đức trị”, “Pháp trị” hay “Dương Nho, Âm Pháp”

như các quốc gia thịnh trị đã từng làm? Năm Giới tinh hoa của năm Tầng lớp

xã hội phải sớm trả lời cho các câu hỏi này

IV) “KHÔNG GÌ QUÝ HƠN ĐỘC LẬP TỰ DO” GẮN LIỀN

VỚI “TIN CẬY LẪN NHAU, PHỐI HỢP HÀNH ĐỘNG”

Có hai Niềm tin quan trọng hàng đầu để kết nối tạo nên sức mạnh làm

nên kỳ tích năm 1945 Việt Nam trở nên một Quốc gia Độc lập và năm 1975

trở thành một đất nước Thống nhất:

Niềm tin thứ nhất: Vào những năm 1940, phong trào yêu nước lan

rộng trong cả nước, mong muốn Tổ quốc Độc lập và Thống nhất Vào thời

đi này, đất nước bị đè nén dưới hai tầng áp bức của Thực dân và Phát xít với

đỉnh điểm là nạn đói năm 1945 Song càng bị đè nén và đàn áp, khát vọng đất

nước được Độc lập càng lên cao chưa từng thấy Người dân khát khao và có

Niềm tin về một Văn hóa Độc lập và một Chính thể Độc lập

Niềm tin thứ hai: Xuất hiện các yếu tố cơ bản của một Hệ thống Triết

lý mới nhằm xây dựng một Văn hóa mới, một Chính thể mới để Đoàn kết và

Dẫn dắt toàn Dân tộc Niềm tin này được khởi đầu bằng việc Lãnh tụ Hồ