THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG văn bản THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI sản THỪA kế tại văn PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN THỊ HẠNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂNKHOA LUẬT CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOÁ 24 Đề tài: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN T

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN

KHOA LUẬT

CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOÁ 24

Đề tài: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG

NGUYỄN THỊ HẠNH

SINH VIÊN THỰC HIỆN:

PHAN TUẤN THIÊN

Đà Nẵng – tháng 3/2022 TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN

KHOA LUẬT

CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

Đề tài: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG

NGUYỄN THỊ HẠNH

Thời gian thực tập : 18/02/2022 – 24/03/2022

Địa điểm thực tâp : VPCC Nguyễn Thị Hạnh

Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Thị Thu Hồng

Sinh viên thực hiện : Phan Tuấn Thiên

Lớp : VLK 23

Mã số sinh viên : 2121867012

Đà Nẵng - tháng 3/2022

LỜI CẢM ƠN

Lời nói đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trưởng văn phòng côngchứng Tăng Long Diệp, công chứng viên Nguyễn Thị Hạnh cùng các anh chị chuyênviên thuộc cơ quan đã tạo điều kiện, hỗ trợ và giúp đỡ em rất nhiều trong quá trìnhthực tập - tác nghiệp thực tế tại Văn phòng công chứng Nguyễn Thị Hạnh, địa chỉ 654Tôn Đức Thắng, phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà nẵng

Em cũng xin gửi những lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu Trường ĐạiHọc Duy Tân, quý thầy cô Khoa Luật Đại Học Duy Tân đã tận tình giảng dạy, chỉ bảo

và truyền đạt những kho tàng kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt khoảng thờigian dài học tập và làm việc tại trường Và đặc biệt, em xin trân trọng cảm ơn côNguyễn Thị Thu Hồng, người đã rất tâm huyết, hướng dẫn và truyền đạt kinh nghiệm

để em có thể hoàn thành chuyên đề này một cách hoàn chỉnh nhất

Sau thời gian 5 (năm) tuần thực tập ngắn ngủi tại Văn phòng công chứng NguyễnThị Hạnh, cũng là khoảng thời gian vàng, là cơ hội để em có thể tiếp thu, tổng hợp và

hệ thống hóa lại được những kiến thức về pháp luật đã được giảng dạy tại trường học

Và cũng trong khoảng thời gian ấy, sự kếp hợp về mặt thực tiễn đã giúp em rất nhiềutrong quá trình hoàn thiện, nâng cao kiến thức chuyên ngành Những câu chuyện,những sai sót, những tranh chấp và hiểu lầm đã xảy ra trong quá trình thực tập và làmviệc cũng vô tình giúp em hiểu được cả thái độ, phong cách làm việc của bản thân sẽquyết định tương lai của mình Qua đó giúp em nhận thấy rằng, sự cọ sát thực tiễn làđiều vô cùng quan trọng để thay đổi, sáng tạo và phát triển tư duy trong quá trình laođộng và học tập, đồng thời giúp em rút ra được kinh nghiệm rằng phải nỗ lực hếtmình, phải thay đổi cả phong cách, tác phong làm việc nếu không muốn bị đào thảikhỏi môi trường làm việc chuyên nghiệp

Và với thái độ nghiêm túc, mặc dù đã hoàn thành chuyên đề thực tập với sự nỗlực, tập trung nhất nhưng sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót do kiến thức, sự hiểubiết còn nhiều hạn chế Em rất mong nhận được sự góp ý của mọi người để chuyên đềđược hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên thực hiện

Phan Tuấn Thiên

MỤC LỤ

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2.Tình hình nghiên cứu 1

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3.1.Mục đích nghiên cứu 2

3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4.1.Đối tượng nghiên cứu 3

4.2.Phạm vi nghiên cứu 3

5.Phương pháp nghiên cứu 3

6.Kết cấu của chuyên đề 3

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ 4

1.1.Khái quát về công chứng 4

1.1.1.Khái niệm về công chứng 4

1.1.2.Đặc điểm và ý nghĩa của việc công chứng 4

1.2.Khái quát chung về thừa kế 5

1.2.1.Khái niệm thừa kế 5

1.3.Khái quát chung về thỏa thuận phân chia di sản thừa kế 6

1.4.Quy định của pháp luật hiện hành về công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế 8

1.4.1.Các điều kiện về công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế 8

1.4.2.Trình tự, thủ tục công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế 8

Chương 2 THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN

THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI VĂN PHÒNG CÔNG

CHỨNG NGUYỄN THỊ HẠNH 10

2.1 Khái quát chung về Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh 10

2.1.1 Giới thiệu chung về Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh 10

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh 10

Về nhiệm vụ, quyền hạn: 11

2.2 Thực tiễn hoạt động công chứng Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế và một số kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh 11

2.2.1 Quy trình 11

2.2.2 Xác minh hồ sơ thừa kế tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền 15

2.2.3 Lập hồ sơ thừa kế 15

2.2.4 Mở thừa kế, thủ tục niêm yết 15

2.2.5 Cách thức lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản 16

2.2.6 Lời chứng của công chứng viên 20

2.3 Những ưu điểm, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân 22

2.3.1 Những ưu điểm 22

2.3.2 Những khó khăn, vướng mắc 23

2.3.3 Nguyên nhân 23

2.4 Một số kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại Văn phòng công chứng Nguyễn Thị Hạnh 24

KẾT LUẬN 25 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

A.VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

B.TÀI LIỆU THAM KHẢO

15 TP/CC-SCC/HĐGD Tư pháp/Công chứng-Số Công chứng/Hợp

đồng giao dịch

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Các tranh chấp dân sự xảy ra trong đời sống thực tiễn hết sức đa dạng trong đótranh chấp về thừa kế nói chung, tranh chấp về thừa kế theo di chúc nói riêng xảy rangày một nhiều Trước đây, do cuộc sống vật chất còn đơn giản, di sản thừa kế màngười chết để lại chỉ đơn thuần là các vật phẩm tiêu dùng, cao hơn nữa là nhà cửa, đấtđai, song thực tại cho thấy có nhiều trường hợp giá trị của di sản tương đối lớn nênthường xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp của những người có quyền hưởng di sản

Song song bên cạnh đó, năm 2019 đến năm 2022, trong bối cảnh tình hình dịchbệnh Covid-19 diễn biến vẫn còn rất phức tạp và chưa có biện pháp xử lý triệt để Tínhđến thời gian ngày 28/02/2022, tổng số ca nhiễm tại Việt Nam là 3.321.005 ca nhiễm,Khỏi bệnh: 2.411.912 ca khỏi bệnh, Tử vong: 40.144 ca tử vong ( Số liệu được lấy từtrang web: covid19.gov.vn của Bộ Y Tế Việt Nam ) Chính vì số ca tử vong vì đại dịchcovid vẫn đang chưa có dấu hiệu dừng lại, vấn đề câu hỏi ở đây là tài sản của nhữngngười đã tử vong (mất) (còn được gọi là di sản) đấy sẽ được chuyển giao quyền sở hữu

và sử dụng như thế nào? Và làm gì để con cái của họ, những người thuộc hàng thừa kế

có thể được nhận quyền sử dụng, quyền sở hữu một cách hợp pháp theo quy định củaLuật pháp hiện hành ? Song đó, tình hình hoạt động trong lĩnh vực công chứng củanước ta hiện nay đã hoàn thiện nhưng còn rất nhiều vấn đề bất cập khác phát sinh từquan hệ thừa kế trong thời gian hiện nay

Qua đây chúng ta cần chú trọng phát triển nhiều hơn nữa về hệ thống lý luậnpháp luật công chứng về thừa kế để góp phần thay đổi tư duy nhận thức của con người,đồng thời làm giảm các khả năng xảy ra tranh chấp di sản thừa kế đang xảy ra hết sứcphức tạp như tình hình hiện nay Chính vì lý do đó chúng ta cần nghiên cứu đề tài nàymột cách nghiêm túc và bài bản

2 Tình hình nghiên cứu

Thừa kế nói chung và thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là một trong những vấn

đề thu hút sự chú ý và nghiên cứu của nhiều chuyên gia đã có nhiều chương trình và

đề tài nghiên cứu về vấn đề này, có thể kể đến:

Bình luận khoa học về thừa kế, của Tiến sĩ Luật học Nguyễn Ngọc Điện Trưởng Khoa luật Đại học Cần Thơ, Nhà xuất bản Trẻ; Thừa kế - Quy định của phápluật và thực tiễn áp dụng của tác giả Tiến sĩ Phạm Văn Tuyết - Trường Đại học luật Hà

-Nội Tuy nhiên, các tài liệu trên chỉ đi sâu phân tích được một số khía cạnh pháp lýcủa phân chia di sản thừa kế Những tài liệu này chưa đi sâu phân tích một cách toàndiện các nguyên tắc pháp lý, quy định pháp luật cũng như thực trạng vấn đề thỏa thuậnphân chia di sản thừa kế Mà theo quan điểm của tôi, thỏa thuận là hình thức phân chia

di sản hiệu quả và tối ưu hơn các hình thức phân chia di sản khác

Nâng cao chất lượng hoạt động công chứng thời kỳ hội nhập của Đặng VănĐinh (Công chứng viên, Phòng Công chứng số 01, TP HCM) Ths.Võ Xuân Cường(Phó Trưởng Bộ môn Đào tạo Công chứng viên và các chức danh khác thuộc Cơ sở tại

TP HCM, Học viện Tư pháp) - Công chứng là một trong những dịch vụ công thiếtthực, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế và ổn định trật tự xãhội, hội nhập quốc tế Tác giả khái quát một số quy định pháp luật và thực trạng liênquan đến thực tiễn hoạt động công chứng, để từ đó đưa ra các nhóm giải pháp gópphần nâng cao chất lượng hoạt động công chứng

Hoàn thiện quy định pháp luật về hình thức của thỏa thuận phân chia di sản thừa

kế ThS Nguyễn Bích Như (TAND Tp Cà Mau, tỉnh Cà Mau) – Lê Quang Hiến (Công

ty Luật TNHH MTV Minh Khai) - Bài viết phân tích những quy định của pháp luậtxung quanh vấn đề hình thức của thỏa thuận phân chia di sản thừa kế Nêu lên nhữngkhó khăn vướng mắc đồng thời đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện vấn đề này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Đồng thời đề xuất hướng hoàn thiện các quy định về thỏa thuận phân chia di sảnthừa kế nhằm góp phần hỗ trợ ngành công chứng, bảo đảm cho việc thực hiện hoạtđộng công chứng trong các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế chính xác cả

về mặt hình thức và nội dung

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, thì cần phải tập trung nghiên cứu những nội dungquan trọng sau:

Những yếu tố và nội dung cấu thành quy định về thỏa thuận phân chia di sảnthừa kế, những mối quan hệ tương quan giữa quy định này vs quy định khác như LuậtCông Chứng, Luật hôn nhân và gia đình, Luật Hộ tịch, Bộ Luật Dân sự 2015, Luật Đấtđai, Luật nhà ở,… và một số những quy định của Luật khác

Những tồn tại và vướng mắc còn sót lại khi áp dụng những quy định về thỏathuận phân chia di sản thừa kế trong đời sống thực tiễn, đồng thời tìm phương hướng

và cách thức khắc phục những điểm yếu đó

Đề xuất thêm một số ý kiến về việc thay đổi, bổ sung hoặc ban hành các quy địnhmới liên quan đến các hoạt động công chứng trong thỏa thuận phân chia di sản thừakế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chủ yếu nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành về hoạt động côngchứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Hiến Pháp 2013, BLDS 2015, Luật hôn nhân và gia đình, Luật công chứng, Luật

hộ tịch, … và các văn bản pháp luật khác có liên quan

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của luận văn là phương pháp duy vật biệnchứng Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp như: phân tích, tổng hợp và so sánh

6 Kết cấu của chuyên đề

Chương 1 Lý luận chung về Công chứng Văn bản thỏa thuận phân chia di sảnthừa kế

Chương 2 Thực tiễn hoạt động Công chứng và một số kiến nghị, đề xuất nhằmnâng cao hiệu quả hoạt động công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kếtại Văn phòng công chứng Nguyễn Thị Hạnh

Chương 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN

CHIA DI SẢN THỪA KẾ

1.1 Khái quát về công chứng

1.1.1 Khái niệm về công chứng

Công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứngchứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng vănbản, tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản

từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt (sau đâygọi là bản dịch) mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc do cá nhân, tổchức tự nguyện yêu cầu công chứng

Công chứng là chứng nhận tính xác thực của hợp đồng được giao kết và các giấy

tờ từ bản gốc được xác lập trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và quan hệ xãhội khác

Theo khoản 1 Điều 2 Luật công chứng 2014, Công chứng là việc công chứngviên của một tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận:

Tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản (sauđây gọi là hợp đồng, giao dịch);

Tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, vănbản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt (sauđây gọi là bản dịch)

Mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tựnguyện yêu cầu công chứng

1.1.2 Đặc điểm và ý nghĩa của việc công chứng

Công chứng là một hoạt động do công chứng viên thực hiện theo quy định củapháp luật

- Người yêu cầu công chứng có thể là cá nhân, tổ chức Việt Nam hoặc là cá nhân,

tổ chức nước ngoài có yêu cầu thực hiện công chứng các hợp đồng, các giao dịch hoặccác bản dịch

Nội dung của việc công chứng là để xác định tính hợp pháp của các hợp đồng,của các giao dịch dân sự Xác nhận tính chính xác, tính hợp pháp và không trái với đạođức xã hội của các bản dịch giấy tờ, của các văn bản.

Có hai loại giao dịch được công chứng hiện nay là các loại hợp đồng giao dịchbắt buộc phải thực hiện công chứng theo quy định của pháp luật và những hợp đồnggiao dịch do tổ chức, do cá nhân tự nguyện yêu cầu việc công chứng

1.2 Khái quát chung về thừa kế

1.2.1 Khái niệm thừa kế

Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợppháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trongdoanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác; Quyền sở hữu tư nhân và quyềnthừa kế được pháp luật bảo hộ” Như vậy quyền để lại thừa kế và quyền thừa kế lànhững quyền cơ bản của công dân được pháp luật ghi nhận và bảo hộ

Theo quy định của pháp luật thì thừa kế là một chế định dân sự, là tổng hợp cácquy phạm pháp luật điều chỉnh việc chuyển dịch tài sản của người chết cho người kháctheo di chúc hoặc theo một trình tự nhất định, đồng thời quy định phạm vi, quyềnnghĩa vụ và phương thức bảo vệ các quyền nghĩa vụ của người thừa kế

Thừa kế tồn tại và phát triển cùng với xã hội loài người, thừa kế có thể được hiểu

là việc chuyển giao tài sản (của cải) của người đã chết cho người còn sống Ngườihưởng tài sản thừa kế có nghĩa vụ duy trì, phát triển giá trị vật chất, giá trị tinh thần vàtruyền thống, tập quán mà hệ trước để lại Trong xã hội có giai cấp, quan hệ thừa kế làđối tượng điều chỉnh của pháp luật, Nhà nước điều chỉnh quan hệ thừa kế nhằm đạtđược những mục đích nhất định

Quan hệ thừa kế tồn tại song song với quan hệ sở hữu và phát triển cùng với sựphát triển của xã hội loài người Mặt khác, quan hệ sở hữu là quan hệ giữa người vớingười về việc chiếm hữu của cải vật chất trong xã hội, trong quá trình sản xuất,

lưu thông phân phối của cải vật chất Sự chiếm hữu vật chất này thể hiện giữa ngườinày với người khác, giữa tập đoàn người này với tập đoàn người khác, đó là tiền đề đểlàm xuất hiện quan hệ thừa kế Sở hữu cũng là một yếu tố khách quan xuất hiện ngay

từ khi có xã hội loài người và cùng với thừa kế, chúng phát triển cùng với xã hội loàingười

Trong bất kỳ chế độ xã hội nào thì vấn đề về thừa kế cũng có vị trí quan trọngtrong các chế tài của pháp luật, đây là một hình thức pháp lý quan trọng để bảo vệ cácquyền công dân nói chung Chính vì vậy, thừa kế đã trở thành một nhu cầu không thểthiếu được đối với đời sống của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng xã hội Trong mỗinhà nước, mỗi giai cấp, mỗi tầng lớp mặc dù có những tư tưởng khác nhau, nhưng đềucoi vấn đề về thừa kế là một trong những quyền cơ bản của công dân, điều đó đềuđược quy định rất cụ thể trong Hiến pháp (đạo luật cao nhất) của quốc gia mình.

Nói về vai trò của thừa kế, chúng ta phải khẳng định tầm quan trọng của nó đốivới quyền của công dân Đơn giản là việc mỗi công dân có quyền nhận phần di sản màngười thân quá cố để lại, để tiếp tục mưu sinh, tiếp tục lao động và kế thừa truyềnthống của gia đình Và mỗi người thuộc hàng thừa kế đều có quyền được thừa kếngang nhau theo Điều 610 BLDS 2015 cũng đã quy định: "Mọi cá nhân đều bình đẳng

về quyền để lại tài sản của mình cho người khác và quyền hưởng di sản theo di chúchoặc theo pháp luật", sự công bằng về lợi ích chính đáng của mỗi công dân đều đượcpháp luật quy định và được bảo hộ trong vấn đề thừa kế

1.3 Khái quát chung về thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Để xác định thỏa thuận phân chia di sản có phải là một hợp đồng dân sự haykhông cần xác định xem thỏa thuận phân chia di sản có những đặc điểm cơ bản củamột hợp đồng dân sự hay không Chúng ta có thể xét từ khái niệm, nguyên tắc giaokết, chủ thể, đối tượng của thỏa thuận, hình thức, nội dung của thỏa thuận, địa điểm,thời điểm giao kết, hiệu lực của thỏa thuận

Phân chia ở đây có thể được hiểu là hoạt động chia tách ra từ một vật đang ởdạng chung Ở đây chúng ta có thể hiểu thỏa thuận phân chia di sản thừa kế có nghĩa làhoạt động chia tách nhằm chấm dứt tình trạng có quyền sở hữu chung của hai haynhiều người trở lên trên cùng một tài sản do người mất để lại Phân chia di sản, trongquan niệm của luật học phương Tây, ví dụ có ít nhất hai người có quyền hưởng di sảnthừa kế và có những quyền lợi cùng tính chất (đồng quyền sở hữu như nhau) trên mộthoặc nhiều tài sản thuộc di sản thừa kế

Di sản thừa kế là phần di sản còn lại sau khi đã thanh toán tất cả những nghĩa vụ,những khoản nợ mà người chết để lại, đi kèm những chi phí phát sinh liên quan đếnphần di sản đó

Việc thỏa thuận phân chia di sản thì thường liên quan đến hai hoặc nhiều ngườitrở lên, có thể họ sở hữu quyền thừa kế ngang nhau, cũng có thể sở hữu quyền thừa kế

ít hơn hoặc nhiều hơn nếu phần di sản thừa kế để lại có di chúc Thông thường thìnhững người có quyền thừa kế sẽ sử dụng phương án tự thỏa thuận với nhau hơn là sửdụng phương án nhờ một bên như tòa án đứng ra phân chia phần di sản thừa kế đóthay họ Trường hợp người mất để lại di chúc thì phải chia theo di chúc, tuy nhiên, dichúc đó dĩ nhên phải đạt các yêu cầu về hình thức và nội dung phải đúng theo quy định

mà pháp luật đã đề ra Nếu di chúc bị sai về hình thức hoặc sai về nội dung, thì di chúc

đó vô hiệu, và phần di sản thừa kế đó bắt buộc phải chia theo pháp luật Cũng có một

số trường hợp di chúc vô hiệu toàn phần, nhưng cũng có trường hợp di chúc chỉ bị vôhiệu một phần, thì khi đó, phần di chúc ko bị vô hiệu vẫn được phép chia theo di chúc,sau đó mới làm bước tiếp theo là phân chia di sản thừa kế theo pháp luật

Việc thỏa thuận phân chia di sản thì cũng có rất nhiều trường hợp ngoại lệ xảy ra

mà các đồng thừa kế không thể tự thỏa thuận với nhau một cách bình thường, và lúc

ấy, Tòa án sẽ là nơi phán xử cuối cùng Ví dụ, cha mẹ mất để lại phần di sản thừa kế

có giá trị cao, ở Việt Nam vẫn còn những tư tưởng trọng nam khinh nữ, những ngườicon trai trưởng trong gia đình lấy lý do thờ cúng ông bà, cha mẹ nên cho mình cáiquyền được hưởng phần di sản nhiều hơn những người con gái trong gia đình, và kếtquả tất yếu là xảy ra tranh chấp Hay những trường hợp những người con có một thờigian chăm sóc cha mẹ trước lúc cuối đời, lấy lý do có công chăm sóc cha mẹ nênmuốn được chia phần nhiều hơn Hay có những trường hợp con cái định cư ở nướcngoài về, không chăm sóc cho cha mẹ ngày nào nhưng cũng vẫn mong muốn đượcchia phần di sản đó Những trường hợp các đồng thừa kế không thể thỏa thuận vàthống nhất hình thức phân chia di sản thì Tòa án, đại diện cho cơ quan nhà nước, sẽdựa vào pháp luật và cả về tình về lý để đứng ra phân chia và giải quyết

Tuy nhiên, việc phân chia ở Tòa án sẽ có rất nhiều nhược điểm mà chúng ta nêncân nhắc như sau:

Thủ tục cực kỳ rườm rà, các loại hồ sơ chuẩn bị để cơ quan tòa án có thể tiếpnhận hồ sơ là rất nhiều nếu không muốn nói là quá nhiều

Chi phí cho việc xét xử tại tòa án là rất cao, cách tính phí dựa trên án phí tranh

chấp đất đai được xác định theo quy định tại (tiểu mục 1.1; 1.3 mục 1 và tiểu mục 2.1

mục 2 phần I Danh Mục Án Phí Tòa Án Ban hành kèm theo Nghị quyết số

326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016) Bình thường sẽ tính dựa trên giá

trị của tài sản, tài sản tranh chấp càng lớn thì án phí sẽ càng cao

Thời gian để theo đuổi một vụ án tranh chấp là rất lâu, có thể kéo dài nhiềutháng, thậm chí nhiều năm nếu vụ tranh chấp phức tạp

Gia đình mất đi sự đoàn kết, cha mẹ mới mất, anh em ruột thịt vì tranh giành tàisản của cải mà kiện tụng nhau ra tòa, dẫn đến những hệ lụy không tốt

Trong khi đó, việc các đồng thừa kế cùng thỏa thuận phân chia di sản thừa kế lạimang rất nhiều ưu điểm, nếu thiếu kiến thức về thừa kế, có thể thuê luật sư tư vấn,đứng ra giải đáp các thắc mắc cho các đồng thừa kế Sau đó cùng thỏa thuận phân chia

di sản thừa kế cho hợp lý nhất

1.4 Quy định của pháp luật hiện hành về công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

1.4.1 Các điều kiện về công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Các quy định về thỏa thuận phân chia di sản thừa kế được quy định chi tiết tạiPhần thừa kế của BLDS 2015 và Luật công chứng 2014

Theo quy định tại Điều 57 Luật công chứng năm 2014 thì: Những người thừa kế

theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng của từng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặng cho toàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác.

Trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản đó Trường hợp thừa

kế theo pháp luật, thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản theo quy định của pháp luật về thừa kế Trường hợp thừa kế theo di chúc, trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có bản sao di chúc.

Từ những quy định trên, đối chiếu với khái niệm hợp đồng dân sự tại Điều 385

Bộ luật Dân sự năm 2015, theo tôi: Thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thỏa mãn yêucầu về khái niệm của một Hợp đồng dân sự bởi thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là

sự thỏa thuận giữa những người thừa kế về việc chấm dứt tình trạng sở hữu chung đốivới di sản thừa kế.

1.4.2 Trình tự, thủ tục công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Trình thự thủ tục công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế đượcquy định tại Khoản 3, 4 Điều 57 Luật Công chứng 2014 như sau:

Công chứng viên phải kiểm tra để xác định người để lại di sản đúng là người cóquyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những người yêu cầu công chứng đúng làngười được hưởng di sản; nếu thấy chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản

và hưởng di sản là không đúng pháp luật thì từ chối yêu cầu công chứng hoặc theo đềnghị của người yêu cầu công chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầugiám định Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết việc thụ lý côngchứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản trước khi thực hiện việc công chứng

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ

để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sởhữu tài sản cho người được hưởng di sản

Khi tiếp nhận hồ sơ của công dân liên quan đến việc phân chia di sản thừa kế,đơn vị tiếp nhận hồ sơ sẽ xác minh thông tin liên quan đến người có quyền thừa kế,sau đó sẽ bắt đầu mở thừa kế theo quy định và niêm yết công khai việc thụ lý côngchứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại UBND xã phường nơi thường trú cuốicùng của người chết và nơi có di sản thừa kế Sau khi kết thúc thời gian niêm yết( thông thường là 15 ngày ) Đơn vị tiếp nhận hồ sơ sẽ soạn thảo Văn bản thỏa thuậnphân chia di sản theo mẫu quy định, hoặc theo yêu cầu của người có quyền thừa kế saocho phù hợp với quy định của pháp luật, cho người có quyền thừa kế ký vào văn bản

và điểm chỉ theo quy định Hoàn tất các thủ tục liên quan đến việc ký kết văn bản thìđơn vị tiếp nhận hồ sơ thừa kế có trách nhiệm công chứng văn bản thỏa thuận phânchia di sản, lưu trữ hồ sơ và thu phí Trên đây là tóm tắt các quy trình, trình tự thủ tụccông chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

Chương 2 THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN

THỊ HẠNH 2.1 Khái quát chung về Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh

2.1.1 Giới thiệu chung về Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh

Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh có địa chỉ tại 654 Tôn Đức Thắng,phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, tọa lạc trên tuyếnđường Quốc lộ 1A, tiền thân là Văn phòng Công chứng Huỳnh Bá Đại, được thành lập

và cấp giấy phép hoạt động vào ngày 27/12/2016 và chính thức đi vào hoạt động ngày01/01/2017 Trưởng Văn phòng ( người đại diện pháp luật ) là ông Tăng Long Diệp vàcông chứng viên hợp danh khi đó là ông Huỳnh Bá Đại Tuy nhiên, đến năm 2020 vì

lý do cá nhân và có sự không thống nhất trong cách làm việc nên ông Huỳnh Bá Đạichủ động rút hợp danh tại Văn phòng công chứng Huỳnh Bá Đại để thành lập một Vănphòng công chứng mới có trụ sở tại đường Võ Chí Công thuộc phường Hòa Xuân,quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng, lấy tên Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Thanh

và hiện ông Huỳnh Bá Đại cũng đang đứng Trưởng văn phòng và là người đại diệnpháp luật của Văn phòng này Còn Văn phòng Công chứng hiện tại cũng đã hợp danhvới công chứng viên khác là bà Nguyễn Thị Hạnh và cũng đổi tên thành Văn phòngCông chứng Nguyễn Thị Hạnh hoạt động trong lĩnh vực công chứng, chứng thực đếnhiện tại

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh

Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh là đơn vị sự nghiệp tư lập do các côngchứng viên thành lập, được quy định tại Điều 23 Luật công chứng 2014 Văn phòngcông chứng phải có hồ sơ đề nghị thành lập Văn phòng công chứng gửi Ủy ban nhândân cấp tỉnh xem xét, quyết định Các công chứng viên hợp danh chủ động xin thànhlập mà không bị phụ thuộc vào quyết định của Ủy ban nhân dân

Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh có chức năng cung cấp các dịch vụcông chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật do các công chứng viên chứngnhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản (sauđây gọi là hợp đồng, giao dịch), tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hộicủa bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nướcngoài sang tiếng Việt (sau đây gọi là bản dịch) mà theo quy định của pháp luật phảicông chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng; Chứng thực bản sao

từ bản chính các giấy tờ, văn bản do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam, cơquan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của ViệtNam liên kết với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp hoặc chứngnhận; Chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản, trừ việc chứng thực chữ ký ngườidịch

Về nhiệm vụ, quyền hạn:

Tiến hành công chứng các hợp đồng và giao dịch của cá nhân và tổ chức theoquy định của pháp luật về công chứng như: công chứng hợp đồng, giao dịch kinhdoanh, các loại giấy tờ, hợp đồng chuyển nhượng đất, giấy ủy quyền di chúc hay vănbản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế… ngoài ra còn tiến hành thực hiện công chứngcác bản dịch từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt Nam và ngược lại, các bản dịch hợpđồng, giấy tờ từ tiếng Việt Nam sang tiếng nước ngoài

Chứng thực các bản sao từ bản chính của những loại giấy tờ hay văn bản do cơquan hay tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam hoặc nước ngoài, cơ quan, tổ chức cóthẩm quyền của Việt Nam liên kết với cơ quan và tổ chức có thẩm quyền của nướcngoài cấp Hoặc “chứng nhận theo quy định tại nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày16/02/2015 của Chính Phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính,chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch”

2.2 Thực tiễn hoạt động công chứng Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa

kế và một số kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hạnh

2.2.1 Quy trình

Khi công dân cần lập thủ tục đối với hồ sơ thừa kế, bộ phận dịch vụ hỗ trợ và tưvấn khách hàng sẽ tiếp nhận và hướng dẫn các thủ tục theo quy định Đối với hồ sơthừa kế, nhân viên tư vấn sẽ yêu cầu phía người thừa kế bổ sung những hồ sơ cần thiếttheo quy định như giấy chứng tử đối với người đã mất, giấy khai sinh để xác nhận cácmối quan hệ trong thừa kế, xác nhận tình trạng hôn nhân, chứng minh nhân dân hoặccăn cước công dân, sộ hộ khẩu thường trú, tạm trú, giấy tờ liên quan đến di sản củangười mất để lại, có thể là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền vớiđất, có thể là Sổ tiết kiệm ngân hàng, Chứng chỉ tiền gừi ngân hàng, hay Giấy tờ xeoto, xe gắn máy, Cổ phiếu, trái phiếu, giấy tờ có giá khác,… tất cả những loại giấy tờ

có liên quan đến người để lại di sản, người thừa kế di sản

Thành phần hồ sơ thừa kế theo quy định

Trước tiên, về giấy chứng tử, theo Ðiều 30 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định

quyền được khai sinh, khai tử: "2 Cá nhân chết phải được khai tử."

Trình tự, thủ tục khai tử được thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật hộ tịch:

- Đối với người chết tại bệnh viện hoặc tại cơ sở y tế thì Giám đốc bệnh việnhoặc người phụ trách cơ sở y tế đó cấp Giấy báo tử

- Đối với người cư trú ở một nơi nhưng chết ở một nơi khác ngoài cơ sở y tế thì

Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi người đó chết cấp Giấy báo tử

- Đối với người chết là quân nhân tại ngũ, công chức quốc phòng, quân nhân dự

bị trong thời gian tập trung huấn luyện hoặc kiểm tra tình trạng sẵn sàng chiến đấu,phục vụ chiến đấu và những người được tập trung làm nhiệm vụ quân sự do các đơn vịquân đội trực tiếp quản lý thì thủ trưởng đơn vị đó cấp Giấy báo tử

- Đối với người chết trong trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giam hoặc tại nơitạm giữ thì thủ trưởng cơ quan nơi giam, giữ người đó cấp Giấy báo tử

- Đối với người chết tại trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục do ngành Công an