UBND TỈNH BÌNH DƢƠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KỶ YẾU NGÀY HỘI KHOA HỌC CÁN BỘ, GIẢNG VIÊN TRẺ VÀ HỌC VIÊN CAO HỌC LẦN THỨ IV – NĂM 2020 Bình Dƣơng, ngày 12 tháng 6 năm 2020 PHÁT HUY TÀI NGUYÊN DI SẢ[.]
Trang 1UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
KỶ YẾU
NGÀY HỘI KHOA HỌC CÁN BỘ, GIẢNG VIÊN TRẺ
VÀ HỌC VIÊN CAO HỌC LẦN THỨ IV – NĂM 2020
Bình Dương, ngày 12 tháng 6 năm 2020
Trang 2PHÁT HUY TÀI NGUYÊN DI SẢN VĂN HÓA VÀO PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI BÌNH DƯƠNG:
THỰC TRẠNG VÀ TRIỂN VỌNG
Trần Đức Thuận1
Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn
TÓM TẮT
Phát huy tài nguyên di sản văn hóa vào phát triển du lịch bền vững là một hướng đi đang được rất nhiều nước trên thế giới quan tâm và đẩy mạnh; xu hướng này bên cạnh việc tạo ra nguồn lợi cho quốc gia nó còn phát triển đồng đều 3 trụ cột then chốt là môi trường – văn hóa – kinh tế; góp phần vào hoàn thành các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hiệp Quốc Ở Việt Nam nói chung và Bình Dương nói riêng, hệ thống di sản văn hóa rất đa dạng và phong phú; tuy nhiên, việc vận dụng nguồn “tài nguyên” này vào phát triển du lịch chưa được quan tâm đúng tầm và chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng Bài tham luận này sẽ trực tiếp phân tích, đánh giá tiềm năng, thực trạng và triển vọng phát huy tài nguyên di sản văn hóa vào phát triển
du lịch bền vững tại Bình Dương…
Từ khóa: Tài nguyên, di sản văn hóa, du lịch bền vững, Bình Dương…
1 Phát triển du lịch bền vững – Hiểu thấu đáo để vạch đúng chiến lược
Du lịch là một thuật ngữ xuất hiện khá sớm trong đời sống xã hội, thuật ngữ này bắt nguồn từ việc cung ứng các dịch vụ tìm hiểu, khám phá của con người Thuật ngữ
“mass tourism” – “du lịch ồ ạt”, “du lịch thương mại” cũng được hình thành và tồn tại
cho đến ngày nay Qua thời gian, bản chất của du lịch gần như không biến đổi, song mục tiêu thụ hưởng của du khách lại biến đổi theo từng giai đoạn Chính vì vậy, sau này xuất hiện thêm nhiều thuật ngữ du lịch mới
Đầu thập niên 80s của thế kỷ XX, thuật ngữ “alternative tourism” xuất hiện để nói
về các hoạt động du lịch thay thế, đó là các dạng “du lịch xanh”, “du lịch mềm”, “du lịch
có trách nhiệm”… Đây là các dạng hoạt động du lịch quan tâm đến môi trường, quan tâm
đến sự an toàn của cả hệ sinh thái du lịch…
Năm 1996, thuật ngữ “sustainable tourism” – “du lịch bền vững” lần đầu xuất hiện
và nhanh chóng nhận được nhiều sự quan tâm của các học giả, các nhà nghiên cứu, nó bắt đầu được sử dụng nhiều trong chính sách phát triển của các quốc gia, các công văn của các tổ chức quốc tế
Với tầm quan trọng và triển vọng trong tương lai, năm 2017, Liên Hợp Quốc đã
chọn là “Năm quốc tế về du lịch bền vững vì sự phát triển” Đồng thời, định hướng và
1
Trần Đức Thuận – HVCH Lịch sử Việt Nam, Khóa 2018-2020
Trang 3thúc đẩy sự phát triển du lịch bền vững trên cả 5 trụ cột: Kinh tế (tạo ra sự tăng trưởng bao trùm), xã hội (mang lại cơ hội việc làm bền vững và trao quyền cho các cộng đồng), môi trường (bảo tồn, làm giàu môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu), văn hóa (tôn vinh và bảo tồn tính đa dạng, bản sắc, văn hóa vật thể và phi vật thể), hòa bình (điều kiện tiên quyết cơ bản đối với sự phát triển và tiến bộ).2
Ở Việt Nam, dưới sự tác động mạnh mẽ của khu vực và quốc tế; sự nắm bắt các đường hướng phát triển trong tương lai; chiến lược phát triển du lịch bền vững sớm được quan tâm, nghiên cứu Thuật ngữ này được sử dụng trong các văn bản của Hội đồng Du
lịch và Lữ hành quốc tế; được cụ thể trong Luật Du lịch 2006, Luật Du lịch 2017: “Phát
triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời yêu cầu kinh tế - xã hội
và môi trường, đảm bảo hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại khả năng đáp ứng du lịch trong tương lai…”3
Quan điểm chiến lược này cũng được Đảng bộ, Chính quyền tỉnh Bình Dương vận dụng và xây dựng kế hoạch phát triển du lịch phù hợp với tình hình thực tế của địa
phương, cụ thể là Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Bình Dương, thời kỳ 1998 -
2020 (gọi tắt là Quy hoạch 1997); Quy hoạch phát triển du lịch Bình Dương đến năm
2020, tầm nhìn 2030 Trong đó, quan điểm phát triển du lịch bền vững được thể hiện rõ4:
- Phát triển du lịch phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; phải gắn với việc bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội; trên cơ sở đó khai thác hiệu quả, bền vững tiềm năng du lịch; đặc biệt chú trọng đến những lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và các lợi thế so sánh khác
- Phát triển du lịch gắn với thị trường Thành phố Hồ Chí Minh, định hướng phát triển kinh tế - xã hội Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và các định hướng phát triển đô thị trở thành thành phố trực thuộc Trung ương của
Bình Dương
- Hình thành các sản phẩm du lịch dịch vụ phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của thị trường trong và ngoài tỉnh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống
cho cộng đồng dân cư, đáp ứng nhu cầu xã hội
- Phát triển du lịch góp phần bảo tồn và khai thác có hiệu quả các di tích lịch
sử, các giá trị di sản văn hóa, các giá trị môi trường sinh thái, sử dụng nguồn thu từ hoạt động du lịch để tái đầu tư bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch
2 Theo: http://baoquocte.vn/lam-the-nao-de-phat-trien-du-lich-ben-vung-57717.html
3
Khoản 14, điều 3, chương 1, Luật Du lịch năm 2017
4 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Dương, Báo cáo Quy hoạch phát triển du lịch Bình Dương đến năm 2020, tầm nhìn 2030, trang số 50
Trang 4sử, các giá trị di sản văn hóa, bảo vệ môi trường sinh thái, đảm bảo phát triển bền vững cả du lịch và môi trường sinh thái
Như vậy, có thể thấy Bình Dương đã có những điều chỉnh linh hoạt trong quy hoạch phát triển ngành du lịch trong tương lai, đó là sự điều chỉnh phù hợp với xu thế phát triển mới Trong đó, lấy sự hài hòa, cân đối giữa phát triển kinh tế với sự ổn định và phát triển xã hội làm nền tảng; chú trọng vấn đề bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa, bảo vệ môi trường, hướng đến một ngành du lịch vì cộng đồng, có trách nhiệm và là một trụ cột kinh tế bền vững…
2.Tài nguyên di sản văn hóa Bình Dương: Tiềm năng và hiện trạng sử dụng
Bình Dương có diện tích hơn 2.694 km2, thuộc khu vực Miền Đông Nam Bộ, cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh khoảng 30km hướng QL13, giao thông đường bộ, đường thủy đều rất thuận lợi Địa hình tỉnh Bình Dương tương đối bằng phẳng, khí hậu – thời tiết không có gì đặc biệt, đặc trưng kiểu khí hậu nhiệt đới, có 2 mùa mưa nắng rõ rệt Xét 1 cách tổng quan, điều kiện tự nhiên tỉnh Bình Dương ít tiềm năng để phát triển du lịch, thiên nhiên không ưu đãi vùng đất này những yếu tố tự nhiên có giá trị…
Tuy vậy, với tiền đề là một trong những cái nôi văn hóa của Nam Bộ, Bình Dương hội đủ những loại hình di sản văn hóa truyền thống có giá trị, từ các di tích khảo cổ, đình, chùa, miếu, các lễ hội, làng nghề đến các loại hình nghệ thuật diễn xướng đặc sắc…Các di sản văn hóa này nếu được khai thác một các thích hợp sẽ trở thành những tài nguyên du lịch hết sức triển vọng trong tương lai
Hệ thống di sản văn hóa tỉnh Bình Dương được hình thành trong suốt quá trình lịch
sử, trải qua nhiều biến cố và dần khẳng định được sức sống bền bỉ trong xã hội Nó là một
Trang 5minh chứng rõ nét cho sự giao thoa, hội tự của nhiều tộc người, nhiều nền văn hóa, được thể hiện qua sự phong phú, đa dạng của các dạng thức di tích, các yếu tố văn hóa phi vật thể, phong tục tập quán của các tộc người sinh sống trên địa bàn:
STT Tên loại hình di sản văn hóa Số lượng Số được xếp loại
(*Số liệu dẫn nguồn: Phòng di sản văn hóa Phi vật thể, Bảo tàng Bình Dương
và Ban quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Bình Dương 10.2018)
-Di tích khảo cổ: Loại hình di sản này là một “tài nguyên” tiềm ẩn, có sức hút
nhưng khó vận dụng vào để khai thác du lịch bởi những đặc trưng riêng biệt Hiện ở Việt Nam mới chỉ có một số ít địa phương biến các di chỉ khảo cổ thành các địa điểm tham qua như: Khu Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Óc Eo (An Giang)…
Tỉnh Bình Dương có 5 di tích khảo cổ đã khai quật là: Di tích Dốc Chùa, di tích Cù Lao Rùa, Di tích Hàng Ông Đụng, di tích Hàng Ông Đại, di tích Phú Chánh Trong đó di tích Dốc Chùa và Cù Lao Rùa được xếp hạng di tích cấp Quốc gia Di tích Dốc Chùa là
sự quan tâm lớn của khảo cổ học khu vực Sau 4 lần khai quật (1976, 1977, 1979, 2009)
di tích này đã thu được hơn 1.200 hiện vật bằng đá, 68 hiện vật bằng đồng, 76 khuôn đúc
và hàng trăm nghìn hiện vật bằng gốm…Di tích Dốc chùa được đánh giá là một di tích mang tầm vóc thay đổi nhận thức các học giả trong và ngoài nước về vùng đất Đông Nam
Trang 6Bộ Rất nhiều đoàn khoa học Nhật, Úc, Nga đã đến thăm quan và nghiên cứu tư liệu nơi đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu được công bố trong và ngoài nước…
Việc kiến tạo một điểm tham quan, học tập, nghiên cứu về khảo cổ học tiền sử, sơ
sử ở Bình Dương, đặc biệt là ở khu vực Tân Uyên – nơi quy tụ các di chỉ khảo cổ học là một góc nhìn chiến lược có tính lâu dài Góp phần giới thiệu truyền thống, lịch sử lâu đời của vùng đất Bình Dương, phục vụ tốt hơn cho các đối tượng học sinh, sinh viên các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước…
-Di tích cách mạng: Hiện có 18 di tích lịch sử, cách mạng được xếp hạng ở Bình
Dương, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia (Nhà tù Phú Lợi, Địa đạo Tây Nam Bến Cát, Sở chỉ huy tiền phương Chiến dịch Hồ Chí Minh, Chiến khu Đ) và 14 di tích xếp hạng cấp tỉnh Số liệu này cũng phần nào nói lên truyền thống đấu tranh cách mạng của quân và dân tỉnh Bình Dương trong 2 cuộc kháng chiến
Đây là một “tài nguyên du lịch” thực thụ và thực tế nó đã đóng góp một lượng
khách nội địa tương đối lớn cho ngành du lịch Một số di tích cách mạng có giá trị lớn về mặt lịch sử, có quang cảnh, không gian, cơ sở vật chất được đầu tư trở thành điểm thu hút cho các phong trào về nguồn, trại hè, các tour về lại chiến trường xưa…
Sự liên kết giữa Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Giáo dục và Tỉnh đoàn trong công tác giáo dục lịch sử, truyền thống; giảng dạy các tiết học lịch sử địa phương tại di tích đang mở ra một tương lai mới cho việc khai thác các di tích lịch sử, cách mạng nói riêng, hệ thống di sản văn hóa nói chung Đặc biệt, các di tích lớn như Nhà tù Phú Lợi, Địa đạo Tây Nam Bến Cát, Sở chỉ huy tiền phương Chiến dịch Hồ Chí Minh có cớ hội trở thành một trung tâm sinh hoạt truyền thống của học sinh, sinh viên của toàn tỉnh
-Di tích văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo và lễ hội: Đây là các loại hình chiếm đại đa
số trong hệ thống di sản văn hóa Bình Dương Theo thống kê 2015, trên toàn tỉnh Bình Dương có khoảng 564 di tích tín ngưỡng, tôn giáo (đình, chùa, miếu, nhà thờ, chưa kể nhà cổ…) chiếm 94.47% trong tổng số di tích của tỉnh Kèm theo đó là các lễ hội, lễ cúng diễn
ra thường niên…
Trong hệ thống di tích văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo có rất nhiều những công trình
có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc như: Chùa Hội Khánh, chùa Châu Thới, chùa Hưng Long, chùa Bửu Phước hay đình Phú Long, đình Bà Lụa, đình Tân An, đình Dĩ An…Đây
là những điểm đến quen thuộc của du khách trong và ngoài tỉnh, đặc biệt nhiều điểm trở thành điểm thu hút của cả khu vực như chùa núi Châu Thới mùa hành hương có đến hàng nghìn lượt du khách thăm viếng mỗi ngày, nhiều du khách đến từ các tỉnh lân cận hay tận miền Tây; hoặc đình Tân An, đình Phú Long là điểm có phong cảnh đẹp, kiến trúc mỹ thuật độc đáo nên thường được nhiều đạo diễn chọn làm bối cảnh quay các bộ phim mang
Trang 7màu sắc xa xưa; hoặc quần thể thắng cảnh Chùa Núi Cậu Thái Sơn – Hồ Dầu Tiếng luôn thu hút được nhiều du khách bởi cảnh đẹp và tiếng linh thiêng – là điểm đến của những chuyến hành hương đạo Phật, thử thách khám phá của các phượt thủ yêu phong cảnh tự nhiên hoang sơ, hùng vĩ…
Các lễ hội gắn liền với các di tích cũng là một “tiềm năng du lịch” đáng được chú
ý Tất nhiên, hơn 500 lễ hội, lễ cúng lớn nhỏ diễn ra hàng năm không phải lễ nào cũng có tiềm năng phát huy giá trị du lịch Một số lễ hội đáng quan tâm như Lễ hội Chùa Bà diễn
ra vào tháng Giêng thu hút mỗi năm hàng trăm nghìn khách khắp vùng về dự, hay lễ Kỳ Yên của một số ngôi đình lớn như Dĩ An, Tân An, Phú Long …cũng thu hút hàng nghìn
du khách Hoặc thời gian gần đây, Lễ hội “Lái Thiêu mùa trái chín” được tổ chức thường
niên trở thành một điểm nhấn thu hút, quy tụ hơn 60 gian hàng trái cây, ẩm thực, nghệ thuật tạo hình từ hoa quả, trình bày các loại hình nghệ thuật dân gian…sự kiện này đang từng bước gây dựng lại danh tiếng trái cây xứ miệt vườn Lái Thiêu một thủa…
-Làng nghề thủ công truyền thống: Đây là một tiền đề quan trọng cho sự phát triển
du lịch, ở Bình Dương có những làng nghề thủ công truyền thống rất có tiếng trong khu vực như: Nghề sơn mài Tương Bình Hiệp, nghề gốm Lái Thiêu, Chánh Nghĩa, Tân Phước Khánh, nghề chạm khắc gỗ Phú Thọ (Thủ Dầu Một), nghề vẽ tranh kính…Nhìn chung các nghề thủ công này đều là những nghề thủ công truyền thống được hình thành từ lâu đời với khả năng sản xuất các sản phẩm có giá trị nghệ thuật cũng như giá trị văn hóa độc đáo có khả năng trở thành những sản phẩm lưu niệm hấp dẫn khách du lịch Bên cạnh đó các làng nghề còn là những điểm tham quan du lịch hấp dẫn đối với khách trong nước và khách quốc tế
Các nghề thủ công truyền thống ở Bình Dương có giai đoạn phát triển cao tạo thành các “làng nghề”, tuy nhiên do sự cạnh tranh mạnh mẽ, các hộ gia đình – các cơ sở nhỏ lẻ không kịp thời thích ứng đa phần đã phải ngừng sản xuất, song danh tiếng của làng
nghề ít nhiều vẫn còn lưu giữ và tạo ra sự thu hút du khách “Tài nguyên du lịch làng
nghề thủ công truyền thống” rất có tiềm năng và ít nhiều được phát huy trên thực tiễn
Nhiều cơ sở - doanh nghiệp đã trở thành điểm tham quan, trải nghiệm và là nơi bày bán, giới thiệu các sản phẩm lưu niệm…
-Di tích nhà cổ: loại hình di tích nhà cổ ở Bình Dương tuy không nhiều song luôn
tạo được sự hấp dẫn, hứng thú đối với du khách Có khoảng hơn 10 ngôi nhà cổ ở Bình Dương, trong đó có 4 ngôi nhà được xếp hạng di tích So với Cái Bè, Tiền Giang hay Bình Thủy, Cần Thơ số lượng nhà cổ ở Bình Dương là ít hơn nhiều nhưng trên phương diện giá trị văn hóa kiến trúc, nhà cổ Bình Dương rất có giá trị Nhà cổ ông Trần Công Vàng, ông Trần Văn Hổ, ông Đỗ Cao Thứa, ông Nguyễn Tri Quang…được xếp vào hạng
Trang 8những ngôi nhà cổ có kiến trúc đẹp nhất vùng Nam Bộ, điều đó xuất phát từ vùng đất có
sự tụ cư lâu đời, gần nguồn gỗ và có những tay thợ mộc, thợ chạm khắc nổi tiếng trong vùng…
-Thực trạng phát triển ngành du lịch và việc khai thác nguồn di sản văn hóa:
Với sự ổn định về mặt chính trị, đời sống người dân dần được nâng cao, bên cạnh việc các thủ tục nhập cảnh ngày càng tinh giảm…thị trường du lịch Việt Nam có sự phát triển ổn định, đồng đều trong thời gian dài Một tỉnh hạn chế về tiềm năng du lịch như Bình Dương cũng có sự phát triển đáng kể
Số lượng du khách (quốc tế, nội địa) và doanh thu ngành du lịch đều tăng qua các năm Năm 2011, lượng du khách đến Bình Dương là 3.8 triệu lượt, doanh thu 830 tỉ đồng; năm 2018 dự tính số lượng du khách đạt 4.7 triệu lượt, doanh thu đạt 1.360 tỉ đồng Số lượng cơ sở lưu trú, các khu du lịch, lực lượng lao động trong ngành du lịch đều tăng và dần được nâng cao về mặt chất lượng…Đặt biệt, Khu du lịch văn hóa Đại Nam ra đời đã tạo ra điểm nhấn quan trọng trong bộ mặt du lịch địa phương, trở thành điểm du lịch thu hút du khách trong và ngoài tỉnh…
(
Đơn vị tính: lượt khách: triệu lượt, doanh thu: nghìn tỷ đồng)
Tuy nhiên, tỷ trọng doanh thu của ngành du lịch trong tổng thu ngân sách của tỉnh còn tương đối thấp, chưa xứng với tiềm năng và thực trạng đạt ra, năm 1997 đạt 1,02% GDP tỉnh, năm 2000 đạt 0,71% trong GDP tỉnh, năm 2006 tỷ lệ này tương ứng là 0,65%
Trang 9và đến năm 2010 tỷ trọng của du lịch trong cơ cấu kinh tế đạt 0,71% Giai đoạn từ năm 2010-2018, tỉ trọng ngành du lịch bắt đầu có sự khởi sắc, năm 2017 đạt 1.285 tỉ chiếm khoảng gần 2.7% so với tổng thu ngân sách của cả tỉnh Tuy nhiên, riêng khu du lịch Đại Nam đã chiếm tới 18 % doanh thu của cả ngành du lịch, với doanh thu đạt mức 195 tỉ đồng Điều này phần nào có thể phản ánh được quy mô và sự mất cân đối trong ngành du lịch…
(Nguồn: Cục thông kê Bình Dương 2017)
Mặc dù đóng góp của du lịch trong nền kinh tế còn thấp, song du lịch ngày càng có vai trò quan trọng hơn trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Trong định hướng phát
triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương, du lịch được xác định “…Xây dựng ngành du
lịch trở thành ngành kinh tế có đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế Đến năm 2020 và giai đoạn sau đó, ngành du lịch sẽ trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng đóng góp vào tăng trưởng và phát triển bền vững, cân đối của kinh tế Bình Dương…”5
Qua những số liệu về doanh thu và lượng du khách, chúng ta cũng có thể sớm nhận định ngành du lịch Bình Dương chưa thực sự khai thác hết tiềm năng vốn có Đặc biệt, tài nguyên di sản văn hóa vẫn còn ở dạng tiềm năng, hoặc có tham gia vào hệ sinh thái du
5
Báo cáo tổng hợp Quy hoạch tổng thể phát triển Kinh tế - xã hội tỉnh Bình Dương đến năm 2020 được phê duyệt tại quyết định số 81/2007/QĐ-TTg ngày 05-6-2007 của Thủ tướng Chính phủ Trang 101
Trang 10lịch cũng hoàn toàn là những động thái riêng lẻ, tự phát, thiếu một chiến lược cụ thể cho
sự phát triển dạng tiềm năng này Việc khai thác các giá trị di sản văn hóa cho phát triển
du lịch chưa đồng bộ, các giá trị văn hóa phi vật thể, đặc biệt là các lễ hội chưa thu hút nhiều khách du lịch Di sản văn hóa Bình Dương cần một cú hích về mặt chính sách, một
sự kết nối hệ thống chiến lược để có thể đủ sức mạnh, sự tự tin tham gia vào chuỗi cung ứng các dịch vụ du lịch…
3.Triển vọng và giải pháp phát huy tài nguyên di sản văn hóa Bình Dương
Vai trò của di sản văn hóa đối với việc phát triển du lịch bền vững là không thể phủ nhận, nhưng để phát huy những thế mạnh của loại tài nguyên này cần rất nhiều những yếu
tố tác động Trong những điều kiện thích hợp, di sản văn hóa thực sự trở thành tiền đề, động lực cho sự phát triển du lịch, góp phần vào sự phát triển kinh tế, giải quyết các vấn
đề xã hội, bảo tồn các di tích lịch sử, quảng bá các giá trị văn hóa của địa phương…Đặc biệt, với điều kiện tự nhiên không có nhiều những yếu tố giá trị cao về du lịch như tỉnh Bình Dương, việc sử dụng hợp lý các di sản văn hóa là việc làm cần thiết và có tính chiến lược lâu dài Có 3 vấn đề cần nghiên cứu kỹ để phát huy hệ thống di sản văn hóa vào phát triển du lịch bền vững ở Bình Dương hiện nay như sau:
Thứ nhất, nhận thức đúng vị trí, tầm quan trọng của hệ thống di sản văn hóa trong chiến lược phát triển du lịch bền vững Vấn đề này tuy đã được bàn đến rất nhiều trong
Quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội Bình Dương đến năm 2020 hay Quy hoạch phát triển
du lịch đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 Song, trên thực tế, triển khai và thực hiện còn rất chậm Sự đóng góp của du lịch văn hóa còn rất hạn chế Ngành du lịch Bình Dương chủ yếu phát triển nhiều ở các lĩnh vực vui chơi, giải trí, ẩm thực, nghỉ dưỡng, …
Vấn đề phát triển du lịch văn hóa trên cơ sở khai thác hệ thống tài nguyên di sản văn hóa ít được các công ty lữ hành, các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh bởi khả năng thu hồi vốn chậm, sức hút chưa thực sự lớn với môi trường khách hàng nội địa chủ yếu hướng đến nhu cầu hưởng thụ vui chơi, nghỉ ngơi ăn uống; nhu cầu tham quan học hỏi, tìm hiểu văn hóa chưa cao Tuy nhiên, dưới góc độ quản lý nhà nước và bình diện lợi ích cộng đồng nhà nước cần đầu tư, kêu gọi đầu tư vào phát triển du lịch văn hóa nhiều hơn nữa…Sự phát triển du lịch bền vững trên nền tảng hệ thống di sản văn hóa đem lại nhiều lợi ích ưu việt mà các loại hình khác không có được, đó là việc các nguồn lợi quay lại phục vụ cộng đồng, các di tích được trùng tu, tôn tạo, môi trường được bảo vệ, tạo ra nhiều công việc, thu nhập; các vấn đề xã hội được kiểm soát…
Thứ hai, cần xây dựng môi trường phát triển du lịch văn hóa Để phát triển du lịch
văn hóa và khai thác hiệu quả hệ thống di sản văn hóa, kinh nghiệm một số địa phương
