9 1 Lý do chọn biện pháp Giáo dục kỹ năng sống đang trở thành một nhiệm vụ quan trọng với giáo dục trong cả nước Dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽ giúp trẻ làm chủ được cuộc sống, an toàn lành mạnh, có chất lượng hơn trong xã hội hiện đại với nền văn hóa đa dạng và kinh tế phát triển như hiện nay Kỹ năng sống là cầu nối giúp con người biến kiến thức thành thái độ, giá trị, hành vi, có thói quen lành mạnh Dạy kỹ năng sống cho trẻ nhằm giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản thân tránh khỏi nhữn.
Trang 1dục trong cả nước Dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽ giúp trẻ làm chủ được cuộc sống, an toàn lành mạnh, có chất lượng hơn trong xã hội hiện đại với nền văn hóa đa dạng và kinh tế phát triển như hiện nay
Kỹ năng sống là cầu nối giúp con người biến kiến thức thành thái độ, giá trị, hành vi, có thói quen lành mạnh Dạy kỹ năng sống cho trẻ nhằm giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản thân tránh khỏi những nguy hiểm có thể xảy ra Trẻ có thể hòa nhập nhanh với cuộc sống xung quanh, biết cách phát triển các mối quan hệ với mọi người, với thiên nhiên và làm giầu thêm vốn kiến thức, kinh nghiệm cũng như các kỹ năng của bản thân
Nếu thiếu kỹ năng sống cần thiết, trẻ sẽ khó tránh khỏi những lúng túng, sai phạm thậm chí gặp nguy hiểm khi phải giải quyết các tình huống xảy ra trong cuộc sống hàng ngày Vì vậy, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm rất quan trọng và cần thiết nó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ từ lứa tuổi mầm non cho đến các cấp học khác
Trong cuộc sống có rất nhiều kỹ năng sống khác nhau, nếu ta đưa tất cả các
kỹ năng sống đó vào dạy trẻ cùng một lúc thì sẽ không có hiệu quả Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn các kỹ năng sống phù hợp với độ tuổi, tâm lí trẻ lớp tôi, tôi thấy trẻ chưa thực hiện tốt các nhóm kỹ năng như là: kỹ năng giao tiếp,kỹ năng tác chia sẻ,
kỹ năng lao động tự phục vụ, kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng ứng phó trước tình huống nguy hiểm: bắt cóc, xâm hại
Xuất phát từthực tế trên nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của việc
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non Bản thân tôi mạnh dạn lựa chọn “Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi lớp B2 Trường mầm non Lương Ngoại thông qua hoạt động một ngày của bé”.
2 Nội dung biện pháp
2.1 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng biện pháp.
* Thuận lợi:
Phòng học rộng rãi thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông Có đầy đủ
đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học
Một số trẻ đã đi học ở lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi và có một số kỹ năng chào hỏi như: đến lớp biết chào cô và các bạn , biết tự cất đồ dùng cá nhân như: cất dép, cặp, mũ
Bản thân luôn có nhiệt huyết yêu nghề mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ
Được sự quan tâm giúp đỡ chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà trường Cũng như các bậc phụ huynh luôn ủng hộ tôi trong các hoạt động của nhà trường cũng như của lớp
Trang 2*Khó khăn:
Một số phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, luôn bao bọc chiều chuộng con, cứ nghĩ trẻ còn nhỏ chưa làm được nên mọi việc đều làm hộ trẻ
Do bố mẹ đi làm ăn xa phần lớn trẻ lớp tôi ở nhà với ông bà nên các kỹ năng giao tiếp: chào hỏi lễ phép, tự phục vụ bản thân: tự cởi quần áo, chải tóc, cất đồ dùng cá nhân , trẻ làm chưa tốt
Khi chơi còn tranh dành đồ chơi với nhau, chưa biết hợp tác chia sẻ để thực hiện công việc
Tình trạng trẻ thụ động, chưa biết cách ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác như: hỏa hoạn, chập điện, bắt cóc
Việc dạy kỹ năng sống cho trẻ chưa lên kế hoạch cụ thể, để lồng ghép vào các hoạt động của trẻ Chưa thường xuyên đưa ra các tình huống cảnh báo nguy hiểm, để trẻ có thể chuẩn bị tâm lí không may có tình huống xảy ra
Bên cạnh đó một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc giáo dục
kỹ năng sống cho con em mình Luôn muốn con mình được học chữ, học số, coi nhẹ việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Để biết được tình hình thực tế về việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại lớp tôi, từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát trẻ giáomẫu 4 - 5 tuổi lớp B2 và đạt kết quả cụ thể sau:
Bảng khảo sát trước khi áp dụng biện pháp
Tháng 10 năm 2019 ST
T
Tiêu chí
Tổng
số trẻ
Trước khi áp dụng biện pháp
Số trẻ đạt
Tỷ lệ
%
Số trẻ chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Kỹ năng giao tiếp
20
5 Kỹ năng ứng phó trước tình huống
nguy hiểm: bắt cóc, xâm hại
Qua bảng kết quả khảo sát trên tôi thấysố trẻ đạt chiếm tỷ lệ thấp, số trẻ chưa đạt chiếm tỉ lệ cao Như vậy, đa số trẻ đã có kiến thức về kỹ năng sống nhưng
Trang 3còn hạn chế Để khắc phục và giải quyết thực trạng, hạn chế trên và để nâng cao hiểu biết của trẻ về kỹ năng sống Tôi đã tìm tòi, học hỏi và mạnh dạn áp dụng:
“Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi lớp B2 Trường mầm non Lương ngoại thông qua hoạt động một ngày của bé”.
2.2 Biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
*Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông quagiờ đón trẻ:
- Khi trẻ đến lớp tôi dạy trẻkhoanh tay chào cô giáo vàtạm biệtngười thân, một cách vui vẻ, tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định.Tự đi vào lớp mà không cần người thân hay cô giáo dắt tay vào Từ đó hình thành cho trẻ kỹ năng giao tiếp, chào hỏi, lao động tự phục vụ bản thân
Hình ảnh: Cô dạy trẻ lễ phép chào cô giáo
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động học có chủ đích:
Đối với hoạt động có chủ đích tôi đã lựa chọn nội dung, để lồng ghép kỹ năng sống cho trẻ, vào một số môn học như sau:
- Đối với hoạt động khám phá khoa học:
Tôi dạy cho trẻ làm quen với các chủ để như: bản thân, gia đình, phương tiện giao thông, con vật, hiện tượng tự nhiên, nghề nghiệp
Trang 4Ví dụ: trong chủ đề bản thân tôi dạy trẻ với đề tài “Trò chuyện một số bộ phận trên cơ thể” Tôi đưa ra bức tranh và hỏi trẻ: Trên cơ thể có những bộ phận nào?
Trẻ kể các bộ phận trên cơ thể, Trẻ biết được mỗi bộ phận trên cơ thể đều quan trọng Từ đó tôigiáo dục trẻ hiểu biết về giới tính và các vùng nhạy cảm Không cho người khác chạm vào vùng nhạy cảm của mình và không chạm vào vùng nhạy cảm của người khác,nếu có tình huống xảy ra Con chạy thật nhanh hoặc sự giúp đỡ của người lớn, hay báo ngay cho bố, mẹ.Qua đó rèn cho trẻ kỹ năng tự chăm sóc bản thân, kỹ năng ứng phó trước các tình huống nguy hiểm có thể xảy ra
Trong giờ khám phá xã hội đề tài “Tìm hiểu về một số luật lệ giao thông” Qua hoạt động này hình thành kỹ năng tuân thủ các nguyên tắc xã hội như: Khi tham gia giao thông phảiđội mũ bảo hiểm, không chơi dưới lòng đường, đi bên phải đường, đi bộ trên vỉa hè Khi qua ngã tư có tín hiệu đèn đỏ thì phải dừng lại, tín hiệu đèn xanh thì mới được đi qua đường
Hay tiết khám phá “ bé làm gì khi đichơi, khi lạc đường” Tôi dạy cho trẻ con phải bình tĩnh, không khóc nhè và chạy lung tung Hãy đứng yên một chỗ để chờ bố mẹ hoặc nhờ sự giúp đỡcủa nguời xung quanh
Hoạt động giáo dục này tập cho trẻ kỹ năng tự bảo vệ mình, đương đầu với khó khăn, giúp đỡ chia sẻ và sự biết ơn
Hình ảnh: Cô hướng dẫn trẻ đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông
- Đối với hoạt động phát triển thể chất:
Tôi dạy trẻ các kỹ năng vận động cơ bản như: đi, chạy, bò, trườn, tung, ném, bắt, bật nhảy với hoạt động nàyrèn cho trẻ các kỹ năng nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, khéo léo khi tham gia các vận động, rèn luyện bảo vệ sức khỏe
Trang 5Như hoạt động“ Đi trong đường hẹp đầu đội túi cát” khi xếp hàng nhắc trẻ không chen, đẩy nhau Khi tập biết chờ lần lượt từ bạn đầu hàng đến bạn cuối hàng, khi đi trong đường hẹp nhắc trẻ đi cẩn thận, khôngdẫm vào vạch và không được làm rơi túi cát, đến cuối đường trẻ để túi vào rổ và về cuối hàng đứng
Hình ảnh: Cô dạy trẻ đi trong đường hẹp đầu đội túi cát
- Đối với hoạt động âm nhạc:
Giáo dục âm nhạc là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức qua học tập và vui chơi Qua biểu diễn bài hát, đóng kịch,thể hiện được tính cách của các nhân vật, là cơ sở của tình cảm, thẩm mỹ đạo đức tốt đẹp
Ví dụ: Như bài “hoa trường em” nhạc và lời Dương Hưng Bang lời ca kết hợp với âm nhạc đã tạo nên hình ảnh đẹp đẽ, gần gũi, thân thương và cũng là những lời nhắn nhủ, khuyên dạy hết sức nhẹ nhàng, thân thiết và có tính thuyết phục cao đối với trẻ, trong việc giáo dục nhân cách
Trang 6Hay qua trò chơi âm nhạc “hát theo hình vẽ” Tôi đưa ra bức tranh, trẻ sẽ phải cùng nhau thảo luận, để tìm ra bài hát phù hợp với nội dung trong bức tranh
và cả đội cùng hát bài hát đó
Thông qua hoạt động này rèn cho trẻ kỹ năng mạnh dạn tự tin, hợp tác chia
sẻ, đoàn kết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ
*Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động chơi ngoài trời:
Tôi hướng dẫn cho trẻ quan sát và tập các kỹ năng như: sang đường, đi trên đường trơn, tránh mưa, tránh sét đánh, tuân thủ các nguyên tắc nơi công cộng, tìm kiếm sự giúp đỡ khi bị lạc, không theo người lạ,
Và tôi đã tạo các tình huống cảnh báo nguy hiểm để trẻ có thể chuẩn bị tâm
lí khi tình huống xảy ra
Hình ảnh: Tình huống đóng giả làm người bắt cóc
Qua hoạt động này rèn cho trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân, tránh được tình huống nguy hiểm có thể xảy ra
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động ăn - ngủ.
Trong bữa ăn tôi dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, hành vi văn minh trong cuộc sống như: Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, tự cầm thìa, tự xúc cơm, biết mời cô, mời các bạn, ăn hết suất của mình, lâu bàn xếp ghế sau khi ăn song, ăn song trẻ nghỉ 15 phút mới lên gường đi ngủ
Trong giờ ngủ trẻ tập cho trẻ kỹ năng trải và cất chăn ga gối đệm Ngủ và thức dậy đúng giờ Ngủ dậy với tinh thần vui vẻ, thoải mái
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động chơi, hoạt động theo ý thích.
Chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ Hình thức chơi chủ yếu của trẻ là phản ánh những nội dung sinh hoạt hàng ngày Thông qua chơi trẻ được đóng các vai khác nhau trong xã hội, trẻ đóng vai và tái hiện lại những gì trẻ nhìn thấy trong cuộc sống Như các trò chơi: đóng vai theo chủ đề, trò chơi xây dựng, đóng kịch, bán hàng, bác sĩ
Trang 7Ví dụ: Ở góc chơi gia đình tôi rèn cho trẻ kỹ năng tự bảo vệ như là: Với vai chơi là người mẹ trong gia đình trẻ phải thực hiện công việc như: bế con, cho con
ăn, nấu ăn Tôi hướng dẫn trẻ khi nấu ăn muốn bắc nồi ra khỏi bếp đang đun, phải dùng 2 miếng vải để bắc xuống Tôi hỏi trẻ: Tại sao các con phải dùng 2 miếng vải
để bắc nồi từ trên bếp xuống? Nếu dùng tay không bắc nồi đang đun xuống thì chuyện gì sẽ xảy ra? Trẻ sẽ hiểu nếu không dùng 2 miếng vải bắc nồi thì sẽ bị bỏng
Với góc chơi phân vai, tôirèn cho trẻ kỹ năng hợp tác, chia sẻ ý thức về bản thân, quan hệ xã hội, giao tiếp, thực hiện công việc: Cho trẻ chơi xây dựng “trang trại chăn nuôi”thì tất cả trẻ trong nhóm phải cùng nhau thảo luận, phân công công việc cho nhau và cùng nhau xây dựng, khi công việc của mình hoàn thành xong trước thì mình phải hỗ trợ bạn cùng chơi để hoàn thành công việc của nhóm, cuối cùng trẻ hoàn thành công trình được giao
* Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trả trẻ:
Tôi thường xuyên phối kết hợp với phụ huynh để tuyên truyền, trò chuyện những kiến thức về kỹ năng sống để có thể dạy trẻ một cách có hiệu quả nhất Như không cho trẻ thò ngón tay vào ổ điện, quạt điện đang quay, cầm các vật sắc nhọn Không cho trẻ chơi ở chỗ nguy hiểm như: chơi trên đường, ao, hồ, sông suối
Nhắc trẻ chào tạm cô giáo và bạn để ra về
2.3 Hiệu quả của biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi lớp B2 Trường mầm non Lương Ngoại.
Qua nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm của bản thân, sự ủng hộ tích cực của ban giám hiệu nhà trường và các bậc phụ huynh trong việc áp dụng : “Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo4 - 5 tuổi lớpB2 Trường mầm non Lương ngoại thông qua hoạt động một ngày của bé” đã đạt được kết quả như sau:
* Đối với trẻ:
Từ những kinh nghiệm trên khi áp dụng vào tình hình thực tế của lớp tôi thì tôi thấy trẻ ngoan hơn có nề nếp hơn, đi học đều hơn Trẻ mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, biết ứng phó phù hợp với các tình huống, biết hợp tác với các bạn để hoàn thành nhiệm vụ được giao đến cùng, biết kiềm chế cảm xúc của mình, biết cảm thông chia sẻ, biết lao động tự phục vụ, có được các thói quen vệ sinh hàng ngày
* Đối với giáo viên
Khi đồng nghiệp thấy tôi sử dụng biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻlớp tôi có hiệu quả cao trong các hoạt động Một số bạn bè đồng nghiệp của trường chúng tôi và trường bạn,đã cùng nhau trao đổi và vận dụng biện pháp vào thực tế giảng dạy và các đồng nghiệp của tôi đã đạt được kết quả cao sau khi áp dụng biện pháp này
* Đối với Phụ huynh
Trang 8Qua áp dụng biện này vào thực tế đã có tác động rõ nét đến hoạt động của nhà trường.Cụ thể là các bậc cha mẹ đều khẳng định giáo dục những kiến thức về
kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động một ngày của bé ở trường mầm non, là
bổ ích và giúp họ chủ động phối hợp với nhà trường trong quá trình giáo dục trẻ
Đã đạt được những kết quả rõ rệt, thu hút được sự quan tâm sâu sắc của các bậc phụ huynh, họ tin tưởng gửi con em mình đến nhà trường, đánh dấu một bước ngoặc trong sự nghiệp giáo dục của nhà trường
2.4 Các kết quả, minh chứng về sự tiến bộ của học sinh khi áp dụng biện pháp
Bảng khảo sát sau khi áp dụng biện pháp
Tháng 5 năm 2020 STT Tiêu chí
Tổng
số trẻ
Sau khi áp dụng biện pháp
Số trẻ đạt
Tỷlệ
%
Số trẻ chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Kỹ năng giao tiếp
20
5 Kỹ năng ứng phó tình huống
nguy hiểm( bắt cóc, xâm hại )
Biểu đồ so sánh biện pháp giáo dục , trước khi áp dụng, và sau khi áp dụng biện pháp
Trang 9Như vậy chúng ta thấy rằng sau khi áp dụng biện pháp trên thì đa số trẻ đã
có kiến thức về kỹ năng sống Trẻ lớp tôi đã tự tin khi giao tiếp, trẻ có thể tự phục
vụ được trong mọi hoạt động, biết chơi ở những nơi an toàn
Điều đó đã tác động mạnh mẽ đến nhà trường, đồng nghiệp, phụ huynh
3.Kết luận :
Cô giáo và các bậc phụ huynh phải luôn là gương sáng cho trẻ noi theo Người lớn đóng vai trò vừa là nhà giáo dục vừa là một người bạn gần gũi thân thiết với trẻ Thông qua giao tiếp, người lớn sẽ dễ dàng hướng trẻ đến những điều hay,
lẽ phải của cuộc sống
Để việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻđạt kết quả cao, đòi hỏi người giáo viên phải luôn trao dồi kiến thức mới Sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ và học tập vui chơi
Mọi hoạt động trong nhà trường, trong lớp học đều giúp trẻ hình thành kỹ năng tốt cho trẻ Vì vậy cô nên tìm cách sắp xếp các hoạt động cho trẻ, bố trí các góc chơi, sân chơi và lồng ghép sao cho thích hợp và có hiệu quả nhất
Bên cạnh đó, phải phối kết hợp với phụ huynh để nắm được những đặc điểm tâm lícủa từng cháu để tìm ra biện pháp giáo dục, uốn nắn trẻ kịp thời
Giáo dục kỹ năng sống phải được lồng ghép thông qua các hoạt động có trong nhà trường và mọi lúc mọi nơi
Giáo viên cần phải tạo ra nhiều tình huống cho trẻ trải nghiệm, tận dụng ở mọi lúc, mọi nơi để giáo dục trẻ một cách triệt để
Vì vậy, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non Có một ý nghĩa rất lớn trong sự hình thành con người của trẻ sau này
4 Cam kết
Trên đây là biện pháp thực tế mà tôi đã thực hiện Tôi xin cam kết không sao chép nội dung của người khác.Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm Rất mong được sự tham gia, góp ý kiến của hội đồng ban giám khảo để biện pháp của tôi được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Trang 10Ngày 12 tháng 12 năm 2020
Xác nhận của Hiệu Trưởng Người báo cáo
Quách Thị Thoa Trương Thị Bông
Xác nhận của lãnh đạo phòng GD&ĐT
